Με στόχο τη διεύρυνση του γνωστικού πεδίου και την εμβάθυνση σε θέματα αιχμής, μέσα από δημιουργικό διάλογο, προβληματισμό και ανταλλαγή απόψεων πάνω στις τελευταίες εξελίξεις και καινοτομίες στην Εργαστηριακή Ιατρική πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Αθήνα, στο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών το 22ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Κλινικής Χημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής “ΕUROMEDLAB 2017”.

Το συνέδριο, που διεξάγεται κάθε δύο χρόνια, διοργανώθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Κλινικής Χημείας και Κλινικής Βιοχημείας, τη Διεθνή Ομοσπονδία Κλινικής Χημείας και την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κλινικής Χημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής. Απευθύνεται κυρίως στην τοπική και διεθνή κοινότητα των βιοχημικών, βιολόγων, εργαστηριακών ιατρών, κλινικών χημικών, χημικών και φαρμακοποιών καθώς και σε όλους όσους απασχολούνται σε διαγνωστικά και ερευνητικά κέντρα με συναφές αντικείμενο.

Το “ΕUROMEDLAB 2017” παρακολούθησαν περίπου 5.500 διακεκριμένοι Έλληνες και ξένοι επιστήμονες από όλο τον κόσμο.

«Θεωρούμε ότι η διεξαγωγή ενός τόσο σημαντικού Συνεδρίου στην Αθήνα θα συμβάλει όχι μόνο στην προβολή της πόλης μας, αλλά και στην προβολή και αναγνώριση του επιστημονικού και κλινικού έργου που συντελείται στη Ελλάδα», επεσήμανε κατά τη διάρκεια Συνέντευξης Τύπου, ο Αλέξανδρος Χαλιάσος, Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Κλινικής Χημείας-Κλινικής Βιοχημείας (Ε.Ε.Κ.Χ. – Κ.Β.), Δρ. Ιατρός, Κλινικός Χημικός, EurClinChem και πρόεδρος του 22ου Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Κλινικής Χημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής “ΕUROMEDLAB 2017”.

Το επιστημονικό πρόγραμμα περιέλαβε μεταξύ άλλων, 33 συμπόσια, έξι συνεδρίες “meet the expert”, ένα workshop για το πώς συντάσσεται μια επιστημονική εργασία, 35 workshops χορηγούμενα από εταιρείες διαγνωστικών μηχανημάτων και εξετάσεων, την εναρκτήρια ομιλία και τέσσερις διαλέξεις.

Το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων προσέλκυσαν τα συμπόσια “The role of laboratory in the management of ICU/critically ill patients”, που συντόνισε ο Ομότιμος Καθηγητής Εντατικολογίας και Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ, Γεώργιος Μπαλτόπουλος και “The role of laboratory in stroke diagnosis and monitoring of patients”, που διοργανώθηκε σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Αγγειακών Εγκεφαλικών Επεισοδίων.
Επιπλέον, στο πρόγραμμα συμπεριελήφθησαν τέσσερα θεματικά δορυφορικά συμπόσια. Το Σάββατο, 10 Ιουνίου, διεξήχθησαν τα συμπόσια «Μεταβολικά Νοσήματα των Οστών» και «Εγγενείς Νόσοι του Μεταβολισμού» και το διήμερο 15-16 Ιουνίου το θεματικό συμπόσιο για τον Διαβήτη, σε συνεργασία με την Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία.

Επίτιμος ομιλητής του Συνεδρίου ήταν ο καθηγητής Γιώργος Μαλλιάρας από το Τμήμα Βιοηλεκτρονικής της Ecole des Mines του St. Etienne της Γαλλίας, ο οποίος μίλησε για τις «Νέες τεχνολογίες διασύνδεσης ηλεκτρονικών με τον εγκέφαλο». Αυτή η τεχνολογία υπόσχεται να προσφέρει νέα εργαλεία για τη διάγνωση και τη θεραπεία παθολογικών καταστάσεων, όπως η επιληψία και οι νευροεκφυλιστικές νόσοι (Alzheimer κ.λπ.).
Ωστόσο, στο πρόγραμμα του συνεδρίου ξεχώρισαν τα, ανοιχτά στο κοινό, debates ανάμεσα σε παγκοσμίου κύρους επιστήμονες, με ενδιαφέροντα θέματα, όπως:

• Πληθυσμιακός έλεγχος για Νεοπλασίες: 30 χρόνια εφαρμογή! Τι έχουμε διδαχθεί μέχρι σήμερα;
Η Δρ. Ann McTiernan (Η.Π.Α.) υπερθεμάτισε για τα οφέλη του διαγνωστικού ελέγχου στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης σε ορισμένες μορφές καρκίνου, και ειδικότερα του καρκίνου του μαστού, ενώ η Δρ. Laura Esserman (Η.Π.Α.) υποστήριξε την άποψη ότι το κόστος των διαγνωστικών εξετάσεων είναι μεγαλύτερο του προσδοκώμενου οφέλους, ενώ έχει και ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως η υπερδιάγνωση και η υπερβολική θεραπεία.

• Τροποποίηση του DNA για θεραπευτικούς ή άλλους λόγους. Τι ηθικά ζητήματα ανακύπτουν;
Ο Δρ. Νικόλας Κατσάνης (Ελλάδα – Η.Π.Α.) και η Δρ. Françoise Baylis (Καναδάς) διασταύρωσαν τα «ξίφη» τους για το πώς μπορεί να γίνει η γενετική τροποποίηση φυτών, ζώων και ανθρώπων, χωρίς να κινδυνεύει η κοινωνική συνοχή.
• Εργαστηριακές εξετάσεις στα ράφια των φαρμακείων και των σούπερ μάρκετ. Ηθικά προβλήματα και εμπιστευτικότητα

Ο Δρ. Rodger Seccombe (Καναδάς) υποστήριξε την άποψη ότι η ελεύθερη και ανώνυμη πρόσβαση σε διαγνωστικά τεστ είναι ωφέλιμη για την κοινωνία, ενώ ο Δρ. Daniel Holmes (Καναδάς) επιχείρησε να αποδείξει ότι οι σημερινές τεχνολογίες αιχμής, στις οποίες βασίζονται τα εμπορικά διαγνωστικά τεστ, ενδεχομένως να παράγουν αναξιόπιστα αποτελέσματα και να συντελούν σε υπερδιάγνωση και υπερβολική θεραπεία συγκεκριμένων ασθενειών, στις συγκεκριμένες συνθήκες χρήσης.

• Έλεγχος doping. Πρέπει να γίνεται ή να επιτραπεί το doping, αν είναι ιατρικά ασφαλές και προσβάσιμο σε όλους;
Ο Δρ. David Epstein (Η.Π.Α.) υποστήριξε ότι πρέπει να ενταθούν οι έλεγχοι antidoping , ενώ ο Δρ.Geoffrey S. Baird (Η.Π.Α.) προσπάθησε να πείσει ότι η ελεύθερη πρόσβαση όλων των αθλητών σε ασφαλείς ιατρικά φαρμακευτικές ουσίες που ενισχύουν τις σωματικές επιδόσεις είναι ο μόνος τρόπος επίλυσης του προβλήματος doping.

«Η επιλογή της θεματολογίας των debates έγινε με γνώμονα να καταστούν τα επιστημονικά επιτεύγματα πιο κατανοητά στον πολίτη, ώστε να μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποφασίσει με τη βοήθεια της επιστημονικής κοινότητας για την αναγκαιότητα ή όχι διαγνωστικών εξετάσεων, η ύπαρξη των οποίων εγείρει και ηθικά διλήμματα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουμε φυσικά και στη συμμετοχή του κοινού σε αυτά τα debates, αφού όσοι συμπολίτες μας, μας τιμήσουν με την παρουσία τους θα έχουν την ευκαιρία να θέσουν απευθείας ερωτήσεις και να εκφέρουν άποψη για τα λεγόμενα των προσκεκλημένων ομιλητών», εξήγησε ο κ. Χαλιάσος.

Σχολιάζοντας το επιστημονικό πρόγραμμα του Συνεδρίου οι κύριες θεματικές ενότητες είναι:

• Προτύπωση της διαδικασίας των εργαστηριακών εξετάσεων από τη συλλογή των βιολογικών δειγμάτων μέχρι την ανακοίνωση του αποτελέσματος.

• Διαχείριση των εργαστηριακών εξετάσεων που διενεργούνται εκτός των κλινικών εργαστηρίων (Point of Care testing)

• Νέες τεχνολογίες και η συμβολή τους στη διάγνωση ασθενειών

• Εξατομικευμένη Ιατρική (personalized medicine).

Οι τέσσερις κεντρικοί ομιλητές του “ΕUROMEDLAB 2017” που ανέλυσαν τις εξελίξεις σε καίρια ζητήματα της επιστημονικής έρευνας ήταν ο καθηγητής Παιδιατρικής του ΕΚΠΑ, Γεώργιος Χρούσος, ο οποίος εκφώνησε ομιλία με θέμα “Η επιρροή του στρες στον κίνδυνο νόσησης”, o Διευθυντής του Τμήματος Ρετροϊών και Έρευνας του Καρκίνου στο Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας των Η.Π.Α., Γεώργιος Παυλάκης, αναφέρθηκε στα νέα εμβόλια και τις ανοσοθεραπείες για το AIDS και τον καρκίνο, ενώ ο Νικόλαος Κατσάνης, Διευθυντής στο Κέντρο Μοντελοποίησης Ανθρωπίνων Νοσημάτων του Πανεπιστημίου Duke των Η.Π.Α. ανέλυσε τον ρόλο της αλληλουχίας του ανθρώπινου γονιδιώματος στην υγεία και την ασθένεια. Τέλος, η καναδή Καθηγήτρια Βιοηθικής και Φιλοσοφίας, Françoise Baylis, ανέλυσε τα ηθικά διλήμματα που προκύπτουν από τη γονιδιακή τροποποίηση (gene editing).

Όπως προκύπτει από τις εντυπώσεις όλων των συμμετεχόντων το Εuromedlab 2017 στην Αθήνα υπήρξε ένα από τα πιο επιτυχημένα συνέδρια, που διοργανώθηκαν στη χώρα μας.

Σύμφωνα λοιπόν με τα αποτελέσματα νέας μεγάλης έρευνας από μια ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου του Nottingham στη Μεγάλη Βρετανία, όπου για πρώτη φορά εξετάστηκαν σε τέτοια έκταση τα γονίδια των μωρών, και όχι μόνο εκείνα των εγκύων γυναικών, διαπιστώθηκε ότι ο κίνδυνος προεκλαμψίας μπορεί να συνδέεται με μια γενετική παραλλαγή που βρίσκεται στο μωρό, αντί της μητέρας.

Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε μια μελέτη συσχέτισης ολόκληρου του γονιδιώματος (GWAS) όπου συγκρίθηκαν 4380 μητέρες και παιδιά που είχαν προσβληθεί από προεκλαμψία, με πάνω από 300.000 που δεν είχαν.
Εντόπισαν με τον τρόπο αυτό παραλλαγές του DNA κοντά στο γονίδιο FLT1, οι οποίες συνδέονταν με τον αυξημένο κίνδυνο για προεκλαμψία.
Το FLT1 γονίδιο εμπλέκεται στο σχηματισμό αιμοφόρων αγγείων και έχει συνδεθεί και στο παρελθόν με την προεκλαμψία.
Η συγκεκριμένη μελέτη είναι η πρώτη που δείχνει μία επίδραση του εμβρυικού DNA στην υγεία της μέλλουσας μητέρας.
Η γονιδιακή παραλλαγή συνδέθηκε μόνο με έναν υποτύπο προεκλαμψίας, πιο συγκεκριμένα με αυτή η οποία αναπτύσσεται μετά από τις 34 εβδομάδες κύησης.

Όταν ένα μωρό φέρει ένα αντίγραφο της γονιδιακής παραλλαγής, τότε η μητέρα του διατρέχει υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξει προεκλαμψία, σε ένα ποσοστό της τάξης του 20%. Εξετάζοντας το πώς το εμβρυϊκό DNA επιδρά στην υγεία μιας μητέρας, οι επιστήμονες θα οδηγηθούν στην εύρεση καλύτερων θεραπειών στο μέλλον.

Σύμφωνα με τον Δρ. Δημήτρη Α. Μπιλάλη, MBBCh MMedSc CCST FRCOG, μαιευτήρα – χειρουργό γυναικολόγο, Fellow του Βασιλικού Κολεγίου Μαιευτήρων Γυναικολόγων Μεγ. Βρετανίας, ο οποίος ειδικεύεται στις κυήσεις υψηλού κινδύνου “ η μελέτη αυτή είναι σίγουρα ενδιαφέρουσα, όμως πρέπει να είμαστε πολύ προσεχτικοί όσον αφορά την έγκαιρη διάγνωση της προεκλαμψίας, Εάν μια μητέρα παρουσιάσει προεκλαμψία και αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί να πάθει επιληπτικές κρίσεις και να απειληθεί τόσο η ζωή η δική της όσο και του μωρού της. Για αυτό δεν πρέπει να ξεχνάμε πως υπάρχουν και άλλοι σοβαροί παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι ενδέχεται να προκαλέσουν προεκλαμψία όπως μια προηγούμενη εμφάνιση υψηλής αρτηριακής πίεσης ή η κύηση διδύμων. Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαία η λήψη ενός σωστού ιστορικού και ο εντοπισμός των πιθανών παραγόντων που οδηγούν σε προεκλαμψία, απαραίτητες προυποθέσεις για τη σωστή παρακολούθηση της κάθε εγκύου”.

Και προσθέτει: «Η διασφάλιση της υγείας της μητέρας και του μωρού είναι πλέον κάτι το εφικτό καθώς η επιστήμη ολοένα εξελίσσεται. Ωστόσο, μια γυναίκα, παράλληλα με τη λήψη όλων των προληπτικών μέτρων για την αποτροπή της προεκλαμψίας, θα πρέπει να ακολουθήσει και μια σειρά άλλων ενεργειών.
Η καλή φυσική κατάσταση σε συνδυασμό με μια ισορροπημένη διατροφή στέκονται σύμμαχοι στη ζωή κάθε γυναίκας που πρόκειται να φέρει στον κόσμο ένα μωρό.

Οι έγκυες πρέπει να ελέγχουν την αρτηριακή τους πίεση σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού τους και να πραγματοποιούν σωστά τις μηνιαίες εξετάσεις τους. Επίσης, δεν θα πρέπει να αγνοήσουν συμπτώματα όπως σοβαρούς πονοκεφάλους, προβλήματα στην όραση (θολούρες), έντονους πόνους στα πλευρά, καούρες που επιμένουν παρά τη λήψη αντιόξινων φαρμάκων, και πρήξιμο του προσώπου, των χεριών και των ποδιών.

Σε κάθε περίπτωση, καμία έγκυος γυναίκα δεν πρέπει να διστάζει να απευθυνθεί στο γιατρό της αν έχει οποιαδήποτε απορία ή αμφιβολία σχετικά με την κατάσταση της υγείας της. Κάθε περίπτωση είναι μοναδική, και η έγκαιρη διάγνωση μίας σοβαρής κατάστασης όπως η προεκλαμψία είναι ο μόνος τρόπος για την ασφαλή αντιμετώπιση της.

Η θερμοκρασία είναι γνωστό ότι μεταφέρεται από τα θερμότερα αντικείμενα ή σημεία στα ψυχρότερα (π.χ. από το σώμα στον δροσερότερο αέρα). Προκειμένου λοιπόν ο οργανισμός να καταφέρει να μειώσει στα φυσιολογικά επίπεδα τη θερμοκρασία του, υποχρεώνει την καρδιά να χτυπά ταχύτερα, ώστε να διοχετεύσει περισσότερο αίμα στο δέρμα απ’ όπου αυτή θα αποβληθεί. Όταν όμως η θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι ίση ή υψηλότερη από τη θερμοκρασία του σώματος η πτώση της με αυτόν τον τρόπο είναι ανέφικτη, μας εξηγεί ο Πρόεδρος της Ένωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Καρδιολόγων Ελλάδος κ. Φώτιος Ν. Πατσουράκος.

Η μείωση της θερμοκρασίας του σώματος γίνεται επίσης μέσω της εφίδρωσης και εξάτμισης του παραγόμενου ιδρώτα. Ο μηχανισμός αυτός είναι αποδοτικός όταν η υγρασία περιβάλλοντος είναι χαμηλή, ωστόσο σε περιοχές ή ημέρες που επικρατεί υψηλή υγρασία η εξάτμιση εμποδίζεται. Και αυτός ο τρόπος μείωσης της θερμοκρασίας καταπονεί την καρδιά καθώς απαιτεί την αύξηση των καρδιακών παλμών.

Σε συνθήκες υπερβολικής ζέστης ο οργανισμός της πλειονότητας των ανθρώπων μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τους καρδιοπαθείς, τους ηλικιωμένους και τους παχύσαρκους, καθώς αυτές οι κατηγορίες ανθρώπων δεν ανταποκρίνονται αρκετά γρήγορα στις μεταβολές θερμοκρασίας, κινδυνεύοντας έτσι να υποστούν θερμοπληξία, η οποία είναι επικίνδυνη ακόμα και για την ίδια τη ζωή τους. Γι’ αυτό «όσοι παρουσιάζουν συμπτώματα όπως πονοκέφαλο, ναυτία ή τάση προς έμετο, κόπωση ή σύγχυση, πρέπει να μεταβούν ή μεταφερθούν σε δροσερό, κατά προτίμηση κλιματιζόμενο χώρο, και να ενυδατωθούν επαρκώς με άφθονο νερό. Εάν τα συμπτώματα δεν υποχωρήσουν πρέπει να αναζητήσουν αμέσως ιατρική φροντίδα στο πλησιέστερο νοσοκομείο ή κέντρο υγείας», συμβουλεύει ο κ. Πατσουράκος.

Ειδικότερα, η καρδιά των ανθρώπων που έχουν υποστεί καρδιακή προσβολή ενδεχομένως να αδυνατεί να στείλει αρκετή ποσότητα αίματος προς το δέρμα ώστε να πέσει η θερμοκρασία του σώματος. Συνεπώς οι ασθενείς αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο να πάθουν θερμοπληξία. Το ίδιο συμβαίνει και στα άτομα που παρουσιάζουν στένωση αρτηριών, που λαμβάνουν συγκεκριμένες κατηγορίες φαρμάκων, όπως β-αναστολείς, οι οποίοι επιβραδύνουν τον καρδιακό παλμό και συνεπώς την κυκλοφορία του αίματος και την ικανότητα του σώματος να μειώσει τη θερμοκρασία.

Ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν και τα άτομα που λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν την ικανότητα εφίδρωσης ή υποφέρουν από παθήσεις που εμποδίζουν την ικανότητα του εγκεφάλου να στείλει σήμα για ενυδάτωση.

Για τα άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια ο καύσωνας είναι επίσης επικίνδυνος, καθώς η ανάγκη για αύξηση των παλμών και εφίδρωσης (με την οποία αποβάλλονται πολύτιμα μέταλλα όπως κάλλιο και νάτριο που ο οργανισμός προσπαθεί να αντιμετωπίσει με έκκριση ορμονών ώστε να συγκρατήσει το νερό) μπορεί δυνητικά να προκαλέσει επικίνδυνα προβλήματα, όπως πτώση της αρτηριακής πίεσης, με κίνδυνο λιποθυμικού επεισοδίου.

Προκειμένου λοιπόν να αποφευχθούν δυσάρεστες εκπλήξεις τις προσεχείς ημέρες, οι έχοντες προβλήματα με την καρδιά τους θα πρέπει να φροντίσουν να πράττουν τα δέοντα ώστε να διατηρήσουν τη θερμοκρασία του σώματός τους σε φυσιολογικά επίπεδα. «Κατ’ αρχάς πρέπει να αναβάλλουν οποιαδήποτε σωματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους, μέχρι να δροσίσει. Την ανάγκη αυτή ενισχύει και το γεγονός ότι συχνά κατά τις ημέρες του καύσωνα παρατηρείται μείωση των ανέμων που οδηγεί σε αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Εάν όμως είναι απαραίτητη κάποια μετακίνηση, πρέπει να επιλέγουν ώρες που η θερμοκρασία δεν είναι τόσο υψηλή και να προτιμούν ανοικτόχρωμα και ελαφρά ρούχα με ανοικτό λαιμό και να χρησιμοποιούν καπέλο ή ομπρέλα. Να επιλέγουν να παραμένουν σε κλιματιζόμενους χώρους και να μην αρκούνται στη λειτουργία ανεμιστήρα, διότι αυτός απλά κυκλοφορεί τον ζεστό αέρα, χωρίς να μειώνει τη θερμοκρασία. Τα δροσερά ντους ή μπάνια βοηθούν σημαντικά. Το ίδιο και η τοποθέτηση πάγου στα πιο ζεστά σημεία του σώματος, π.χ. στις κλειδώσεις. Τα κρύα ντους θα πρέπει να αποφεύγονται, καθώς το σώμα δεν μπορεί να προσαρμοστεί γρήγορα στις αλλαγές της θερμοκρασίας», τονίζει ο κ. Πατσουράκος.

Η διατήρηση ενός ενυδατωμένου οργανισμού είναι ο δεύτερος στόχος. «Αρκετά συχνά οι άνθρωποι δεν νοιώθουν δίψα και έτσι δεν αντιλαμβάνονται ότι αφυδατώνονται. Οπότε, για να είναι σίγουροι ότι παραμένουν ενυδατωμένοι τις ημέρες του καύσωνα πρέπει να πίνουν 1 ποτήρι νερό ή φυσικό χυμό περίπου κάθε μία ώρα. Προσεκτικοί, ωστόσο, θα πρέπει να είναι οι διαβητικοί και οι πάσχοντες από συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, οι οποίοι θα πρέπει να συμβουλεύονται το γιατρό τους. Καλό είναι να αποφεύγεται η κατανάλωση αλκοόλ και καφέ, επειδή προκαλούν αφυδάτωση. Τα γεύματα πρέπει να είναι μικρά, ελαφρά και δροσερά, με προτίμηση στις σαλάτες και τα φρούτα τα οποία έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε υγρά και προσφέρουν επιπλέον ενυδάτωση».

Τη συμβουλή του θεράποντος καρδιολόγου θα πρέπει να λαμβάνουν και όσοι βρίσκονται σε αγωγή με αγγειοδιασταλτικά ή διουρητικά φάρμακα, καθώς ενδέχεται να απαιτείται η προσαρμογή της δοσολογίας τους όχι μόνο κατά τη διάρκεια του καύσωνα, αλλά γενικά για όλο το καλοκαίρι. Σε καμία περίπτωση οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν ή να αλλάζουν την φαρμακευτική αγωγή κατά βούληση ή κατ’ εκτίμηση.

Εν κατακλείδι, με το πέρασμα των ετών τα προβλήματα της θερμικής καταπόνησης γίνονται εντονότερα και η ικανότητα του οργανισμού να τα αντιμετωπίσει φθίνει. Όταν στη φυσιολογική εξέλιξη προστίθενται και καρδιαγγειακά νοσήματα τότε η ανάγκη για προστασία γίνεται εντονότερη.

Αν και η ακμή προσβάλλει το τουλάχιστον 85% των εφήβων, καθώς και το 25% των ανδρών και το 50% των γυναικών κάποια στιγμή μετά την ενηλικίωσή τους, υπάρχουν και πολλές άλλες δερματοπάθειες που τα προκαλούν.

Επιπλέον, στην εμφάνισή τους υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες, λένε ειδικοί από την Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ). Άλλοι από αυτούς τους παράγοντες είναι εξωγενείς (π.χ. περιβάλλον, διατροφή), άλλοι ενδογενείς (π.χ. ορμόνες). Ακόμα και αλλεργίες, ορισμένα φάρμακα ή και ανεπάρκειες βιταμινών μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές που μοιάζουν με ακμή, δίχως όμως να είναι.
Και σαν να μην έφταναν αυτά, η ίδια η ακμή δεν είναι μία ενιαία κατάσταση, δηλαδή δεν εκδηλώνεται σε όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές μορφές, κάθε μία από τις οποίες χρειάζεται ξεχωριστή αντιμετώπιση.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της υποδόριας ακμής. Ο αδόκιμος αυτός όρος, που χρησιμοποιείται ευρέως από τον κόσμο, αντιπροσωπεύει στην πραγματικότητα μια μορφή κυστικής ακμής κατά την οποία οι δερματικές βλάβες παίρνουν τη μορφή μικρών ή μεγαλύτερων κύστεων κάτω από το κυρίως δέρμα. Τα άτομα που παρουσιάζουν αυτή τη μορφή ακμής, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλό καθαρισμό του προσώπου, ούτε θα βοηθηθούν κάνοντας πίλινγκ ή μάσκες ομορφιάς στο σπίτι. Αντιθέτως, είναι πιθανό να επιδεινώσουν την κατάστασή τους. Η κυστική ακμή είναι μια δύσκολη μορφή ακμής και συνήθως χρειάζεται πολύμηνη φαρμακευτική αντιμετώπιση, ενώ μερικές φορές θα χρειασθεί επανάληψη της θεραπείας.

Η ακμή θέλει ξεχωριστή αντιμετώπιση και όταν συνυπάρχει με τριχόπτωση και έντονη σμηγματόρροια (γυαλίζει το πρόσωπο από τη λιπαρότητα). Σε τέτοια περίπτωση ενδέχεται να σχετίζεται με ορμονική δυσλειτουργία, όπως αυτή που προκαλείται από το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, το οποίο υπολογίζεται ότι προσβάλλει το 10-15% των κοριτσιών εφηβικής ηλικίας και των νεαρών γυναικών.
Αν εξ άλλου τα σπυράκια είναι ολόιδια παντού, μπορεί να οφείλονται σε ακμή από έκθεση σε χημικές ουσίες (π.χ. πετρελαιοειδή) ή ακόμα και σε λήψη ή έκθεση σε αλογόνα (λ.χ. βρώμιο, ιώδιο) όπως για παράδειγμα συμβαίνει σε άτομα που εργάζονται σε πρατήρια βενζίνης.

Η ροδόχρους ακμή είναι μία άλλη μορφή που χρειάζεται ειδική αντιμέτωπιση. Παρότι και αυτή μπορεί να προκαλεί σπυράκια γεμάτα πύον (λέγονται φλύκταινες) όπως η κοινή ακμή, η διαφορά είναι ότι αυτά εντοπίζονται στο κεντρικό τμήμα του προσώπου. Επιπλέον, παρότι η ακμή της εφηβείας συνήθως προκαλεί ανοικτούς και κλειστούς φαγέσωρες στο πρόσωπο και στην πλάτη, η ροδόχρους ακμή συνήθως περιορίζεται στο πρόσωπο, όπου συνοδεύεται από ερυθρότητα του δέρματος και επώδυνα, κόκκινα μάτια χωρίς παρουσία φαγεσώρων.

Ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι και οι δύο δερματοπάθειες έχουν γενετικές ρίζες, αλλά διαφέρουν ως προς την αιτιολογία τους. Έτσι, η κοινή ακμή συνήθως προκαλείται από τον συνδυασμό τεσσάρων παραγόντων: την αυξημένη παραγωγή σμήγματος λόγω της ορμονικής «έκρηξης» της εφηβείας, την διαταραχή στην ανάπτυξη των κυττάρων του τριχοσμηγματογόνου θυλάκου και την παραγωγή και δραστηριότητα του βακτηρίου p. acnes στην ίδια περιοχή, που τελικά οδηγεί στην εκδήλωση έντονης φλεγμονώδους αντίδρασης.

Αντιθέτως, η ροδόχρους ακμή είναι πιθανό να προκαλείται από τις ακραίες θερμοκρασίες, διατροφικούς παράγοντες (π.χ. πικάντικα φαγητά) και το στρες. Η σοβαρότερη διαφορά μεταξύ τους, όμως, είναι ότι για την ροδόχρου ακμή δεν υπάρχει τρόπος ίασης αλλά διάφοροι τρόποι για να διατηρείται υπό έλεγχο, ενώ η ακμή της εφηβείας αντιμετωπίζεται και συνήθως υποχωρεί πλήρως λίγα χρόνια μετά την ενηλικίωση (συνήθως μέχρι τα 25 έτη) και το αργότερο έως την ηλικία των 30 ετών.

Και μετά είναι οι αλλεργικές αντιδράσεις, οι οποίες είναι πολλών ειδών και επίσης μπορεί να μιμηθούν τις εξάρσεις της ακμής. Η κύρια διαφορά της «ακμής» από αλλεργία με την κοινή ακμή είναι ο έντονος κνησμός που κατά κανόνα προκαλούν τα αλλεργικά σπυράκια, τα οποία επιπλέον σχηματίζουν κόκκινες, φολιδωτές πλάκες. Η κοινή ακμή όμως δεν προκαλεί κνησμό, αν και μπορεί να είναι επώδυνη, ιδίως όταν είναι κυστική. Αν κάποιος έχει αλλεργικές αντιδράσεις που μιμούνται την ακμή, πρέπει να βρεθεί το αίτιο που τις προκαλεί.

Μία άλλη δερματοπάθεια που λανθασμένα συγχέεται με την ακμή είναι το ακμοειδές εξάνθημα. Αυτό εμφανίζεται συνήθως στο μέτωπο ή και στο δέρμα του κρανίου και σχετίζεται με τη χρήση προϊόντων για τα μαλλιά. Το ακμοειδές εξάνθημα ουσιαστικά είναι κάτι ανάμεσα σε ακμή και αλλεργική αντίδραση, και η αντιμετώπισή του συμπεριλαμβάνει αλλαγή των προϊόντων για τα μαλλιά που χρησιμοποιεί ο ασθενής.
Ακόμα και η μακροχρόνια λήψη φαρμάκων, όπως τα ανδρογόνα (ορμόνες ανδρικού φύλου), τα κορτικοστεροειδή (κορτιζόνη), το λίθιο κ.ά. μπορεί να προκαλέσουν χαρακτηριστικό, διάχυτο ακμοειδές εξάνθημα, το οποίο επίσης χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση.

Άλλες δερματοπάθειες που συγχέονται με την ακμή είναι η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα, η ψευδοθυλακίτιδα και πολλές άλλες.

Επομένως, πριν σπεύσει ο έφηβος ή γενικότερα ένας ασθενής να αρχίσει θεραπεία, πρέπει να αξιολογείται από έναν δερματολόγο, ούτως ώστε να ξέρει αν και τι είδους ακμή έχει, τονίζει η ΕΔΑΕ. Αυτό είναι άκρως απαραίτητο σε όποιον άρχισε θεραπεία για την ακμή χωρίς συμβουλή δερματολόγου και δεν βλέπει βελτίωση μετά από ένα μήνα, καθώς και στα παιδιά που βγάζουν σπυράκια ακμής πριν από την ηλικία των 13 ετών.

«Ο θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας που βρίσκεται στη βάση του λαιμού και ο ρόλος του είναι η έκκριση ορμονών, οι οποίες ρυθμίζουν πλήθος σωματικών λειτουργιών, όπως είναι η αναπνοή, η θερμοκρασία του σώματος, οι καρδιακοί παλμοί, η πέψη και κυρίως τις μεταβολικές λειτουργίες του οργανισμού», μας εξηγεί ο κ. Αντώνιος Χατζηιωαννίδης, επιστημονικά υπεύθυνος του Ενδοκρινολογικού τμήματος του Ιδιωτικού Πολυϊατρείου Ηλιούπολης.

«Οι ορμόνες που παράγει είναι δύο: η Τ3 (τριιωδοθυρονίνη) και η Τ4 (θυροξίνη), ενώ η ορμόνη διέγερσης θυρεοειδούς (TSH), η οποία παράγεται και ελευθερώνεται στην κυκλοφορία του αίματος από την υπόφυση, ελέγχει την παραγωγή αυτών των θυρεοειδικών ορμονών. Παράγει επίσης και την καλσιτονίνη, μια ορμόνη που ρυθμίζει τον μεταβολισμό του ασβεστίου», συμπληρώνει.

Πρόκειται για έναν αδένα ζωτικής σημασίας, καθώς η ανισορροπία των ορμονών Τ3 και Τ4 οδηγεί είτε σε υποθυρεοειδισμό είτε σε υπερθυρεοειδισμό, δύο παθήσεις με συμπτώματα που μπορούν να επηρεάζουν σχεδόν ολόκληρο τον οργανισμό. Τα γενικά συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού περιλαμβάνουν δυσκοιλιότητα, σκληρότητα του δέρματος, μη φυσιολογικούς κύκλους της εμμήνου ρύσεως, τραχιά φωνή, πόνο στις αρθρώσεις και τους μυς, αύξηση του βάρους, χαμηλό μεταβολικό ρυθμό, ενώ τα συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού είναι η σημαντική απώλεια βάρους, οι διαταραγμένοι κύκλοι ύπνου, οι υπερδραστήριοι ιδρωτοποιοί αδένες και ο ακανόνιστος εμμηνορροϊκός κύκλος.

«Οι ασθενείς είναι δύσκολο να υποπτευθούν ότι για όλα αυτά τα συμπτώματα μπορεί να ενοχοποιείται ένα και μόνο όργανο. Μια απλή εξέταση αίματος όμως θα μπορούσε, σε αρκετές περιπτώσεις, να τους απαλλάξει από τις αλλεπάλληλες επισκέψεις σε γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων», σημειώνει ο κ. Χατζηιωαννίδης.
Συγκεκριμένα, ο καλύτερος τρόπος ελέγχου της λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα είναι, αρχικά, η μέτρηση των επιπέδων της TSH. Τα υψηλά επίπεδά της υποδηλώνουν ότι ο θυρεοειδής υπολειτουργεί, εξαιτίας ενός υφιστάμενου προβλήματος που επηρεάζει άμεσα τον θυρεοειδή (πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός). Αντίθετα, τα χαμηλά επίπεδα TSH φανερώνουν έναν αδένα που παράγει υπερβολική θυρεοειδική ορμόνη (υπερθυρεοειδισμός) ή κάποια ανωμαλία στην υπόφυση, η οποία εμποδίζει την παραγωγή αρκετής ποσότητας TSH (δευτεροπαθής υποθυρεοειδισμός).

Ο συνδυασμός των αιματολογικών εξετάσεων TSH και FT4 (ελεύθερης θυροξίνης, μιας από τις δύο μορφές της θυροξίνης που κυκλοφορεί στο αίμα) καθορίζει με ακρίβεια τον τρόπο λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα. Ο έλεγχος της ελεύθερης T4 είναι μια σύγχρονη εξέταση που έχει αντικαταστήσει αυτήν της ολικής θυροξίνης, εξαιτίας της μικρότερης πιθανότητας επηρεασμού των αποτελεσμάτων από τα επίπεδα των δεσμευτικών πρωτεϊνών. Η αυξημένη TSH με χαμηλή FT4 προδίδει πρωτογενή υποθυρεοειδισμό, ενώ όταν και οι δύο τιμές είναι χαμηλές δευτεροπαθή υποθυρεοειδισμό. Αντιθέτως, τα χαμηλά επίπεδα TSH σε συνδυασμό με αυξημένη FT4 υποδεικνύει υπερθυρεοειδισμό.

Η εξέταση της Τ3 πραγματοποιείται για να δώσει επιπλέον πληροφορίες όταν ο ασθενής έχει διαγνωστεί με υπερθυρεοειδισμό, καθώς όσοι πάσχουν από τη νόσο έχουν αυξημένα επίπεδα της συγκεκριμένης ορμόνης. Σε ορισμένα άτομα με χαμηλή TSH, είναι αυξημένη μόνο η Τ3 και η FT4 κυμαίνεται σε φυσιολογικά επίπεδα. Στους ασθενείς με υποθυρεοειδισμό ο έλεγχος της Τ3 δεν χρησιμεύει ιδιαίτερα. Ο λόγος είναι ότι οι ασθενείς μπορεί να έχουν υψηλή TSH και χαμηλή FT4, αλλά απόλυτα φυσιολογική Τ3.

Η μέτρηση των επιπέδων θυρεοειδικών αντισωμάτων μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση της αιτίας των προβλημάτων του θυρεοειδούς. Η συγκέντρωση διαφορετικών θυρεοειδικών αντισωμάτων αυξάνεται σε ορισμένες διαταραχές όπου το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού επιτίθεται στον θυρεοειδή αδένα. Αυτές οι διαταραχές περιλαμβάνουν τη θυρεοειδίτιδα του Hashimoto και τη νόσο του Grave’s.

«Το ανοσοποιητικό σύστημα προστατεύει τον οργανισμό από εισβολείς, μέσω των αντισωμάτων που παράγονται από τα λεμφοκύτταρα. Σε ένα ποσοστό ανθρώπων που πάσχουν είτε από υποθυρεοειδισμό είτε από υπερθυρεοειδισμό, τα αντισώματα επιτίθενται στο θυρεοειδή τους. Στις αιματολογικές εξετάσεις, τα αυξημένα επίπεδα αντιθυροειδικών αντισωμάτων είτε κατά της θυρεοσφαιρίνης (Tg) είτε κατά της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (TPO) ή και των δύο, σε ασθενείς με υποθυρεοειδισμό υποδηλώνουν θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ενώ σε ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό αυτοάνοση νόσο. Επίσης, τα χαμηλά επίπεδα αντισωμάτων σχετίζονται με διάφορες παθήσεις όπως η φλεγμονή του θυρεοειδούς αδένα (θυρεοειδίτιδα), ο διαβήτης τύπου 1 ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα», εξηγεί περαιτέρω ο κ. Χατζηιωαννίδης.

Η μέτρηση της θυρεοσφαιρίνης (Tg) ζητείται συχνότερα σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για καρκίνο του θυρεοειδούς (θηλώδες, θυλακιώδες και Hurthle cell καρκίνωμα), προκειμένου να παρακολουθούνται η μετεγχειρητική τους πορεία. Η εξέταση δεν εκτελείται για τον έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδή, αλλά ούτε εντοπίζει τον καρκίνο στον αδένα προτού αυτός αφαιρεθεί. Τέλος, τα επίπεδα της καλσιτονίνης, με ανεξάρτητη δράση από τις ορμόνες Τ3 και Τ4- αυξάνονται συνήθως σε έναν ορισμένο τύπο καρκίνου του θυρεοειδούς, το μυελοειδές καρκίνωμα.

Ο έλεγχος λοιπόν της υγείας του θυρεοειδή αδένα βοηθά στη αναγνώριση της αιτίας πλήθους συμπτωμάτων και καλό είναι να εντάσσεται στον καθιερωμένο αιματολογικό έλεγχο όλων, και ιδιαίτερα των εγκύων, καθώς η ορμονική «έκρηξη» που συντελείται στον οργανισμό τους αυξάνει την πιθανότητα να επηρεάσει και τις ορμόνες του θυρεοειδούς.

«Από τις πιο συχνές παθήσεις του αγκώνα είναι η επικονδυλίτιδα ή ο «αγκώνας του τένις». Πήρε το όνομά της επειδή εμφανίζεται συχνά σε παίχτες του τένις. Φυσικά δεν είναι ανάγκη να είναι κάποιος τενίστας για να το υποστεί», υπογραμμίζει ο Γιώργος Η. Γουδέβενος, φυσικοθεραπευτής, Dr manual medicine, επιστημονικός συνεργάτης Πανεπιστημίου Κρήτης.

«Υδραυλικοί, μάγειρες, οδηγοί, νοικοκυρές, καθώς και όσοι κάνουν πολλά ερασιτεχνικά μαστορέματα, που απαιτούν στροφικές επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή σηκώνουν διάφορα αντικείμενα, που συνδυάζουν στροφή και έλξη, μπορεί να αποτελέσουν αφορμή για την εκδήλωση της επικονδυλίτιδας».

Σύμφωνα με την Κλινική του Κλήβελαντ η πάθηση:
• Συνήθως επηρεάζει ενήλικες μέσης ηλικίας 40-60 ετών.
• Προσβάλλει πιο πολύ τους άνδρες από τις γυναίκες σε αναλογία 3 προς 1.
• 10-50% των παικτών τένις υποφέρει από επικονδυλίτιδα.
• 1-3% του πληθυσμού πάσχει από επικονδυλίτιδα.
• Περίπου το 30% των εργαζόμενων θα την υποστεί.
• Λιγότερο από 5% των περιπτώσεων είναι συνδεδεμένο με το τένις.
• Λιγότερο από 10% αυτών χρήζει χειρουργικής επέμβασης.

Επικονδυλίτιδα, λοιπόν, είναι η επίσημη ιατρική ονομασία μιας μορφής τενοντίτιδας ή τενοντοπάθειας, δηλαδή φλεγμονής των επικονδυλίων μυών του αγκώνα, που είναι υπεύθυνοι για την έκταση των δακτύλων του χεριού, καθώς και για την ύπτια στροφή του χεριού.

Σύμφωνα με τον Dr Γουδέβενο, ο πόνος εκδηλώνεται στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα, πονάει με την ψηλάφηση και μπορεί να «πηγαίνει» προς το χέρι ή προς τον ώμο.
«Ο πιο εύκολος τρόπος να υποψιαστούμε την επικονδυλίτιδα είναι η χειραψία, που, όσο πιο θερμή, πιο σφικτή και πιο εγκάρδια είναι, το «χαίρω πολύ» που την συνοδεύει συνήθως είναι τόσο επώδυνο για τον αγκώνα, ο οποίος σίγουρα δεν «χαίρει» καθόλου», λέει χαρακτηριστικά ο ειδικός.
Άλλοι τρόποι εκδήλωσης του προβλήματος μπορεί να είναι το σήκωμα ή μεταφορά αντικειμένων (τραπέζι, καρέκλα, σακούλες) ή το σερβίρισμα νερού ή κρασιού με κανάτα κτλ.

Τρόποι αντιμετώπισης
Όταν ο αγκώνας πάσχει, είναι εύλογο να πονά, να είναι δύσκαμπτος - δυσκίνητος και δύσχρηστος.
Είναι σημαντικό η διάγνωση του προβλήματος να γίνει από τον ειδικό γιατρό (ορθοπαιδικό ή ρευματολόγο) και να υπάρχει συνεργασία με τον φυσικοθεραπευτή για την άμεση έναρξη της κατάλληλης αγωγής.
Ο αποκλεισμός ορισμένων παθήσεων, που μπορεί να χρήζουν ειδικότερης αγωγής - όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ουρική αρθρίτιδα ή μια λοίμωξη, καθώς και οι πόνοι, που μπορεί να προέρχονται από τον αγκώνα ή τον ώμο - μπορεί να τροποποιήσει την αγωγή και την πορεία της θεραπείας.

«Η αντιμετώπιση πρέπει να γίνεται ανάλογα με την αιτία που προκαλεί το πρόβλημα. Αν, λοιπόν, γνωρίζετε την αιτία πρόκλησης του προβλήματος (πόνος σε κινήσεις στην εργασία ή στα αθλήματα), διακόψτε για λίγο διάστημα τις κινήσεις αυτές και βρείτε άλλες, που θα αποφορτίσουν τον αγκώνα.
Μερικές φορές, λόγω του έντονου πόνου, ο γιατρός μπορεί να εφαρμόσει τοπικές ενέσεις, με μικρή δόση κορτιζόνης και ξυλοκαϊνης. Σε πολύ βαριές καταστάσεις μπορεί να χρειαστεί επέμβαση, αλλά αυτό δεν είναι τόσο συχνό.

Παρόλα αυτά οι απλές κινήσεις - ασκήσεις χωρίς φορτίο (διότι δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε δύναμη, αλλά κίνηση) είναι απαραίτητες από την πρώτη μέρα. Αυτό θα εμποδίσει συμφύσεις και δυσκαμψία και, φυσικά, τον πόνο», μας εξηγεί ο κ. Γιώργος Γουδέβενος, ο οποίος συστήνει:

• Εφαρμόστε έναν καλό επίδεσμο (αγκωνίδα), που θα αφαιρέσει την τάση, ενώ ταυτόχρονα θα συμβάλει στην καλύτερη αιμάτωση και επούλωση του τραύματος. Φροντίστε να αναπαύεστε και να κάνετε ειδικές ασκήσεις και κινήσεις για την πρόληψη της δυσκαμψίας.
• Στην οξεία φάση μπορεί να σας προτείνει ο γιατρός αντιφλεγμονώδη και αναλγητική αγωγή, περίδεση, ανάπαυση.
• Στην χρόνια φάση, δηλαδή μετά από 3-5 μέρες από την εμφάνιση του προβλήματος, η φυσικοθεραπευτική αγωγή θα συμβάλει ουσιαστικά στην αποκατάσταση του σημείου που πάσχει, με τη χρήση λέιζερ, υπερήχων, ρευμάτων αναλγησίας, ειδικές μαλάξεις και τεχνικές κινητοποίησης.
• Η καθοδήγηση για τον τρόπο και για τις επαναλήψεις θα πρέπει να δοθούν από τον φυσικοθεραπευτή και φυσικά εσείς θα πρέπει να τις εφαρμόσετε τακτικά και με συνέπεια, για να έχετε καλύτερη εξέλιξη.
• Η κίνηση - άσκηση της άρθρωσης χωρίς πόνο είναι συνήθως η πιο φυσική, η πιο φθηνή και η πιο αποτελεσματική θεραπεία μακροπρόθεσμα. Ας μην ξεχνάμε πως, ό,τι δεν κινείται, παύει να υπάρχει και να λειτουργεί.
• Πάρτε, λοιπόν, τον αγκώνα… στα χέρια σας και σίγουρα θα εκπλαγείτε ευχάριστα από την έκβαση της κατάστασής σας μέσα από την αυτο- άσκηση.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Οργανισμού, καθορίζεται ως μέγιστος ημερήσιος αριθμός επισκέψεων των ασφαλισμένων του στους ιατρούς, οι 20 επισκέψεις, «ώστε να αποφευχθεί το φαινόμενο της εξάντλησης του συνόλου των 200 επισκέψεων μέσα στις πρώτες ημέρες κάθε μήνα», καθώς και ως ελάχιστος χρόνος επίσκεψης (ανά δικαιούχο μέσω ΕΟΠΥΥ) τα 15 λεπτά. Επιπλέον, όλοι οι συμβεβλημένοι με τον ΕΟΠΥΥ ιατροί καλούνται να δηλώσουν στο e-ΔΑΠΥ το ωράριο λειτουργίας του ιατρείου τους στο οποίο θα εξυπηρετούνται οι ασφαλισμένοι.

Στις συναντήσεις της ΠΟΣΚΕ με τον ΕΟΠΥΥ έχει συμφωνηθεί οι όποιες ενέργειες αφορούν την παροχή υπηρεσιών προς τους ασφαλισμένους και ενδεχόμενη τροποποίηση της υφιστάμενης σύμβασης να γίνονται μετά από διαβούλευση μεταξύ των συλλογικών οργάνων των ιατρών (και φυσικά και της ΠΟΣΚΕ) και των υπηρεσιών του ΕΟΠΥΥ.

«Τούτο όμως, δυστυχώς, δεν ακολουθήθηκε στη συγκεκριμένη ανακοίνωση», δήλωσε ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων Κλινικοεργαστηριακών Ειδικοτήτων κ. Φώτιος Ν. Πατσουράκος. «Κατόπιν τούτου ζητούμε την μη εφαρμογή της ανωτέρω οδηγίας και άμεση συνάντηση με τους αρμόδιους φορείς του ΕΟΠΥΥ για περαιτέρω διαβούλευση μαζί τους. Η Ομοσπονδία μας τάσσεται κάθετα εναντίων μονομερών ενεργειών και λύσεων που αντί να λύνουν προβλήματα δημιουργούν χειρότερα».

Οι βλάβες που μπορεί να υποστούν τα μάτια αν κτυπηθούν από πυροτέχνημα είναι πολλές, διαφορετικές και συχνά απειλητικές για την όραση. Δυστυχώς είναι και αρκετά συνηθισμένες. Δεκάδες άνθρωποι τραυματίζονται κάθε χρόνο (παλαιότερη έρευνα τους είχε υπολογίσει σε περίπου 30 ετησίως στη χώρα μας) και πολλοί από αυτούς δεν ήταν οι χρήστες των πυροτεχνημάτων, αλλά απλώς τα άτομα που βρέθηκαν στο λάθος σημείο την λάθος ώρα.
Το επακόλουθο των τραυματισμών αυτών είναι απώλεια της όρασης για περίπου έναν στους 20 τραυματίες και μόνιμη μείωσή της για το σχεδόν 15%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε δώσει πριν από λίγα χρόνια στη δημοσιότητα το Χαμόγελο του Παιδιού, το 70% των ατυχημάτων με πυροτεχνήματα αφορά παιδιά ηλικίας 10-14 ετών, το 90% από τα οποία δεν βρίσκονταν υπό την επίβλεψη ενός ενήλικα όταν τραυματίσθηκαν.

Ανάλογη είναι η κατάσταση και σε άλλες χώρες. «Στις ΗΠΑ όπου ισχύουν πολύ αυστηροί περιορισμοί για τα πυροτεχνήματα, 1.300 άνθρωποι τραυματίζονται κάθε χρόνο στα μάτια από αυτά, παρά τις αλλεπάλληλες ενημερωτικές εκστρατείες και τις συστάσεις προς το κοινό», λέει ο χειρουργός-οφθαλμίατρος, Δρ. Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος MD, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. «Τα πυροτεχνήματα είναι εκρηκτικές ύλες και επομένως ικανά να προκαλέσουν σοβαρούς τραυματισμούς. Ακόμα όμως κι αν είναι μικρός ο τραυματισμός, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή λειτουργική αναπηρία, διότι τα μάτια είναι πολύ ευαίσθητα».

Το τι ακριβώς μπορεί να συμβεί περιγράφει γλαφυρά η περίπτωση μιας Αμερικανίδας, την οποία πρόσφατα δημοσιοποίησε η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας.
Η γυναίκα αυτή ονομάζεται Stacy Young και τραυματίστηκε στο κεφάλι από πυροτέχνημα το 2000. Έπαθε κατάγματα σε πέντε σημεία του κρανίου της, έχασε το ένα μάτι της, το μισό της πρόσωπο κάηκε και απόμεινε χωρίς μαλλιά.

Η Stacy δεν είχε καμία σχέση με το πυροτέχνημα που την κτύπησε: συζητούσε με μια φίλη της καθισμένη στο γρασίδι, περίπου 90 μέτρα μακριά από το σημείο όπου οργανωνόταν ένα φαντασμαγορικό σόου. Δεν κατάλαβε ποτέ πως ακριβώς κτύπησε. Το μόνο που ξέρει είναι ότι ξαφνικά άκουσε τον ήχο του πυροτεχνήματος, μετά το «μπαμ» και ξαφνικά δεν έβλεπε τίποτα.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν χρειάσθηκε έξι μεγάλα χειρουργεία για να διορθώσουν οι γιατροί τις βλάβες στο κρανίο της (της τοποθέτησαν 30 πλάκες τιτανίου μεγέθους η κάθε μία όσο ένα γραμματόσημο, για να αναπλάσουν τα κατεστραμμένα σημεία), να αποκαταστήσουν τον οφθαλμικό κόγχο του αριστερού ματιού και να αφαιρέσουν το μάτι αυτό (δεν μπόρεσαν να το σώσουν και έτσι της τοποθετήθηκε προσθετικό).

Κάποια στιγμή, όμως, άρχισαν οι επιπλοκές και στο δεξιό της μάτι.
Η δύναμη της έκρηξης επηρέασε τον αμφιβληστροειδή της και άρχισε να δημιουργείται ουλή (ουλώδης ιστός) η οποία έπειτα από λίγα χρόνια άρχισε να θολώνει την όρασή της. «Επειδή ο αμφιβληστροειδής φέρει τα φωτοευαίσθητα κύτταρα (ραβδία και κωνία), αν καλυπτόταν εξ ολοκλήρου από τον ουλώδη ιστό, η Stacy θα τυφλωνόταν», εξηγεί ο Δρ. Κανελλόπουλος.

Για να διορθώσει το πρόβλημα, ο χειρουργός της, Dr. Albert M. Maguire, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, αφαίρεσε το υαλώδες σώμα (το «τζελ» που υπάρχει μέσα στο μάτι) και στη συνέχεια έκανε απόξεση στον ουλώδη ιστό για να τον απομακρύνει και να αποκαταστήσει την όρασή της.

Λίγα χρόνια αργότερα, όμως, η Stacy παρουσίασε πάλι πρόβλημα στην όρασή της, η οποία άρχισε να θολώνει. Για αρκετό καιρό απέφευγε να απευθυνθεί σε έναν οφθαλμίατρο, διότι φοβόταν τι θα της έλεγε, αλλά όταν τελικά η κατάστασή της έφτασε στο απροχώρητο, αναγκάστηκε να το κάνει.
Αυτή τη φορά, η διάγνωση ήταν καταρράκτης ο οποίος αναπτύχθηκε εξαιτίας του κτυπήματος και έπρεπε να αφαιρεθεί επειγόντως.
«Συνήθως η εγχείρηση για τον καταρράκτη δεν είναι ριψοκίνδυνη, αλλά επειδή η Stacy τον είχε πάθει από τραυματισμό και είχε ήδη χειρουργηθεί στον αμφιβληστροειδή, η εγχείρησή της ήταν πιο πολύπλοκη», σχολιάζει ο Δρ. Κανελλόπουλος.

Και πάλι, όμως, όλα πήγαν καλά και η Stacy όχι μόνο ανέκτησε ικανοποιητική όραση, αλλά σήμερα βλέπει καλύτερα απ’ ό,τι μετά την επέμβαση στον αμφιβληστροειδή της.

Παρά την εκπληκτική πρόοδό της, όμως, δεν είναι πια η γυναίκα που ήταν πριν από 17 χρόνια. «Δεν είμαι πια ανεξάρτητη όπως τότε, δεν μπόρεσα να ξαναδουλέψω σαν νοσηλεύτρια, δεν έκανα άλλο παιδί γιατί υπήρχε φόβος να πάθω εγκεφαλικό από τα τραύματα στο κεφάλι μου, ενώ πρέπει να έχω συνέχεια το νου μου μήπως παρουσιάσω κάποια νέα επιπλοκή», είπε. «Έχω συμβιβαστεί όμως με όλ’ αυτά και επίσης έχω κερδίσει πολλά από την περιπέτειά μου. Έχω γίνει καλύτερος άνθρωπος, έχω αποκτήσει μεγαλύτερη συναίσθηση, ξέρω τι θα πει να χάνεις ένα μεγάλο κομμάτι του εαυτού σου και όταν λέω στους φίλους μου “ξέρω πως νιώθεις”, εννοώ την κάθε λέξη».
Όταν, όμως, ακούει τον ήχο πυροτεχνημάτων, τρέμει ολόκληρη - τονίζει πως «όποιος νομίζει πως παίζοντας με τα πυροτεχνήματα θα είναι ο “κουλ” τύπος σε οποιαδήποτε γιορτή, κάνει λάθος. Είναι πιθανό να αποδειχτεί εκείνος που θα σημαδέψει για πάντα μια ζωή».

«Τα πυροτεχνήματα δεν είναι παιχνίδι και πρέπει να πάψουν να αντιμετωπίζονται σαν να είναι», τονίζει ο Δρ. Κανελλόπουλος. «Δυστυχώς κάθε χρόνο ειδικά τις μέρες του Πάσχα, αντιμετωπίζουμε τραυματισμούς κυρίως σε παιδιά και νέους ανθρώπους. Τονίζουμε ότι τα πυροτεχνήματα πρέπει να χρησιμοποιούνται με σύνεση και μόνο από ειδικούς και σε οργανωμένες εκδηλώσεις, με τον κόσμο να βρίσκεται σε απόσταση τουλάχιστον 150 μέτρων».

«Είναι πιθανόν κάποιες αντισυλληπτικές μέθοδοι να δημιουργήσουν ανωμαλίες στη ρύθμιση του σακχάρου, κυρίως οι ενέσεις depot και σπανιότερα τα αντισυλληπτικά δισκία, οι οποίες, στις περισσότερες τουλάχιστον περιπτώσεις, διορθώνονται με την αλλαγή του σκευάσματος. Ακόμα σπανιότερα, προβλήματα μπορεί να προκαλέσουν και οι συσκευές IUD (Intra-Uterine Devices) -που τοποθετούνται στην ενδομητρική κοιλότητα και απελευθερώνουν προγεστερόνη παρέχοντας μακροχρόνια αντισύλληψη- τα οποία επίσης διορθώνονται με την αφαίρεσή τους», μας εξηγεί ο κ. Αντώνιος Λέπουρας, Παθολόγος-Διαβητολόγος, Διευθυντής Παθολογικής- Διαβητολο¬γικής Κλινικής & Διαβητολογικού Κέντρου της Κλινικής ΙΑΣΩ GENERAL.

Δηλαδή, οι γυναίκες με διαβήτη είναι απολύτως ασφαλείς όταν λαμβάνουν ορμονική αντισύλληψη, μέσω ενδομήτριων συσκευών ή υποδόριων (κάτω από την επιδερμίδα) εμφυτευμάτων, όπως επιβεβαιώνεται και από μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Davis Health System της Καλιφόρνιας, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό DiabetesCare. Η μελέτη ανέλυσε στοιχεία δεκαετούς (2002-2011) παρακολούθησης γυναικών, ηλικίας 14-44 ετών και κατέδειξε ότι οι γυναίκες με σακχαρώδη διαβήτη που χρησιμοποιούν τις περισσότερες μορφές ορμονικής αντισύλληψης δεν διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για καρδιακές προσβολές, εγκεφαλικά ή άλλα θρομβωτικά επεισόδια.

Εξετάζοντας τα δεδομένα των 150.000 περίπου γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, με τύπου 1 ή τύπου 2 διαβήτη, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συχνότητα εμφάνισης εγκεφαλικών, καρδιακών ή θρομβοεμβολικών επεισοδίων ήταν χαμηλή και συγκεκριμένα περίπου 6,3 περιστατικά ανά 1.000 γυναίκες ανά έτος.

Οι ορμονικές επιλογές αντισύλληψης με τη χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης θρομβοεμβολής ήταν οι ενδομήτριες συσκευές και τα υποδόρια εμφυτεύματα προγεστερόνης. Υψηλότερα ποσοστά παρουσίασαν όσες γυναίκες χρησιμοποιούσαν αντισυλληπτικό έμπλαστρο.

Το μήνυμα της μελέτης, σύμφωνα με τον κ. Λέπουρα, είναι πως οι κλινικοί γιατροί πρέπει να ξεπεράσουν την προκατάληψη ότι οι μέθοδοι για τον έλεγχο των γεννήσεων περιλαμβάνουν μόνο το “χάπι”. Είναι επίσης σημαντικό να απαλλαγούν από το ταμπού που θέλει τις διαβητικές γυναίκες να πρέπει να αποφύγουν την ορμονική αντισύλληψη. Υπάρχουν επιλογές που είναι ασφαλείς και αποτελεσματικές για όλες τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων αυτών που πάσχουν από διαβήτη. Όμως, «γνωρίζοντας ότι αντισύλληψη και κάπνισμα αποτελούν καταστροφικό συνδυασμό, σημαντική προσοχή πρέπει να δίδεται στις γυναίκες που εμφανίζουν μια ή κάποιες από τις επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη (νεφρική ανεπάρκεια, αμφιβληστροειδοπάθεια, κ.λπ.)», τονίζει.

Από τα αξιοσημείωτα σημεία είναι ότι οι ερευνητές χαρακτηρίζουν "ανησυχητικό" το γεγονός ότι περίπου το 72% των διαβητικών γυναικών που μελετήθηκαν δεν έλαβαν συνταγογραφούμενη αντισύλληψη.

Ο κ. Λέπουρας κρούει, όμως, τον κώδωνα του κινδύνου για τον χρόνο επίτευξης της εγκυμοσύνης, καθώς αυτός είναι κρίσιμος για τις γυναίκες με διαβήτη. «Καλό είναι να διασφαλιστεί ότι ο διαβήτης είναι υπό καλό έλεγχο τουλάχιστον 2-3 μήνες προ της κύησης, επειδή το υψηλό σάκχαρο μπορεί να προκαλέσει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης γενετικών ελαττωμάτων», επισημαίνει, συμπληρώνοντας: «Το θέμα του ελέγχου των γεννήσεων σε σχέση ιδίως με τον διαβήτη τύπου 1 ήταν πάντα δύσκολο, με αντιφατικά αποτελέσματα. Οι ορμόνες είναι γνωστό ότι έχουν αντίκτυπο στα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, αλλά επηρεάζουν τον καθένα διαφορετικά. Έτσι, όσον αφορά στην αντισύλληψη, αυτό που λειτουργεί καλά σε ένα άτομο μπορεί να είναι εντελώς λάθος για κάποιο άλλο. Χρειάζεται συνεργασία και εξατομίκευση και φυσικά ενημέρωση, ιδίως στις νεώτερες ηλικίες, ώστε ένα ταμπού να μετατραπεί σε δικαίωμα».

Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο πραγματοποιούνται στη χώρα μας περίπου 10.000 επεμβάσεις Αισθητικής και Επανορθωτικής Χειρουργικής, ενώ άλλα 40.000 άτομα επισκέπτονται τους πλαστικούς χειρουργούς χωρίς ωστόσο να περάσουν τελικά την πόρτα του χειρουργείου. Το 15-20% των ατόμων αυτών είναι άνδρες.

Όπως τονίζει ο πλαστικός χειρουργός Θάνος Κοντογιάννης, τα αποτελέσματα της Αισθητικής Χειρουργικής στη χώρα μας είναι πολύ καλά χάρη στις νέες βελτιωμένες μεθόδους, οι οποίες απαιτούν ελάχιστες χειρουργικές τομές, ενώ η διάρκεια αυτών των επεμβάσεων είναι μικρή και στις περισσότερες δεν χρειάζεται παραμονή των ασθενών στο νοσοκομείο.

Ωστόσο, μεγάλη σημασία έχει η επιλογή του σωστού γιατρού και η αποφυγή των μη ειδικών, οι οποίοι μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο ακόμα και την υγεία του ασθενούς.
Στην Ελλάδα η Αισθητική Χειρουργική μπορεί επάξια να συναγωνιστεί πολλά προηγμένα κράτη, όπως τις ΗΠΑ.

«Μέσα από την εμπειρία μου, πιστεύω ότι σε θέματα Αισθητικής Χειρουργικής είμαστε πολύ καλύτεροι από ευρωπαϊκά κράτη. Συχνά παρουσιάζεται το φαινόμενο να έρχονται άτομα από την Βρετανία, τη Γαλλία και το Βέλγιο για να υποβληθούν σε επέμβαση στην Ελλάδα», τονίζει ο κ. Κοντογιάννης.

Εν όψει του καλοκαιριού οι συνηθέστερες επεμβάσεις είναι αυτές που δίνουν λύσεις κυρίως σε προβλήματα τοπικού πάχους. Τέτοιες επεμβάσεις είναι η λιποαναρρόφηση και η κοιλιοπλαστική, ενώ ακολουθούν η αυξητική του στήθους και η ανόρθωση των γλουτών.

Αντίθετα, η εφαρμογή των λέιζερ στο πρόσωπο δεν συνιστάται αυτή την εποχή, γιατί οι αισθητικές επεμβάσεις με αυτά επεμβαίνουν στις ανώτερες στοιβάδες του δέρματος και βοηθούν το πρόσωπο να ανανεωθεί από τις κατώτερες στοιβάδες, με αποτέλεσμα ένα νέο, ευαίσθητο δέρμα το οποίο αν εκτεθεί στον ήλιο του καλοκαιριού μπορεί να εκδηλώσει πολλά προβλήματα. Έτσι, τα λέιζερ για την ανανέωση του προσώπου χρησιμοποιούνται συνήθως από τα μέσα Σεπτεμβρίου ως το τέλος Απριλίου.

Λιποαναρόφηση
Η λιποαναρρόφηση δίνει λύσεις σε προβλήματα τοπικού πάχους, δηλαδή εκεί όπου είναι συγκεντρωμένο το λίπος (λιπαποθήκες). Ο ανθρώπινος οργανισμός δημιουργεί ένα συγκεκριμένο αριθμό λιποκυττάρων μέχρι την ηλικία των 14 ετών.
Η λιποαναρρόφηση επεμβαίνει αφαιρώντας τα λιποκύτταρα, τα οποία δεν ξανασχηματίζονται όσα κιλά και να ξαναπάρει το άτομο. Ωστόσο, δεν μπορούν να αφαιρεθούν περισσότερα από δύο λίτρα λίπους, γιατί θα χαθεί και αίμα και θα χρειαστεί τότε να γίνει μετάγγιση.

Το αποτέλεσμα της λιποαναρρόφησης ελέγχεται από τους πόντους που χάνουμε στην περιοχή όπου έγινε η λιποαναρρόφηση. Πρόκειται για μια καθαρά χειρουργική επέμβαση, η οποία πρέπει να γίνεται από τον ειδικό γιατρό, τον πλαστικό χειρουργό, σε οργανωμένο χειρουργείο και στην πλειονότητα των περιπτώσεων απαιτεί την παρουσία αναισθησιολόγου. Ανάλογα με το μέγεθος του προβλήματος, γίνεται γενική ή τοπική αναισθησία.
Συνήθως δεν είναι απαραίτητη η παραμονή του ασθενούς στην κλινική, καθώς δεν χρειάζεται καμιά ιδιαίτερη μετεγχειρητική φροντίδα. Απλώς ο ασθενής φορά ειδική πιεστική επίδεση (κορσέ).
Η λιποαναρρόφηση επιτρέπει τη γρήγορη επιστροφή στην εργασία, αν και τις πρώτες δύο ημέρες μετά το χειρουργείο δεν πρέπει να υπάρχει σωματική καταπόνηση.

Όπως διευκρινίζει ο κ. Κοντογιάννης, «ο γιατρός πρέπει να παίρνει ιστορικό πριν από τη λιποαναρρόφηση. Εφόσον το άτομο είναι υγιές, δεν διατρέχει κανένα κίνδυνο από την επέμβαση. Εάν όμως αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας και ιδιαίτερα με το κυκλοφορικό σύστημα, αυτό λαμβάνεται ως αρνητικός παράγοντας και συνήθως ο χειρουργός δεν προχωρεί στην επέμβαση. Εάν όμως θελήσει να την κάνει την επέμβαση, θα πρέπει να συνεννοηθεί με τον γιατρό που παρακολουθεί τον ασθενή για το συγκεκριμένο πρόβλημα».

Κοιλιοπλαστική
Με την κοιλιοπλαστική αντιμετωπίζεται το πρόβλημα της χαλαρής κοιλιάς, δηλαδή της κοιλιάς με συσσωρευμένο λίπος και χαλαρά τοιχώματα που έχουν σαν αποτέλεσμα δυσαρμονία στην εικόνα του ατόμου.
Πρόκειται για μια χειρουργική επέμβαση διάρκειας 2-2,5 ωρών, η οποία γίνεται στο χειρουργείο από τον πλαστικό χειρούργο, παρουσία αναισθησιολόγου. Με αυτή, ο χειρούργος διώχνει την περίσσεια δέρματος και λίπους που έχει η κοιλιά δίνοντάς της μια επίπεδη εικόνα, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τα εσωτερικά μυικά τοιχώματα με εσωτερικά ράμματα, εξηγεί ο κ. Κοντογιάννης.

Η χειρουργική τομή γίνεται συνήθως χαμηλά, στην κατώτερη κοιλία, και δεν φαίνεται γιατί κρύβεται από το εσώρουχο. Μετά την επέμβαση γίνεται μια πιεστική επίδεση με ειδικό κορσέ ή ζώνη κοιλίας και ο ασθενής νοσηλεύεται για μία ή δύο ημέρες.
Όταν πάρει εξιτίριο από την κλινική, οφείλει να είναι προσεκτικός στις κινήσεις του κατά τις πρώτες έξι ημέρες και να μην καταπονείται σηκώνοντας βάρη. Στη συνέχεια μπορεί να επιστρέψει στην εργασία του και σε σύντομο χρονικό διάστημα να ανακτήσει και τις υπόλοιπες, πιο επίπονες δραστηριότητές του.

Αυξητική στήθους
Μια ακόμα επέμβαση που γίνεται συχνά λίγο πριν από το καλοκαίρι είναι η αυξητική στήθους με προσθήκη σιλικόνης. Συνήθως το πρόβλημα αφορά νέες κοπέλες, που έχουν μικρό ή ανύπαρκτο στήθος ή γυναίκες με μικρό, χαλαρό στήθος που τους δημιουργεί αίσθημα ντροπής όταν βρίσκονται στην παραλία και πρέπει να κυκλοφορήσουν με το μαγιό τους.
Τα ενθέματα σιλικόνης, τα οποία χρησιμοποιούνται σε όλη την Ευρώπη και στην χώρα μας, είναι είτε περίβλημα σιλικόνης με τζελ σιλικόνης, είτε περίβλημα σιλικόνης με φυσιολογικό ορό εσωτερικά.

Τα ενθέματα της πρώτης κατηγορίας τοποθετούνται συνήθως πάνω από το θωρακικό μυ και κάτω από το μαζικό αδένα μέσα σε μία ειδική «θήκη» (τσέπη) που σχηματίζεται μέσω μιας μικρής τομής που δεν ξεπερνά τα 4 cm (εκατοστά). Η δεύτερη κατηγορία των ενθεμάτων τοποθετούνται συνήθως κάτω από τον θωρακικό μυ. Η τομή διαμέσου της οποίας γίνεται η τοποθέτηση του ενθέματος σιλικόνης γίνεται είτε υπομαστικά, είτε στην θηλέα άλω ή στην περιοχή της μασχάλης.
Η αυξητική στήθους γίνεται ως επί το πλείστον με γενική νάρκωση παρουσία του αναισθησιολόγου και διαρκεί περίπου 1-1,5 ώρα, ενώ συνήθως δεν χρειάζεται διανυκτέρευση στο νοσοκομείο.