Στην πράξη, το νέο πλαίσιο περιορίζει την αποκλειστικότητα του προσωπικού γιατρού ως μοναδικής «πύλης» προς άλλες ιατρικές ειδικότητες. Οι πολίτες δεν θα χρειάζεται πλέον να απευθύνονται αποκλειστικά στον εγγεγραμμένο προσωπικό τους γιατρό για να λάβουν παραπεμπτικό, καθώς αυτό θα μπορεί να εκδίδεται και από οποιονδήποτε γενικό ιατρό ή παθολόγο.

Το νέο μοντέλο παραπομπών

Παρά τη διεύρυνση των επιλογών, η ύπαρξη παραπεμπτικού παραμένει απαραίτητη για την πρόσβαση σε άλλες ειδικότητες και για την ηλεκτρονική δέσμευση ραντεβού. Με άλλα λόγια, το σύστημα δεν καταργείται, αλλά γίνεται πιο λειτουργικό και προσαρμοσμένο στις πραγματικές συνθήκες του ΕΣΥ.

Σε περιπτώσεις όπου δεν είναι εφικτή η εύρεση προσωπικού γιατρού, ο πολίτης μπορεί να απευθύνεται σε γιατρό γενικής ή οικογενειακής ιατρικής ή σε παθολόγο, ώστε να ενεργοποιείται η διαδικασία παραπομπής. Η αλλαγή αυτή επιχειρεί να καλύψει πρακτικά κενά που έχουν καταγραφεί κατά την εφαρμογή του προηγούμενου μοντέλου.

Χωρίς κόστος, αλλά με προϋποθέσεις

Η πρόσβαση σε γιατρούς του Εθνικού Συστήματος Υγείας ή σε συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ παραμένει χωρίς οικονομική επιβάρυνση, υπό την προϋπόθεση ότι ο πολίτης διαθέτει το απαιτούμενο παραπεμπτικό.

Το παραπεμπτικό μπορεί να εκδίδεται είτε από τον προσωπικό γιατρό είτε από άλλον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας, συμπεριλαμβανομένων και των υπόχρεων προσωπικών γιατρών, όπως οι πρώην αγροτικοί ιατροί.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της ρύθμισης, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ενισχύεται ως βασικό σημείο πρώτης επαφής των πολιτών με το σύστημα υγείας. Η αλλαγή αποσκοπεί στην καλύτερη οργάνωση των ραντεβού και στη βελτίωση της διαθεσιμότητας για εξειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες.

Η ηλεκτρονική διαχείριση των ραντεβού συνδέεται πλέον άμεσα με την ύπαρξη παραπεμπτικού, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε πιο στοχευμένη χρήση των διαθέσιμων πόρων.

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τους ασθενείς με χρόνια νοσήματα, οι οποίοι θα μπορούν να καλύπτουν τις ανάγκες τους για ιατρικές επισκέψεις για χρονικό διάστημα έως και ενός έτους με ένα μόνο παραπεμπτικό.

Η ρύθμιση αυτή μειώνει τη γραφειοκρατία και διευκολύνει τη συνεχή παρακολούθηση των ασθενών χωρίς επαναλαμβανόμενες διαδικασίες.

Πρόσβαση για όλους τους πολίτες

Για όσους δεν διαθέτουν προσωπικό γιατρό, διασφαλίζεται η δυνατότητα εξυπηρέτησης μέσω των δομών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, όπως τα Κέντρα Υγείας, οι ΤΟΜΥ και τα περιφερειακά ιατρεία.

Σε όλες τις περιπτώσεις, η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και η έκδοση παραπεμπτικών πραγματοποιείται χωρίς οικονομική επιβάρυνση, ενισχύοντας την καθολικότητα του συστήματος.

Τι αλλάζει σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς

Στο προηγούμενο μοντέλο, η παραπομπή προς ειδικούς γιατρούς γινόταν αποκλειστικά μέσω του προσωπικού γιατρού. Η νέα ρύθμιση αίρει αυτή την αποκλειστικότητα, αντιμετωπίζοντας προβλήματα που σχετίζονται με ελλείψεις προσωπικού, προσωρινές απουσίες και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες.

Η προσαρμογή αυτή αντανακλά την ανάγκη για ένα πιο ευέλικτο και λειτουργικό σύστημα, που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές δυνατότητες του ΕΣΥ.

Με τη νέα δομή, διασφαλίζεται ότι οι πολίτες θα μπορούν να εξυπηρετούνται απρόσκοπτα, ακόμη και όταν δεν είναι δυνατή η πρόσβαση στον προσωπικό τους γιατρό, διατηρώντας παράλληλα τον βασικό ρόλο της πρωτοβάθμιας φροντίδας ως «πύλης εισόδου» στο σύστημα υγείας.

Το φορτίο της γρίπης σε αριθμούς

Κάθε χρόνο καταγράφονται παγκοσμίως 1 δισεκατομμύριο περιστατικά γρίπης εκ των οποίων 3 έως 5 εκατομμύρια περιστατικά εξελίσσονται σε σοβαρή νόσο και καταγράφονται επίσης από 290.000 έως 650.000 θάνατοι, που οφείλονται σε αναπνευστικές επιπλοκές (κυρίως σε οξεία αναπνευστική δυσχέρεια). Δηλαδή το 5 τοις χιλίοις των περιστατικών γρίπης εξελίσσεται σε σοβαρή νόσηση που απαιτεί νοσηλεία στο νοσοκομείο και ενδεχομένως εισαγωγή σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.

Παρότι τα υπάρχοντα αντιγριπικά εμβόλια βοηθούν να μειωθεί το φορτίο νοσηρότητας και θνησιμότητας, η αποτελεσματικότητα τους ποικίλει ανάλογα με την σύσταση του επικαιροποιημένου εμβολίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η φετινή σεζόν των εποχικών ιώσεων όπου από τα μέσα του περασμένου Οκτώβρη επικράτησε σε ολόκληρη την Ευρώπη το υποστέλεχος Κ το οποίο δεν είχε συμπεριληφθεί στην σύσταση του επικαιροποιημένου εμβολίου με συνέπεια ο αντιγριπικός εμβολιασμός να παρέχει χαμηλότερη προστασία σε σύγκριση με άλλες χρονιές. Ένας άλλος περιορισμός των υπαρχόντων εμβολίων είναι πως παρέχουν προστασία μόνο για λόγους μήνες-δηλαδή για την τρέχουσα σεζόν των εποχικών ιώσεων.

Πώς θα επιτευχθεί αποφυγή 6,2 εκατομμυρίων θανάτων από γρίπη

Δύο φορές τον χρόνο, ο ΠΟΥ φέρνει σε επαφή επιστήμονες από το Παγκόσμιο Σύστημα Επιτήρησης της Γρίπης, προκειμένου να συνεδριάσουν και να εκδώσουν οδηγίες για τη σύσταση του επικαιροποιημένου αντιγριπικού εμβολίου. Παρότι 143 χώρες χρησιμοποιούν επικαιροποιημένα εποχικά εμβόλια γρίπης, τα έως τώρα συλλεχθέντα ερευνητικά δεδομένα φανερώνουν πως κυρίως εμβολιάζονται έναντι της γρίπης οι άνθρωποι που ανήκουν στην μέση και στην ανώτερη οικονομική τάξη-γεγονός που σημαίνει ότι όσοι ανήκουν στα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα παραμένουν μη επαρκώς προστατευμένοι.

Η μελέτη αξιολόγησης (FVIVA) του ΠΟΥ εκτιμά ότι αν κυκλοφορούσαν τα επόμενης γενιάς αντιγριπικά εμβόλια που παρέχουν διευρυμένη και μακροχρόνια προστασία τότε έως το 2050 θα μπορούσαν να αποφευχθούν 18 δισεκατομμύρια περιστατικά γρίπης και να σωθούν 6,2 εκατομμύρια ζωές σε διεθνές επίπεδο. Δηλαδή με την ευρεία διάθεση των εμβολίων γρίπης επόμενης γενιάς, μέσα σε 2,5 δεκαετίες θα μπορούσε να σωθεί ένας αριθμός ατόμων που αντιστοιχεί περίπου στον πληθυσμό του Ελ Σαλβαδόρ ή της Νικαράγουα. Επιπλέον τα μεγαλύτερα οφέλη στη μείωση της θνησιμότητας αφορούν τις πιο ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες που αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές- μετά την προσβολή από τον ιό της γρίπης- στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη, τα νήπια και οι έγκυες γυναίκες.

Αυτή η μελέτη του ΠΟΥ δείχνει με τον πιο εμφατικό τρόπο πόσο σημαντικά είναι τα οφέλη που θα μπορούσαμε να αποκομίσουμε από την ανάπτυξη εμβολίων γρίπης επόμενης γενιάς που παρέχουν πιο διευρυμένη και πιο μακροχρόνια προστασία σε διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες, με διαφορετικό βαθμό ευαλωτότητας η καθεμία, όπως εξηγεί ο Dr. Philipp Lambach, που ηγείται του συγκεκριμένου πρότζεκτ στον ΠΟΥ.

Μείωση της μικροβιακής αντοχής από την αποφυγή κατάχρησης 1,3 δισεκατομμύρια δόσεις αντιβιοτικών

Τα ευρήματα επίσης δείχνουν ότι τα εμβόλια επόμενης γενιάς έχουν πολύ καλή σχέση μεταξύ κόστους και οφέλους και συμβάλλουν στην εξοικονόμηση σημαντικών πόρων αναφορικά με τις δαπάνες υγείας, από την δραστική μείωση της μικροβιακής αντοχής (στην κοινότητα και κυρίως μέσα στα νοσοκομεία). Για να αντιληφθούμε το όφελος:

- Τα υπάρχοντα επικαιροποιημένα εμβόλια γρίπης εκτιμάται ότι μπορούν να συμβάλλουν στην μείωση της μικροβιακής αντοχής περιορίζοντας την κατάχρηση αντιβιοτικών κατά 10 εκατομμύρια δόσεις αντιβιοτικών ετησίως.

- Τα επόμενης γενιάς εμβόλια γρίπης θα μπορούσαν να απογειώσουν αυτό το όφελος περιορίζοντας την κατάχρηση αντιβιοτικών κατά 1,3 δισεκατομμύρια δόσεις έως το 2050.

Η αποφυγή χρήσης 1,3 δισεκατομμυρίων δόσεων αντιβιοτικών θα μπορούσε να έχει τεράστιο αντίκτυπο στην μάχη για την μικροβιακή αντοχή η οποία χαρακτηρίζεται από τους επιστήμονες ως η «σύγχρονη σιωπηλή πανδημία». Επιπλέον, η ασφάλεια, η υψηλή αποτελεσματικότητα, η μεγαλύτερη διάρκεια προστασίας και η επιμήκυνση του χρόνου ζωής στο ράφι του φαρμακείου, αποτελούν χαρακτηριστικά των εμβολίων γρίπης επόμενης γενιάς τα οποία μπορούν να επηρεάσουν καταλυτικά τη χάραξη πολιτικών υγείας για την πρόληψη της βαριάς νόσησης και των θανάτων από γρίπη σε χώρες χαμηλού και μεσαίου κατά κεφαλήν εισοδήματος- εκεί όπου το φορτίο της νοσηρότητας και των θανάτων είναι ακόμα μεγαλύτερο. Η ερευνητική αξιολόγηση του παγκόσμιου οργανισμού υγείας FVIVA μαζί με την Παγκόσμια Στρατηγική του ΠΟΥ για τη Γρίπη 2019- 2030 (WHO’s Global influenza strategy 2019–2030) και τη Λίστα των προτιμητέων χαρακτηριστικών προϊόντος του ΠΟΥ για τα αντιγριπικά εμβόλια επόμενης γενιάς (WHO’s preferred product characteristics for next-generation influenza vaccines), αντανακλούν την εξελισσόμενη επιστημονική γνώση και την εμπειρία που απέκτησε η διεθνής επιστημονική κοινότητα από τα διδάγματα της covid-19 πανδημίας.

46 πειραματικά αντιγριπικά εμβόλια επόμενης γενιάς

Τον Δεκέμβριο του 2025 ο ΠΟΥ δημοσιοποίησε μία λίστα χαρακτηριστικών προϊόντος για τα επόμενης γενιάς αντιγριπικά εμβόλια τα οποία θα τους εξασφαλίσουν ευρύτερη και μακράς διαρκείας προστασία-μεγαλύτερη της μίας σεζόν εποχικών ιώσεων. Η ίδια λίστα επίσης περιλαμβάνει τεχνολογικά χαρακτηριστικά τα οποία θα βοηθήσουν την τοπική παραγωγή των αντιγριπικών εμβολίων επόμενης γενιάς ώστε να γίνουν πιο άμεσα διαθέσιμα στις χώρες χαμηλότερου κατά κεφαλήν εισοδήματος. Από τον περασμένο Φεβρουάριο (του 2026), ήδη 46 νέας γενιάς αντιγριπικά εμβόλια βρίσκονται σε στάδιο κλινικής ανάπτυξης χρησιμοποιώντας ποικίλες τεχνολογικές πλατφόρμες.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και το ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο PSE Healthy Energy, δείγματα από κατοικίες στο Ηνωμένο Βασίλειο περιείχαν κατά μέσο όρο 37 φορές περισσότερη ποσότητα βενζολίου σε σχέση με αντίστοιχα δείγματα στη Βόρεια Αμερική. Στην Ολλανδία, οι συγκεντρώσεις ήταν ακόμη υψηλότερες, φτάνοντας τις 66,5 φορές πάνω από τα επίπεδα αναφοράς.

Το βενζόλιο θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο, καθώς δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης, ενώ έχει συσχετιστεί με λευχαιμία και άλλες σοβαρές μακροχρόνιες ασθένειες, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Όπως σημειώνει η επικεφαλής της μελέτης, επιστήμονας ποιότητας αέρα Ταμάρα Σπαρκς, τα ευρήματα ξεπέρασαν κάθε προσδοκία: «Μας εξέπληξε το πόσο υψηλότερα μπορεί να είναι τα επίπεδα βενζολίου σε ευρωπαϊκά σπίτια».

Η έρευνα αναδεικνύει ένα πεδίο που μέχρι πρόσφατα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό υποτιμημένο: την ποιότητα του αέρα εντός των κατοικιών. Ενώ η εξωτερική ρύπανση έχει μελετηθεί εκτενώς, τα δεδομένα για το εσωτερικό περιβάλλον είναι περιορισμένα. Προηγούμενες μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι οι εστίες αερίου αυξάνουν τα επίπεδα διοξειδίου του αζώτου, ενώ έχουν συνδεθεί με περιστατικά άσθματος σε παιδιά και αυξημένο κίνδυνο αναπνευστικών λοιμώξεων.

Η νέα μελέτη αποτελεί την πρώτη που τεκμηριώνει σε τόσο μεγάλη κλίμακα την παρουσία βενζολίου στο φυσικό αέριο ευρωπαϊκών κατοικιών. Συγκρίνοντας τα δεδομένα με αντίστοιχη έρευνα στη Βόρεια Αμερική, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το αέριο στο Λονδίνο περιείχε 64 φορές περισσότερη ποσότητα βενζολίου, στο Άμστερνταμ 73 φορές περισσότερη και στο Μιλάνο 8,5 φορές περισσότερη.

Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα από 72 κατοικίες σε Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Ιταλία, εξετάζοντας παράλληλα και την ύπαρξη διαρροών. Διαπιστώθηκε ότι περίπου το 40% των κουζινών παρουσίαζε διαρροές ακόμη και όταν οι εστίες ήταν απενεργοποιημένες. Σε ποσοστό 9% των κατοικιών, οι διαρροές ήταν τόσο έντονες ώστε να υπερβαίνουν τα όρια έκθεσης που συνιστούν οι ευρωπαϊκές και βρετανικές αρχές.

Όπως υπογραμμίζει η Σπαρκς, η έκθεση στο βενζόλιο είναι αθροιστική: υψηλές συγκεντρώσεις για μικρό χρονικό διάστημα μπορεί να είναι εξίσου επιβλαβείς με χαμηλότερες συγκεντρώσεις για μεγαλύτερο διάστημα.

Ένα ακόμη ανησυχητικό εύρημα αφορά τη δυσκολία εντοπισμού των διαρροών. Αν και οι εταιρείες προσθέτουν οσμητικές ουσίες στο φυσικό αέριο για λόγους ασφάλειας, τα επίπεδα αυτών των ουσιών σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία αποδείχθηκαν ανεπαρκή. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το βενζόλιο μπορεί να φτάσει έως και εννέα φορές πάνω από τα εθνικά όρια στο Ηνωμένο Βασίλειο και σχεδόν πέντε φορές πάνω από τα ευρωπαϊκά όρια στην Ολλανδία, πριν γίνει αντιληπτό μέσω οσμής.

Η χρήση εξαερισμού — όπως το άνοιγμα παραθύρων ή η ενεργοποίηση απορροφητήρα — μπορεί να μειώσει σημαντικά τη συγκέντρωση ρύπων. Ωστόσο, σε περιπτώσεις συνεχούς διαρροής, απαιτείται πολύωρος καθημερινός αερισμός, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διαχείριση του προβλήματος σε ατομικό επίπεδο.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για ένα ζήτημα συστημικό, που απαιτεί παρεμβάσεις σε επίπεδο πολιτικής. Η ενίσχυση της οσμοποίησης του αερίου θα μπορούσε να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό διαρροών, ωστόσο η πιο αποτελεσματική λύση θεωρείται η θεσμοθέτηση κανόνων που θα υποχρεώνουν τις εταιρείες να απομακρύνουν το βενζόλιο από το φυσικό αέριο πριν αυτό φτάσει στους καταναλωτές.

Σε επιστολή προς τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, επισημαίνεται ότι η επιτυχία του προγράμματος αποδεικνύει την ανάγκη συνέχισής του, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών σε προληπτικές εξετάσεις.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, πάνω από 5,2 εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη συμμετάσχει στις προληπτικές εξετάσεις, ενώ έχουν εντοπιστεί περίπου 180.000 περιστατικά με κάποιο νόσημα.

Αίτημα για άμεση παράταση του προγράμματος

Ο ΙΣΑ αναφέρει ότι έχει γίνει αποδέκτης επιστολών από τον ιατρικό κόσμο, με τις οποίες ζητείται η παράταση του προγράμματος, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα ολοκλήρωσης των προληπτικών εξετάσεων που έχουν ήδη προγραμματιστεί.

Παράλληλα, τονίζεται ότι είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η εξυπηρέτηση των πολιτών χωρίς διακοπή, καθώς πρόκειται για μια δράση με ιδιαίτερα σημαντική συμβολή στη δημόσια υγεία.

Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται από το Υπουργείο Υγείας της Ελλάδας να προχωρήσει άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή συνέχιση του προγράμματος.

Γ. Πατούλης: «Σημαντική πρωτοβουλία για την πρόληψη»

Σχολιάζοντας το θέμα, ο πρόεδρος του ΙΣΑ Γιώργος Πατούλης τόνισε:

«Το πρόγραμμα "Προλαμβάνω" αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία για την προαγωγή της πρόληψης και την έγκαιρη διάγνωση σοβαρών νοσημάτων. Η παράτασή του είναι αναγκαία, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η πρόσβαση των πολιτών σε προληπτικές εξετάσεις στο διηνεκές. Ο ΙΣΑ θα συνεχίσει να παρεμβαίνει δυναμικά για τη στήριξη των ιατρών και την προστασία της δημόσιας υγείας».

Καθοριστικός ρόλος στην έγκαιρη διάγνωση

Το Συντονιστικό Όργανο Φορέων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας υπογραμμίζει ότι η επιτυχία του προγράμματος είναι αδιαμφισβήτητη και αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την προαγωγή της δημόσιας υγείας.

Μέσω του προγράμματος, εκατομμύρια πολίτες είχαν τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν για πρώτη φορά προληπτικές εξετάσεις, τις οποίες στο παρελθόν είτε παραμελούσαν είτε αδυνατούσαν να πραγματοποιήσουν λόγω οικονομικών δυσκολιών ή έλλειψης ασφαλιστικής κάλυψης.

Όπως επισημαίνεται, το πρόγραμμα συνέβαλε καθοριστικά στην έγκαιρη διάγνωση σοβαρών νοσημάτων, επιτρέποντας σε χιλιάδες ανθρώπους να εντοπίσουν προβλήματα υγείας σε πρώιμο στάδιο και να ξεκινήσουν έγκαιρα θεραπεία.

Η συνέχιση της συγκεκριμένης δράσης εκτιμάται ότι θα συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση και ενίσχυση της πρόληψης στον πληθυσμό, αποτελώντας ένα σημαντικό εργαλείο προστασίας της δημόσιας υγείας.

Πέραν των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ και της δυνατότητας κατ' οίκον αποστολής των ΦΥΚ, οι ασθενείς μπορούν πλέον να επιλέγουν την παραλαβή των φαρμάκων τους από το φαρμακείο της γειτονιάς τους, έχοντας παράλληλα τη δυνατότητα άμεσης συμβουλευτικής υποστήριξης από τον φαρμακοποιό τους για την ορθή χρήση της αγωγής.

Από σήμερα τίθεται σε λειτουργία η σχετική πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ και 10.500 από τα συνολικά 10.850 φαρμακεία της χώρας θα διαθέτουν συγκεκριμένες κατηγορίες ΦΥΚ. Σε πρώτη φάση δίνεται η δυνατότητα σε ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο και σκλήρυνση κατά πλάκας να υποβάλλον στην πλατφόρμα τα αιτήματά τους και να παραλαμβάνουν σε καθορισμένο χρονοδιάγραμμα τα φάρμακά τους από το φαρμακείο της επιλογής τους.

Η νέα διαδικασία αντιστοιχεί σε περίπου 23.000 συνταγές μηνιαίως, με στόχο εντός τριμήνου να εξυπηρετούνται 66.000 συνταγές τον μήνα, δηλαδή περίπου το ένα τρίτο των συνολικών συνταγών ΦΥΚ, που ανέρχονται σε 180.000 μηνιαίως.

Τον επόμενο μήνα θα ενταχθούν βιολογικοί παράγοντες νέκρωσης των όγκων anti- TNF με συνταγές 25.000 και τον μεθεπόμενο μήνα οι πάσχοντες από Ηπατίτιδα Β και D και λαμβάνοντες θεραπεία για το άσθμα με συνταγές 18.000

Οι ασθενείς θα λαμβάνουν τα φάρμακά τους εντελώς δωρεάν, ενώ οι φαρμακοποιοί θα αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ με 20 ευρώ ανά συνταγή για την υπηρεσία εκτέλεσης και χορήγησης. Οι εκτελεσμένες συνταγές υποβάλλονται μηνιαίως στον ΕΟΠΥΥ μαζί με το σχετικό τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών, ενώ η πληρωμή τους ακολουθεί το χρονοδιάγραμμα της συλλογικής σύμβασης του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου.

Σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου, Απόστολος Βαλτάς, εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επέκταση της διάθεσης ΦΥΚ μέσω ιδιωτικών φαρμακείων, σημειώνοντας ότι μια διαδικασία που ξεκίνησε πιλοτικά το 2020 με 1.000-1.500 συνταγές μηνιαίως, πλέον καθιερώνεται, σηματοδοτώντας ουσιαστική αλλαγή στην εξυπηρέτηση των χρονίως πασχόντων.

«Πρόκειται για παρέμβαση με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα, καθώς βάζει τέλος στις πολύωρες αναμονές, τις λεγόμενες "ουρές της ντροπής", έξω από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ. Μάλιστα δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις που οι ασθενείς ή οι φροντιστές τους ήταν αναγκασμένοι να διανύσουν δεκάδες χιλιόμετρα από τον τόπο διαμονής τους προκειμένου να πάρουν τα φάρμακά τους. Πλέον, η πρόσβαση στα συγκεκριμένα σκευάσματα θα γίνεται από το φαρμακείο της γειτονιάς, με άμεση εξυπηρέτηση και χωρίς άσκοπες μετακινήσεις», ανέφερε.

Ο πρόεδρος του ΠΦΣ υπογραμμίζει ότι το νέο σύστημα επαναφέρει στο επίκεντρο την αξιοπρέπεια του ασθενούς, τη σιγουριά της άμεσης πρόσβασης στη θεραπεία και κυρίως, την προσωπική επαφή με τον φαρμακοποιό, που μπορεί να ενημερώσει για τη σωστή χρήση της αγωγής και να διαχειριστεί πιθανές παρενέργειες.

«Σε αντίθεση με την κατ' οίκον αποστολή φαρμάκων, που αποτελεί μια απρόσωπη διαδικασία, η διάθεση μέσω των φαρμακείων της γειτονιάς ενισχύει τον ρόλο της πρωτοβάθμιας φροντίδας και δημιουργεί ένα πιο ανθρώπινο και λειτουργικό πλαίσιο εξυπηρέτησης για τους πλέον ευάλωτους ασθενείς», τονίζει ο κ. Βαλτάς. Καταλήγει ότι σε επόμενο στάδιο, τα φάρμακα υψηλού κόστους, όπως όλα τα φάρμακα, πρέπει να διακινούνται μέσω των φαρμακείων, ώστε να μειωθεί η ταλαιπωρία των ασθενών με σοβαρές παθήσεις.

 Πώς επιλέγει ο ασφαλισμένος το ιδιωτικό φαρμακείο

Ο ασφαλισμένος θα εισέρχεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://fyk.eopyy.gov.gr/ και θα αυθεντικοποιεί την είσοδό του κάθε φορά, με τη χρήση των προσωπικών κωδικών taxisnet και την καταχώρηση του ΑΜΚΑ του.

Στην πρώτη είσοδο ο ασφαλισμένος καλείται να επιβεβαιώσει την ηλεκτρονική του διεύθυνση, ως απαραίτητο στοιχείο επικοινωνίας με τον ΕΟΠΥΥ.

Με την επιτυχή καταχώρηση, εμφανίζονται τα αναλυτικά στοιχεία της συνταγής εφόσον πρόκειται για σκεύασμα ΦΥΚ το οποίο ανήκει στις θεραπευτικές κατηγορίες που προτεραιοποιούνται (σε πρώτη φάση τα φάρμακα για τη Σκλήρυνση κατά πλάκας εκτός ενδοφλεβίων και τα Αντινεοπλασματικά).

Ο ασφαλισμένος θα έχει τη δυνατότητα αναζήτησης του φαρμακείου της επιλογής του (μέσω ΤΚ, Διεύθυνσης, Επωνυμίας κλπ).

Προαιρετικά, δύναται να δηλώσει έως τρείς αντιπροσώπους που θα παραλάβουν το Φάρμακο Υψηλού Κόστους αντί του ιδίου (αυτό δεν αναιρεί ότι μπορεί να τα παραλάβει ο ίδιος στο τέλος).

Μετά την επιλογή του ιδιωτικού φαρμακείου, ο ασφαλισμένος επιλέγει «Υποβολή».

Το αίτημα μεταβιβάζεται στον ΕΟΠΥΥ και μετά από τους σχετικούς ελέγχους από ελεγκτές φαρμακοποιούς εγκρίνεται (ή απορρίπτεται) το αργότερο εντός δύο ημερών. Με την έγκριση του αιτήματος χορήγησης ΦΥΚ από τον ΕΟΠΥΥ, το οποίο έχει υποβάλει ο ίδιος ο ασφαλισμένος, λαμβάνει ενημέρωση στο κινητό/email του.

Στη συνέχεια στον ΕΟΠΥΥ ακολουθεί το στάδιο της προετοιμασίας του δέματος, διαδικασία που διαρκεί επίσης μία ημέρα.

Τα ΦΥΚ συσκευάζονται σε ειδικό σακουλάκι στο οποίο επικολλάται αυτοκόλλητο το οποίο φέρει πάνω του την «Επωνυμία του φαρμακείου» και κρυπτογραφημένα ως πληροφορία στο «Βarcode» τα στοιχεία του Ασφαλισμένου, της Συνταγής και των φαρμάκων που περιέχονται σε αυτό.

Το φαρμακείο ενημερώνεται για την αποστολή με email που έχει δηλωθεί στην Εφαρμογή με αναφορά ότι τα φάρμακα θα παραδοθούν εντός 6 έως 10 εργασίμων ημερών από την ημερομηνία της έγκρισης, ενώ επίσης μπορεί να παρακολουθεί το αίτημα από την επιλογή «Απεσταλμένα προς Φαρμακείο».

Ο ασφαλισμένος λαμβάνει μηνύματα και κατά την ολοκλήρωση της παραλαβής των σκευασμάτων από το ιδιωτικό φαρμακείο και μετά την εκτέλεση της συνταγής.

Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» συνιστά μια συγκροτημένη παρέμβαση πρόληψης υπό την ευθύνη του υπουργείου Υγείας, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η πρόληψη μπορεί να αποδώσει όταν υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός, θεσμική στήριξη και ενεργός συμμετοχή των επιστημόνων του ΕΣΥ.

Μέσω ενός ενιαίου συστήματος παραπομπών και ηλεκτρονικής καταγραφής, οι πολίτες υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο και, εφόσον διαπιστωθεί ουσιαστική ανάγκη, αποκτούν πρόσβαση σε ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, που περιλαμβάνει ιατρική παρακολούθηση, διατροφική καθοδήγηση και –σε ορισμένες περιπτώσεις– δωρεάν φαρμακευτική θεραπεία.

Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στηρίζοντας εξαρχής την πρωτοβουλία του υπουργείου Υγείας, συμμετέχει ενεργά μέσω Ειδικών Κέντρων Πανεπιστημιακών Κλινικών, με τα οποία μπορούν να επικοινωνούν οι ενδιαφερόμενοι πολίτες:

Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Λαϊκόν», Α΄ Προπαιδευτική Κλινική (Διευθυντής καθηγητής Ν. Τεντολούρης)
Αγ. Θωμά 17, Αθήνα, τηλ. 2132061458, 2142061459 και 1566

Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αττικόν», Β΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική (Διευθύντρια καθηγήτρια Α. Ψυρρή)

Υπεύθυνη καθηγήτρια Β. Λαμπαδιάρη
Ρίμινι 1, Χαϊδάρι, τηλ. 2105832013 και 1566

Υπεύθυνη καθηγήτρια Β. Λαμπαδιάρη
Λεωφόρος Μεσογείων 154, Αθήνα, τηλ. 2132034260 και 1566

Ανδρες και γυναίκες ηλικίας 30 έως 70 ετών που εντάσσονται στο προληπτικό πρόγραμμα καρδιαγγειακού κινδύνου.
ΔΜΣ > 40 kg/m² ή
ΔΜΣ 37–40 kg/m², εφόσον συνυπάρχει τουλάχιστον μία σχετιζόμενη συννοσηρότητα.

Ενδεικτικές συννοσηρότητες που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγράμματος περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή προδιαβήτη, υπέρταση, στεφανιαία νόσο, σύνδρομο υπνικής άπνοιας, καρδιακή ανεπάρκεια, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, στεατωτική ηπατική νόσο (MASLD), χρόνια νεφρική νόσο κ.ά.

Επιλέξιμοι για δωρεάν φαρμακευτική αγωγή κατά της παχυσαρκίας είναι αποκλειστικά οι ασθενείς που:

– έχουν ολοκληρώσει τον προβλεπόμενο προληπτικό εργαστηριακό και καρδιολογικό έλεγχο του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» και

– έχουν λάβει επίσημο μήνυμα (SMS ή ηλεκτρονική ειδοποίηση) που τους παραπέμπει σε δημόσια δομή για εξειδικευμένη αξιολόγηση και δωρεάν χορήγηση θεραπείας.

Βήμα 1ο: Έλεγχος παραπεμπτικού μηνύματος

Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, οι πολίτες που πληρούν τα κριτήρια λαμβάνουν ειδοποίηση με παραπομπή σε δημόσια δομή για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Βήμα 2ο: Προγραμματισμός ραντεβού

Ο ασθενής επικοινωνεί με τη Γραμματεία ή το ιατρείο παχυσαρκίας για τον καθορισμό επίσκεψης, έχοντας διαθέσιμα τα προσωπικά του στοιχεία και το μήνυμα παραπομπής.

Κατά την επίσκεψη διενεργούνται:

• Αναλυτική λήψη ιατρικού ιστορικού και κλινική αξιολόγηση.
• Επιβεβαίωση των κριτηρίων ένταξης (ΔΜΣ και συννοσηρότητες, όπου απαιτείται).
• Εκτίμηση ενδείξεων και αντενδείξεων, καθώς και καθορισμός θεραπευτικών στόχων.
• Καταχώριση των δεδομένων στο πληροφοριακό σύστημα του προγράμματος.

Η θεραπεία χορηγείται και ο ασθενής παρακολουθείται σε τακτά χρονικά διαστήματα για:

• Την αποτελεσματικότητα (απώλεια βάρους και βελτίωση κλινικών δεικτών).
• Την ασφάλεια και τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες.
• Την αναπροσαρμογή του θεραπευτικού πλάνου όπου κρίνεται απαραίτητο.

Κατά τη διάρκεια των ενημερωτικών συναντήσεων, παρουσιάστηκαν οι βασικοί άξονες του προγράμματος, τα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν καθώς και ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας στη συλλογή και αξιοποίηση των δεδομένων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σημασία της ενεργού συμμετοχής των επαγγελματιών υγείας στις δομές υγείας, ώστε τα δεδομένα να μεταφράζονται σε ουσιαστικές παρεμβάσεις προς όφελος των πολιτών.

Το καινοτόμο πρόγραμμα Health-IQ, που υλοποιείται σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ/Ευρώπης) μέσω του Γραφείου του για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα και το Υπουργείο Υγείας, στοχεύει στη συστηματική μέτρηση και βελτίωση της ποιότητας, της ασφάλειας και της αποδοτικότητας των υπηρεσιών υγείας μέσα από την αξιοποίηση επιστημονικών δεικτών και δεδομένων. Η πιλοτική εφαρμογή αφορά 13 δομές υγείας σε όλη τη χώρα και φιλοδοξεί να αποτελέσει οδηγό για μια πιο τεκμηριωμένη και σύγχρονη λειτουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Οι ενημερωτικές συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν σε όλη την Ελλάδα, από την Αττική και τη Βόρεια Ελλάδα, μέχρι την Κρήτη και την Πελοπόννησο, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο γνώσης και συνεργασίας. Μέσα από τον ανοιχτό διάλογο με τους επαγγελματίες υγείας, προωθήθηκαν ενιαίες μεθοδολογίες, εργαλεία αξιολόγησης και βέλτιστες πρακτικές που ενισχύουν τη φροντίδα των ασθενών και την αποτελεσματικότητα των δομών.

Στην συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο ΚΥ Αρεόπολης παρευρέθηκαν από την πλευρά του ΠΟΥ/Ευρώπης ο Δρ João Breda, Επικεφαλής του Γραφείου για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, καθώς και ο κ. Χρήστος Τριανταφύλλου, Project Officer του γραφείου.

Ο Δρ João Breda δήλωσε: «Η ενίσχυση της ποιότητας και της ασφάλειας της φροντίδας υγείας απαιτεί τη συμμετοχή και δέσμευση όλων των δομών της χώρας. Η συμμετοχή των επαγγελματιών στις επιλεγμένες δομές της πιλοτικής φάσης, όπως στο Κέντρο Υγείας Αρεόπολης υπό την καθοδήγηση του Δρ Ανάργυρου Μαριόλη, αναδεικνύει πώς η συνεργασία και η τεκμηριωμένη πρακτική μπορούν να υποστηρίξουν αποτελεσματικά την υλοποίηση του Health-IQ. Το πρόγραμμα παρέχει ενιαία εργαλεία και στόχους σε όλες τις συμμετέχουσες δομές, ώστε κάθε πολίτης, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας, να λαμβάνει ποιοτική και ασφαλή φροντίδα».

Ο Κ. Χρήστος Τριανταφύλλου τόνισε: «Μέσα από τη συστηματική παρακολούθηση των δεικτών και την αξιοποίηση των εργαλείων του προγράμματος, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις ανάγκες κάθε δομής, να εντοπίσουμε κενά και να υλοποιήσουμε στοχευμένες παρεμβάσεις που έχουν πραγματικό αντίκτυπο τόσο στους επαγγελματίες υγείας όσο και στους πολίτες. Η ολοκλήρωση της πρώτης φάσης των ενημερωτικών συναντήσεων αποτελεί σημαντικό ορόσημο, το οποίο ανοίγει τον δρόμο για την επόμενη φάση: τις εκπαιδεύσεις των επαγγελματιών υγείας. Οι εκπαιδεύσεις θα τους παρέχουν τα απαραίτητα εργαλεία για την πλήρη αξιοποίηση του Health-IQ και την ενίσχυση της ποιότητας των υπηρεσιών σε ολόκληρη τη χώρα».

Ο Διευθυντής Κέντρου Υγείας Αρεόπολης Μάνης, Δρ. Ανάργυρος Μαριόλης δήλωσε: «Το πρόγραμμα Health-IQ αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τον μετασχηματισμό της υγειονομικής περίθαλψης στην Ελλάδα, καθώς προάγει τη δημιουργία ενός σύγχρονου, ανθεκτικού, αξιόπιστου και ανθρωποκεντρικού μοντέλου φροντίδας. Απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις οφείλουμε να επενδύσουμε σε ένα υγειονομικό σύστημα απαντητικότητας, το οποίο θα βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, στη συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση, τη διαφάνεια, την ψηφιακή καινοτομία, τον υγειονομικό αλφαβητισμό και τη βιωσιμότητα. Εισάγεται νέα τεχνογνωσία στα Κέντρα Υγείας και στα νοσοκομεία της χώρας, για να αναβαθμιστούν οι υπηρεσίες υγείας από άκρη σε άκρη. Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας πρέπει να θεμελιώνεται στην  ασφάλεια, στην ποιότητα και στη συνέπεια στη φροντίδα».

Η επόμενη φάση του Health-IQ περιλαμβάνει δια ζώσης εκπαιδευτικά προγράμματα για επαγγελματίες υγείας σε κάθε πιλοτικό κέντρο, με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών, ειδικών σε θέματα ποιότητας και ασφάλειας ασθενών και εμπειρογνωμόνων του ΠΟΥ. Το πρόγραμμα συνδυάζει διαλέξεις, μελέτες περιπτώσεων και διαδραστικές δραστηριότητες για την εφαρμογή γνώσεων στην καθημερινή πρακτική, ενισχύοντας τη χρήση εργαλείων και δεδομένων του Health-IQ. Με την ολοκλήρωσή του, οι συμμετέχοντες θα λάβουν πιστοποιητικό παρακολούθησης από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Επικοινωνία ΤύπουΓια περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι παρακαλούνται να επικοινωνήσουν με την Υπεύθυνη Επικοινωνίας του Γραφείου του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, κα Νεφέλη Ρωμανού, στο ακόλουθο email: romanoun@who.int.

​

Η μεγαλύτερη πηγή μικροπλαστικών θεωρείται το εμφιαλωμένο νερό, ωστόσο το Science Alert επισημαίνει πέντε λιγότερο αναμενόμενες πηγές μικροπλαστικών στη διατροφή μας.

1. Τσίχλα

Όταν μασάμε τσίχλα, στην ουσία μασάμε ένα κομμάτι πλαστικό. Οι περισσότερες τσίχλες παρασκευάζονται από μια «βάση τσίχλας» που περιέχει πλαστικά και καουτσούκ, στα οποία προστίθενται γλυκαντικές και αρωματικές ουσίες. Κατά τη μάσηση, η βάση αυτή απελευθερώνει μικροπλαστικά. Ένα μόνο γραμμάριο τσίχλας μπορεί να απελευθερώσει έως και 637 σωματίδια.

Ακόμη και οι λεγόμενες «φυσικές» τσίχλες, που βασίζονται σε φυτικά πολυμερή, δεν είναι πολύ καλύτερες, καθώς απελευθερώνουν παρόμοιο αριθμό μικροπλαστικών. Αυτό υποδηλώνει ότι η επιβάρυνση δεν προέρχεται μόνο από τη βάση της τσίχλας, αλλά πιθανώς και από τη διαδικασία παραγωγής ή τη συσκευασία.

Τα περισσότερα σωματίδια απελευθερώνονται μέσα στα πρώτα οκτώ λεπτά μάσησης. Για τη μείωση της έκθεσης, προτείνεται να μασά κανείς μία τσίχλα για περισσότερο χρόνο αντί να την ανανεώνει.

2. Αλάτι

Το αλάτι μοιάζει με αγνό και απλό συστατικό, όμως μελέτες έχουν δείξει ότι το 94% των προϊόντων αλατιού παγκοσμίως περιέχει μικροπλαστικά. Η ρύπανση είναι τόσο εκτεταμένη ώστε το θαλασσινό αλάτι έχει προταθεί ακόμη και ως δείκτης της ρύπανσης από μικροπλαστικά στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Ακόμη υψηλότερα επίπεδα μόλυνσης έχουν εντοπιστεί σε χερσαία άλατα, όπως το αλάτι Ιμαλαΐων. Αν και εξετάζονται νέες τεχνολογίες καθαρισμού, μεγάλο μέρος της επιβάρυνσης φαίνεται να προέρχεται από την παραγωγή και τη συσκευασία.

Επιπλέον, οι πλαστικοί μύλοι μπαχαρικών μπορεί να επιδεινώνουν το πρόβλημα: η άλεση μόλις 0,1 γραμμαρίου αλατιού σε πλαστικό μύλο μπορεί να απελευθερώσει έως 7.628 σωματίδια. Η χρήση κεραμικών ή μεταλλικών μύλων και η αποθήκευση σε μη πλαστικά δοχεία μειώνουν τον κίνδυνο.

3. Μήλα και καρότα

Η παρουσία μικροπλαστικών σε φρούτα και λαχανικά έχει τεκμηριωθεί σε αρκετές μελέτες. Νανοπλαστικά, δηλαδή σωματίδια μικρότερα των 1.000 νανομέτρων, μπορούν να εισέλθουν στα φυτά μέσω των ριζών, ενώ μικροπλαστικά έχουν βρεθεί και στην επιφάνειά τους.

Σε μία μελέτη, τα μήλα και τα καρότα βρέθηκαν πιο επιβαρυμένα, ενώ το μαρούλι λιγότερο. Παρά ταύτα, η συνολική επιβάρυνση παραμένει μικρή σε σύγκριση με τα πιο επεξεργασμένα τρόφιμα.

Επιπλέον, τα φρούτα και τα λαχανικά περιέχουν αντιοξειδωτικά, όπως οι ανθοκυανίνες που δίνουν τα κόκκινα, μπλε και μωβ χρώματα, τα οποία είναι ευεργετικά για την υγεία, οπότε η κατανάλωσή τους παραμένει απαραίτητη.

4. Τσάι και καφές

Τα φακελάκια τσαγιού δεν είναι η μόνη πηγή μικροπλαστικών στα ζεστά ροφήματα. Τα φύλλα τσαγιού, ο καφές και το γάλα μπορεί επίσης να είναι επιβαρυμένα. Ιδιαίτερα προβληματική είναι η χρήση ποτηριών μίας χρήσης με πλαστική επένδυση, καθώς η υψηλή θερμοκρασία διευκολύνει την απελευθέρωση μικροπλαστικών στο ρόφημα.

Τα ζεστά ροφήματα περιέχουν περισσότερα μικροπλαστικά από τα κρύα, ενώ το γάλα σε γυάλινα μπουκάλια φαίνεται να μειώνει την έκθεση. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει πάντα: αναψυκτικά και μπίρα σε γυάλινα μπουκάλια έχουν παρουσιάσει υψηλότερη επιβάρυνση, πιθανώς λόγω των βαμμένων μεταλλικών καπακιών.

Η χρήση χύμα τσαγιού και επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών από μέταλλο ή γυαλί θεωρείται πιο ασφαλής επιλογή.

5. Θαλασσινά

Παρότι τα περισσότερα θαλασσινά περιέχουν μικροπλαστικά, λαμβάνουν δυσανάλογα πολλή προσοχή σε σχέση με άλλες πηγές τροφίμων. Μελέτη έδειξε ότι σε οργανισμούς που τρέφονται φιλτράροντας το νερό, όπως είναι τα μύδια, εντοπίζονται μόλις 0,2 έως 0,70 σωματίδια ανά γραμμάριο.

Τα επίπεδα αυτά είναι πολύ χαμηλότερα από τα δισεκατομμύρια μικροπλαστικών που μπορούν να απελευθερωθούν από ένα πλαστικό φακελάκι τσαγιού.

Μέτρα που μπορούμε να λάβουμε

Η αποθήκευση τροφίμων σε πλαστικά δοχεία και η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφών συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα μικροπλαστικών στον οργανισμό. Η θέρμανση του φαγητού σε γυάλινα σκεύη και η επιλογή νερού βρύσης αντί για εμφιαλωμένο – που μπορεί να περιέχει έως 240.000 σωματίδια ανά λίτρο – είναι πρακτικά βήματα μείωσης της έκθεσης.

Αν και η πλήρης αποφυγή των πλαστικών είναι δύσκολη, αυτές οι αλλαγές μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την επιβάρυνση.

Το 2023, η υψηλή πίεση ήταν η κύρια ή συμβάλλουσα αιτία για πάνω από 664.000 θανάτους στις ΗΠΑ. Εκτιμάται ότι τουλάχιστον το 50% των ενηλίκων πάσχει από υπέρταση, αν και πολλοί δεν το γνωρίζουν. Ο μόνος τρόπος για να το διαπιστώσετε είναι ο τακτικός έλεγχος.

Παρόλο που η γενετική παίζει ρόλο, ο τρόπος ζωής επηρεάζει καθοριστικά την πίεση. Η έλλειψη σωματικής άσκησης, το στρες, το αλκοόλ και το κάπνισμα έχουν αρνητικές επιπτώσεις. Ένας άλλος κρίσιμος παράγοντας είναι η διατροφή.

Για παράδειγμα, το νάτριο (αλάτι) είναι απαραίτητο για τη ρύθμιση των υγρών στο σώμα μας. Όταν όμως καταναλώνεται σε υπερβολική ποσότητα, αυξάνει τον κίνδυνο υπέρτασης. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το νάτριο δεν είναι ο μοναδικός ένοχος.

Η σημασία της αναλογίας νατρίου-καλίου

Το κάλιο δρα εξισορροπητικά προς το νάτριο, βοηθώντας στην αποβολή της περίσσειας νατρίου από τον οργανισμό. Επομένως, το κλειδί δεν είναι μόνο η μείωση του αλατιού, αλλά η αναλογία καλίου-νατρίου.

Αυτή ακριβώς την αναλογία, η οποία μπορεί να μετρηθεί μέσω των ούρων, μελέτησαν πρόσφατα Ιάπωνες ερευνητές σε σχέση με την αρτηριακή πίεση. Τα ευρήματά τους, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nutrients, ρίχνουν φως σε μια νέα προσέγγιση για την καταπολέμηση της υπέρτασης.

Η επίδραση της διατροφής στην αρτηριακή πίεση

Η παραπάνω έρευνα πραγματοποιήθηκε στην Ιαπωνία, σε μια μεγάλη εταιρεία που διέθετε δύο κυλικεία για το μεσημεριανό γεύμα των εργαζομένων. Στην έρευνα συμμετείχαν 166 υπάλληλοι (102 άνδρες και 64 γυναίκες, με μέσο όρο ηλικίας τα 44 έτη), οι οποίοι έτρωγαν τακτικά στα κυλικεία της εταιρείας.

Η μελέτη χωρίστηκε σε δύο περιόδους των τεσσάρων εβδομάδων: την περίοδο παρέμβασης και την περίοδο ελέγχου. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, εναλλάσσοντας τη σειρά των περιόδων ώστε να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων.

Η διατροφική παρέμβαση

Κατά την περίοδο της παρέμβασης, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν γεύματα παρασκευασμένα με καρυκεύματα χαμηλού νατρίου και υψηλού καλίου. Χρησιμοποιήθηκε ένα υποκατάστατο αλατιού που αποτελούνταν από 75% χλωριούχο νάτριο και 25% χλωριούχο κάλιο. Το μενού περιλάμβανε παραδοσιακά ιαπωνικά φαγητά, όπως σούπα miso και noodles.

Ακόμα, δόθηκε έμφαση στα γαλακτοκομικά προϊόντα, καθώς αποτελούν εξαιρετική πηγή καλίου:

Τα κυλικεία εφοδιάστηκαν με γάλα και γιαούρτι.

Οι συμμετέχοντες έπρεπε να επιλέγουν ένα γαλακτοκομικό προϊόν σε κάθε μεσημεριανό γεύμα εργάσιμης ημέρας.

Για το πρωινό, το δείπνο και τα Σαββατοκύριακα, δεν υπήρχε κανένας περιορισμός στη διατροφή τους.

Τα δεδομένα 

Κατά τη διάρκεια της έρευνα, οι ερευνητές συνέλεξαν κρίσιμα δεδομένα για την κατάσταση της υγείας των συμμετεχόντων, όπως:

Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI) και Αρτηριακή Πίεση.

Επίπεδα νατρίου και καλίου στα ούρα.

Ιστορικό καπνίσματος και τυπική πρόσληψη γαλακτοκομικών.

Χρήση φαρμάκων για την υπέρταση ή τήρηση δίαιτας με χαμηλό αλάτι πριν την έναρξη της έρευνας.

Τι έδειξε η μελέτη

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μετά την περίοδο της παρέμβασης, η οποία περιλάμβανε γεύματα χαμηλά σε νάτριο και υψηλά σε κάλιο, η αναλογία νατρίου-καλίου στους συμμετέχοντες βελτιώθηκε σημαντικά. Συγκεκριμένα, τα επίπεδα νατρίου στα ούρα μειώθηκαν, ενώ τα επίπεδα καλίου αυξήθηκαν αισθητά.

Αυτό το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς μια μη ισορροπημένη αναλογία νατρίου-καλίου έχει συνδεθεί άμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης.

Παραδόξως, οι συμμετέχοντες στη μελέτη δεν παρουσίασαν μείωση της αρτηριακής τους πίεσης. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους περιορισμούς της έρευνας:

Δεν υπήρξε το απαραίτητο διάστημα (συνήθως δύο εβδομάδων) ανάμεσα στα δύο πειράματα ώστε να εξαλειφθούν τα αποτελέσματα της προηγούμενης κατάστασης.

Η μελέτη ήταν περιορισμένη χρονικά και σε αριθμό συμμετεχόντων. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αν η έρευνα διαρκούσε περισσότερο ή περιλάμβανε περισσότερα άτομα, η μείωση της πίεσης θα ήταν ορατή.

Οι αλλαγές αφορούσαν μόνο τα μεσημεριανά γεύματα των καθημερινών. Πιθανότατα θα υπήρχαν μεγαλύτερα οφέλη αν η πλειοψηφία των γευμάτων της ημέρας εστίαζε στην αύξηση του καλίου και τη μείωση του αλατιού.

Οι περισσότεροι συμμετέχοντες είχαν ήδη φυσιολογική αρτηριακή πίεση στην αρχή της μελέτης, γεγονός που εξηγεί γιατί δεν παρατηρήθηκε περαιτέρω πτώση στο τέλος.

Πώς να ρυθμίσετε την αρτηριακή πίεση μέσω της διατροφής

Η παραπάνω μελέτη υποδηλώνει ότι η μείωση του νατρίου και η ταυτόχρονη αύξηση της πρόσληψης καλίου —μέσω της κατάλληλης διατροφής— μπορεί να βελτιώσει την αναλογία νατρίου-καλίου στον οργανισμό, κάτι που συνδέεται άμεσα με την αρτηριακή πίεση.

Τροφές πλούσιες σε κάλιο

Το κάλιο δεν βρίσκεται μόνο στα γαλακτοκομικά. Για να ενισχύσετε τη διατροφή σας, προσθέστε στο καθημερινό σας πλάνο:

Φρούτα και λαχανικά: ντομάτες, πατάτες, γλυκοπατάτες, καρότα,  μπανάνες, αβοκάντο, κολοκύθα και φυλλώδη λαχανικά.

Τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη και ξηροί καρποί: Σολομός, όσπρια και ξηροί καρποί.

Μείωση αλατιού 

Το αλάτι (νάτριο) ενισχύει τη γεύση, αλλά η υπερβολική κατανάλωση αυξάνει την πίεση. Η σταδιακή μείωσή του στο μαγείρεμα θα βοηθήσει το σώμα σας να προσαρμοστεί. Αντί για αλάτι στο μεσημεριανό ή σε οποιοδήποτε άλλο γεύμα σας, πειραματιστείτε με βότανα και μπαχαρικά που απογειώνουν τη γεύση.

Ορισμένα από αυτά, όπως η κανέλα, η ρίγανη, ο κουρκουμάς ενδέχεται να βοηθούν και στη μείωση της πίεσης.

«Το τελευταίο διάστημα, ιδιαίτερα στα μεγάλα εφημερεύοντα νοσοκομεία, τα περιστατικά επιθετικής συμπεριφοράς έχουν πολλαπλασιαστεί, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο και απολύτως μη αποδεκτό εργασιακό περιβάλλον για τους επαγγελματίες υγείας, αλλά και συνθήκες ανασφάλειας για τους ίδιους τους ασθενείς», αναφέρει ο ΙΣΑ.

Υπενθυμίζει ότι μετά από επανειλημμένες και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις του, αυστηροποιήθηκε πρόσφατα, το θεσμικό πλαίσιο, για τη βία κατά των υγειονομικών, με αύξηση των προβλεπόμενων ποινών, αναγνωρίζοντας έτσι η πολιτεία τη σοβαρότητα των αδικημάτων που τελούνται εντός δομών υγείας. Παράλληλα ζητά τη μόνιμη και οργανωμένη αστυνομική παρουσία στα μεγάλα εφημερεύοντα νοσοκομεία και μάλιστα προτίθεται να ζητήσει συνάντηση για το θέμα, με τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη, Μ. Χρυσοχοΐδη.

««Η βία απέναντι στους γιατρούς και τους επαγγελματίες υγείας δεν μπορεί να γίνεται ανεκτή», αναφέρει ο πρόεδρος του ΙΣΑ Γιώργος Πατούλης. Και προσθέτει ότι με τις παρεμβάσεις του ΙΣΑ, το θεσμικό πλαίσιο αυστηροποιήθηκε και οι ποινές αυξήθηκαν. «Ωστόσο, η εφαρμογή του νόμου πρέπει να είναι άμεση και καθολική. Οι γιατροί δεν μπορεί να εργάζονται υπό καθεστώς φόβου. Η Πολιτεία οφείλει να στείλει ξεκάθαρο μήνυμα μηδενικής ανοχής και να διασφαλίσει ότι οι υγειονομικοί θα εργάζονται με αξιοπρέπεια, ασφάλεια και σεβασμό»