Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνει ο Νίκος Παπαθανάσης, η κατασκευή στη Καστοριά με σύστημα ιχνηλάτησης και αποθήκευση ενέργειας, αποσκοπεί στην κάλυψη σημαντικού μέρους των ενεργειακών αναγκών της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων της περιοχής, μιας σημαντικής υποδομής για τη δημόσια υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος με αυξημένες και συνεχείς ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια.

Με την ολοκλήρωση του έργου εξασφαλίζεται η μείωση του ενεργειακού κόστους και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ισχύς του φωτοβολταϊκού σταθμού θα είναι 199,50KW, ενώ το σύστημα αποθήκευσης ενέργειας θα αποτελείται από 2 μπαταρίες λιθίου υψηλής τάσης HVS (High Voltage Storage) χωρητικότητας 2,56kWh η καθεμία. Δικαιούχος της πράξης ορίστηκε ο δήμος Άργους Ορεστικού.

Με βάση τις άδειες αύξηση παρατηρήθηκε και στην επιφάνεια κατά 67,3%, που αντιστοιχεί σε 482.056m2 επιφάνειας και 2.612.547 m3 όγκου, ενισχυμένος κατά 107,3% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.

Οι εκδοθείσες άδειες ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας, στο σύνολο της χώρας, κατά τον μήνα Ιανουάριο 2026 ανήλθαν σε 2.013 οικοδομικές άδειες, που αντιστοιχούν σε 474.263 m2 επιφάνειας και 2.563.422 m3 όγκου, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 15,3% στον αριθμό των οικοδομικών αδειών, αύξηση κατά 67,9% στην επιφάνεια και αύξηση κατά 107,7%στον όγκο, σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.

Οι εκδοθείσες άδειες δημόσιας οικοδομικής δραστηριότητας κατά τον μήνα Ιανουάριο 2026, στο σύνολο της χώρας, ανήλθαν σε 21 οικοδομικές άδειες, που αντιστοιχούν σε 7.793 m2 επιφάνειας και 49.125 m3 όγκου.

Το ποσοστό συμμετοχής της δημόσιας οικοδομικής δραστηριότητας στον συνολικό οικοδομικό όγκο, είναι 1,9%.

Κατά την περίοδο των τελευταίων δώδεκα μηνών, δηλαδή από τον Φεβρουάριο 2025 έως τον Ιανουάριο 2026, το μέγεθος της συνολικής οικοδομικής δραστηριότητας (Ιδιωτικής-Δημόσιας) με βάση τις εκδοθείσες οικοδομικές άδειες, στο σύνολο της Χώρας, ανήλθε σε 30.471 οικοδομικές άδειες, που αντιστοιχούν σε 6.768.876 m2 επιφάνειας και 32.396.022m3 όγκου. Σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο Φεβρουαρίου 2024 – Ιανουαρίου 2025 παρατηρήθηκε μείωση κατά 0,5% στον αριθμό των οικοδομικών αδειών, μείωση κατά 4,9% στην επιφάνεια και αύξηση κατά 3,8% στον όγκο.

Κατά την ίδια χρονική περίοδο, Φεβρουαρίου 2025 – Ιανουαρίου 2026, η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα, εμφανίζει στοσύνολο της χώρας, μείωση κατά 0,3% στον αριθμό των εκδοθεισών οικοδομικών αδειών, μείωση κατά 4,5% στην επιφάνειακαι αύξηση κατά 4,5% στον όγκο, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο Φεβρουαρίου 2024 – Ιανουαρίου 2025. Το ποσοστό συμμετοχής της δημόσιας οικοδομικής δραστηριότητας στον συνολικό οικοδομικό όγκο, για την ανωτέρω περίοδο, είναι 2,7%.

Ο οίκος σκιαγραφεί μια εικόνα ανθεκτικότητας, τονίζοντας ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει σταθερές αναπτυξιακές και δημοσιονομικές επιδόσεις, παρά τις πιέσεις από τη γεωπολιτική αστάθεια, τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την άνοδο των τιμών ενέργειας.

Η S&P αναθεωρεί χαμηλότερα την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη του 2026 στο 1,7% από 2,3%, εκτιμώντας ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις της σύγκρουσης θα επηρεάσουν την εξωτερική ζήτηση, τις εξαγωγές και τον τουρισμό. Παρά την επιβράδυνση, η ελληνική οικονομία αναμένεται να συνεχίσει να υπεραποδίδει έναντι της ευρωζώνης, για την οποία ο οίκος προβλέπει ανάπτυξη μόλις 1%.

Βασικό στήριγμα της οικονομίας παραμένει η εσωτερική ζήτηση, η ανθεκτική αγορά εργασίας και η επιτάχυνση των επενδύσεων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Η ανεργία υποχώρησε στο 8,9% το 2025, ενώ η αύξηση των πραγματικών μισθών ενισχύει το διαθέσιμο εισόδημα.

Στο δημοσιονομικό πεδίο, η Standard & Poor’s αναγνωρίζει την ισχυρή επίδοση της χώρας. Το 2025 καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 4,8% του ΑΕΠ, σημαντικά υψηλότερο από τον αρχικό στόχο του 2,5%, ενώ το δημοσιονομικό πλεόνασμα ανήλθε στο 1,7% του ΑΕΠ. Ο οίκος εκτιμά ότι η Ελλάδα θα διατηρήσει πρωτογενή πλεονάσματα κατά μέσο όρο 2,7% του ΑΕΠ την περίοδο 2026-2029.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη βελτίωση της δυναμικής του χρέους. Η S&P προβλέπει ότι το καθαρό δημόσιο χρέος θα υποχωρήσει στο 131% του ΑΕΠ το 2026 και περαιτέρω στο 110% έως το 2029. Παρά το υψηλό επίπεδο του χρέους, το προφίλ του χαρακτηρίζεται ευνοϊκό, με μέση διάρκεια περίπου 18,7 έτη και χαμηλό μέσο κόστος εξυπηρέτησης.

Ωστόσο, ο οίκος επισημαίνει ότι η βασική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας παραμένει ο εξωτερικός τομέας. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, που διαμορφώθηκε στο 5,7% του ΑΕΠ το 2025, αναμένεται να διευρυνθεί στο 7,3% το 2026, λόγω της ανόδου των τιμών ενέργειας και της εξάρτησης της χώρας από εισαγόμενα αγαθά και υδρογονάνθρακες.

Η S&P προειδοποιεί ότι οι επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες και οι αυξημένες ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης εξακολουθούν να επιβαρύνουν το πιστοληπτικό προφίλ της χώρας. Παράλληλα, καταγράφει διαρθρωτικές αδυναμίες στις αγορές προϊόντων, στην αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης και στην αντίληψη περί διαφθοράς.

Στον αντίποδα, θετικά αξιολογείται η πρόοδος στο τραπεζικό σύστημα. Η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, η βελτίωση της κεφαλαιακής επάρκειας και η ενίσχυση των επιχειρηματικών μοντέλων των τραπεζών περιορίζουν τους κινδύνους και στηρίζουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η σταθερή προοπτική της αξιολόγησης αντανακλά, σύμφωνα με την S&P, την ισορροπία ανάμεσα στις ισχυρές οικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας και στα ακόμη υψηλά επίπεδα δημόσιου και εξωτερικού χρέους. Αναβάθμιση θα μπορούσε να υπάρξει εάν μειωθούν διατηρήσιμα οι εξωτερικές ανισορροπίες ή το εξωτερικό χρέος, ενώ υποβάθμιση θα μπορούσε να προκύψει σε περίπτωση σημαντικής επιδείνωσης της δημοσιονομικής πορείας.

Συνολικά, η Standard & Poor’s βλέπει μια ελληνική οικονομία που παραμένει σε αναπτυξιακή τροχιά, με ισχυρότερα δημοσιονομικά θεμέλια και ανθεκτικό τραπεζικό σύστημα, αλλά και με κρίσιμες προκλήσεις στην ενέργεια, στο εξωτερικό ισοζύγιο, στη δημογραφία και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

«Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώσαμε πρωτογενές πλεόνασμα στο 4,9% του ΑΕΠ. Και αν κάποιος είχε κοιμηθεί πριν από δέκα χρόνια και ξυπνούσε σήμερα, βλέποντας την Ελλάδα να έχει το ταχύτερα αποκλιμακούμενο χρέος στον κόσμο, πρωτογενή πλεονάσματα και διπλάσια οικονομική ανάπτυξη σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, θα θεωρούσε ότι αυτό είναι απολύτως απροσδόκητο», σημείωσε.

«Πιστεύω στο ‘δόγμα Frank Sinatra’ της πολιτικής: αν μπορείς να τα καταφέρεις εκεί, μπορείς να τα καταφέρεις παντού. Άρα αν μπορείς να τα καταφέρεις στην Ελλάδα, μπορείς σίγουρα να τα καταφέρεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Και σε αυτό το πλαίσιο, τόσο ως προς τη συνολική οικονομική μας διαχείριση, το πώς δημιουργείς δηλαδή αυτόν τον θετικό κύκλο ανατροφοδότησης με ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας, αποκλιμάκωση του χρέους κ.λπ.», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός.

Στο επίκεντρο της ομιλίας βρέθηκε η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, την οποία ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε κρίσιμο «σημείο ασφυξίας» για την παγκόσμια οικονομία. Επικαλούμενος τον εκτελεστικό διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, τόνισε ότι, εφόσον τα Στενά δεν ανοίξουν αρκετά γρήγορα, η παρούσα κρίση έχει τη δυναμική να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι απώλειες σε πετρέλαιο υπερβαίνουν τις αντίστοιχες των κρίσεων του 1973 και του 1979, καθώς σήμερα υπολογίζονται σε 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 10 εκατομμυρίων τότε. Αντίστοιχα, στο φυσικό αέριο, οι ετήσιες απώλειες, εφόσον αναχθούν σε πλήρη χρονική βάση, φθάνουν τα 110 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, έναντι 75 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων στην κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η διεθνής αποστολή είναι να αποτραπεί μια τέτοια εξέλιξη. Η Ευρώπη, όπως είπε, έχει ήδη διδαχθεί από την ενεργειακή κρίση του 2022 και πλέον γνωρίζει ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα, χωρίς η δημοσιονομική πολιτική να έρχεται σε σύγκρουση με τη νομισματική.

Ολόκληρη η ομιλία του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη σε δείπνο στην Αθηναϊκή Λέσχη που διοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Πειραιά και το Πάντειο Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του «3rd Maritime Security Conference»

Σας ευχαριστώ πολύ, αγαπητοί συνάδελφοι, αγαπητοί ναύαρχοι, κυρίες και κύριοι, είναι ιδιαίτερη τιμή για μένα να βρίσκομαι μαζί σας εδώ απόψε. Και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω αναφερόμενος σε αυτό που για μένα είναι προφανές: ότι το ίδιο το θέμα, υποθέτω, παρότι διοργανώνετε αυτή την εκδήλωση σε ετήσια βάση, όταν το επιλέξατε δεν περιμένατε ότι θα είχε τόσο επίκαιρη διάσταση, δεδομένων όσων έχουν συμβεί τους τελευταίους μήνες.

Και επιτρέψτε μου επίσης να πω ότι ούτε εμείς το περιμέναμε, καθώς ο καθηγητής Αρβανιτόπουλος αναφέρθηκε νωρίτερα  στην πρόσφατη εκλογή μου στην προεδρία του Eurogroup.

Φαίνεται ότι συζητάμε μια διαφορετική κρίση κάθε μήνα σε αυτές τις συνεδριάσεις, όταν οι Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών συναντώνται. Αλλά υπάρχει μια πολύ έντονη επιστροφή της γεωπολιτικής σε αυτές τις κρίσεις και σε αυτές τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε. Και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από αυτό, γιατί, καθηγητά, αναφέρατε επίσης το στοιχείο της γενιάς μου.

Όταν ήμασταν στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο, η γενιά μου, κοιτάζοντας τη βιβλιογραφία των διεθνών σχέσεων, ήταν πιο κοντά σε ανθρώπους όπως ο Richard Rosecrance, που μιλούσε για την άνοδο του «εικονικού κράτους», και λιγότερο στους κλασικούς της γεωπολιτικής, όπως ο Alfred Thayer Mahan και η «επιρροή της θαλάσσιας ισχύος στην ιστορία». Καθώς έχουμε πολλούς ναυάρχους στην αίθουσα.

Δεν πιστεύαμε, ειδικά όσοι από εμάς εστιάζαμε περισσότερο στην παγκοσμιοποίηση και την τεχνολογία, ότι η γεωγραφία θα έπαιζε τόσο σημαντικό ρόλο στη διεθνή πολιτική στη δική μας εποχή και στη δική μας γενιά. Και ειλικρινά, κάναμε λάθος.

Διότι σήμερα, αν κοιτάξουμε τις τάσεις που διαμορφώνουν τη διεθνή και παγκόσμια οικονομία, θα έλεγα ότι πρόκειται για μια μετατόπιση ισχύος από τη Δύση προς την Ανατολή. Πρόκειται για διάχυση ισχύος από το κράτος, από τον πυρήνα του κράτους, προς άλλες οντότητες επίσης, όπως τον ιδιωτικό τομέα, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις. Υπάρχει μια ταχεία τεχνολογική επιτάχυνση. Πάντα η τεχνολογία έπαιζε σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά αυτή η επιτάχυνση φαίνεται πλέον να είναι όλο και πιο γρήγορη, μήνα με τον μήνα, όχι καν χρόνο με τον χρόνο.

Είναι πλέον εμφανής η επιστροφή της γεωοικονομίας και της γεωπολιτικής στην πολιτική εξίσωση και στη «σκακιέρα». Και όλα αυτά μαζί έχουν αλλάξει πλήρως το μείγμα πολιτικών που πρέπει να διαχειριστούμε και να εφαρμόσουμε.

Ακόμη και αν δούμε κυβερνήσεις όπως η δική μας, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2019, αν κάποιος μας έλεγε ότι τα τελευταία επτά χρόνια θα έπρεπε να διαχειριστούμε, από τη μία πλευρά, την επίλυση των εκκρεμοτήτων του παρελθόντος, όλες εκείνες δηλαδή τις μεταρρυθμίσεις που δεν έγιναν τις προηγούμενες δεκαετίες, και ταυτόχρονα μια σειρά από αναδυόμενες κρίσεις που κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει, από μια πανδημία έως την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, θα έμοιαζε λίγο με μυθιστόρημα ή με ταινία επιστημονικής φαντασίας.

Αλλά σε μεγάλο βαθμό, όλα αυτά συνέβησαν. Επομένως, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω λέγοντας ότι ως υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να έχουμε μια δυαδικότητα στο μυαλό μας, έναν διπλό νοητικό χάρτη όταν διαχειριζόμαστε την αλλαγή πολιτικής και τις μεταρρυθμίσεις.

Γιατί από τη μία πλευρά πρέπει κανείς να είναι αρκετά ευέλικτος ώστε να κατανοεί το «μέρισμα του προφανούς», δηλαδή τις προφανείς μεταρρυθμίσεις και τα προφανή πράγματα που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί- και από την άλλη να έχει τα αντανακλαστικά να ανταποκρίνεται σε αναδυόμενες κρίσεις, σε αυτό που, αν θυμάμαι σωστά, ο Donald Rumsfeld είχε χαρακτηρίσει «άγνωστα άγνωστα», σε αντίθεση με τα «γνωστά άγνωστα».

Πρέπει να μπορείς να κάνεις και τα δύο. Και είναι αρκετά δύσκολο για τους πολιτικούς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε όλο τον κόσμο να ανταποκριθούν εξίσου καλά και στις δύο προκλήσεις.

Η κρίση της στιγμής, σε μεγάλο βαθμό, και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από αυτή, είναι το «σημείο ασφυξίας», τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία δίνουν μια διαφορετική διάσταση στο συνέδριό σας.

Και επιτρέψτε μου να ξεκινήσω επαναλαμβάνοντας τα λόγια του Fatih Birol, εκτελεστικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο οποίος υπογράμμισε ότι αυτή η κρίση έχει τη δυνατότητα, εάν τα Στενά δεν ανοίξουν αρκετά γρήγορα, να είναι η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Και νομίζω ότι οι αριθμοί το επιβεβαιώνουν. Αν δούμε την απώλεια σε εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως στις κρίσεις του 1973 και του 1979, συνολικά μιλούσαμε για μείον 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ενώ τώρα είμαστε στα μείον 13. Άρα είναι μεγαλύτερη.

Αν κοιτάξουμε το φυσικό αέριο και συγκρίνουμε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η πτώση τότε ήταν από 155 σε 80 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, δηλαδή μείον 75. Τώρα, αν ανάγουμε τις τρέχουσες απώλειες σε ετήσια βάση, είναι μείον 110.

Αν τα συνυπολογίσουμε όλα, εφόσον τα Στενά παραμείνουν κλειστά, έχει τη δυνατότητα να είναι η μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία. Και ο Fatih Birol έχει απόλυτο δίκιο.

Φυσικά, η δουλειά μας διεθνώς είναι να μην επιτρέψουμε να συμβεί αυτό.

Από τη μία πλευρά, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε όλο τον κόσμο και ειδικά στην Ευρώπη ανταποκρίνονται με τα καλύτερα διαθέσιμα εργαλεία πολιτικής. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο μέτρων για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων: μέτρα προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα.

Γιατί έχουμε και τα μαθήματα του 2022. Ξέρουμε τι λειτούργησε και τι όχι. Και ξέρουμε ότι η δημοσιονομική πολιτική δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση με τη νομισματική.

Ωστόσο, ο αντίκτυπος του κλεισίματος των Στενών είναι τεράστιος. Δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και άλλα προϊόντα: το ένα τρίτο των λιπασμάτων, το ήλιο, τα πετροχημικά προϊόντα.

Η επίπτωση στην παγκόσμια οικονομία είναι τεράστια. Η Ασία επηρεάζεται περισσότερο – 80% του πετρελαίου και 90% του φυσικού αερίου που περνούν από τα Στενά κατευθύνονται εκεί. Αλλά η επίπτωση είναι ήδη ορατή και στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά στις τιμές των καυσίμων.

Το είδα και προσωπικά στην πρόσφατη επίσκεψή μου στις ΗΠΑ, στις συναντήσεις του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι τιμές στην αντλία είναι υψηλότερες.

Ξέρουμε λοιπόν ότι αυτή η κρίση πρέπει να επιλυθεί. Τι σημαίνει όμως «επίλυση»;

Για έναν Ευρωπαίο υπουργό Οικονομικών, είναι συνάρτηση τριών πραγμάτων:

η διάρκεια της κρίσης, πόσο γρήγορα θα ανοίξουν τα Στενά, το βάθος της επίπτωσης -80 ενεργειακές υποδομές επλήγησαν, 30 σοβαρά – καθώς και η κατάσταση που θα επικρατήσει μετά το άνοιγμα των Στενών.

Γιατί εμείς δεν πιστεύουμε σε «διόδια». Πιστεύουμε στην ελευθερία των θαλασσών.

Και αυτή η κατάσταση θα ενσωματωθεί στην τιμολόγηση του κινδύνου.

Καμία κυβέρνηση ή καμία χώρα στον κόσμο δεν είναι αρκετά μεγάλη ή αρκετά ισχυρή ή αρκετά αυτόνομη ώστε να ρυθμίσει την τεχνητή νοημοσύνη στον βαθμό που θα έπρεπε. Γιατί η ίδια η δομή αυτών των μοντέλων είναι τέτοια που απαιτεί διεθνή συνεργασία και συντονισμένη απόκριση. Νομίζω ότι οι κυβερνήσεις παγκοσμίως το αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, φυσικά, η ανάγκη είναι να υπάρξει μια ευρύτερη τεχνολογική πολιτική, θα έλεγα ακόμη και ένα «δόγμα», ως προς τις επιλογές μας και το τι πρέπει να κάνουμε ως Ευρωπαίοι. Και αυτό αγγίζει σε μεγάλο βαθμό βασικές έννοιες κυριαρχίας.

Ξανά, εμπνευσμένος από την παρουσία τόσων ειδικών των διεθνών σχέσεων στην αίθουσα, και ιδιαίτερα του καθηγητή Αρβανιτόπουλου, θυμάμαι πολύ έντονα τη Βεστφαλιανή έννοια της κυριαρχίας, του 1648, τις Συνθήκες του Münster και του Osnabrück. Και την ιδέα ότι η κυριαρχία συνήθως σημαίνει εξωτερική αυτονομία και πλήρη εσωτερική ιεραρχία.

Στον δικό μας κόσμο, αυτό δεν είναι κάτι που συναντά κανείς συχνά. Ο κόσμος μας είναι εκ φύσεως αλληλεξαρτώμενος. Επομένως, το ερώτημα όταν προσπαθείς να σκεφτείς την κυριαρχία δεν είναι αν θα την ταυτίσεις με την αυτονομία. Η αυτονομία είναι μία διάσταση της κυριαρχίας. Αλλά η κυριαρχία περιλαμβάνει επίσης δυναμικές αλληλεξάρτησης. Και ο στόχος θα πρέπει να είναι να μην είμαστε ασύμμετρα αλληλεξαρτώμενοι.

Αυτό αγγίζει σε μεγάλο βαθμό τις επιλογές και τις προτάσεις πολιτικής που θα υιοθετήσουμε ως Ευρωπαίοι για την τεχνολογία. Δεν θα πρέπει να επιδιώκουμε καθολική αυτονομία, γιατί, ειλικρινά, αυτό είναι απλώς αδύνατο. Και θα έλεγα ότι αυτό ισχύει για κάθε χώρα.

Η ιδέα είναι να ενισχύσουμε τις δυνατότητές μας στους τομείς όπου βρισκόμαστε κοντά στο τεχνολογικό σύνορο και να κάνουμε συγκεκριμένες τεχνολογικές επιλογές που να είναι συμβατές με τις βασικές στρατηγικές μας προτεραιότητες, είτε πρόκειται για την ενέργεια, είτε για την τεχνητή νοημοσύνη, είτε για οποιονδήποτε άλλο τομέα πολιτικής.

Να δώσω ένα παράδειγμα, για το οποίο έχω γράψει δημόσια. Οι πολιτικές της πρώτης κυβέρνησης Trump για τα δίκτυα και το 5G στήριξαν έμμεσα τις επιχειρηματικές φιλοδοξίες όχι μιας αμερικανικής εταιρείας, αλλά δύο ευρωπαϊκών, της Ericsson και της Nokia.

Εμείς ως Ευρωπαίοι θα έπρεπε να είχαμε αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία, αυτή την «εξίσωση» που είχαμε μπροστά μας. Και πρέπει να πω ότι δεν το κάναμε. Γιατί δεν το κάναμε; Επειδή δεν καταφέραμε να αναπτύξουμε μια βιομηχανική πολιτική γύρω από αυτούς τους «νικητές». Βρισκόμασταν ακριβώς στο τεχνολογικό σύνορο, καμία αμερικανική εταιρεία δεν ήταν εκεί μαζί τους, και αντί να χτίσουμε οικοσυστήματα γύρω τους και να τους επιτρέψουμε να ανταγωνιστούν παγκοσμίως, δημιουργώντας ευρωπαϊκούς πρωταθλητές, επιλέξαμε να συνεχίσουμε με 27 ξεχωριστές δημοπρασίες φάσματος 5G στην Ευρώπη, με 27 διαφορετικές στρατηγικές και 27 ρυθμιστικές αρχές.

Την ίδια στιγμή, η Αμερική είχε έναν ενιαίο ρυθμιστή τηλεπικοινωνιών. Άρα αν είσαι η Deutsche Telekom, που κατέχει την T-Mobile στις ΗΠΑ, αλληλεπιδράς με μια ρυθμιστική αρχή. Στην Ευρώπη όμως αλληλεπιδράς με 27.

Είχαμε λοιπόν ένα κατακερματισμένο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, η Κίνα δεν έκανε καν δημοπρασία, αλλά διοικητική κατανομή φάσματος, ώστε να επιταχύνει την ανάπτυξη, γνωρίζοντας ότι η αξία θα προέλθει από το επίπεδο των εφαρμογών.

Το λέω αυτό ως ένα «αντιπαράδειγμα», γιατί αυτό που θα έπρεπε να είχαμε κάνει – και θα αναφερθώ και στην εμπειρία μου στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης – στην Ελλάδα εφαρμόσαμε ένα πιο ενδιαφέρον μοντέλο. Χρησιμοποιήσαμε το 25% των εσόδων από τη δημοπρασία για να δημιουργήσουμε ένα ταμείο που χρηματοδότησε εφαρμογές 5G. Το ονομάσαμε «Φαιστός». Παράλληλα, δώσαμε δωρεάν πρόσβαση στο φάσμα σε startups και πανεπιστήμια και σχεδιάσαμε τη δημοπρασία ώστε να επιταχύνει την ανάπτυξη και όχι να μεγιστοποιήσει τα έσοδα. Αυτή ήταν η «τριπλή» πολιτική.

Φανταστείτε λοιπόν το εναλλακτικό σενάριο: μία ενιαία ευρωπαϊκή δημοπρασία, χρηματοδότηση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και αξιοποίηση μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Αυτό θα ήταν καθαρή ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική.

Συνοψίζοντας, πρέπει να εστιάσουμε σε «νικητές» και να χτίσουμε ευρωπαϊκούς πρωταθλητές σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η εθνική ασφάλεια ή όπου θέλουμε να δημιουργήσουμε βιομηχανικό πλεονέκτημα. Σκεφτείτε το Galileo, σκεφτείτε την Airbus. Στους υπόλοιπους τομείς, πρέπει να λειτουργούμε συνεργατικά ως ρυθμιστές σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτός είναι ο πιο έξυπνος και ταυτόχρονα ο πιο «κυρίαρχος» τρόπος για να προχωρήσουμε.

Νομίζω ότι υπάρχουν πολλά διδάγματα που η Ευρώπη μπορεί συνολικά να αντλήσει από όσα έχουν συμβεί, ιδιαίτερα εδώ, ιδιαίτερα στην Ελλάδα.

Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώσαμε πρωτογενές πλεόνασμα στο 4,9% του ΑΕΠ. Και αν κάποιος είχε κοιμηθεί πριν από δέκα χρόνια και ξυπνούσε σήμερα, βλέποντας την Ελλάδα να έχει το ταχύτερα αποκλιμακούμενο χρέος στον κόσμο, πρωτογενή πλεονάσματα και διπλάσια οικονομική ανάπτυξη σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, θα θεωρούσε ότι αυτό είναι απολύτως απροσδόκητο.

Και σήμερα είχα την ευκαιρία να συμμετάσχω στη συνεδρίαση της EFC που πραγματοποιείται στην Αθήνα, της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής της Ευρώπης. Οι υφυπουργοί Οικονομικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο συναντώνται στην Αθήνα.

Και όλοι συμφώνησαν ότι αυτό που συνέβη στην Ελλάδα δεν θα το περίμενε κανείς. Όμως νομίζω ότι υπάρχουν πολλά διδάγματα που μπορούν συνολικά να αντληθούν από την εμπειρία μας.

Ανέφερα στο Φόρουμ των Δελφών την περασμένη εβδομάδα ότι, σε αυτή τη σύγκριση, πιστεύω στο «δόγμα Frank Sinatra» της πολιτικής: αν μπορείς να τα καταφέρεις εκεί, μπορείς να τα καταφέρεις παντού. Άρα αν μπορείς να τα καταφέρεις στην Ελλάδα, μπορείς σίγουρα να τα καταφέρεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Και σε αυτό το πλαίσιο, τόσο ως προς τη συνολική οικονομική μας διαχείριση, το πώς δημιουργείς δηλαδή αυτόν τον θετικό κύκλο ανατροφοδότησης με ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας, αποκλιμάκωση του χρέους κ.λπ. – όσο και ως προς τον ψηφιακό μας μετασχηματισμό: η πιο γραφειοκρατική, η πιο «καφκική» χώρα στην Ευρώπη προσφέρει πλέον πάνω από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες.

Και έχουμε επιπλέον καταγράψει και τις υπόλοιπες και γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε για αυτές. Έτσι, ολόκληρο το κράτος θα ψηφιοποιηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια, ιδίως καθώς ενεργοποιούνται τα έργα του RRF, τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα έργα. Από τον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς έως το Κτηματολόγιο, το οποίο δεν είχε ολοκληρωθεί στην Ελλάδα, ήταν μια εκκρεμότητα από την εποχή του βασιλιά Όθωνα, και τώρα πρόκειται να ολοκληρωθεί από αυτή την κυβέρνηση. Ο βασιλιάς Όθωνας ήταν ο βασιλιάς της Ελλάδας στις αρχές του 19ου αιώνα μετά την Επανάσταση.

Και όσον αφορά στην ενέργεια: Πώς αξιοποιείς τη θέση σου στην ενεργειακή πολιτική; Είναι ένας τομέας από τον οποίο πολλοί μπορούν να αντλήσουν διδάγματα από εμάς. Είχαμε τη ΔΕΗ, μια εταιρεία που ήταν σχεδόν χρεοκοπημένη όταν αναλάβαμε. Και τώρα πραγματοποιήθηκε μια αύξηση κεφαλαίου περίπου 4 δισ. ευρώ και ταυτόχρονα η εταιρεία μετατρέπεται σε ευρωπαϊκό πρωταθλητή. Παράλληλα, απεξαρτιόμαστε σταδιακά από τον λιγνίτη. Γίναμε καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας. Και αν το δει κανείς συνολικά, αυτή είναι η ευρωπαϊκή πρόκληση. Γιατί το 57% της ενέργειας στην Ευρώπη είναι εισαγόμενο.

Το 47% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Άρα αξιοποιούμε τη θέση μας τόσο σε όρους ανανεώσιμων όσο και γεωπολιτικά.

Υπάρχουν πολλοί Αμερικανοί στην αίθουσα. Για εμάς, ο κάθετος διάδρομος LNG είναι ένα πολύ σημαντικό στρατηγικό έργο, που μπορεί να διαδραματίσει πολύ μεγαλύτερο ρόλο τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας μας όσο και της Ευρώπης συνολικά.

Τέταρτο σημείο, από το οποίο μπορούν να αντληθούν διδάγματα: το RRF και το πώς μπορείς να συνδέσεις βέλτιστα την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση με τις μεταρρυθμίσεις – ένας ακόμη τομέας όπου είχαμε στρατηγική και καταφέραμε να τον συνδέσουμε με συγκεκριμένες προτεραιότητες χρηματοδότησης.

Και τελευταίο σημείο: η νοοτροπία. Η δημοσιονομική πειθαρχία στην Ελλάδα δεν ήταν κάτι δεδομένο τις προηγούμενες δεκαετίες.

Σήμερα όμως είναι καθεστώς. Η εκλογή ενός Έλληνα Υπουργού Οικονομικών στην προεδρία του Eurogroup αποτελεί σύμβολο αυτής της στροφής, αυτής της αλλαγής νοοτροπίας της ελληνικής κοινωνίας συνολικά. Και θα έλεγα ότι αυτό εκφράζει μια απόφαση μιας γενιάς να μην περάσει τον λογαριασμό στην επόμενη, όπως έκαναν πολύ έντονα οι προηγούμενες γενιές.

Και με την ελπίδα ότι δεν μίλησα υπερβολικά, δεδομένου ότι είμαι ο μόνος που σας χωρίζει από το δείπνο, θα κλείσω επιστρέφοντας στο σημείο από το οποίο ξεκίνησα.

Το βασικό στοιχείο και η βασική δεξιότητα, καθώς μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη και την αλλαγή των απαιτούμενων δεξιοτήτων, είναι αυτή η δυαδικότητα στη σκέψη. Να γνωρίζεις δηλαδή ότι υπάρχουν πολλές εκκρεμότητες, οι οποίες, αν το δει κανείς αλλιώς, προσφέρουν το «μέρισμα του προφανούς».

Αν η Ευρώπη προχωρήσει την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ -την λεγόμενη Ένωση Τραπεζών και την Ένωση Κεφαλαιαγορών- όλα αυτά τα έργα που συζητάμε εδώ και χρόνια, το ΔΝΤ υπολογίζει ότι μπορούν να προσθέσουν 5 έως 7 μονάδες ανάπτυξης ετησίως για κάθε κράτος-μέλος.

Υπάρχει πλέον μια γενιά Ευρωπαίων αξιωματούχων που λέει: ας κάνουμε τα προφανή που δεν κάναμε για χρόνια. Αυτό ακριβώς κάναμε και εμείς.

Ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος ήταν Υπουργός Παιδείας, όπως και εγώ. Και η βασική συζήτηση όταν ήμουν φοιτητής ήταν αν θα επιτρέψουμε τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα.

Ήμασταν η τελευταία χώρα στον κόσμο, μαζί με την Κούβα, που δεν το επέτρεπε.

Ήταν μια συζήτηση που γινόταν από την εποχή των γονιών μας. Και είχα την τιμή να ολοκληρώσω αυτή τη μεταρρύθμιση, η οποία κρίθηκε συνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας και σήμερα τα ιδιωτικά πανεπιστήμια λειτουργούν στην Ελλάδα.

Αυτό ακούγεται προφανές διεθνώς.

Αλλά αυτά τα «προφανή», όταν τα υλοποιείς, παράγουν αποτέλεσμα. Και ταυτόχρονα, πρέπει να μπορείς να ανταποκρίνεσαι στο απρόβλεπτο. Και αυτό απαιτεί να έχεις σχέδιο, όπως το περιγράφει ο Clausewitz: ο στρατηγός πρέπει να έχει σχέδιο μπαίνοντας στη μάχη, γνωρίζοντας όμως ότι θα αλλάξει αμέσως μόλις ξεκινήσει.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Την έναρξη των εργασιών χαιρέτισε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων.

Αναλυτικότερα, ο χαιρετισμός του Κυριάκου Πιερρακάκη:

«Είμαι πολύ χαρούμενος που βρίσκομαι σήμερα εδώ.

Νομίζω ότι είναι μια εξαιρετική ευκαιρία. Θα ξεκινήσω μιλώντας λίγο για τη χώρα μου και για την επίσκεψή σας στην Αθήνα. Είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να δείτε πώς έχει αλλάξει η Αθήνα τα τελευταία χρόνια. Αυτό είναι το Κέντρο Πολιτισμού «Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος», ένα πραγματικό κόσμημα.

Είναι μέρος μιας ευρύτερης, θα έλεγα, ουσιαστικής αλλαγής που έλαβε χώρα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, η οποία αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα δεδομένα, στα δημοσιονομικά και οικονομικά στοιχεία. Αλλά αποτυπώνεται και στην εικόνα που θα αντικρύσει κανείς περπατώντας στην Αθήνα. Είναι πολύ διαφορετική σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια, στο απόγειο της υπαρξιακής κρίσης που βίωσε η χώρα.

Είστε όλοι οικονομολόγοι, γνωρίζετε την οικονομική ανάλυση της ελληνικής κρίσης και τις ευρύτερες επιπτώσεις της. Αλλά θα έλεγα ότι υπήρχε και ένα άλλο στοιχείο, λιγότερο ορατό: το κοινωνικό κεφάλαιο.

Στην προηγούμενη ζωή μου, πριν γίνω υπουργός το 2019, ήμουν διευθυντής ερευνών σε ένα think tank στην Αθήνα, μη κομματικό, το οποίο ίσως γνωρίζετε. Ονομάζεται ΔιαΝΕΟσις.

Είναι το μεγαλύτερο think tank στην Ελλάδα. Υλοποιούσαμε την ελληνική συμμετοχή στο World Values Survey. Και εκεί ήταν απολύτως ξεκάθαρο, και αποτέλεσε και αντικείμενο μελετών μας, ότι οι Έλληνες έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης και πολύ χαμηλό κοινωνικό κεφάλαιο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στον Νότο της Ευρώπης. Σε πολύ απλές ερωτήσεις, όπως «εμπιστεύεστε τους άλλους;» ή αν υπάρχει κοινωνικό κεφάλαιο μέσω ιδρυμάτων, βρισκόμασταν πολύ χαμηλά. Αντίθετα, στις σκανδιναβικές χώρες τα αποτελέσματα ήταν σχεδόν τα αντίθετα.

Έτσι, ιδρύματα όπως το Ίδρυμα Νιάρχος άρχισαν να εμφανίζονται και να εντείνουν τη δράση τους, ειδικά στα χρόνια της κρίσης. Το πολιτιστικό αυτό κέντρο, που δημιουργήθηκε μέσω μιας πολύ σημαντικής δωρεάς του Ιδρύματος Νιάρχος, αποτελεί πλέον μέρος της περιουσίας του κράτους. Έχει παραχωρηθεί σε εμάς, το διαχειριζόμαστε, και προσπαθούμε να το καταστήσουμε πολλαπλασιαστή και καταλύτη, τόσο για την πολιτιστική σκηνή όσο και για το συνολικό τοπίο της Αθήνας.

Είναι πολύ σημαντικό. Αν περπατήσει κανείς γύρω από το Ίδρυμα Νιάρχος, όπως και γύρω από πολλά εμβληματικά τοπόσημα της Αττικής, βλέπει ότι πρόκειται για χώρους ουσιαστικής μεταμόρφωσης.

Όπως έλεγε ο William Faulkner, «δείξε, μην λες». Εμείς θέλουμε να σας δείξουμε, πέρα από την ελληνική φιλοξενία, κυρίως την πρωτεύουσα μας, την Αθήνα όσο βρίσκεστε εδώ.

Να προσθέσω επίσης ότι την περασμένη εβδομάδα ανακοινώσαμε πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%. Ποιος από εμάς θα φανταζόταν ότι δέκα χρόνια μετά η Ελλάδα θα είχε πλεονάσματα κοντά στο 5%, από τα χαμηλότερα επίπεδα ανεργίας στην ιστορία της, θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, και ταυτόχρονα ένα μείγμα πολιτικής αποδεκτό από την κοινωνία; Ότι όχι μόνο θα ήταν αποδεκτό, αλλά ότι θα γινόταν ένα εδραιωμένο πλέον μείγμα πολιτικής μέσα από ριζική αλλαγή νοοτροπίας;

Πολύ λίγοι.

Ήταν δύσκολο να το φανταστεί κανείς. Το επιδιώξαμε. Ήμασταν αισιόδοξοι από θέληση, όχι από προσδοκία.

Αλλά το πετύχαμε. Μια γενιά το πέτυχε. Και αυτό αποτελεί σημαντική παρακαταθήκη της συνεργασίας μεταξύ ενός κράτους-μέλους, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Ευρωπαίων εταίρων, και της υλοποίησης της αλλαγής. Αυτό πρέπει να πετύχουμε και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Και γι’ αυτό περιμένουμε πολλά από εσάς. Είστε ο πνευματικός, επιστημονικός και τεχνικός καταλύτης αυτής της προσπάθειας.

Το λέω απολύτως ειλικρινά. Περιμένουμε πολλά από εσάς ως υπουργοί.

Γιατί συζητάμε εδώ και χρόνια για την Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση… Στην Ολλανδία μου είπαν ότι η ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών ήταν προτεραιότητα ήδη πριν 10 χρόνια.

Τι έχει αλλάξει τώρα; Με τα επιμέρους σημεία της ατζέντας για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων να σημειώνουν πρόοδο, θα έλεγα το πλαίσιο.

Αναφέρθηκε στη συζήτηση και προηγουμένως. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για αβεβαιότητα με βάση τις ευρύτερες εξελίξεις, είναι ένα πλαίσιο εντελώς απρόβλεπτο.

Αυτό λοιπόν καθιστά τους Ευρωπαίους ηγέτες, τις κυβερνήσεις, όλους εμάς, τους βασικούς υπεύθυνους ως προς την υλοποίηση.

Ιδίως σε σχέση με τα προφανή οφέλη. Με πράγματα που δεν έχουν γίνει εδώ και χρόνια.

Αυτό ήταν, άλλωστε, και ο πυρήνας της πολιτικής στρατηγικής της χώρας μας: να κάνουμε όλα όσα δεν είχαν γίνει για δεκαετίες.

Και το κάναμε σε πολύ μεγάλο βαθμό. Μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στο χρηματοπιστωτικό σύστημα κ.ο.κ.

Γιατί, από τη μία πλευρά, πρέπει να προχωράς σε αυτά τα βήματα, και από την άλλη πρέπει να ανταποκρίνεσαι στο αβέβαιο και το απρόβλεπτο.

Έχουμε λοιπόν μια διπλή κατεύθυνση πολιτικής που πρέπει να συζητήσουμε.

Το καλό και το κακό ταυτόχρονα με την Ευρώπη είναι ότι γνωρίζουμε ποια είναι τα βασικά στοιχεία της ατζέντας. Είναι εκεί, μπροστά μας. Απλώς δεν τα έχουμε υλοποιήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και πρέπει να ξεκινήσουμε να τα προχωράμε. Όλοι μας το καταλαβαίνουμε, γιατί εκπροσωπούμε κράτη-μέλη.

Υπάρχουν συγκεκριμένα εθνικά συμφέροντα στην προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Συμφωνούμε όλοι επί της αρχής, αλλά όλοι έχουμε και έναν «αστερίσκο».

Νομίζω ότι η δουλειά αυτής της ομάδας είναι σε μεγάλο βαθμό να προσδιορίσει με ακρίβεια τα τεχνικά σημεία αυτής της πολιτικής και της ατζέντας όπου μπορούμε να πετύχουμε πιο γρήγορα σύγκλιση.

Υπάρχουν τομείς όπου συμφωνούμε πιο εύκολα από άλλους. Κάποια ζητήματα είναι πιο δύσκολο να συμφωνηθούν γρήγορα. Ας εντοπίσουμε αυτά στα οποία μπορούμε να συμφωνήσουμε άμεσα, με προτεραιότητα, και ας αφήσουμε σε εμάς, τους υπουργούς, τον ρόλο του καταλύτη για την υλοποίησή τους, αφού εσείς ολοκληρώσετε την απαραίτητη τεχνική και επιστημονική προετοιμασία.

Πρέπει να κινηθούμε γρήγορα. Και αν το κάνουμε, θα είναι καθοριστικής σημασίας για την Ευρώπη. Ξέρουμε όλοι πόσο σημαντικό θα είναι αυτό.

Ας το κάνουμε.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι η λέξη «στρατηγική» πρέπει να γίνει συνώνυμη της «υλοποίησης».

Να προσθέσω ότι, κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν και νέες συζητήσεις που αναδύονται. Ανέφερα τα προφανή, τα οφέλη που θα έχουμε από όσα δεν έχουμε καταφέρει να υλοποιήσουμε τόσα χρόνια.

Υπάρχουν όμως και οι νέες προκλήσεις.

Στην Ουάσινγκτον συζητούσαμε για τα Στενά του Ορμούζ, για την ενέργεια, για τον αντίκτυπο στον πληθωρισμό, για μέτρα που πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα.

Συζητούσαμε επίσης για την τεχνητή νοημοσύνη και τον αντίκτυπό της στην οικονομία.

Και είναι προφανές, τουλάχιστον για όσους από εμάς προερχόμαστε από τον χώρο της τεχνολογίας, όπως κι εγώ σε έναν βαθμό, ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει μια συνεκτική στρατηγική για την τεχνολογική πολιτική.

Και το λέω πολύ ευθέως. Τα κράτη-μέλη έχουν. Υπάρχουν χώρες που θέλουν να αναπτύξουν αυτόνομες τεχνολογικές λύσεις και άλλες που επιδιώκουν συνέργειες.

Αλλά δεν έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση για το πώς διαχειριζόμαστε τις τεχνολογίες. Και στην κριτική ότι αυτό δεν είναι αντικείμενο ενός υπουργού Οικονομικών, θα απαντούσα το εξής:

Αν οι υπουργοί Οικονομικών δεν έχουν σαφή άποψη για το πού κατευθύνονται οι επενδύσεις, σε ποιες τεχνολογίες, σε ποια μοντέλα υποδομών, τότε θα καταλήξουν απλώς να διαχειρίζονται το τίμημα επιλογών που δεν θα έχουν επεξεργαστεί σε βάθος οι ίδιοι.

Πρέπει να γνωρίζουμε τον αντίκτυπο που έχουν οι χρηματοδοτικές μας επιλογές στην τεχνολογική πολιτική και στην εφαρμογή της. Και πρέπει να υπάρχει στρατηγική πίσω από αυτές τις αποφάσεις.

Μια στρατηγική που αφορά τόσο το ρυθμιστικό πλαίσιο της τεχνητής νοημοσύνης όσο και τη σαφή κατεύθυνση ως προς τις τεχνολογικές επιλογές που κάνουμε.

Συνολικά, ελπίζω ότι αυτό θα ενταχθεί περισσότερο στις συζητήσεις μας. Πολλοί συνάδελφοί μου το θέλουν. Και ελπίζω ότι θα αποτελέσει ολοένα και περισσότερο μέρος των συζητήσεων στο Eurogroup.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, είτε θα διαμορφώσουμε τις αποφάσεις που έχουμε μπροστά μας για το μέλλον είτε θα διαμορφωθούμε από αυτές.

Και δεν έχουμε την πολυτέλεια του δεύτερου. Πρέπει να επικεντρωθούμε στο πρώτο.

Με αυτές τις σκέψεις, σας καλωσορίζω ξανά στην Αθήνα.

Ελπίζω πραγματικά να απολαύσετε τη φιλοξενία και να περάσετε εξαιρετικά στην ελληνική πρωτεύουσα.

Σας ευχαριστώ πολύ».

Στη συνεδρίαση συμμετέχουν ανώτατοι εκπρόσωποι των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και άλλων ευρωπαϊκών θεσμών, με στόχο την ανταλλαγή απόψεων για κρίσιμα ζητήματα οικονομικής πολιτικής.

Οι εργασίες επικεντρώνονται σε βασικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες, αναδεικνύοντας τον ρόλο της άτυπης ανταλλαγής απόψεων στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών προσεγγίσεων.

Στο πλαίσιο της διοργάνωσης, το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσημο δείπνο στο οποίο θα απευθύνουν χαιρετισμό ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας.

Η διοργάνωση επιβεβαιώνει τον ενεργό ρόλο της Ελλάδας στις ευρωπαϊκές οικονομικές διεργασίες και τη συμβολή της στην ενίσχυση του διαλόγου και της συνεργασίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, μη δημοφιλείς κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα κύμα ακροδεξιάς αντίδρασης, το οποίο θα μπορούσε να πλήξει τόσο έντονα τη Γαλλία τον επόμενο χρόνο, ώστε να ανοίξει τον δρόμο για νίκη του National Rally, φέρνοντας την ακροδεξιά στο Ελιζέ και προκαλώντας διεθνείς αναταράξεις.

«Το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται πλέον στα τρόφιμα, στις μεταφορές και στη στέγαση, πλήττοντας κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα», δήλωσε στο POLITICO ο Σίμους Μπόλαντ, πρόεδρος της European Economic and Social Committee, που εκπροσωπεί ευρωπαϊκά συνδικάτα και συμβουλεύει την Κομισιόν για ζητήματα οικονομικής και εργασιακής πολιτικής. «Πολιτικά, αυτό δημιουργεί έδαφος για δυσπιστία — όχι μόνο απέναντι στις εθνικές κυβερνήσεις αλλά και απέναντι στην ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να προστατεύσουν τους πολίτες από εξωτερικά σοκ. Υπάρχει κίνδυνος να ενισχυθεί η στήριξη προς πιο προστατευτικές και εσωστρεφείς πολιτικές προσεγγίσεις».

Η Γαλλία θεωρείται το μεγαλύτερο διακύβευμα. Ωστόσο, δεν αποτελεί τη μοναδική ένδειξη ότι το ευρωπαϊκό κέντρο αποδυναμώνεται.

Στη Βουλγαρία, η νίκη της 20ής Απριλίου του φιλοκρεμλινικού πρώην προέδρου Ρούμεν Ράντεφ έχει προκαλέσει ανησυχία στις κυβερνήσεις της Ευρώπης. Στη Ρουμανία, η κρίση στον κυβερνητικό συνασπισμό απειλεί να απομακρύνει σύντομα από την εξουσία τον φιλοευρωπαίο πρωθυπουργό Ilie Bolojan. Στη Γερμανία, η ακροδεξιά Alternative for Germany προσβλέπει σε νέα κέρδη στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ τον Σεπτέμβριο, έχοντας ήδη διεισδύσει σε περιοχές της δυτικής Γερμανίας πέρα από τα παραδοσιακά ανατολικά προπύργιά της.

Ο πόλεμος με το Ιράν θα βρεθεί στο επίκεντρο τη Δευτέρα, όταν οι αναπληρωτές υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών-μελών της ΕΕ θα συναντηθούν στην Αθήνα, για να εξετάσουν τρόπους προστασίας της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις επιπτώσεις της κρίσης, χωρίς να οδηγηθούν σε νέα κρίση χρέους, σύμφωνα με δύο ευρωπαίους διπλωμάτες που γνωρίζουν τις προετοιμασίες και μίλησαν στο Politico. Την επόμενη εβδομάδα, οι υπουργοί Οικονομικών θα συνεχίσουν τη συζήτηση στις Βρυξέλλες, την ώρα που τα υπουργεία Οικονομικών ξεκινούν τη δύσκολη διαδικασία κατάρτισης των προϋπολογισμών για το επόμενο έτος.

Καμπανάκια κινδύνου

Όταν οι ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν την περασμένη εβδομάδα στην Κύπρο για μια διήμερη σύνοδο, ενώ παράλληλα οικονομικοί αξιωματούχοι και αναλυτές συγκεντρώνονταν στην Ελλάδα, ένα κοινό συμπέρασμα κυριάρχησε σε ιδιωτικές συζητήσεις, παρασκηνιακές επαφές και δημόσιες παρεμβάσεις: η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ήδη αδύναμη και το σοκ από το Ιράν απειλεί να μετατραπεί σε πολιτική έκρηξη.

«Όσο συνεχίζεται ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, είναι σαφές ότι οι επιπτώσεις γίνονται όλο και πιο έντονες και, σύμφωνα με ορισμένους, διαχέονται πλέον σε ολόκληρη την οικονομία», δήλωσε στο POLITICO ο ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. «Η δική μας σύσταση είναι να εφαρμοστούν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα, ώστε να περιοριστεί και το δημοσιονομικό τους κόστος, καθώς ο δημοσιονομικός χώρος είναι ήδη περιορισμένος μετά την πανδημία και την πρώτη ενεργειακή κρίση του 2022, που προκλήθηκε από τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία».

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παρατείνεται μετά την αιφνιδιαστική ακύρωση των τελευταίων συνομιλιών. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά για το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής ναυσιπλοΐας, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Οι επιθέσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ αποτελούν τον πιο πρόσφατο — και πιο οξύ — καταλύτη για τον οικονομικό συναγερμό στην Ευρώπη. Ωστόσο, τα προειδοποιητικά σημάδια είχαν εμφανιστεί εδώ και χρόνια.

Η Ευρώπη κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια «αργή αγωνία», εάν οι ηγέτες της δεν προχωρήσουν σε βαθιές μεταρρυθμίσεις ώστε να καλύψουν την απόσταση από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Κίνας και των ΗΠΑ, είχε προειδοποιήσει το 2024 ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι.

«Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε ότι αυτή είναι μια μοναδική στιγμή κατά την οποία ένας Αμερικανός πρόεδρος, ένας Ρώσος πρόεδρος και ένας Κινέζος πρόεδρος είναι απέναντι στους Ευρωπαίους», δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα την Παρασκευή, όπου είχε συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μετά τη σύνοδο της ΕΕ. «Είναι η στιγμή να ξυπνήσουμε».

Σε μια ένδειξη της αυξανόμενης οικονομικής πίεσης, οι δύο ηγέτες ζήτησαν να επιμηκυνθεί η αποπληρωμή του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης μετά την πανδημία, καθώς και να υπάρξει νέο κοινό ευρωπαϊκό χρέος για τη χρηματοδότηση των επενδυτικών προτεραιοτήτων της ΕΕ.

Υποβάθμιση των οικονομικών προβλέψεων

Η οικονομική στασιμότητα που ταλανίζει εδώ και χρόνια την Ευρώπη μετατρέπεται πλέον σε κάτι πιο επικίνδυνο: στασιμοπληθωρισμό. Οι αυξήσεις τιμών που προκαλούνται από τον πόλεμο και τον αποκλεισμό συγκρούονται με τη χαμηλή ανάπτυξη σε ολόκληρη την Ένωση.

Ο Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι η κρίση, η οποία αρχικά θεωρούνταν προσωρινή, εκτιμάται πλέον ότι θα έχει μακροχρόνιες συνέπειες και θα εξαπλωθεί σε ακόμη περισσότερους τομείς της οικονομίας.

«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με στασιμοπληθωρισμό — οικονομική επιβράδυνση και αυξημένο πληθωρισμό ταυτόχρονα», ανέφερε. «Είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα χρειαστεί να αναθεωρήσουμε προς τα κάτω τις οικονομικές μας προβλέψεις στην εαρινή πρόβλεψη του δεύτερου μισού του Μαΐου».

Η Γερμανία και η Ιταλία — που μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο του ΑΕΠ της ΕΕ — έχουν ήδη υποβαθμίσει τις εκτιμήσεις τους για την ανάπτυξη τις τελευταίες ημέρες.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου της περασμένης εβδομάδας, οι ηγέτες της ΕΕ εξέτασαν προτάσεις της Κομισιόν για να περιοριστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, όπως μειώσεις φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια, κοινωνικά μέτρα στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά, μειώσεις ΦΠΑ, στοχευμένες επιδοτήσεις για καθαρές τεχνολογίες, επενδύσεις σε ενεργειακά δίκτυα και συντονισμένη αναπλήρωση αποθεμάτων φυσικού αερίου.

Ωστόσο, οι δυνατότητες των Βρυξελλών — αλλά και των οικονομικά πιεσμένων εθνικών κυβερνήσεων — παραμένουν περιορισμένες.

Πολλές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό δημόσιο χρέος και ελλείμματα που κληροδότησαν τα μέτρα στήριξης της περιόδου της πανδημίας. Αυτό αφήνει ελάχιστα περιθώρια για παρεμβάσεις αντίστοιχες με εκείνες που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια της Covid ή μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ο Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι η Κομισιόν αποφεύγει προς το παρόν «μέτρα-μπαζούκα» και καλεί τις κυβερνήσεις να περιοριστούν σε «στοχευμένη και προσωρινή» στήριξη — δηλαδή να παρέμβουν μόνο εκεί όπου οι πιέσεις είναι πιο έντονες.

Το βάρος του κοινού χρέους της πανδημίας

Το δυσμενές οικονομικό κλίμα αναζωπυρώνει παράλληλα μία από τις παλαιότερες διαχωριστικές γραμμές της ΕΕ: τη σύγκρουση ανάμεσα στις δημοσιονομικά αυστηρές χώρες του βορρά και στα κράτη του νότου που ζητούν περισσότερη στήριξη από τις Βρυξέλλες.

Οι διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ύψους 1,8 τρισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034 έχουν μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης. Οι βόρειες χώρες επιδιώκουν περιορισμό των δαπανών και μεταφορά περισσότερων πόρων στην άμυνα. Οι χώρες του νότου υποστηρίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση.

Πάνω από τις διαπραγματεύσεις αιωρείται και ένα ακόμη βάρος: από το 2028 η ΕΕ θα πρέπει να ξεκινήσει την αποπληρωμή περίπου 25 δισ. ευρώ ετησίως για το κοινό χρέος που εξέδωσε προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές συνέπειες της πανδημίας.

«Χρεωθήκαμε στη διάρκεια της πανδημίας. Και τώρα κάποιοι μάς λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα», δήλωσε ο Μακρόν την Παρασκευή. «Είναι ηλίθιο».

Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα «7 Ημέρες Οικονομία» της Eurobank, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας διαμορφώθηκε στο 1,7% το 2025, έναντι 1,3% το 2024, ενώ οι προβλέψεις για το 2026 και το 2027 τοποθετούνται στο 2,2% και 1,7% αντίστοιχα. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η οικονομία διατηρεί θετική δυναμική, αλλά με ηπιότερο ρυθμό σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Την ίδια ώρα, η πορεία του ΑΕΠ εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως από την κατανάλωση, τις επενδύσεις και την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, ενώ οι εξωτερικοί κίνδυνοι και η αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον λειτουργούν περιοριστικά. Η αναφορά παραπέμπει σε μια οικονομία που αντέχει, αλλά δεν έχει ακόμη αποκτήσει αρκετή εσωτερική ισορροπία ώστε να επιταχύνει με σταθερό τρόπο.

Πληθωρισμός και τιμές

Ο πληθωρισμός παραμένει στο επίκεντρο, με τις εκτιμήσεις να δείχνουν επιμονή των πιέσεων στις τιμές και κατά τα επόμενα έτη. Η ανάλυση της Eurobank συνδέει τη διατήρηση του πληθωρισμού με τις εξελίξεις στα τρόφιμα, στις υπηρεσίες και στο ενεργειακό κόστος, στοιχεία που εξακολουθούν να επηρεάζουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση σε ορισμένες κατηγορίες, η συνολική εικόνα παραμένει εύθραυστη, καθώς η υποχώρηση του πληθωρισμού δεν μεταφράζεται πάντα άμεσα σε ουσιαστική βελτίωση της αγοραστικής δύναμης. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και με καλύτερους μακροοικονομικούς δείκτες, η αίσθηση της καθημερινότητας για πολλά νοικοκυριά παραμένει πιεσμένη.

Αγορά εργασίας

Η αγορά εργασίας εμφανίζεται πιο ανθεκτική, με την ανεργία να ακολουθεί πτωτική πορεία σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν δομικές αδυναμίες. Στην αναφορά επισημαίνεται ότι η βελτίωση στην απασχόληση δεν είναι αρκετή από μόνη της για να στηρίξει ισχυρότερη και πιο ποιοτική ανάπτυξη.

Παραμένουν ζητούμενα η αύξηση της παραγωγικότητας, η ενίσχυση των αμοιβών και η σύγκλιση της απασχόλησης με τις ανάγκες της οικονομίας. Με άλλα λόγια, η αγορά εργασίας βελτιώνεται, αλλά χρειάζεται περισσότερο βάθος για να στηρίξει με διάρκεια το αναπτυξιακό αφήγημα.

Επενδύσεις και δημόσιο χρέος

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις επενδύσεις, οι οποίες παραμένουν βασικός μοχλός για τη μεσοπρόθεσμη πορεία της χώρας. Η αναφορά της Eurobank φαίνεται να αναδεικνύει τη σημασία των επενδύσεων σε πάγιο κεφάλαιο, ψηφιακές υποδομές και πράσινη μετάβαση, καθώς αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στις εξωτερικές πιέσεις.

Σε επίπεδο δημοσιονομικών μεγεθών, η εικόνα του χρέους εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα προσοχής, παρότι η πορεία του έχει βελτιωθεί σε σχέση με το παρελθόν. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η χώρα παραμένει σε τροχιά δημοσιονομικής σταθερότητας, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία της, αλλά δεν αίρει την ανάγκη για συνετή διαχείριση.

Προβλέψεις για το 2026-2027

Το βασικό μήνυμα της ανάλυσης της Eurobank είναι ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται, αλλά όχι χωρίς προκλήσεις. Οι προβλέψεις για το 2026 και το 2027 υποδηλώνουν ότι η επόμενη διετία θα κριθεί από το κατά πόσο θα διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική, θα αποκλιμακωθούν περαιτέρω οι τιμές και θα ενισχυθεί η παραγωγικότητα.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει καλύτερη εικόνα από αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες, όμως η σύγκλιση με τον πυρήνα της ευρωζώνης απαιτεί σταθερότητα, μεταρρυθμίσεις και βελτίωση στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, το 2026 φαίνεται να αποτελεί έτος επιβεβαίωσης της ανθεκτικότητας και όχι θεαματικής επιτάχυνσης.

Η ανάλυση της Eurobank σκιαγραφεί μια οικονομία που διατηρεί θετική πορεία, αλλά με ρυθμό πιο συγκρατημένο και με αρκετές εστίες αβεβαιότητας. Η ανάπτυξη, η απασχόληση και οι επενδύσεις παραμένουν οι τρεις βασικοί πυλώνες, όμως η επίμονη ακρίβεια και οι διεθνείς κίνδυνοι περιορίζουν το περιθώριο για πιο δυναμική βελτίωση.

Πρόκειται για αύξηση 9,8%. Επιπρόσθετα, το ίδιο χρονικό διάστημα η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών

και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά αυξήθηκε κατά 5,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, δηλαδή από 41,7 δισεκατομμύρια ευρώ έφτασε τα 43,9 δισ. ευρώ.

Στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνεται ότι η οικονομική πολιτική της Κυβέρνησης αποδίδει στην πράξη, δίνει ουσιαστική «ανάσα» στους πολίτες, ενώ παράλληλα ενισχύεται και η κατανάλωση, κάτι που επιβεβαιώνει ότι η αγορά.

Σύμφωνα με τη νεότερη έρευνα SAFE της ΕΚΤ για την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, οι εταιρείες εκτιμούν ότι οι τιμές πώλησης θα αυξηθούν κατά 3,5% μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Στην προηγούμενη έρευνα η αντίστοιχη πρόβλεψη βρισκόταν στο 2,9%, με την ίδια την ΕΚΤ να χαρακτηρίζει τη μεταβολή «σημαντική».

Την ίδια στιγμή, οι προσδοκίες για το κόστος εισροών εκτινάχθηκαν στο 5,8% από 3,6% προηγουμένως.

Η επίδραση του πολέμου με το Ιράν

Η ΕΚΤ σημείωσε ότι οι καθημερινές απαντήσεις που συλλέχθηκαν πριν και μετά τις 28 Φεβρουαρίου — ημερομηνία έναρξης της σύγκρουσης — έδειξαν σαφή μεταβολή στο κλίμα.

Όπως ανέφερε, οι επιχειρήσεις που συμμετείχαν αργότερα στην έρευνα κατέγραψαν υψηλότερες προσδοκίες τόσο για το κόστος όσο και για τις τιμές.

Παράλληλα, οι πληθωριστικές προσδοκίες για τον επόμενο χρόνο αυξήθηκαν αισθητά στο 3% από 2,6%. Αντίθετα, οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα τριών και πέντε ετών παρέμειναν αμετάβλητες.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 19 Φεβρουαρίου έως την 1η Απριλίου και δημοσιοποιείται λίγες ημέρες πριν από την επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ για τα επιτόκια. Οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας θεωρούν την έρευνα βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Ενέργεια, πληθωρισμός και επιτόκια

Η άνοδος του ενεργειακού κόστους έχει ήδη αρχίσει να ενισχύει τον πληθωρισμό και να επιβαρύνει το οικονομικό κλίμα στην Ευρώπη, αν και οι μεσοπρόθεσμες συνέπειες παραμένουν ασαφείς.

Η ΕΚΤ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στη συνεδρίαση της Πέμπτης, με τις αγορές και αρκετούς οικονομολόγους να θεωρούν πιθανότερη μια αύξηση τον Ιούνιο.

Παρότι οι προσδοκίες για τιμές πώλησης και πληθωρισμό αυξήθηκαν σημαντικά, οι προβλέψεις για τους μισθούς — που αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για τους κεντρικούς τραπεζίτες — παρουσίασαν μικρή αποκλιμάκωση.

Οι επιχειρήσεις εκτιμούν πλέον αύξηση μισθών 2,8%, έναντι 3,1% στο τελευταίο τρίμηνο του 2025.

Πιέσεις και στη χρηματοδότηση

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι επιχειρήσεις ανέφεραν επίσης αυξημένα επιτόκια τραπεζικών δανείων και υψηλότερα κόστη χρηματοδότησης, όπως τραπεζικές χρεώσεις.

Την ίδια ώρα, οι ανάγκες για δανεισμό παρέμειναν σταθερές, ενώ καταγράφηκε μικρή επιδείνωση στη διαθεσιμότητα πιστώσεων.

Ως αποτέλεσμα, το λεγόμενο «χρηματοδοτικό κενό» στα τραπεζικά δάνεια — δείκτης που αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στις ανάγκες χρηματοδότησης και στη διαθεσιμότητα δανείων — παρέμεινε θετικό, αλλά υποχώρησε ελαφρώς στο 2% από 3% το προηγούμενο τρίμηνο.

Οι φόροι ανήλθαν στα 17,18 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 308 εκατ. ευρώ από τον στόχο των 16,87 δισ. ευρώ. Καθοριστική ήταν η συμβολή του ΦΠΑ, που έφτασε τα 7,4 δισ. ευρώ έναντι στόχου 6,96 δισ. ευρώ. Οι δαπάνες περιορίστηκαν στα 17,04 δισ. ευρώ, χαμηλότερα από τον στόχο των 17,93 δισ. ευρώ. Τα καθαρά έσοδα διαμορφώθηκαν στα 18,5 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 685 εκατ. ευρώ.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, για την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026, παρουσιάζεται πλεόνασμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 1.469 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου για έλλειμμα 111 εκατ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2026 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026 και πλεονάσματος 1.610 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Το πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα ύψους 4.369 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 2.732 εκατ. ευρώ και πρωτογενούς πλεονάσματος 4.498 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2025.

Εξαιρώντας ποσό ύψους 208 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό πληρωμών σε εξοπλιστικά προγράμματα, ποσό ύψους 439 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό επενδυτικών πληρωμών και ποσό ύψους 464 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό κεφαλαιακών ενισχύσεων και μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, που δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους, καθώς και ποσό ύψους 135 εκατ. ευρώ από τη 2η δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό που δημοσιονομικά καταγράφεται κατά τη διάρκεια των ετών της παραχώρησης, η υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση έναντι των στόχων του προϋπολογισμού, ανέρχεται σε 391 εκατ. ευρώ.

Επισημαίνεται ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακούς όρους. Επιπρόσθετα, τα ανωτέρω αφορούν στο πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης και όχι στο σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, που περιλαμβάνει και τα δημοσιονομικά αποτελέσματα των Νομικών Προσώπων και των υποτομέων των ΟΤΑ και ΟΚΑ.

Στα έσοδα μηνός Ιανουαρίου 2026, καταγράφηκαν τα ποσά από τις απαιτούμενες συναλλαγές για την ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου της Εγνατίας Οδού και των τριών (3) κάθετων οδικών αξόνων της για 35 χρόνια, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 5260/2025 (Α’ 229).

Ειδικότερα: ποσό 306 εκατ. ευρώ που αφορά στον ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος της συναλλαγής, αποδόθηκε από τον παραχωρησιούχο στο Ελληνικό Δημόσιο, καταγράφηκε στην κατηγορία «Φόροι» και συνοδεύτηκε με ισόποση επιστροφή φόρου.

Ακολούθως, το ίδιο ποσό των 306 εκατ. ευρώ, αποδόθηκε εκ νέου στο Ελληνικό Δημόσιο και καταγράφηκε στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».

Την περίοδο Ιανουαρίου – Μαρτίου 2026, το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 18.508 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 685 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.

Πιο συγκεκριμένα, τα έσοδα των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού έχουν ως ακολούθως:

Ι.Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 17.182 εκατ. ευρώ, και περιλαμβάνουν: (α) το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε, και (β) το ποσό των 135 εκατ. ευρώ από τη 2η δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό που είχε προβλεφθεί να εισπραχθεί στο τέλος του 2025. Αν εξαιρεθούν τα ανωτέρω ποσά, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 16.741 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 133 εκατ. ευρώ ή 0,8% έναντι του στόχου.

Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους της κατηγορίας αυτής παρατηρούνται τα εξής:

Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 7.402 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 438 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι αν εξαιρεθεί το ποσό των 306 εκατ. ευρώ της ανωτέρω σύμβασης παραχώρησης, τα έσοδα από ΦΠΑ είναι αυξημένα κατά 132 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 1.464 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 143 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 1.030 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 15 εκατ. ευρώ.

Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 5.729 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 41 εκατ. ευρώ εκ των οποίων: ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 183 εκατ. ευρώ, ενώ ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 116 εκατ. ευρώ και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος μειωμένοι κατά 108 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.

II.Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 14 εκατ. ευρώ, πλησίον του στόχου.

III.Τα έσοδα της κατηγορίας «Μεταβιβάσεις» ανήλθαν σε 1.834 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 60 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 1.754 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 82 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

IV.Τα έσοδα της κατηγορίας «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» ανήλθαν σε 650 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε. Εξαιρουμένου αυτού, τα ανωτέρω έσοδα ανήλθαν σε 344 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 71 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

V.Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 756 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 124 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 177 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 119 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 1.928 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 185 εκατ. ευρώ από τον στόχο (1.744 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026, εξαιτίας της επιστροφής ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε.

Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 1.931 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 201 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο (1.730 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.

Ειδικότερα τον Μάρτιο 2026, το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 6.522 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 812 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου, κυρίως λόγω των αυξημένων εσόδων από φόρους μετά επιστροφών κατά 503 εκατ. ευρώ, καθώς και των αυξημένων εσόδων ΠΔΕ κατά 321 εκατ. ευρώ.

Πιο συγκεκριμένα, τα έσοδα των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού έχουν ως ακολούθως:

I.Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 5.402 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 388 εκατ. ευρώ ή 7,7% έναντι του στόχου. Μέρος της αύξησης αυτής, ύψους 135 εκατ. ευρώ, οφείλεται στην είσπραξη της 2ης δόσης του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό, όπως προαναφέρθηκε.

Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους της κατηγορίας αυτής παρατηρούνται τα εξής:

• Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 1.915 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 87 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 595 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 80 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 853 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 6 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 1.336 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 49 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 100 εκατ. ευρώ, ενώ ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 32 εκατ. ευρώ και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος μειωμένοι κατά 19 εκατ. ευρώ.

II.Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 4 εκατ. ευρώ, πλησίον του στόχου.

III.Τα έσοδα της κατηγορίας «Μεταβιβάσεις» ανήλθαν σε 1.154 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 262 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 1.140 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα του ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 258 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

IV.Τα έσοδα της κατηγορίας «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» ανήλθαν σε 82 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 6 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

V.Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 340 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 42 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 76 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 63 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 461 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 115 εκατ. ευρώ από τον στόχο (576 εκατ. ευρώ).

Τα συνολικά έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 1.216 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 321 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο (895 εκατ. ευρώ).

Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026 ανήλθαν στα 17.039 εκατ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 895 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (17.934 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Επίσης, είναι αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 κατά 953 εκατ. ευρώ.

Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίζονται μειωμένες κατά 455 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο, που σχετίζεται κυρίως με ετεροχρονισμό των πληρωμών για τα εξοπλιστικά προγράμματα κατά 208 εκατ. ευρώ και σε ετεροχρονισμό κεφαλαιακών ενισχύσεων και μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς γενικής κυβέρνησης κατά 464 εκατ. ευρώ, όπως προαναφέρθηκε.

Αξιοσημείωτες μεταβιβάσεις είναι οι ακόλουθες:

I.Η επιχορήγηση στον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας ύψους 668 εκατ. ευρώ,

II.Η επιχορήγηση στον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Ασφάλισης ύψους 672 εκατ. ευρώ,

III.Η επιχορήγηση ύψους 289 εκατ. ευρώ προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (Ε.Κ.Α.Π.Υ.) για την προμήθεια φαρμακευτικών σκευασμάτων, προϊόντων και υπηρεσιών υγείας, για λογαριασμό των δημόσιων νοσοκομείων,

IV.Οι μεταβιβάσεις προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ύψους 148 εκατ. ευρώ και

V.Οι επιχορηγήσεις προς τους συγκοινωνιακούς φορείς (ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ) ύψους 113 εκατ. ευρώ.

Οι πληρωμές στο σκέλος των επενδυτικών δαπανών ανήλθαν στα 2.069 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 439 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Ωστόσο, παρουσιάζονται αυξημένες σε σχέση με τις αντίστοιχες πληρωμές του 2025 κατά 278 εκατ. ευρώ.