Η αξιολόγηση των προτάσεων θα πραγματοποιηθεί στις 28 Ιουλίου, ενώ μία ημέρα αργότερα, στις 29 Ιουλίου, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα ενημερωθούν για τους κωδικούς προϊόντων που θα ενταχθούν στην πρωτοβουλία. Η διαδικασία θα ολοκληρωθεί στις 3 Αυγούστου, με την υποβολή των τελικών προτάσεων.

Η πρωτοβουλία προβλέπει πραγματικές μειώσεις στις κανονικές τιμές ραφιού και όχι εκπτώσεις που προκύπτουν από προσφορές ή άλλες προωθητικές ενέργειες.

Ως τιμή αναφοράς θα ληφθεί η κανονική τιμή κάθε προϊόντος στις 27 Αυγούστου, ενώ οι νέες μειωμένες τιμές θα τεθούν σε ισχύ από τις 31 Αυγούστου.

Το πρόγραμμα θα παραμείνει ενεργό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με στόχο την αποκλιμάκωση του κόστους βασικών καταναλωτικών αγαθών και τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στις πληθωριστικές πιέσεις.

Η υπεραπόδοση στηρίχθηκε κυρίως στη δυναμική των φορολογικών εσόδων, τα οποία ανήλθαν στα 33,383 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 584 εκατ. ευρώ ή 1,8%, χωρίς να συνυπολογίζονται τα έκτακτα έσοδα από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και το καζίνο στο Ελληνικό.

Ο βασικός «πρωταγωνιστής» ήταν ο ΦΠΑ, ο οποίος απέφερε 14,577 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 573 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η επίδοση αυτή αποδίδεται στη διατήρηση της κατανάλωσης και στην αποτελεσματικότερη είσπραξη των φόρων, παρά το περιβάλλον αυξημένων τιμών.

Θετική συμβολή είχαν και οι φόροι εισοδήματος, που διαμορφώθηκαν στα 10,917 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 147 εκατ. ευρώ, με τα φυσικά πρόσωπα να αποτελούν τον βασικό μοχλό της υπεραπόδοσης. Παράλληλα, τα έσοδα από ΕΝΦΙΑ και φόρους ακίνητης περιουσίας έφτασαν τα 1,685 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 46 εκατ. ευρώ.

Αντίθετα, αρνητική ήταν η εικόνα στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ), όπου οι εισπράξεις περιορίστηκαν στα 3,223 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υστέρηση 233 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη μειωμένη κατανάλωση καυσίμων λόγω των υψηλών τιμών, χωρίς όμως να επηρεάσει τη συνολική δημοσιονομική εικόνα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, για την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2026, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 929 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου για έλλειμμα 3.136 εκατ. ευρώ που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα του 2026 στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026 και ελλείμματος 564  εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Το πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα ύψους 4.491 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 1.953 εκατ. ευρώ και πρωτογενούς πλεονάσματος 4.519 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2025.

Εξαιρώντας ποσό ύψους 81 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό  πληρωμών σε εξοπλιστικά προγράμματα, ποσό ύψους 555 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό πληρωμών του ΠΔΕ και ποσό ύψους 1.597 εκατ. ευρώ που αφορά σε ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, που δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους, καθώς και ποσό ύψους 135 εκατ. ευρώ από τη 2^η δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό, που δημοσιονομικά καταγράφεται κατά τη διάρκεια των ετών της παραχώρησης, η υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση έναντι των στόχων του προϋπολογισμού, ανέρχεται σε 171 εκατ. ευρώ.

Επισημαίνεται ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από το αποτέλεσμα σε ταμειακούς όρους. Επιπρόσθετα, τα ανωτέρω αφορούν στο πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης και όχι στο σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης, που περιλαμβάνει και τα δημοσιονομικά αποτελέσματα των Νομικών Προσώπων και των υποτομέων των ΟΤΑ και ΟΚΑ.

Σημείωση: στα έσοδα μηνός Ιανουαρίου 2026 καταγράφηκαν τα ποσά από τις απαιτούμενες συναλλαγές για την ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης Υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου της Εγνατίας Οδού και των τριών (3) κάθετων οδικών αξόνων της για 35 χρόνια, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 5260/2025 (Α’ 229).

Ειδικότερα:

• ποσό 306 εκατ. ευρώ που αφορά στον ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος της συναλλαγής, αποδόθηκε από τον παραχωρησιούχο στο Ελληνικό Δημόσιο, καταγράφηκε στην κατηγορία «Φόροι» και συνοδεύτηκε από  ισόποση επιστροφή φόρου.
• Ακολούθως, το ίδιο ποσό των 306 εκατ. ευρώ, αποδόθηκε εκ νέου στο Ελληνικό Δημόσιο και καταγράφηκε στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».

Την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου 2026, το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 36.012 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 1.079 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου που έχει περιληφθεί για το αντίστοιχο διάστημα στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Ωστόσο, στη στοχοθεσία της εισηγητικής έκθεσης, είχε συμπεριληφθεί η είσπραξη τον μήνα Ιούνιο ποσού ύψους 1.258 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), εκ του οποίου ποσό 884 εκατ. ευρώ εισπράχθηκε νωρίτερα, τον μήνα Απρίλιο, ενώ το υπόλοιπο ποσό των 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να εισπραχθεί εντός του τρέχοντος έτους. Εξαιρουμένου του ποσού από το ΤΑΑ, τα καθαρά έσοδα παρουσιάζουν αύξηση κατά 1.454 εκατ. ευρώ ή 4,3% έναντι του στόχου.

Πιο συγκεκριμένα, τα έσοδα των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού έχουν ως ακολούθως:

I. Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 33.824 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν: (α) το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε, και (β) το ποσό των 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη (2^η) δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό που είχε προβλεφθεί να εισπραχθεί στο τέλος του 2025. Αν εξαιρεθούν τα ανωτέρω ποσά, τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 33.383 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 584 εκατ. ευρώ ή 1,8% έναντι του στόχου.

Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους της κατηγορίας αυτής παρατηρούνται τα εξής :

• Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 14.577 εκατ. ευρώ. Αν εξαιρεθεί το ποσό των 306 εκατ. ευρώ της ανωτέρω σύμβασης παραχώρησης, τα έσοδα από ΦΠΑ είναι αυξημένα κατά 573 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
• Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 3.223 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 233 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 1.685 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 46 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 10.917 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 147 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 311 εκατ. ευρώ, ενώ ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 125 εκατ. ευρώ και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος μειωμένοι κατά 39 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.

II. Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 27 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 3 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.

III. Τα έσοδα της κατηγορίας «Μεταβιβάσεις» ανήλθαν σε 3.551 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 467 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, κυρίως λόγω της είσπραξης τον Απρίλιο ποσού 884 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έναντι στόχου 1.258 εκατ. ευρώ, όπως προαναφέρθηκε.

Επισημαίνεται ότι από το ανωτέρω ποσό των 3.551 εκατ. ευρώ, ποσό 2.501 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι μειωμένα κατά 68 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

IV. Τα έσοδα της κατηγορίας «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» ανήλθαν σε 1.174 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν το ποσό των 306 εκατ. ευρώ, από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε. Εξαιρουμένου αυτού, τα ανωτέρω έσοδα ανήλθαν σε 868 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 234 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

V. Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 1.563 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 351 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 255 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 170 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 4.129 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 351 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (3.778 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026, κυρίως εξαιτίας της επιστροφής ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, όπως προαναφέρθηκε.

Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 2.757 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 102 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (2.655 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.

Ειδικότερα τον Ιούνιο 2026, το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε στα 5.793 εκατ. ευρώ, μειωμένο κατά 1.452 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου, καθώς στη στοχοθεσία της εισηγητικής έκθεσης είχε συμπεριληφθεί η είσπραξη τον μήνα Ιούνιο της έβδομης δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ποσού ύψους 1.258 εκατ. ευρώ, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας εισπράχθηκε τον μήνα Απρίλιο, όπως προαναφέρθηκε. Εξαιρουμένου του ποσού από το ΤΑΑ, τα καθαρά έσοδα παρουσιάζουν μείωση κατά 194 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, λόγω των μειωμένων εσόδων ΠΔΕ κατά 473 εκατ. ευρώ. 

Πιο συγκεκριμένα, τα έσοδα των μειζόνων κατηγοριών του κρατικού προϋπολογισμού έχουν ως ακολούθως:

I. Τα έσοδα της κατηγορίας «Φόροι» ανήλθαν σε 5.793 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 413 εκατ. ευρώ ή 7,7% έναντι του στόχου.

Ειδικότερα για τους κυριότερους φόρους της κατηγορίας αυτής παρατηρούνται τα εξής :

• Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 2.237 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 229 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των ΕΦΚ ανήλθαν σε 638 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένα έναντι του στόχου κατά 9 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 176 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 15 εκατ. ευρώ.
• Τα έσοδα των φόρων εισοδήματος ανήλθαν σε 2.069 εκατ. ευρώ και είναι αυξημένα έναντι του στόχου κατά 139 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων ο Φόρος Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων είναι αυξημένος κατά 99 εκατ. ευρώ, ο Φόρος Εισοδήματος Νομικών Προσώπων μειωμένος κατά 20 εκατ. ευρώ και οι Λοιποί Φόροι Εισοδήματος αυξημένοι κατά 60 εκατ. ευρώ.

II. Τα έσοδα της κατηγορίας «Κοινωνικές Εισφορές» ανήλθαν σε 4 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 1 εκατ. ευρώ, έναντι του στόχου.

III. Τα έσοδα της κατηγορίας «Μεταβιβάσεις» ανήλθαν σε 232 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 1.773 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, λόγω της πρόωρης είσπραξης του μεγαλύτερου μέρους της προβλεπόμενης δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, όπως προαναφέρθηκε. Ποσό 222 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα του ΠΔΕ, τα οποία είναι μειωμένα κατά 481 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

IV. Τα έσοδα της κατηγορίας «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» ανήλθαν σε 76 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 44 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

V. Τα έσοδα της κατηγορίας «Λοιπά τρέχοντα έσοδα» ανήλθαν σε 382 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 89 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ποσό 15 εκατ. ευρώ αφορά έσοδα ΠΔΕ, τα οποία είναι αυξημένα κατά 8 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 694 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 120 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (574 εκατ. ευρώ).

Τα συνολικά έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 237 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 473 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (710 εκατ. ευρώ).

Οι δαπάνες του Κρατικού Προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2026 ανήλθαν στα 36.942 εκατ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες  κατά 1.127 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (38.068 εκατ. ευρώ), που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Επίσης, είναι αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 κατά 1.996 εκατ. ευρώ.

Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίζονται μειωμένες κατά 1.141 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Αξιοσημείωτες μεταβιβάσεις /πληρωμές είναι οι ακόλουθες:

1. Η επιχορήγηση στον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας ύψους 1.201 εκατ. ευρώ,
2. Η επιχορήγηση στον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων Κοινωνικής Ασφάλισης ύψους 1.354 εκατ. ευρώ,
3. Η επιχορήγηση ύψους 915 εκατ. ευρώ προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας (Ε.Κ.Α.Π.Υ.) για την προμήθεια φαρμακευτικών σκευασμάτων, προϊόντων και υπηρεσιών υγείας, για λογαριασμό των δημόσιων νοσοκομείων,
4. Οι μεταβιβάσεις προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ύψους 683 εκατ. ευρώ,
5. Οι επιχορηγήσεις προς τους συγκοινωνιακούς φορείς (ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ) ύψους 244 εκατ. ευρώ,
6. Η επιχορήγηση προς την Κοινωνία της Πληροφορίας ύψους 131 εκατ. ευρώ για την πληρωμή του FUEL PASS,
7. Πληρωμή 45 εκατ. ευρώ για την επιδότηση στο diesel κίνησης,
8. Η έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά ύψους 220 εκατ. ευρώ.

Οι πληρωμές στο σκέλος των επενδυτικών δαπανών ανήλθαν στα 5.796 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 15 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Επιπλέον, ήταν αυξημένες κατά 745 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τις αντίστοιχες πληρωμές του 2025.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η συγκεκριμένη βελτίωση ανοίγει τον δρόμο για την ένταξη περίπου ενός εκατομμυρίου επιπλέον οφειλετών, οι οποίοι θα μπορούν να αξιοποιήσουν τους ευνοϊκούς όρους του νέου εξωδικαστικού μηχανισμού. Η μείωση του ορίου ένταξης αναμένεται να αποτελέσει σημαντική διευκόλυνση κυρίως για τους μικροοφειλέτες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους μέσω πολλών ισόποσων μηνιαίων δόσεων, με ελάχιστη καταβολή τα 50 ευρώ.

Ο νέος εξωδικαστικός μηχανισμός προβλέπει ότι μπορούν να ρυθμιστούν σε έως 240 δόσεις οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ και σε έως 420 δόσεις οφειλές σε τράπεζες και servicers. Το σύνολο της διαδικασίας πραγματοποιείται με ηλεκτρονικό τρόπο σε όλα τα στάδια κατά τα οποία ο οφειλέτης δηλώνει αναλυτικά τα εισοδήματά του, την περιουσιακή του κατάσταση και τις οικονομικές του υποχρεώσεις. Με βάση τους υπολογισμούς που διενεργούνται στη συνέχεια από τον μηχανισμό προκύπτει η πρόταση της ρύθμισης, δηλαδή το ύψος και ο αριθμός των δόσεων. Υπο προυποθέσεις προβλέπεται ακόμη και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής αν κριθεί ότι αυτό απαιτείται για την “βιωσιμότητα” της ρύθμισης. Δηλαδή λαμβάνονται υπόψη το εισόδημα, η περιουσία και γενικά οι οικονομικές δυνατότητες το οφειλέτη προκειμένου να αποφασιστεί η διαγραφή οφειλής ή όχι. Το επιτόκιο της ρύθμισης ανέρχεται στο 3% σταθερό για όλη τη διάρκειά της.

Στη διάρκεια της διαδικασίας για την ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό ο οφειλέτης υποχρεούται να υποβάλλει αναλυτικά τα οικονομικά του στοιχεία καθώς και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Επίσης θα πρέπει να συναινέσει στην άρση του φορολογικού και τραπεζικού απορρήτου ώστε το σύνολο των πιστωτών να αποκτήσει σαφή και πλήρη εικόνα για τα οικονομικά του δεδομένα. Αυτή είναι μία από τις βασικές διαφορές της ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό από την ένταξη στην ρύθμιση των 72 δόσεων η οποία έχει ήδη ενεργοποιηθεί από το περασμένο Σάββατο παρουσιάζοντας ισχυρή δυναμική.

Οι δύο ρυθμίσεις αποσκοπούν στην τακτοποίηση των χρεών των οφειλών με ευνοϊκούς όρους. Παρ’ ότι και οι δύο αφορούν οφειλέτες, υπάρχουν μεταξύ τους σημαντικές διαφορές. Οι κυριότερες είναι:

Η ρύθμιση των 72 δόσεων αφορά οφειλέτες με χρέη προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός αφορά οφειλέτες με χρέη όχι μόνο στην Εφορία και τα Ταμεία, αλλά και προς τις τράπεζες και τους servicers

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός προβλέπει πολύ περισσότερες μηνιαίες δόσεις για την εξόφληση των χρεών των οφειλετών συγκριτικά με τη ρύθμιση των 72 δόσεων. Ενδέχεται να φτάσουν τις 240 ή τις 420 ανάλογα με το προφίλ του οφειλέτη και την κατηγορία των οφειλών.

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός προβλέπει ακόμη και κούρεμα της βασικής οφειλής, ανάλογα με τα οικονομικά δεδομένα του οφειλέτη, κάτι το οποίο δεν περιλαμβάνεται στη ρύθμιση των 72 δόσεων

Στην ρύθμιση των 72 δόσεων ο οφειλέτης γνωρίζει εκ των προτέρων τους όρους της ρύθμισης ( αριθμός δόσεων κτλ). Αντίθετα στον εξωδικαστικό αυτοί προκύπτουν μετά την εξέταση των οικονομικών του δεδομένων από τον αλγόριθμο του μηχανισμού

Η ρύθμιση των 72 δόσεων για οφειλές προς την Εφορια αφορά οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως 31 Δεκεμβρίου 2023, δεν είχαν ρυθμιστεί έως 21 Απριλίου 2026 και εξακολουθούν να ισχύουν έως την ημέρα υποβολής της αίτησης ένταξης. Προϋπόθεση είναι οφειλές που βεβαιώθηκαν από 1 Ιανουαρίου 2024 και μετά να έχουν προηγουμένως εξοφληθεί η ρυθμιστεί με την πάγια ρύθμιση.

Το αναθεωρημένο σχέδιο «Ελλάδα 2.0» διατηρεί συνολικό προϋπολογισμό 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ χαμηλότοκα δάνεια. Πρόκειται για το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό πακέτο που διαχειρίστηκε ποτέ η Ελλάδα, με πόρους που κατευθύνθηκαν σε δημόσιες υποδομές, ψηφιακό μετασχηματισμό, υγεία, παιδεία, πράσινη μετάβαση, επιχειρήσεις και στεγαστικά προγράμματα.

Στην τελική ευθεία, όμως, το πρόγραμμα συνοδεύεται και από σημαντικές αλλαγές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε θετική εισήγηση για το αναθεωρημένο ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», το οποίο υπέβαλε η Ελλάδα στις 8 Μαΐου, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική έγκριση από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η αναθεώρηση κρίθηκε αναγκαία καθώς συνολικά 111 μέτρα τροποποιήθηκαν ή αντικαταστάθηκαν εξαιτίας απρόβλεπτων καθυστερήσεων στις δημόσιες συμβάσεις, τεχνικών προβλημάτων, περιπτώσεων ανωτέρας βίας, αλλά και χαμηλότερης από την αναμενόμενη ζήτησης σε ορισμένα προγράμματα. Στόχος είναι οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθυνθούν σε έργα που μπορούν να ολοκληρωθούν εγκαίρως, χωρίς να χαθούν ευρωπαϊκά κονδύλια.

Στο πλαίσιο αυτό, ενισχύονται μια σειρά από δράσεις που ήδη παρουσιάζουν υψηλή απορρόφηση ή θεωρούνται κρίσιμες για την ολοκλήρωση του προγράμματος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αύξηση των προληπτικών εξετάσεων του προγράμματος «Προλαμβάνω», η επέκταση του πρωτοβάθμιου προσεισμικού ελέγχου σε ακόμη 2.000 αθλητικές εγκαταστάσεις, η προμήθεια 130 νέων ευέλικτων ηλεκτρικών απορριμματοφόρων για την Περιφέρεια Αττικής, η διεύρυνση των πολεοδομικών σχεδίων σε περισσότερες δημοτικές ενότητες και η ενίσχυση παρεμβάσεων σε πολιτιστικούς χώρους.

Παράλληλα, προστίθενται δύο νέες σημαντικές παρεμβάσεις: η συμμετοχή στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ για την επιτάχυνση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και την αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και η ελληνική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δημιουργίας Gigafactory Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω της κοινής επιχείρησης EuroHPC.

Αντίθετα, μια σειρά έργων αφαιρούνται ή περιορίζονται επειδή δεν μπορούν να ολοκληρωθούν εντός των ασφυκτικών προθεσμιών του Ταμείου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αναβάθμιση του Προαστιακού Δυτικής Αττικής, έργα ψηφιακού μετασχηματισμού του Δημοσίου, υποδομές υγείας, δράσεις ανάπτυξης του τουρισμού, ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών, προγράμματα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τμήματα του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης, καθώς και παρεμβάσεις στους ελληνικούς σιδηροδρόμους και στην πολιτική προστασία.

Σημαντικός αριθμός έργων τροποποιείται επίσης χωρίς να αλλάζει ο βασικός τους στόχος. Στις αλλαγές περιλαμβάνονται παρεμβάσεις για τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», οι οργανωτικές μεταρρυθμίσεις στην υγεία και στους σιδηροδρόμους, καθώς και έργα του ΔΕΔΔΗΕ, του ΟΑΚΑ, της ηλεκτροκίνησης και των υποδομών ύδρευσης, με στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου και την ταχύτερη υλοποίησή τους.

Παράλληλα με την αναθεώρηση, συνεχίζεται η μεταφορά ορισμένων έργων σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε να ολοκληρωθούν χωρίς να χαθούν κοινοτικοί πόροι. Μεταξύ αυτών βρίσκονται μεγάλα αρδευτικά έργα στην Πρέβεζα, την Άρτα, τη Λευκάδα, τον Ταυρωπό, τον Νέστο και το Μιναγιώτικο, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από άλλα προγράμματα.

Παρότι το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται τυπικά μέσα στο 2026, το αναπτυξιακό του αποτύπωμα θα συνεχίσει να γίνεται αισθητό και τα επόμενα χρόνια. Έργα που έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί θα εξακολουθήσουν να ολοκληρώνονται, ενώ πολλές από τις μεταρρυθμίσεις και τις νέες ψηφιακές υπηρεσίες που χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα θα αποτελέσουν μόνιμο μέρος της λειτουργίας του κράτους και της οικονομίας.

Από το 2027 τη σκυτάλη αναλαμβάνει το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030, συνολικού προϋπολογισμού 23 δισ. ευρώ. Περίπου 17,1 δισ. ευρώ αφορούν νέες χρηματοδοτήσεις και 5,8 δισ. ευρώ τη συνέχιση έργων που μεταφέρονται στο νέο πρόγραμμα. Οι πόροι θα κατευθυνθούν σε έργα υποδομών, μεταφορών, υγείας, παιδείας, ψηφιακού μετασχηματισμού, ενεργειακής μετάβασης, πολιτικής προστασίας και περιφερειακής ανάπτυξης, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε έναν νέο πενταετή κύκλο δημόσιων επενδύσεων.

Η έκθεση, με τίτλο: Euro Area Stability Watch, αξιολογεί τους μακροοικονομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους για την Ευρωζώνη και τις συνέπειες που έχουν στις δημοσιονομικές θέσεις των χωρών της και τις αγορές των ομολόγων τους. Η αξιολόγηση γίνεται με βάση ένα δυσμενές σενάριο που κατάρτισε ο ESM, το οποίο προβλέπει νέα κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή και άνοδο των τιμών ενέργειας με ταυτόχρονη σημαντική μείωση των τιμών των αμερικανικών μετοχών και ομολόγων, από την οποία θα υποστούν ζημιές και οι Ευρωπαίοι επενδυτές. Κάθε ένα από τα δύο αυτά σοκ θα αποτελούσε από μόνο του σημαντική πρόκληση, αλλά και τα δύο μαζί θα ωθούσαν την οικονομία της Ευρωζώνης σε ύφεση (μείωση του ΑΕΠ κατά 0,4% το 2027) και τον πληθωρισμό κοντά στο 5% (στο 3,4% σε μέσα επίπεδα το 2027).

Με βάση αυτό το δυσμενές σενάριο, χωρίς αλλαγή πολιτικής το δημόσιο χρέος θα αυξανόταν σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης το 2035, με εξαίρεση την Ελλάδα και την Κύπρο, όπου θα μειωνόταν. Η αύξηση του δημόσιου χρέους της Ευρωζώνης θα ήταν περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερη σε σχέση με το βασικό σενάριο του ESM, το οποίο είναι ευθυγραμμισμένο με τις τελευταίες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πορεία της οικονομίας.

Με το βασικό σενάριο του ESM, το χρέος της Ευρωζώνης προβλέπεται να αυξηθεί την επόμενη δεκαετία και να φτάσει στο 103% του ΑΕΠ από σχεδόν 90% πέρυσι, λόγω του αντίκτυπου από τη δημογραφική γήρανση, της αύξησης των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ, της αύξησης του κόστους δανεισμού και των υποτονικών ρυθμών ανάπτυξης. Για την Ελλάδα – και άλλες χώρες που ήταν σε προγράμματα του ESM την περασμένη 10ετία – αναμένεται, ωστόσο, να συνεχισθεί η μείωση του χρέους.

Το α’ τρίμηνο του 2026, το ελληνικό χρέος μειώθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρωζώνη, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, υποχωρώντας στο 143,5% του ΑΕΠ ή κατά 9,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με ένα χρόνο πριν (152,9%). Αντίθετα, στο σύνολο της Ευρωζώνης αυξήθηκε στο 88,9% από 87,2%, αντίστοιχα.

Σημαντική αποκλιμάκωση του ελληνικού χρέους τα επόμενα χρόνια προβλέπουν επίσης το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης. Tο ΔΝΤ προβλέπει ότι θα μειωθεί στο 110,9% του ΑΕΠ το 2031 από 145,7% πέρυσι, ενώ αναμένει ότι το γαλλικό χρέος θα αυξηθεί το ίδιο διάστημα στο 120,7% από 116% και το βελγικό στο 122,3% από 106,3%. Για το ιταλικό χρέος, το ΔΝΤ προβλέπει ότι θα μειωθεί οριακά στο 136,1% από 137,1% του ΑΕΠ. Το Ταμείο προβλέπει, δηλαδή, ότι στην επόμενη πενταετία το ελληνικό χρέος θα υπολείπεται όχι μόνο του ιταλικού, κάτι που αναμένεται να συμβεί ήδη από εφέτος, αλλά και του γαλλικού και του βελγικού.

Η συνεχιζόμενη ταχεία μείωση του χρέους διατηρεί σε χαμηλά επίπεδα το spread (τη διαφορά στην απόδοση) των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου έναντι των γερμανικών, σε μία περίοδο έντονης αστάθειας και αβεβαιότητας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Μετά τη νέα άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν διεθνώς, με αυτή των γερμανικών 10ετών τίτλων να πλησιάζει το 3,20% την Πέμπτη. Για τα ελληνικά 10ετή ομόλογα, η απόδοση διαμορφώθηκε στο 3,92%, χαμηλότερα από των αντίστοιχων γαλλικών και ιταλικών που ξεπέρασαν το 4%.

Το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται παρεμβάσεις συνολικού ύψους που μπορεί να προσεγγίσει τα 6 δισ. ευρώ, αξιοποιώντας τον δημοσιονομικό χώρο που δημιουργείται από την καλύτερη των προβλέψεων πορεία της οικονομίας, τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη και τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών.

Η βασική φιλοσοφία του σχεδίου είναι ότι η ανάπτυξη πρέπει να επιστρέφει στην κοινωνία μέσα από μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις και στοχευμένες ενισχύσεις, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα που έχει κατακτήσει η χώρα τα τελευταία χρόνια.

Στην κορυφή των κυβερνητικών προτεραιοτήτων βρίσκεται η ενίσχυση της μεσαίας τάξης, η οποία αποτέλεσε βασικό πυλώνα της οικονομικής πολιτικής και κατά την προηγούμενη κυβερνητική περίοδο. Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη στήριξη των οικογενειών, των εργαζομένων και των νέων ανθρώπων, μέσα από μέτρα που αυξάνουν το διαθέσιμο εισόδημα και δημιουργούν καλύτερες προοπτικές για τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το πρώτο κύμα παρεμβάσεων αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από το 2027 και θα αφορά νέες φορολογικές ελαφρύνσεις, ενώ μέχρι το τέλος της τετραετίας θα αναπτυχθεί ένα ευρύτερο πλέγμα μέτρων που θα καλύπτει τόσο την εργασία όσο και την επιχειρηματικότητα.

Σημαντική θέση στο κυβερνητικό σχέδιο κατέχει η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η οποία εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε πρόσθετη ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των εργαζομένων, αλλά και σε περαιτέρω βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Η συγκεκριμένη παρέμβαση υπολογίζεται ότι θα έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 244 εκατ. ευρώ σε πλήρη ανάπτυξη.

Παράλληλα, εξετάζονται νέες φορολογικές παρεμβάσεις που θα στοχεύουν στη μείωση των βαρών για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις. Στο τραπέζι βρίσκονται αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος, καθώς και παρεμβάσεις που θα ενισχύουν την παραγωγική δραστηριότητα και τις επενδύσεις.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη στήριξη των οικογενειών με παιδιά, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και να αντιμετωπίσει τις δημογραφικές προκλήσεις μέσα από ένα σύνολο οικονομικών κινήτρων.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης μέτρα που αφορούν την αγορά ακινήτων και τη φορολογία των ενοικίων, με στόχο να δοθούν κίνητρα για μεγαλύτερη προσφορά κατοικιών και παράλληλα να περιοριστούν οι στρεβλώσεις που παρατηρούνται στην αγορά. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, εξετάζεται ακόμη και η δυνατότητα αναπροσαρμογών στη φορολόγηση των εισοδημάτων από ενοίκια, ώστε να υπάρξει πιο ισορροπημένο πλαίσιο.

Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται παρεμβάσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, με στόχο τη βελτίωση του φορολογικού περιβάλλοντος και τη δημιουργία συνθηκών που θα ενισχύουν την επιχειρηματική δραστηριότητα και τις επενδύσεις.

Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και στη μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα της οικονομικής πολιτικής. Για τον λόγο αυτό, οι βασικοί άξονες των μέτρων σχεδιάζεται να έχουν ορίζοντα εφαρμογής μέχρι το 2030, επιτρέποντας σε πολίτες και επιχειρήσεις να γνωρίζουν εγκαίρως το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν τα επόμενα χρόνια.

Το στοιχείο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η σταθερότητα του οικονομικού περιβάλλοντος αποτελεί βασική προϋπόθεση τόσο για την προσέλκυση νέων επενδύσεων όσο και για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των αγορών προς την ελληνική οικονομία.

Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι η συνέχιση των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης, σε συνδυασμό με τη συνετή δημοσιονομική πολιτική, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε μέρος των πρόσθετων εσόδων να επιστρέψει στην κοινωνία, χωρίς να διαταραχθεί η πορεία μείωσης του δημόσιου χρέους και χωρίς να τεθεί σε αμφισβήτηση η αξιοπιστία της χώρας έναντι των ευρωπαϊκών θεσμών.

Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αναμένεται έτσι να αποτελέσει το σημείο εκκίνησης ενός νέου κύκλου οικονομικών παρεμβάσεων, με έμφαση στις μόνιμες μειώσεις φόρων, στην ενίσχυση των εισοδημάτων, στη στήριξη της οικογένειας και στη διατήρηση μιας σταθερής αναπτυξιακής πορείας, επιβεβαιώνοντας την κυβερνητική επιλογή να συνδυάσει τη δημοσιονομική υπευθυνότητα με την κοινωνική πολιτική.

Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται πλέον και στις αξιολογήσεις διεθνών οργανισμών, οι οποίοι δεν αντιμετωπίζουν την ακραία ζέστη αποκλειστικά ως μετεωρολογικό φαινόμενο. Αντίθετα, θεωρούν ότι πρόκειται για έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει την ανθεκτικότητα των κοινωνιών, την εύρυθμη λειτουργία των οικονομιών και τη βιωσιμότητα κρίσιμων υποδομών.

Οι καύσωνες αποκτούν οικονομική διάσταση

Οι επιπτώσεις των παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών εκτείνονται πολύ πέρα από τις άμεσες συνέπειες στην υγεία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι καύσωνες αυξάνουν τη θνησιμότητα, επιβαρύνουν σημαντικά τα συστήματα περίθαλψης και επηρεάζουν δυσανάλογα τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως ηλικιωμένους, παιδιά, άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας και εργαζόμενους που απασχολούνται σε εξωτερικούς χώρους.

Παράλληλα, εντείνεται η ανάγκη για ολοκληρωμένες πολιτικές προσαρμογής. Η αντιμετώπιση της ακραίας ζέστης δεν περιορίζεται πλέον στην ενίσχυση των νοσοκομείων ή των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας, αλλά επεκτείνεται στον σχεδιασμό των πόλεων, στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, στη δημιουργία περισσότερων χώρων πρασίνου και στη θωράκιση των κοινωνικών δομών απέναντι στις νέες κλιματικές συνθήκες.

Την ίδια στιγμή, η οικονομική διάσταση του προβλήματος γίνεται ολοένα πιο εμφανής. Οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές εξετάζουν πλέον τρόπους ενσωμάτωσης των κινδύνων που προκαλεί η ακραία ζέστη στα μοντέλα αξιολόγησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οι καύσωνες να αποτελέσουν στο μέλλον ξεχωριστή παράμετρο στις ασκήσεις αντοχής των τραπεζών.

Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν ήδη την παραγωγικότητα των εργαζομένων, αυξάνουν σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, μειώνουν τις αποδόσεις στη γεωργία και προκαλούν σημαντικές απώλειες στην οικονομική δραστηριότητα. Παράλληλα, οι ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια ανέρχονται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, εντείνοντας την ανησυχία για το πραγματικό οικονομικό κόστος της κλιματικής αλλαγής.

Οι κατοικίες δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τη ζέστη

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που βιώνουν εντονότερα τις συνέπειες της νέας πραγματικότητας. Μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος εμφανίζει περιορισμένη αντοχή απέναντι στις ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες, με αποτέλεσμα πολλές κατοικίες να μετατρέπονται σε πραγματικές θερμικές παγίδες κατά τη διάρκεια των παρατεταμένων καυσώνων.

Μετρήσεις σε διαφορετικές περιοχές της χώρας δείχνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι εσωτερικές θερμοκρασίες ξεπερνούν ακόμη και τους 38 βαθμούς Κελσίου, ενώ η θερμότητα παραμένει εγκλωβισμένη στο εσωτερικό των κτιρίων ακόμη και τις νυχτερινές ώρες. Η αδυναμία επαρκούς δροσισμού δυσχεραίνει την ξεκούραση, επηρεάζει την ποιότητα ζωής και αυξάνει τους κινδύνους για την υγεία, ιδιαίτερα στις ευπαθείς ομάδες.

Η θερινή ενεργειακή φτώχεια γίνεται εντονότερη

Παράλληλα, αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο το φαινόμενο της θερινής ενεργειακής φτώχειας. Χιλιάδες νοικοκυριά περιορίζουν τη χρήση κλιματιστικών εξαιτίας του αυξημένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας ή κατοικούν σε παλαιά κτίρια με ανεπαρκή θερμομόνωση, τα οποία αδυνατούν να διατηρήσουν ανεκτές θερμοκρασίες στο εσωτερικό τους.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, καθώς όσοι διαθέτουν λιγότερους οικονομικούς πόρους εκτίθενται περισσότερο στις ακραίες θερμοκρασίες, αντιμετωπίζοντας αυξημένους κινδύνους για την υγεία τους αλλά και υψηλότερες ενεργειακές δαπάνες όταν αναγκάζονται να χρησιμοποιήσουν συστήματα ψύξης για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη για πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις στο κτιριακό απόθεμα της χώρας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι περιορισμένες ενεργειακές αναβαθμίσεις δεν επαρκούν πλέον, καθώς οι νέες κλιματικές συνθήκες απαιτούν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που θα μειώνει ουσιαστικά τη θερμική επιβάρυνση των κατοικιών και θα περιορίζει την κατανάλωση ενέργειας.

Το συμπέρασμα που προκύπτει από τις αναλύσεις επιστημονικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών φορέων είναι κοινό: οι καύσωνες δεν αποτελούν πλέον ένα παροδικό καλοκαιρινό φαινόμενο, αλλά έναν διαρκή παράγοντα κινδύνου που επηρεάζει την υγεία, τις υποδομές, την παραγωγικότητα, τις δημόσιες δαπάνες, την αγορά ενέργειας και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Το πραγματικό κόστος της ακραίας ζέστης δεν αποτυπώνεται μόνο στα θερμόμετρα, αλλά και στις οικονομικές επιπτώσεις που αφήνει πίσω της κάθε ολοένα συχνότερο και εντονότερο κύμα καύσωνα.

Απώλειες επενδύσεων 200 εκατ. ευρώ

Τα ευρήματα δείχνουν ότι μια απρόσμενη αύξηση της αβεβαιότητας κατά μία τυπική απόκλιση οδηγεί σε άμεση υποχώρηση των επενδύσεων κατά περίπου 200 εκατ. ευρώ. Η κάμψη γίνεται ορατή ήδη από τα πρώτα τρίμηνα μετά τη διαταραχή και διατηρείται για τουλάχιστον δύο χρόνια. Πρόκειται, επομένως, για επίδραση που δεν περιορίζεται στην πρώτη αντίδραση των επιχειρήσεων, αλλά εξακολουθεί να επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κατά την περίοδο 2009-2015, όταν διευρύνθηκε σημαντικά η απόσταση μεταξύ των επενδύσεων στην Ελλάδα και την ΕΕ, η αβεβαιότητα εκτιμάται ότι ευθυνόταν για σημαντικό μέρος του κενού. Ανάλογα με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται, η συμβολή της υπολογίζεται από περίπου το ένα τέταρτο έως και το ένα τρίτο της συνολικής απόκλισης.

Η ανάλυση σε επίπεδο επιχείρησης δείχνει ειδικότερα ότι η αβεβαιότητα περιόρισε κατά περίπου 1,6 ποσοστιαίες μονάδες τον μέσο ετήσιο ρυθμό των εταιρικών επενδύσεων την περίοδο 2009-2015. Την ίδια περίοδο, η μέση ετήσια απόσταση των ελληνικών επενδύσεων από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές διαμορφώθηκε στις 5,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Έως το 40% της πτώσης της απασχόλησης

Ακόμη μεγαλύτερη εμφανίζεται η επίδραση στην αγορά εργασίας. Για την περίοδο 2010-2013, έως και το 40% της μείωσης της απασχόλησης μπορεί, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, να αποδοθεί στην αυξημένη αβεβαιότητα.

Η αρνητική επίδραση στις θέσεις εργασίας κορυφώνεται τρία τρίμηνα μετά την αρχική διαταραχή. Οι επιχειρήσεις εμφανίζονται, μάλιστα, να προσαρμόζουν το εργατικό δυναμικό τους ταχύτερα από ό,τι τις επενδύσεις τους.

Στην πράξη, όταν το οικονομικό περιβάλλον γίνεται δύσκολο να προβλεφθεί, οι επιχειρήσεις δεν ακυρώνουν μόνο επενδυτικά σχέδια. Περιορίζουν τις προσλήψεις, αναβάλλουν την επέκτασή τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μειώνουν το προσωπικό τους.

Απώλειες 500 εκατ. ευρώ στη βιομηχανία

Η βιομηχανία συγκαταλέγεται στους κλάδους που πλήττονται περισσότερο. Η όξυνση της αβεβαιότητας στην αρχή της ελληνικής κρίσης, την περίοδο 2009-2010, εκτιμάται ότι προκάλεσε μείωση των βιομηχανικών επενδύσεων κατά περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος διετίας. Το ποσό αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο της συνολικής πτώσης των επενδύσεων που καταγράφηκε στον κλάδο την ίδια περίοδο.

Η υψηλή ευαισθησία της βιομηχανίας συνδέεται με τα χαρακτηριστικά των επενδύσεών της: είναι συνήθως μεγαλύτερες, έχουν μακροχρόνιο ορίζοντα και είναι δυσκολότερο ή ακριβότερο να αναστραφούν. Σημαντική αρνητική επίδραση στην απασχόληση εντοπίζεται επίσης στη βιομηχανία και στο εμπόριο.

Περισσότερο εκτεθειμένες οι μικρότερες επιχειρήσεις

Το μέγεθος της επιχείρησης καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ένταση των επιπτώσεων. Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις καταγράφουν συστηματικά υψηλότερα επίπεδα αβεβαιότητας σε σχέση με τις μικρομεσαίες και τις μεγάλες.

Στο σκέλος των επενδύσεων, μόνο οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις φαίνεται να επηρεάζονται σε στατιστικά σημαντικό βαθμό από την όξυνση της αβεβαιότητας. Το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι αυτό αποτελεί ένδειξη πως η έλλειψη προβλεψιμότητας λειτουργεί ως εμπόδιο στη μεγέθυνση και την επέκτασή τους, αλλά και στον υγιή ανταγωνισμό.

Ανάλογη είναι η εικόνα στην απασχόληση. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις περιορίζουν εντονότερα το προσωπικό τους, ενώ οι μεγαλύτερες εμφανίζονται πιο ανθεκτικές. Η μελέτη σημειώνει ότι οι μεγάλες εταιρείες ενδέχεται να διατηρούν εργαζομένους ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας επιβράδυνσης, καθώς έχουν μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα να απορροφήσουν προσωρινές διαταραχές.

Πώς αλλάζουν την εικόνα οι προσδοκίες

Καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι προσδοκίες των ίδιων των επιχειρήσεων. Όταν είναι απαισιόδοξες ή ουδέτερες, η αύξηση της αβεβαιότητας περιορίζει σημαντικά τις επενδύσεις. Όταν οι προσδοκίες παραμένουν αισιόδοξες, η αρνητική επίδραση στις επενδυτικές αποφάσεις δεν εμφανίζεται στατιστικά σημαντική.

Στην απασχόληση, η επίδραση είναι ισχυρότερη όταν επικρατεί απαισιοδοξία και μικρότερη όταν οι επιχειρήσεις βλέπουν θετικά το μέλλον. Η αισιοδοξία λειτουργεί, επομένως, ως ανάχωμα χωρίς να εξουδετερώνει πλήρως τις συνέπειες της αβεβαιότητας.

Οι τρεις νέοι δείκτες

Για να αποτιμήσει το φαινόμενο, το ΙΟΒΕ κατασκεύασε τρεις συμπληρωματικούς δείκτες με βάση στοιχεία της Έρευνας Οικονομικής Συγκυρίας.

Ο πρώτος καταγράφει τη διασπορά των επιχειρηματικών προσδοκιών: Όσο περισσότερο αποκλίνουν οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων, τόσο μεγαλύτερη θεωρείται η αβεβαιότητα. Ο δεύτερος βασίζεται στα σφάλματα που προκύπτουν όταν συγκρίνονται οι αρχικές προβλέψεις των εταιρειών με την πραγματική εξέλιξη της δραστηριότητάς τους. Ο τρίτος κατασκευάζεται σε επίπεδο επιχείρησης και αποτυπώνει πόσο δύσκολο θεωρούν οι ίδιες οι εταιρείες να προβλέψουν τη μελλοντική ανάπτυξή τους.

Οι δείκτες καταγράφουν τις διαδοχικές φάσεις υψηλής αβεβαιότητας που γνώρισε η ελληνική οικονομία από το 1998 έως το 2026, σε σύνδεση με οικονομικές, χρηματοπιστωτικές, πολιτικές και γεωπολιτικές αναταράξεις.

Το όφελος από ένα σταθερότερο περιβάλλον

Η αντίστροφη ανάγνωση των ευρημάτων δείχνει το πιθανό όφελος από ένα πιο προβλέψιμο οικονομικό περιβάλλον. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η μείωση της αβεβαιότητας κατά μία τυπική απόκλιση μπορεί, κατά μέσο όρο, να οδηγήσει σε υψηλότερο ετήσιο ρυθμό εταιρικών επενδύσεων κατά 1,7 ποσοστιαίες μονάδες και σε ετήσια αύξηση της απασχόλησης κατά 2,5%.

Για μια οικονομία που εξακολουθεί να προσπαθεί να καλύψει το επενδυτικό χάσμα με την υπόλοιπη Ευρώπη, η προβλεψιμότητα της οικονομικής πολιτικής δεν αποτελεί απλώς αίτημα των επιχειρήσεων. Έχει μετρήσιμη αξία, περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην επόμενη κρίση.

Ειδικότερα, κατά το 1ο τρίμηνο του 2026, η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά, αυξήθηκε κατά 4,7% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 38,6 δισ. ευρώ σε 40,4 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών, που ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, ήταν -3,3% κατά το 1ο τρίμηνο του 2026, σε σύγκριση με -1,8% το 1ο τρίμηνο του 2025.

Κατά το 1ο τρίμηνο του 2026, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου του τομέα των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών ανήλθαν στο ποσό των 4,88 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό των επενδύσεων του τομέα που ορίζεται ως οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, ήταν 26,2% σε σύγκριση με 25,4% το 1ο τρίμηνο του 2025

Ο τομέας της Γενικής Κυβέρνησης κατά το 1ο τρίμηνο του 2026 παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 1,29 δισ. ευρώ, σε σύγκριση με το 1ο τρίμηνο του 2025 που η καθαρή λήψη δανείων ήταν 0,79 δισ. ευρώ.

Κατά το 1 ο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών 6,73 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 7,61 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το 1ο τρίμηνο του 2025.

Επιπρόσθετα, κατά το 1ο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκε πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων 1,31 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 3,30 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, η συνολική οικονομία παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 5,42 δισ. ευρώ κατά το 1ο τρίμηνο του 2026 από την αλλοδαπή. Το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο η καθαρή λήψη δανείων ανέρχονταν σε 4,32 δισ. ευρώ.

Η σημερινή ημέρα αποτελεί την τελευταία ευκαιρία για όσους διαπίστωσαν λάθη, παραλείψεις ή ανακρίβειες στη δήλωσή τους να προχωρήσουν σε διορθώσεις χωρίς πρόσθετο κόστος. Από αύριο, οποιαδήποτε εκπρόθεσμη αρχική ή τροποποιητική δήλωση μπορεί να επιφέρει πρόστιμα και προσαυξήσεις, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο το φορολογικό βάρος.

Πάνω από 4,75 δισ. ευρώ ο φόρος που έχει ήδη βεβαιωθεί

Τα μέχρι στιγμής στοιχεία της ΑΑΔΕ καταδεικνύουν το μέγεθος της φετινής εκκαθάρισης. Από τις 6.606.616 φορολογικές δηλώσεις που έχουν ήδη υποβληθεί και εκκαθαριστεί, οι 2.339.403, δηλαδή ποσοστό 35,41%, είναι χρεωστικές.

Ο συνολικός φόρος που έχει ήδη βεβαιωθεί υπερβαίνει τα 4,75 δισ. ευρώ, ενώ οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι με την ολοκλήρωση της διαδικασίας το ποσό είναι πιθανό να προσεγγίσει ή ακόμη και να ξεπεράσει τα 5 δισ. ευρώ, καταγράφοντας ένα από τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο μέσος φόρος που καλούνται να πληρώσουν όσοι λαμβάνουν χρεωστικό εκκαθαριστικό, καθώς διαμορφώνεται στα 2.030 ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει το αυξημένο φορολογικό βάρος για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών.

Σχεδόν δύο εκατομμύρια φορολογούμενοι λαμβάνουν επιστροφή φόρου

Παράλληλα, περίπου 1.930.453 φορολογούμενοι, που αντιστοιχούν στο 29,22% των δηλώσεων, δικαιούνται επιστροφή φόρου.

Το συνολικό ποσό των επιστροφών φθάνει τα 632,44 εκατ. ευρώ, ενώ η μέση επιστροφή διαμορφώνεται στα 328 ευρώ ανά δικαιούχο.

Την ίδια στιγμή, για περίπου 2,33 εκατομμύρια δηλώσεις, που αντιστοιχούν στο 35,33% του συνόλου, η εκκαθάριση είναι μηδενική, χωρίς επιπλέον φόρο αλλά και χωρίς επιστροφή.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι σχεδόν ένας στους τρεις φορολογούμενους καλείται να πληρώσει πρόσθετο φόρο, ένας στους τρεις δεν έχει καμία μεταβολή στη φορολογική του θέση και περίπου τρεις στους δέκα λαμβάνουν επιστροφή.

Τι μπορούν να διορθώσουν οι φορολογούμενοι έως απόψεΜέχρι τα μεσάνυχτα οι φορολογούμενοι μπορούν να υποβάλουν τροποποιητική δήλωση χωρίς καμία χρηματική επιβάρυνση, εφόσον εντοπίσουν λάθη ή παραλείψεις στα στοιχεία που δήλωσαν.

Η διαδικασία πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ και είναι ιδιαίτερα απλή, καθώς τα στοιχεία των αρχικών εντύπων Ε1, Ε2 και Ε3 μεταφέρονται αυτόματα στο νέο έντυπο. Ο φορολογούμενος χρειάζεται να τροποποιήσει μόνο τους κωδικούς που απαιτούν αλλαγή, χωρίς να συμπληρώσει εκ νέου ολόκληρη τη δήλωση.

Με την ολοκλήρωση της υποβολής, το προηγούμενο εκκαθαριστικό ακυρώνεται αυτομάτως και εκδίδεται νέο, το οποίο λαμβάνει υπόψη τα επικαιροποιημένα στοιχεία και επανυπολογίζει τον οφειλόμενο φόρο ή το ποσό της επιστροφής.

Οι φοροτεχνικοί υπενθυμίζουν ότι ακόμη και μικρές διορθώσεις σε εισοδήματα, δαπάνες, τεκμήρια, στοιχεία ακινήτων ή προστατευόμενα μέλη μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα της εκκαθάρισης.

Τι αλλάζει μετά τη λήξη της προθεσμίας

Από αύριο, όσοι δεν έχουν υποβάλει δήλωση ή θελήσουν να προχωρήσουν σε τροποποίηση θα αντιμετωπίσουν διαφορετικό καθεστώς.

Εφόσον από την εκπρόθεσμη δήλωση προκύπτει φόρος άνω των 100 ευρώ, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο που κυμαίνεται από 100 έως 500 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία του φορολογούμενου και την τήρηση λογιστικών βιβλίων.

Παράλληλα, όταν η δήλωση είναι χρεωστική, ενεργοποιείται και ο τόκος εκπρόθεσμης καταβολής, ο οποίος ανέρχεται σε 0,73% για κάθε μήνα καθυστέρησης, υπολογιζόμενος από την ημερομηνία κατά την οποία ο φόρος καθίσταται ληξιπρόθεσμος.

Η επιβάρυνση αυτή μπορεί να αυξήσει αισθητά το τελικό ποσό που θα κληθεί να πληρώσει ο φορολογούμενος, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μεγάλων οφειλών ή σημαντικής καθυστέρησης.

Η πρώτη δόση έως τις 31 Ιουλίου

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής ξεκινά και ο κύκλος εξόφλησης του φόρου εισοδήματος.

Η πρώτη από τις οκτώ μηνιαίες δόσεις θα πρέπει να καταβληθεί έως τις 31 Ιουλίου 2026, ενώ οι επόμενες δόσεις θα εξοφλούνται σε μηνιαία βάση.

Οι φορολογούμενοι που διαθέτουν την απαραίτητη ρευστότητα μπορούν να επιλέξουν εφάπαξ εξόφληση, επωφελούμενοι από έκπτωση που κυμαίνεται από 2% έως 4%, ανάλογα με τον χρόνο υποβολής της δήλωσης.

Οι διαθέσιμες επιλογές για όσους δυσκολεύονται να πληρώσουν

Για όσους αδυνατούν να καλύψουν το ποσό σε οκτώ μηνιαίες δόσεις, υπάρχουν δύο βασικές εναλλακτικές.

Η πρώτη είναι η εξόφληση μέσω πιστωτικής κάρτας, με δυνατότητα έως 12 άτοκων μηνιαίων δόσεων, εφόσον αυτό προβλέπεται από την τράπεζα.

Η δεύτερη αφορά την ένταξη στην πάγια ρύθμιση της ΑΑΔΕ, η οποία επιτρέπει την αποπληρωμή της οφειλής σε έως 24 μηνιαίες δόσεις, με την επιβάρυνση των προβλεπόμενων τόκων.

Η επιλογή της κατάλληλης λύσης εξαρτάται από το ύψος της οφειλής και τις οικονομικές δυνατότητες κάθε φορολογουμένου, καθώς η έγκαιρη τακτοποίηση των υποχρεώσεων αποτρέπει πρόσθετες προσαυξήσεις και μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.

Η ολοκλήρωση της φετινής φορολογικής περιόδου επιβεβαιώνει ότι τα δημόσια έσοδα κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ενώ παράλληλα αναδεικνύει το σημαντικό φορολογικό βάρος που εξακολουθεί να επωμίζεται μεγάλο μέρος των πολιτών. Η σημερινή προθεσμία αποτελεί την τελευταία δυνατότητα για διορθώσεις χωρίς κόστος και, για όσους εκκρεμεί ακόμη κάποια αλλαγή στη δήλωσή τους, οι επόμενες ώρες είναι καθοριστικές.