Σύμφωνα με την έρευνα, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 3η θέση στις προτιμήσεις των Γερμανών και των Ιταλών για ταξίδια στο εξωτερικό το 2026. Παράλληλα, βρίσκεται στην 4η θέση για τους Βρετανούς και τους Γάλλους, ενώ για τους Ισπανούς κατατάσσεται στην 6η θέση, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονικά ισχυρή απήχησή της στις βασικές αγορές εισερχόμενου τουρισμού.

Το βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της χώρας εξακολουθεί να είναι το προϊόν «ήλιος και θάλασσα», καθώς η συντριπτική πλειονότητα των Ευρωπαίων ταξιδιωτών συνεχίζει να επιλέγει παραθαλάσσιους προορισμούς για τις διακοπές της. Η τάση αυτή διατηρεί την Ελλάδα μεταξύ των κορυφαίων επιλογών στη Μεσόγειο, παρά τον αυξανόμενο ανταγωνισμό.

Ωστόσο, τα στοιχεία της έρευνας αναδεικνύουν και μια σημαντική πρόκληση. Πάνω από το 75% των ταξιδιωτών από τις κύριες ευρωπαϊκές αγορές δηλώνουν ότι, υπό το βάρος των γεωπολιτικών εξελίξεων και της οικονομικής αβεβαιότητας, είναι πιθανό να επιλέξουν προορισμούς πιο κοντά στον τόπο κατοικίας τους.

Η τάση αυτή λειτουργεί υπέρ των μεσογειακών χωρών έναντι των μακρινών προορισμών, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί μειονέκτημα για την Ελλάδα σε σχέση με ανταγωνιστικές αγορές όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Κροατία, οι οποίες διαθέτουν καλύτερη οδική και σιδηροδρομική πρόσβαση από πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Τα στοιχεία προέρχονται από την τελευταία μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ) με τίτλο «Το προφίλ σημαντικών αγορών του Ελληνικού Τουρισμού. A’ μέρος: Ευρωπαϊκές Αγορές (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισπανία, Ιταλία)» κι ένα από τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν είναι πως ειδικά στη σημερινή συγκυρία απαιτείται διαφοροποιημένη στρατηγική προσέλκυσης επισκεπτών ανά αγορά.

Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε το πρώτο δίμηνο του 2026 σε δείγμα ~4.600 ατόμων και βασίζεται σε δεδομένα της GWI Travel, αποτυπώνει την ταξιδιωτική συμπεριφορά δυνητικών επισκεπτών της Ελλάδας από πέντε μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές και διερευνά τις προθέσεις για ταξίδια στο εξωτερικό τους επόμενους 12 μήνες, περιλαμβάνοντας φυσικά και τους κρίσιμους καλοκαιρινούς μήνες. Σημειώνεται ότι οι εν λόγω αγορές το 2025 συνεισέφεραν άνω του 46% των εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού στην Ελλάδα, με την αγορά της Γερμανίας να κατατάσσεται στην πρώτη θέση βάσει εσόδων την περασμένη χρονιά, το Ηνωμένο Βασίλειο στη δεύτερη θέση, τη Γαλλία στην τέταρτη (στην τρίτη βρίσκονται οι ΗΠΑ), την Ιταλία στην πέμπτη, ενώ η Ισπανία αποτελεί τη 19η μεγαλύτερη αγορά, παρουσιάζοντας όμως σημαντική άνοδο τα τελευταία χρόνια.

Ως γενικότερο συμπέρασμα από τη μελέτη προκύπτει ότι η εικόνα από τις πέντε ευρωπαϊκές αγορές για εφέτος είναι μικτή. Ωστόσο, στα θετικά συγκαταλέγεται το γεγονός ότι είναι ψηλά η ζήτηση τόσο για καλοκαιρινές διακοπές στη θάλασσα όσο και για city break (τα δύο κυρίαρχα είδη διακοπών στις περισσότερες αγορές) που ευθυγραμμίζεται σε σημαντικό βαθμό με το προσφερόμενο ελληνικό τουριστικό προϊόν. Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για φύση και πεζοπορία αποτελεί επιπλέον ευκαιρία διαφοροποίησης και προώθησης Περιφερειών που δεν είναι ακόμη τουριστικά ανεπτυγμένες. Επίσης, η προτίμηση για ταξίδια 5-7 ημερών και άνω, σε συνδυασμό με την πρόθεση για σταθερή ή αυξημένη δαπάνη, ευνοεί τη διατήρηση ή βελτίωση των εσόδων ανά άφιξη από τις αγορές αυτές. Η ενίσχυση της Μέσης Διάρκειας Παραμονής, άλλωστε, αποτελεί ζητούμενο σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι η γενικευμένη τάση για κρατήσεις της τελευταίας στιγμής που είναι πιο έντονη την τρέχουσα χρονιά. Η τάση ‘’last minute” υπογραμμίζει την ανάγκη για ευέλικτες πολιτικές κρατήσεων, παρουσία στις μεγάλες πλατφόρμες και στοχευμένες προωθητικές ενέργειες τον χειμώνα και την άνοιξη.

Ανά αγορά και σε σχέση με την πρόθεση διακοπών τους επόμενους 12 μήνες, όπως και την προηγούμενη χρονιά, οι Γάλλοι διαφοροποιούνται από τις άλλες αγορές, σε όλες τις απαντήσεις.

Η Γαλλία καταγράφει χαμηλότερα ποσοστά, στο 61% έναντι των άλλων αγορών στο 71%- 74%, σχετικά με την πρόθεση και τον προγραμματισμό διακοπών στο εξωτερικό τους επόμενους 12 μήνες, αλλά και ως προς την ευρύτερη προτίμηση διακοπών στο εξωτερικό. Αντίστοιχα, η πλειονότητα των εξεταζόμενων αγορών σχεδιάζει 1-2 ταξίδια (49-58%) πλην της Γαλλίας όπου και πάλι το ποσοστό είναι χαμηλότερο (29%). Από την άλλη πλευρά, η Γαλλία έχει το μεγαλύτερο ποσοστό (18%) «υπερταξιδιωτών» με πρόθεση δηλαδή για επτά ή περισσότερα ταξίδια, έναντι 1 – 3% στις άλλες χώρες και μάλιστα ένα 12% δηλώνει πρόθεση για 9 ή περισσότερα ταξίδια.

Ως προς τον χρόνο προγραμματισμού, οι Γερμανοί και οι Βρετανοί σχεδιάζουν νωρίτερα, ενώ οι Ισπανοί και οι Ιταλοί είναι της τελευταίας στιγμής. Η τάση για ακόμα λιγότερο έγκαιρες κρατήσεις το 2026 λόγω των συνθηκών αβεβαιότητας σε σχέση με το 2025 είναι κοινή σε όλες τις αγορές με επιπτώσεις στη διαχείριση των κρατήσεων.

Σε σχέση με τη γεωγραφική δέσμευση και την αεροπορική συνδεσιμότητα οι ταξιδιώτες σε Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία χρησιμοποιούν σε σημαντικό βαθμό αυτοκίνητο ή τρένο, ευνοώντας εγγύτερους προορισμούς. Το Ηνωμένο Βασίλειο, με το κοινό να ταξιδεύει σχεδόν αποκλειστικά αεροπορικώς (91%), είναι η αγορά με τη μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής προορισμού, δεδομένο που μπορεί να αξιοποιηθεί στρατηγικά από τη χώρα μας, η οποία δεν έχει το γεωγραφικό πλεονέκτημα.

Ως προς το προφίλ δαπάνης και την ευαισθησία στην τιμή, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζουν μεγαλύτερη ανοχή σε υψηλότερες τιμές διαμονής και αεροπορικών. Ισπανία και Ιταλία είναι σαφώς πιο ευαίσθητες στην τιμή, με χαμηλότερα ανώτατα όρια, στοιχείο κρίσιμο για τη στρατηγική τιμολόγησης ξενοδοχείων και αεροπορικών δρομολογίων.

Ανά εθνικότητα πάνω από 4 στους 10 (42%) Γερμανούς είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν μεταξύ 86 και 145 ευρώ, ενώ πάνω από 2 στους 10 (22%) μπορεί να ξοδέψουν περισσότερα από 145 ευρώ για διαμονή ανά διανυκτέρευση.

Για τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά της χώρας μας, τους Βρετανούς, ένα 35% είναι διατεθειμένο να πληρώσει 76-125 λίρες (88-145 ευρώ) ανά διανυκτέρευση, και 34% περισσότερο από 150 λίρες (174 ευρώ) για διαμονή ανά διανυκτέρευση.

Στην περίπτωση της Γαλλίας, ποσοστό 22% είναι διατεθειμένο να πληρώσει περισσότερα από 145 ευρώ για διαμονή ανά διανυκτέρευση, ενώ ένα 24% βρίσκεται στην κλίμακα μεταξύ 86-115 ευρώ. Για τους Ιταλούς, πάνω από 3 στους 10 (33%) είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν μεταξύ 86 και 125 ευρώ και 13% περισσότερα από 125 ευρώ για διαμονή ανά διανυκτέρευση. Οι Ισπανοί εμφανίζουν τη χαμηλότερη πρόθεση δαπάνης για πτήσεις, ενώ ένα 36% εμφανίζεται διατεθειμένο να πληρώσει μεταξύ 86 και 125 ευρώ και 13% περισσότερα από 125 ευρώ για διαμονή ανά διανυκτέρευση.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, στο τέλος Απριλίου οι ληξιπρόθεσμες εκκρεμείς επιστροφές φόρων ανήλθαν στα 737 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 191 εκατ. ευρώ αφορούν επιστροφές που δεν μπορούν να καταβληθούν άμεσα, καθώς οι δικαιούχοι δεν έχουν δηλώσει τραπεζικό λογαριασμό IBAN, δεν έχουν επικαιροποιήσει τα στοιχεία επικοινωνίας τους ή δεν έχουν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Η εικόνα αυτή αφορά περίπου 130.000 φυσικά και νομικά πρόσωπα, τα οποία ενώ δικαιούνται επιστροφή φόρου, παραμένουν εκτός διαδικασίας πληρωμής. Μάλιστα, τα ποσά αυτά δεν παραμένουν επ’ αόριστον διαθέσιμα, καθώς μετά την παρέλευση πενταετίας από την έκδοση του τίτλου πληρωμής επέρχεται παραγραφή, με αποτέλεσμα οι δικαιούχοι να κινδυνεύουν να χάσουν οριστικά τα χρήματά τους.

Πριν από τη λήξη της προθεσμίας, η φορολογική διοίκηση πραγματοποιεί αυτόματους ελέγχους και συμψηφισμούς. Εφόσον ο δικαιούχος έχει ληξιπρόθεσμες ή βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία, τα ποσά των επιστροφών συμψηφίζονται αυτόματα και αποδίδεται μόνο το τυχόν υπόλοιπο.

Το νέο μοντέλο επιστροφών

Η ΑΑΔΕ έχει θέσει ως βασικό στόχο για το 2026 τη σημαντική μείωση των εκκρεμών επιστροφών φόρων και ειδικότερα όσων παραμένουν σε αναμονή για διάστημα άνω των 90 ημερών. Στο πλαίσιο αυτό προωθεί ένα νέο μοντέλο λειτουργίας, το οποίο θα βασίζεται σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες, περιορίζοντας την ανθρώπινη παρέμβαση και τη γραφειοκρατία.

Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι τουλάχιστον το 95% των αιτημάτων επιστροφής ΦΠΑ θα ολοκληρώνεται μέσα σε χρονικό διάστημα έως 90 ημερών, ενώ η αξιολόγηση των αιτημάτων θα γίνεται μέσω εξελιγμένων συστημάτων ανάλυσης κινδύνου. Στόχος είναι να επιταχύνονται οι επιστροφές σε συνεπείς φορολογούμενους και παράλληλα να εντοπίζονται εγκαίρως περιπτώσεις που απαιτούν περαιτέρω έλεγχο.

Παράλληλα, η φορολογική διοίκηση επιδιώκει να περιορίσει στις 700.000 τις εκκρεμείς επιστροφές άνω των 90 ημερών έως το τέλος του έτους. Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται ακόμη και υποθέσεις που βρίσκονται σε δικαστική διαμάχη, περιπτώσεις αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής με άλλες χώρες, μικροποσά επιστροφών έως 5 ευρώ, καθώς και επιστροφές που καθυστερούν λόγω υπαιτιότητας των ίδιων των δικαιούχων.

Η «Χρυσή Λίστα» των συνεπών φορολογουμένων

Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική της ΑΑΔΕ διαδραματίζει η λεγόμενη «Χρυσή Λίστα», στην οποία εντάσσονται επιχειρήσεις και επαγγελματίες με αποδεδειγμένο ιστορικό φορολογικής συνέπειας.

Οι επιχειρήσεις που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια – όπως θετικό ιστορικό φορολογικών ελέγχων, απουσία σοβαρών φορολογικών ή τελωνειακών παραβάσεων και μη εμπλοκή σε ύποπτες ενδοκοινοτικές συναλλαγές – αποκτούν προτεραιότητα στην επεξεργασία και καταβολή των επιστροφών φόρου.

Με το νέο σύστημα, η ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να επιταχύνει τη ροή επιστροφών προς πολίτες και επιχειρήσεις, να περιορίσει τις εκκρεμότητες που συσσωρεύονται επί χρόνια και να ενισχύσει τη φορολογική συμμόρφωση μέσω κινήτρων για τους συνεπείς φορολογουμένους.

Η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί 2,5% το 2026, σε αναθεώρηση επί τα χείρω από την πρόβλεψη του Ιανουαρίου για 2,6% και θα είναι το χαμηλότερο ποσοστό από τότε που η Covid-19 πυροδότησε ύφεση το 2020.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας από την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο φουντώνει τον πληθωρισμό και πλήττει τις χώρες που εξαρτώνται από τα εισαγόμενα καύσιμα. Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι το Brent θα έχει μέση τιμή 94 δολάρια το βαρέλι φέτος, περίπου 50% αυξημένη από την πρόβλεψή της τον Ιανουάριο.

«Αυτό είναι το μεγαλύτερο σοκ εφοδιασμού εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια», τόνισε ο επικεφαλής οικονομολόγος, Ίντερμιτ Γκιλλ. «Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, το επόμενο πράγμα που θα επηρεαστεί είναι οι τιμές των τροφίμων» πρόσθεσε.

Η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 1,3% φέτος εάν «οι διακοπές στον ενεργειακό εφοδιασμό αποδειχθούν πιο σοβαρές από ό,τι αναμενόταν και συνοδευτούν από σημαντική οικονομική πίεση».

Η οικονομία των ΗΠΑ θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,2% φέτος, αμετάβλητη από την πρόβλεψη του Ιανουαρίου, ενώ οι προοπτικές της Κίνας αναθεωρήθηκαν καθοδικά στο 4,2% από 4,4%. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να ανέλθει στο 4% φέτος, από 3,3% το 2025, και θα μπορούσε να εκτιναχθεί έως και 4,4% σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου.

Στην κοινή τους ανακοίνωση, τα δύο υπουργεία απαντούν στην κριτική που ασκήθηκε σχετικά με τον αριθμό των προεγκρίσεων δανείων και το ποσοστό των ενδιαφερομένων που τελικά δεν εντάχθηκαν στο πρόγραμμα. Όπως επισημαίνουν, η σύγκριση των περίπου 38.000 προεγκρίσεων με τον τελικό αριθμό των ενταγμένων δανείων και το συμπέρασμα ότι το 55% των δικαιούχων έμεινε εκτός είναι μεθοδολογικά λανθασμένη.

Σύμφωνα με την εξήγηση που δίνεται, οι προεγκρίσεις αποτελούν το πρώτο στάδιο της διαδικασίας αξιολόγησης από τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν αντιστοιχούν σε οριστικές αιτήσεις χρηματοδότησης. Επιπλέον, περιλαμβάνουν περιπτώσεις πολλαπλών αιτήσεων από τους ίδιους ενδιαφερόμενους, καθώς και φακέλους που δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ λόγω αδυναμίας εύρεσης κατάλληλου ακινήτου ή άλλων παραγόντων.

Τα υπουργεία υπογραμμίζουν ότι ο ουσιαστικός δείκτης επιτυχίας του προγράμματος είναι ο αριθμός των νοικοκυριών που κατάφεραν να αποκτήσουν κατοικία μέσω της κρατικής χρηματοδοτικής στήριξης. Όπως αναφέρουν, 24.095 νοικοκυριά απέκτησαν ιδιόκτητη στέγη, γεγονός που, κατά την εκτίμησή τους, δεν θα ήταν εφικτό υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς ακινήτων και του τραπεζικού δανεισμού.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο οικονομικό όφελος για τους δικαιούχους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, οι δόσεις των στεγαστικών δανείων που χορηγήθηκαν μέσω των προγραμμάτων «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» είναι σε πολλές περιπτώσεις ίσες ή ακόμη και χαμηλότερες από το ενοίκιο που θα κατέβαλλαν οι ωφελούμενοι για αντίστοιχη κατοικία.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι το πρόγραμμα συνέβαλε ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος για χιλιάδες νέους και οικογένειες, σε μια περίοδο όπου οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα του προγράμματος αναδεικνύουν τη σημασία στοχευμένων παρεμβάσεων στην αγορά κατοικίας, με στόχο τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην ιδιοκατοίκηση και τη στήριξη των νοικοκυριών που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρώτη κατοικία μέσω των παραδοσιακών τραπεζικών προϊόντων.

Αναλυτικά, αναφέρουν:

Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» εντάσσονται στην ευρύτερη πολιτική της Κυβέρνησης για την άμβλυνση των επιπτώσεων του στεγαστικού, αυτού του τεράστιου προβλήματος που αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε ολόκληρη την Ε.Ε.

Το σχέδιο δράσεων ύψους 6,5 δις ευρώ, που βρίσκεται σε εξέλιξη, περιλαμβάνει πάνω από 40 επιμέρους προγράμματα και είναι αναρτημένο στο stegasi.gov.gr. (Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής).

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην αύξηση της προσφοράς ακινήτων -και όχι μόνο σε επιδοματικές πολιτικές- όπως, για παράδειγμα: η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες κατασκευές κατοικιών, η θέσπιση της κοινωνικής αντιπαροχής για συνεκμετάλλευση με ιδιώτες και στόχο την αξιοποίηση της μεγάλης και αδρανούς ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου για προσιτή στέγη, ο περιορισμός της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε κορεσμένες αστικές και τουριστικές περιοχές και η αυστηρότερη φορολογική μεταχείριση των επιχειρηματικών βραχυχρόνιων μισθώσεων, η de facto εξαίρεση συγκεκριμένων περιοχών από την πολιτική «χρυσής βίζας» κ.λπ.

Στην ίδια κατεύθυνση, από τη Δευτέρα 15 Ιουνίου, ανοίγει η πλατφόρμα για το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», με στόχο κλειστά ακίνητα να προστεθούν στην αγορά κατοικίας, μέσω της επιδότησης της ανακαίνισης -σε ποσοστά από 80%-95%- και της ενεργειακής αναβάθμισης- έως 20%. Πρόκειται για το πρώτο ανάλογο πρόγραμμα στην Ε.Ε., το οποίο γίνεται πράξη χάρη στην σχετική πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού και στο αποτέλεσμα της επιτυχούς διαπραγμάτευσης με τους εταίρους μας που προηγήθηκε.

Ειδικότερα, ως προς τα προγράμματα Σπίτι μου Ι και Σπίτι μου ΙΙ, τονίζεται ότι:

Α. Το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» πέτυχε

Ο σχεδιασμός του προγράμματος, με συνολικό προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ (1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με μηδενικό επιτόκιο και 1 δισ. ευρώ από τα συμμετέχοντα πιστωτικά ιδρύματα), προέβλεπε τη στήριξη έως  20.000 ωφελούμενων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.

Με βάση τα τρέχοντα στοιχεία:

• Έως και την 10η Ιουνίου 2026, είχαν εγκριθεί για υπαγωγή στο πρόγραμμα 15.193 δάνεια, συνολικής αξίας 1,83 δισ. ευρώ, ενώ οι ωφελούμενοι που έχουν ήδη συνάψει σύμβαση δανείου φτάνουν τους 12.266, με την αξία των δανείων τους να προσεγγίζει τα  1,339 δισ ευρώ.

Σημαντικό, όμως είναι και το γεγονός ότι, από όσους έχουν συνάψει σύμβαση δανείου, έχουν ήδη εκταμιευθεί περίπου 1,218 δισ. ευρώ προς περισσότερους από 11.000 δικαιούχους.

Υπογραμμίζεται ότι η κυβέρνηση διασφάλισε εθνικούς πόρους ώστε κανένας δικαιούχος με εγκεκριμένο δάνειο και ευρεθέν ακίνητο να μην μείνει εκτός.

Τα εγκεκριμένα στεγαστικά δάνεια που δεν πρόλαβαν να συμβασιοποιηθούν έως τις 2 Ιουνίου 2026 δύνανται να συμβασιοποιηθούν έως τις 31 Αυγούστου 2026, με πόρους που διαχειρίζεται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.

Επίσης, επισημαίνεται η μεγάλη γεωγραφική διασπορά των δανείων και επιπλέον το γεγονός ότι ανάμεσα στους ωφελούμενους του προγράμματος περιλαμβάνονται 1.670 πολύτεκνες οικογένειες, 108 ΑΜΕΑ αλλά και 29 οικογένειες με 2 τέκνα προερχόμενες από τους Δήμους Ορεστιάδας ή Σουφλίου ή Διδυμοτείχου, της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου, αριθμός σχετικά μικρός αλλά ιδιαίτερα σημαντικός στις συγκεκριμένες περιοχές.

Το εισοδηματικό προφίλ των ωφελούμενων επιβεβαιώνει την κοινωνική στόχευση του προγράμματος

Τα εισοδηματικά χαρακτηριστικά των ωφελούμενων καταδεικνύουν ότι το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» κατευθύνθηκε εκεί όπου υπήρχε η πραγματική ανάγκη:

το 57% των δανειοληπτών δηλώνει ετήσιο εισόδημα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ

και επιπλέον

29% μεταξύ 24.000 και 36.000 ευρώ.

Σχεδόν δηλαδή 9 στους 10 ωφελούμενους (86%) έχουν εισόδημα έως 36.000 ευρώ, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στις 21.000 ευρώ ετησίως.

Πρόκειται για νοικοκυριά μεσαίου και χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος , με μέση ηλικία ωφελούμενου τα 38 έτη και ποσοστό εγγάμων 58,5% τα οποία, χωρίς την επιδότηση επιτοκίου, δύσκολα θα είχαν πρόσβαση σε στεγαστικό δανεισμό με βιώσιμη μηνιαία δόση.

Η εικόνα συμπληρώνεται από τα χαρακτηριστικά των αποκτηθέντων ακινήτων:

μέση εμπορική αξία 152.000 ευρώ, μέση επιφάνεια 88 τ.μ. και μέσο έτος κατασκευής το 1982.

Τα στοιχεία αυτά τεκμηριώνουν ότι το πρόγραμμα χρηματοδότησε προσιτή κατοικία, επαναφέροντας μάλιστα στην αγορά παλαιότερο κτιριακό απόθεμα και όχι ακίνητα υψηλών προδιαγραφών ή επενδυτικού χαρακτήρα.

Β. Η σύγκριση με τις 38.000 προεγκρίσεις είναι μεθοδολογικά εσφαλμένη

Ως προς την αιτίαση σύμφωνα με την οποία «το 55% των δικαιούχων έμεινε εκτός», αυτή  βασίζεται σε σύγκριση δύο μη συγκρίσιμων μεγεθών.

Οι 38.000 προεγκρίσεις αφορούν το στάδιο της αρχικής πιστοληπτικής αξιολόγησης από τις τράπεζες και σε καμία περίπτωση δεν ταυτίζονται με τις υπαγωγές στο πρόγραμμα, για τους εξής λόγους:

1. η προέγκριση χρηματοδότησης αποτελεί διεθνώς σύνηθες προπαρασκευαστικό στάδιο.
2. Σημαντικός αριθμός ενδιαφερομένων υπέβαλε αίτηση και έλαβε προέγκριση από περισσότερα του ενός πιστωτικά ιδρύματα, με αποτέλεσμα ο ίδιος υποψήφιος να καταμετράται πολλαπλώς.
3. Η προέγκριση δεν συνεπάγεται δέσμευση του ενδιαφερομένου να προχωρήσει, αλλά και ούτε την υποβολή συγκεκριμένης αίτησης υπαγωγής στο πρόγραμμα.  Μέρος των υποψηφίων δεν συνέχισε τη διαδικασία για προσωπικούς, οικογενειακούς ή οικονομικούς λόγους, ανεξάρτητους από τη διαθεσιμότητα ακινήτων στην αγορά.
4. Η προέγκριση δεν συνεπάγεται υποχρέωση σύναψης δανείου ούτε υποχρέωση αγοράς κατοικίας. Πολλοί ενδιαφερόμενοι προχώρησαν σε προέγκριση προκειμένου να διερευνήσουν τις δυνατότητες χρηματοδότησής τους και τελικά επέλεξαν να μην προχωρήσουν σε αγορά, να αναβάλουν την απόφασή τους ή να αναζητήσουν άλλες στεγαστικές λύσεις.
5. Για την αίτηση υπαγωγής στο πρόγραμμα, ο ωφελούμενος πρέπει να έχει ήδη εντοπίσει το κατάλληλο επιλέξιμο ακίνητο, το οποίο να έχει και ηλεκτρονική ταυτότητα ακινήτου. Δεν συνεπάγεται ότι το πλήθος των 38.000 προεγκρίσεων, έχουν ήδη κατάλληλο ακίνητο. Συνεπώς, η αντιπαραβολή των 20.000 ωφελούμενων του προγράμματος με τις 38.000 προεγκρίσεις οδηγεί σε εσφαλμένα συμπεράσματα, καθώς οι προεγκρίσεις δεν αντιστοιχούν ούτε σε ισάριθμα πρόσωπα ούτε σε οριστικές αιτήσεις ένταξης.

Γ. Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» και η προσφορά κατοικίας

Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» σχεδιάστηκαν ως εργαλείο χρηματοδοτικής προσβασιμότητας: αντιμετωπίζουν το εμπόδιο της πρόσβασης των νέων νοικοκυριών σε προσιτό τραπεζικό δανεισμό, με επιδότηση επιτοκίου 75% και 50%, αντίστοιχα, για όλη τη διάρκεια του δανείου.

Τον στόχο αυτόν τον εκπλήρωσαν: 24.095 νοικοκυριά που υπό κανονικές συνθήκες αγοράς δεν θα αποκτούσαν ποτέ ιδιόκτητη στέγη, την απέκτησαν, με δόση στεγαστικού δανείου ίση ή/και μικρότερη του ενοικίου που θα κατέβαλαν.

Όσον αφορά τις αιτιάσεις περί ανόδου των τιμών στα ακίνητα εξαιτίας των προγραμμάτων «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ», τονίζεται ότι οι ανατιμήσεις των ακινήτων στην Ελλάδα προηγήθηκαν χρονικά των προγραμμάτων «Σπίτι μου» και συνδέονται με ευρύτερους παράγοντες (περιορισμένη κατασκευαστική δραστηριότητα επί σειρά ετών, αυξημένο κόστος υλικών, εξωτερική ζήτηση), όπως καταγράφεται σταθερά στις σχετικές εκθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.

Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στη συνεχιζόμενη προσπάθεια της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων να διαχωρίσει τις οφειλές που μπορούν να ανακτηθούν από εκείνες που, παρά τις επίμονες προσπάθειες των ελεγκτικών και εισπρακτικών μηχανισμών, θεωρούνται ουσιαστικά ανεφάρμοστες ως προς την είσπραξή τους.

Σήμερα, τα συνολικά ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο ανέρχονται σε 114,516 δισ. ευρώ. Από αυτά, 35,264 δισ. ευρώ έχουν ήδη χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης. Με την προσθήκη ακόμη 6 δισ. ευρώ, το σχετικό ποσό θα φθάσει στα 41,264 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου στο 36% του συνολικού χρέους.

Ποιες οφειλές μπαίνουν στο «ψυγείο»

Οι περισσότερες από τις συγκεκριμένες οφειλές προέρχονται από υποθέσεις πολλών ετών, οι οποίες συνδέονται με πτωχευμένες επιχειρήσεις, εταιρείες που έχουν διακόψει οριστικά τη δραστηριότητά τους ή φυσικά πρόσωπα που έχουν αποβιώσει χωρίς να υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία προς αξιοποίηση.

Παρά τις ενέργειες των φορολογικών και τελωνειακών υπηρεσιών, δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός περιουσίας ή εισοδημάτων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έστω και μερική είσπραξη των οφειλών. Για τον λόγο αυτό παραμένουν επί δεκαετίες καταγεγραμμένες στα μητρώα της φορολογικής διοίκησης χωρίς ουσιαστική προοπτική ανάκτησης.

Η διαδικασία χαρακτηρισμού

Ο χαρακτηρισμός μιας οφειλής ως ανεπίδεκτης είσπραξης δεν γίνεται αυτόματα αλλά απαιτεί συγκεκριμένες εγκρίσεις, ανάλογα με το ύψος του χρέους.

Για βασικές ληξιπρόθεσμες οφειλές έως 300.000 ευρώ, η απόφαση λαμβάνεται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας ΔΟΥ ή του Τελωνείου. Για ποσά από 300.000 ευρώ έως 3 εκατ. ευρώ απαιτείται απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, ύστερα από εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιών είσπραξης. Για χρέη άνω των 3 εκατ. ευρώ, τον τελικό λόγο έχει επίσης ο Διοικητής της Αρχής, μετά από εισήγηση της Επιχειρησιακής Μονάδας Είσπραξης.

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η ολοκλήρωση όλων των ερευνών για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνυπόχρεων προσώπων, η διαπίστωση αντικειμενικής αδυναμίας είσπραξης και η εξάντληση των προβλεπόμενων νομικών διαδικασιών.

Τα νέα κριτήρια

Με τις αλλαγές που θεσπίστηκαν το περασμένο καλοκαίρι στον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, διευρύνθηκε το πλαίσιο χαρακτηρισμού οφειλών ως ανεπίδεκτων είσπραξης.

Πλέον, ακόμη και όταν υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία στο όνομα του οφειλέτη ή συνυπόχρεων προσώπων, οι οφειλές μπορούν να ενταχθούν στο ειδικό καθεστώς εφόσον η αξία της ακίνητης περιουσίας δεν ξεπερνά το 5% της συνολικής βασικής οφειλής και σε κάθε περίπτωση τις 100.000 ευρώ.

Αντίστοιχα, για κινητή περιουσία, το ανώτατο όριο έχει οριστεί στις 30.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η αξία της κρίνεται δυσανάλογα μικρή σε σχέση με το ύψος του χρέους.

Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν στη φορολογική διοίκηση να αντιμετωπίζει με πιο ρεαλιστικό τρόπο περιπτώσεις όπου η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης θα είχε υψηλό κόστος και ελάχιστο εισπρακτικό αποτέλεσμα.

Τι σημαίνει για τους οφειλέτες

Η καταχώριση μιας οφειλής στα ειδικά βιβλία ανεπίδεκτων είσπραξης δεν ισοδυναμεί με διαγραφή του χρέους. Αντιθέτως, το Δημόσιο εξακολουθεί να διατηρεί πλήρως τις αξιώσεις του.

Οι οφειλές παραμένουν σε ειδικό καθεστώς για διάστημα δέκα ετών από το τέλος του έτους καταχώρισης, ενώ ταυτόχρονα αναστέλλεται η παραγραφή τους.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι οφειλέτες δεν μπορούν να λάβουν φορολογική ενημερότητα, παρά μόνο βεβαίωση οφειλής, ενώ δεν εκδίδονται και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά για μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, εκτός από ειδικές περιπτώσεις όπου το τίμημα κατευθύνεται στην εξόφληση των χρεών.

Παράλληλα, δεσμεύονται τραπεζικοί λογαριασμοί, επενδυτικά προϊόντα και θυρίδες, ενώ το Δημόσιο διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει σε κατασχέσεις, συμψηφισμούς ή άλλα μέτρα είσπραξης εφόσον στο μέλλον εντοπιστούν νέα περιουσιακά στοιχεία ή εισοδήματα.

Με άλλα λόγια, τα χρέη δεν σβήνουν από τα βιβλία του κράτους. Απλώς μεταφέρονται σε ένα ειδικό καθεστώς παρακολούθησης, μέχρι να διαπιστωθεί αν προκύψει κάποια δυνατότητα ανάκτησης μέρους ή του συνόλου των οφειλών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, περίπου 17 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ ζουν σε περισσότερα από 4.000 νησιά, ενώ 95 εκατομμύρια άνθρωποι κατοικούν σε παράκτιες περιοχές που εκτείνονται σε περίπου 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής σε 22 κράτη-μέλη. Οι περιοχές αυτές αντιμετωπίζουν κοινές, αλλά και διαφοροποιημένες προκλήσεις, από τη γεωγραφική απομόνωση και το αυξημένο κόστος μεταφορών έως την κλιματική αλλαγή, την πίεση στον τουρισμό, τη δημογραφική γήρανση και την περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Τέσσερις πυλώνες

Η νέα στρατηγική για τα νησιά επιδιώκει να ενσωματώσει τις ανάγκες τους σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές, με έμφαση σε τέσσερις βασικούς άξονες: οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία, ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική ανθεκτικότητα, κοινωνική συνοχή και δημογραφική σταθερότητα, καθώς και ασφάλεια και ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στη βελτίωση της συνδεσιμότητας και στη στήριξη της επιχειρηματικότητας, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων ανάμεσα στα νησιά και τις ηπειρωτικές περιοχές της Ένωσης.

Αντίστοιχα, η στρατηγική για τις παράκτιες κοινότητες εστιάζει στην ανάπτυξη μιας βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση και στη δημιουργία ζωντανών και κοινωνικά συμπεριληπτικών περιοχών.

Νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, όπως η θαλάσσια βιοοικονομία, η υπεράκτια ενέργεια και ο βιώσιμος τουρισμός, αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Κοινωνικές πιέσεις

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις κοινωνικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν πολλές παράκτιες και νησιωτικές περιοχές. Σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφεται έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης, περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης και έντονη εποχικότητα στην οικονομική δραστηριότητα. Οι συνθήκες αυτές οδηγούν συχνά σε φυγή νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ή το εξωτερικό, ενισχύοντας το φαινόμενο της δημογραφικής αποδυνάμωσης και δημιουργώντας πρόσθετες προκλήσεις για τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.

Οικονομικές ανισότητες και αγορά εργασίας

Σε επίπεδο οικονομίας και απασχόλησης, οι νησιωτικές περιοχές της ΕΕ παρουσιάζουν έντονες διαφοροποιήσεις. Σε ορισμένα νησιωτικά κράτη-μέλη, όπως η Ιρλανδία και η Μάλτα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (221% και 112% αντίστοιχα), ενώ στην Κύπρο κινείται περίπου στο 98%. Αντίθετα, στα περισσότερα άλλα νησιά το ΑΕΠ φτάνει μόλις στο 70% του μέσου όρου της ΕΕ, αποτυπώνοντας σημαντικές ανισότητες ανάπτυξης.

Αντίστοιχα, τα ποσοστά απασχόλησης κυμαίνονται από 78% στην Κύπρο, 80% στην Ιρλανδία και 83% στη Μάλτα, υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ (75%), ενώ στα υπόλοιπα νησιά περιορίζονται στο 59%.

Το κόστος της νησιωτικότητας

Η γεωγραφία των νησιών δημιουργεί αυτό που διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ, αποκαλούν «κόστος νησιωτικότητας», δηλαδή πρόσθετα οικονομικά, κοινωνικά και δημοσιονομικά βάρη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το κόστος μεταφορών μπορεί να είναι σε ορισμένες περιπτώσεις πάνω από 300% υψηλότερο σε σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη. Παράλληλα, οι δημόσιες δαπάνες ανά κάτοικο μπορεί να είναι 30% έως 50% υψηλότερες, ενώ οι τιμές κατοικιών σε ορισμένους νησιωτικούς δήμους φτάνουν ακόμη και 75% έως 130% υψηλότερα επίπεδα.

Αξιοποίηση ήδη υπαρχόντων ευρωπαϊκών πόρων

Αν και οι νέες στρατηγικές θέτουν ένα φιλόδοξο πολιτικό πλαίσιο, δεν συνοδεύονται από τη δημιουργία ξεχωριστού χρηματοδοτικού ταμείου. Η υλοποίησή τους θα βασιστεί κυρίως στην αξιοποίηση ήδη υπαρχόντων ευρωπαϊκών πόρων, όπως το Ταμείο Συνοχής, καθώς και τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα των κρατών-μελών, αλλά και εργαλεία που σχετίζονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής αρμόδιος για θέματα Συνοχής Ραφαέλε Φίτο, ανέφερε ότι στο τρέχον Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 προβλέπονται περίπου 12,5 δισ. ευρώ για τα νησιά, στο πλαίσιο των προγραμμάτων συνοχής της ΕΕ.

Όπως διευκρίνισε ο Ρ. Φίτο, δεν πρόκειται για ξεχωριστό ταμείο, αλλά για πόρους ενταγμένους στο συνολικό πλαίσιο περιφερειακής πολιτικής. Παράλληλα, σημείωσε ότι για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν είναι ακόμη δυνατό να προσδιοριστούν συγκεκριμένα ποσά, ωστόσο ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό μέγεθος περίπου 218 δισ. ευρώ, που αφορά τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων, καλύπτει και μεγάλο μέρος των νησιών της Ευρώπης. Σύμφωνα με τον ίδιο, στο νέο πλαίσιο θα υπάρξει δυνατότητα πιο στοχευμένης ενσωμάτωσης των νησιωτικών αναγκών, ώστε οι πολιτικές να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες των περιοχών αυτών.

Παράλληλα, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν στοχευμένα μέτρα για νησιά και παράκτιες περιοχές στους εθνικούς τους σχεδιασμούς, ενώ ενισχυμένος αναμένεται να είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των τεχνικών εργαλείων στήριξης για επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.

Στο επίκεντρο της σχέσης οικονομίας και θαλασσών

Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης, ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών Κώστας Κάδης υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ανταγωνιστικότητα, τη συνδεσιμότητα και το κόστος ζωής των νησιωτικών κοινωνιών στο πλαίσιο των επικείμενων αναθεωρήσεων του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), του κανονισμού για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων και του FuelEU Maritime.

Όπως σημείωσε, η ισχύουσα νομοθεσία ήδη επιτρέπει στα κράτη μέλη να ζητούν εξαιρέσεις για συγκεκριμένα νησιά, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνδεσιμότητά τους. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν έχουν ληφθεί ακόμη οριστικές αποφάσεις, καθώς τα ζητήματα θα εξεταστούν στο πλαίσιο των επικείμενων αναθεωρήσεων.

Παράλληλα, τόνισε ότι οι ακτές της Ευρώπης, όπου ζουν 95 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκονται στο επίκεντρο της σχέσης οικονομίας και θαλασσών, αλλά και στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης. Η νέα στρατηγική, όπως είπε, στοχεύει στη μετατροπή των προκλήσεων σε ευκαιρίες, μέσω της ενίσχυσης της γαλάζιας οικονομίας, των υποδομών ανθεκτικότητας και της προστασίας της θαλάσσιας κληρονομιάς.

Η ζήτηση για το δεκαετές ομολόγο έφθασε τα 36 δισ. Ευρώ σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, με αποτέλεσμα το επιτόκιο του να διαμορφωθεί μόλις 0,68% υψηλότερα από το επιτόκιο διατραπεζικής (Mid Swap) δηλαδή περίπου στο 3,75%, ένω ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε ότι το επιτόκιο θα διαμορφωθεί 0,71% υψηλότερα από το επιτόκιο στην διατραπεζική, ήτοι στο 3,83%.

Υπενθυμίζεται ότι το αρχικό κουπόνι (επιτόκιο) του ομολόγου όταν είχε εκδοθεί είχε διαμορφωθείσ το 3.375%.

Την επανέκδοση του ομολόγου είχαν αναλάβει για το Ελληνικό Δημόσιο οι τράπεζες Alpha Bank, Barclays, Citi, Commerzbank, Nomura και Societe Generale

Σε κάθε περίπτωση παρόλο που οι αγορές ομολόγων στην ευρωζώνη κινούνται υπό την πίεση που δημιουργεί η διαφαινόμενη πρόθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) να προχωρήσει την Πέμπτη 11 Ιουνίου σε αύξηση των επιτοκίων της κατά 0,25%, η ελληνική αγορά εμφανίζει ανθεκτικότητα. Είναι ενδεικτικό ότι η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου στη δευτερογενή αγορά (ΗΔΑΤ) κυμαίνεται στο 3,77%, και είναι μόλις 0,78% υψηλότερη από αυτήν (3,07%) του αντίστοιχου Γερμανικού τίτλου.

Πάντως όπως προκύπτει από τα στοιχεία που δημοσιοποίησε χθες η Eurostat το κόστος εξυπηρέτησης του Δημοσίου Χρέους στην Ελλάδα είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρωζώνη.

Συγκεκριμένα το κόστος εξυπηρέτησης υποχώρησε οριακά το 2025 στο 2,18% από 2,27% το 2024, εξέλιξη που αντανακλά τη μεγάλη διάρκεια και την ιδιαίτερη δομή του ελληνικού χρέους. Ωστόσο σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους το κόστος εξυπηρέτησης του Δημόσιου Χρέους (Γενικής Κυβέρνησης) στο τέλος Μαρτίου 2026 ήταν 1,38% σε ταμειακή βάση συμπεριλαμβανομένων των swaps και 1,84% περιλαμβανομένων των swaps, πλέον αναβαλλόμενων τόκων των δανείων του EFSF.

Την προηγούμενη εβδομάδα μόλις ο ESM και ο EFSF “άναψαν το πράσινο φως” στην Κυβέρνηση προκειμένου να προχωρήσει σε πρόωρη αποπληρωμή δανείων του Greek Loan Facility (GLF), ύψους 6,94 δισ. ευρώ, τα οποία αρχικά λήγουν την περίοδο 2029-2035, κάνοντας χρήση από τα ταμειακά διαθέσιμα του λεγόμενου “σκληρού μαξιλαριού”. Υπενθυμίζεται πως το Greek Loan Facility (GLF) αποτέλεσε μέρος του πρώτου πακέτου στήριξης προς την Ελλάδα το 2010 και περιλάμβανε διμερή δάνεια από 14 χώρες της ευρωζώνης, συνολικού ύψους 52,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων παραμένουν ανεξόφλητα περίπου 26,3 δισ. ευρώ.

Η συγκεκριμένη αποπληρωμή θεωρείται η δεύτερη μεγαλύτερη πρόωρη αποπληρωμή GLF μέχρι σήμερα, μετά από αντίστοιχη κίνηση το 2025.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη συμμετοχή της Ελλάδας στο SEETAC (Southeast Europe Regional Technical Assistance Centre), το νέο Περιφερειακό Κέντρο Τεχνικής Βοήθειας του ΔΝΤ για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στο οποίο η χώρα μας συμμετέχει ως ιδρυτικός εταίρος.

Η Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ δήλωσε: «Σας ευχαριστώ θερμά. Η αποστολή μου σήμερα είναι να εκφράσω τη βαθιά μου ευγνωμοσύνη προς την Ελλάδα για τη σύμπραξή της με το ΔΝΤ σε μια προσπάθεια ενίσχυσης των δυνατοτήτων και της τεχνογνωσίας των χωρών που φιλοδοξούν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα, θέλω να αναγνωρίσω τη σπουδαία πορεία της Ελλάδας, μιας χώρας που βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρές δυσκολίες κατά τη διάρκεια της κρίσης της Ευρωζώνης, αλλά αναδείχθηκε σε μια χώρα που σήμερα συγκαταλέγεται στις κορυφαίες οικονομίες της Ευρώπης. Είναι μία από τις μόλις πέντε χώρες που καταγράφουν δημοσιονομικό πλεόνασμα, και αυτό το πλεόνασμα της δίνει τη δυνατότητα να μοιράζεται γενναιόδωρα την εμπειρία της και να στηρίζει οικονομικά χώρες που προχωρούν στην ενταξιακή τους πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επιτρέψτε μου να κλείσω με δύο μηνύματα:

Πρώτον, συγχαρητήρια στην Ελλάδα για όσα έχει πετύχει, για τη θεαματική της πρόοδο και για την ηγεσία που οδήγησε τη χώρα εκεί όπου βρίσκεται σήμερα. Ο δικός σας ρόλος υπήρξε καθοριστικός.

Και δεύτερον, εύχομαι κάθε επιτυχία στο νέο Κέντρο, το 18ο στην οικογένεια των περιφερειακών κέντρων του ΔΝΤ, και καλωσορίζω την Ελλάδα ως ιδρυτικό εταίρο αυτού του νέου εγχειρήματος.

Είναι μια νέα εποχή συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και ΔΝΤ: από αποδέκτης τεχνικής βοήθειας, πάροχος τεχνογνωσίας προς άλλους».

Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε: «Αγαπητή Κρισταλίνα, είναι μεγάλη χαρά να σας έχουμε σήμερα μαζί μας, εσάς, τη Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, σε μια ημέρα που σηματοδοτείται από αυτή τη σημαντική ανακοίνωση που μόλις κάναμε: τη συμμετοχή της Ελλάδας στο SEETAC, το Περιφερειακό Κέντρο Τεχνικής Βοήθειας του ΔΝΤ για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η συμμετοχή αυτή θα στηριχθεί σε ετήσια συνεισφορά της Ελλάδας ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ, με ορίζοντα πενταετίας. Θα ήθελα, ωστόσο, να υπογραμμίσω ότι, όπως κι εσείς επισημάνατε, δεν πρόκειται μόνο για μια οικονομική δέσμευση. Πρόκειται πρωτίστως για την τεχνογνωσία και τη γνώση που αποκτήσαμε μέσα από την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Διότι είναι ακριβώς αυτές οι μεταρρυθμίσεις που δημιουργούν βιώσιμα δημοσιονομικά πλεονάσματα και διατηρήσιμους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης.

Θα ήθελα να σταθώ σε δύο σημεία. Πρώτον η απόφαση αυτή έχει έντονο συμβολισμό. Αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα από την πλευρά μας.

Διότι η Ελλάδα ήταν κάποτε μια χώρα που συμμετείχε σε πρόγραμμα του ΔΝΤ, ενώ σήμερα μετατρέπεται σε χώρα που συνεισφέρει μεταρρυθμιστική εμπειρία, γνώση και τεχνογνωσία σε χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και τη Μολδαβία.

Και δεύτερον, αποτελεί μια έμπρακτη έκφραση του ηγετικού ρόλου της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή, ο οποίος για εμάς συνοδεύεται και από μεγαλύτερη ευθύνη: να συμβάλλουμε στην επιτάχυνση της σύγκλισης μεταξύ των χωρών της περιοχής, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους και στην προώθηση μεγαλύτερης ευημερίας για όλους.

Σας ευχαριστώ και πάλι θερμά που βρίσκεστε σήμερα εδώ μαζί μας. Ανυπομονώ να συνεχίσουμε τις συζητήσεις μας τόσο σήμερα όσο και στο αυριανό Eurogroup στο Λουξεμβούργο».

Τι σηματοδοτεί η συμμετοχή της Ελλάδας στο SEETAC

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο SEETAC αποτελεί μια νέα φάση της συνεργασίας της χώρας με το ΔΝΤ και ενισχύει τον ρόλο της ως παράγοντα σταθερότητας, μεταρρυθμίσεων και μεταφοράς τεχνογνωσίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η Ελλάδα θα συνεισφέρει 1 εκατ. ευρώ ετησίως για τα επόμενα πέντε χρόνια, συνολικά 5 εκατ. ευρώ, και θα συμμετέχει στη Συντονιστική Επιτροπή του Κέντρου, αποκτώντας θεσμικό ρόλο στη διαμόρφωση των στρατηγικών του προτεραιοτήτων, στην έγκριση των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας και στην παρακολούθηση της υλοποίησής τους.

Το SEETAC αποτελεί το νέο Περιφερειακό Κέντρο Ανάπτυξης Ικανοτήτων του ΔΝΤ για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Θα συνεργάζεται με την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία και τη Μολδαβία, με στόχο την ενίσχυση των οικονομικών θεσμών και της χάραξης πολιτικής στις χώρες της περιοχής.

Η λειτουργία του θα επικεντρωθεί σε κρίσιμους τομείς οικονομικής διακυβέρνησης, όπως η δημοσιονομική πολιτική, η φορολογική διοίκηση, η διαχείριση δημόσιων οικονομικών, η νομισματική και χρηματοπιστωτική πολιτική, τα μακροοικονομικά πλαίσια και οι προβλέψεις, τα στατιστικά συστήματα, καθώς και νομικά και θεσμικά ζητήματα. Η υποστήριξη θα παρέχεται μέσω τεχνικής βοήθειας, εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και πρακτικής συμβουλευτικής υποστήριξης.

Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναφέρει τη διεύρυνση στο επίκεντρο της στρατηγικής της ατζέντας. Μέσω της συμμετοχής της στο Κέντρο, η Ελλάδα θα συμβάλει ενεργά στην προετοιμασία των χωρών της περιοχής για την ευρωπαϊκή τους πορεία, αξιοποιώντας την εμπειρία που απέκτησε από τις μεταρρυθμίσεις και τον εκσυγχρονισμό των θεσμών της τα τελευταία χρόνια.

Η πρωτοβουλία αποκτά πρόσθετη σημασία ενόψει και της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027, όταν η διεύρυνση και η ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων αναμένεται να αποτελέσουν κορυφαίες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.

Το SEETAC εντάσσεται στο παγκόσμιο δίκτυο των Περιφερειακών Κέντρων Ανάπτυξης Ικανοτήτων του ΔΝΤ και αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία του έως τον Ιανουάριο του 2027. Θα έχει έδρα τη Ρώμη και θα λειτουργεί ως περιφερειακό γραφείο του ΔΝΤ για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η συμμετοχή της Ελλάδας έχει και έναν επιπρόσθετο ιδιαίτερο συμβολισμό. Μια χώρα που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν σε πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής και δεχόταν τεχνική και χρηματοδοτική στήριξη από διεθνείς οργανισμούς συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες που συμβάλλουν ενεργά στη χρηματοδότηση και στη μεταφορά τεχνογνωσίας προς άλλες χώρες. Από χώρα που λάμβανε βοήθεια, η Ελλάδα εξελίσσεται σε χώρα που μοιράζεται εμπειρίες, γνώσεις και καλές πρακτικές με τους γείτονές της και στηρίζει έμπρακτα την ευρωπαϊκή τους πορεία.

Το υπόδειγμα βραχυπρόθεσμης πρόβλεψης της πορείας του ΑΕΠ (GDP-Nowcasting) της Δ/νσης Οικονομικής Ανάλυσης της ΕΤE, που αξιοποιεί πληροφόρηση από διαθέσιμους μηνιαίους δείκτες οικονομικής δραστηριότητας, προβλέπει οριακή συρρίκνωση του ΑΕΠ σε τριμηνιαία βάση (-0,2%) το 2ο τρίμηνο του 2026, που αντιστοιχεί σε ετήσιο ρυθμό μεταβολής περίπου 1,5% κατά το ίδιο τρίμηνο. Η ικανότητα της ελληνικής οικονομίας να επαναπροσεγγίσει ή και να υπερβεί ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 2,0% κατά το 2ο εξάμηνο του 2026 θα εξαρτηθεί από την έγκαιρη υποχώρηση της αβεβαιότητας σχετικά με την πορεία των τιμών ενέργειας και του πληθωρισμού έως το 3ο τρίμηνο του 2026, καθώς και από τη διατήρηση της ανοδικής δυναμικής των τουριστικών αφίξεων που παρατηρήθηκε τον Μάιο και στις αρχές Ιουνίου. Υπό την υπόθεση ότι οι τιμές ενέργειας θα εξελιχθούν σύμφωνα με τις προσδοκίες που ενσωματώνονται στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Ιουνίου, χωρίς περαιτέρω επιδείνωση, η αναμενόμενη βελτίωση του οικονομικού κλίματος, σε συνδυασμό με ισχυρές επενδύσεις και ανθεκτικές εξαγωγές, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε ετήσια αύξηση του ΑΕΠ της τάξης του 1,7% το 2026.

Η οικονομική δραστηριότητα παρέμεινε σε ανοδική πορεία το 1ο τρίμηνο του 2026 (+2,0% σε ετήσια βάση και +0,2% σε τριμηνιαία βάση, εποχικά διορθωμένα στοιχεία), παρά την εμφάνιση των πρώτων δυσμενών επιδράσεων από τη συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή. Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου («ΑΣΠΚ») αποτέλεσε το βασικό πυλώνα της ανάπτυξης για 4ο συνεχές τρίμηνο, ενώ οι εξαγωγές – ιδίως ο τουρισμός – εμφάνισαν ανθεκτικές επιδόσεις, παρά την εξασθένιση των οικονομιών βασικών εμπορικών εταίρων της Ελλάδας.

Ωστόσο, η ανοδική τάση του 1ου τριμήνου ήταν ηπιότερη από το βασικό μας σενάριο που δημοσιεύθηκε στις αρχές Μαρτίου (+2,4% ετησίως και +0,3% σε τριμηνιαία βάση) και πολύ κοντά στο πιο δυσμενές σενάριο που είχαμε σκιαγραφήσει στην ίδια ανάλυσή μας. Δεδομένου ότι οι ενεργειακές εξελίξεις προσομοιάζουν αυτές του δυσμενέστερου σεναρίου, επιχειρούμε μια επανεκτίμηση των προοπτικών της οικονομίας για το τρέχον έτος.

Οι επενδύσεις σε πάγιο κεφάλαιο κατέγραψαν εκ νέου ισχυρότατη ετήσια άνοδο 12,1%, συνεισφέροντας 2,0 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) στην αύξηση του ΑΕΠ το 1ο τρίμηνο, παραμένοντας, από τα μέσα του 2025, άνω του 18,0% ως ποσοστό στο ΑΕΠ – στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 16 ετών. Όλες οι βασικές κατηγορίες επενδύσεων ενισχύθηκαν σημαντικά, με τις επενδύσεις που σχετίζονται με τις κατασκευές να συνεισφέρουν το ήμισυ της συνολικής αύξησης του ΑΣΠΚ (οι οικιστικές κατασκευές αυξήθηκαν κατά 15,0% ετησίως και οι μη οικιστικές κατά 18,1% ετησίως), ενώ το υπόλοιπο προήλθε από αυξημένες δαπάνες για μηχανολογικό, τεχνολογικό και μεταφορικό εξοπλισμό.

Το υψηλότατο επίπεδο σημαντικών επενδυτικών έργων υπό κατασκευή, ο ισχυρός βαθμός χρησιμοποίησης του παραγωγικού δυναμικού τόσο στη βιομηχανία όσο και στις υπηρεσίες, η επιταχυνόμενη άντληση σημαντικών κεφαλαίων μέσω του τραπεζικού δανεισμού και της κεφαλαιαγοράς, καθώς και η συνεχιζόμενη προσέλκυση ιστορικά υψηλών άμεσων ξένων επενδύσεων, αναμένεται να διατηρήσουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο των κεφαλαιακών επενδύσεων στις οικονομικές επιδόσεις της χώρας.

Μία ακόμη ενθαρρυντική εξέλιξη ήταν η θετική συνεισφορά των καθαρών εξαγωγών (εξαγωγές μείον εισαγωγές), οι οποίες προσέθεσαν 0,6 π.μ. στην αύξηση του ΑΕΠ το 1ο τρίμηνο του 2026, με κομβικό τον ρόλο του τουρισμού. Η εν λόγω συνεισφορά παρέμεινε σε θετικό έδαφος για 4ο συνεχές τρίμηνο, καθώς η αύξηση των εξαγωγών συνέχισε να υπερβαίνει εκείνη των εισαγωγών (+2,4% ετησίως έναντι +0,5%, αντίστοιχα). Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών συνεισέφεραν 0,8 π.μ. στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ, εκ των οποίων το ήμισυ οφείλεται στις εξαγωγές υπηρεσιών (+3,1% ετησίως, σε σταθερές τιμές). Η άνοδος στις εξαγωγές υπηρεσιών θα πρέπει να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στον τουρισμό, καθώς οι λοιπές κατηγορίες εξαγωγικών υπηρεσιών εμφάνισαν στασιμότητα το 1ο τρίμηνο του 2026. Τα τουριστικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 64,3% ετησίως, σε τρέχουσες τιμές, το 1ο τρίμηνο, ενώ οι αφίξεις ενισχύθηκαν κατά 38,3% ετησίως, χωρίς ορατές επιδράσεις – μέχρι τον Μάρτιο – από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 2,8% ετησίως (βάσει των εθνικολογιστικών στοιχείων), σε σταθερές τιμές, με ώθηση από την ισχυρή άνοδο των εξαγωγών καυσίμων (κυρίως διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων) κατά 5,3%, ενώ οι εξαγωγές μη ενεργειακών αγαθών κατέγραψαν ετήσια αύξηση 1,0%. Ως εκ τούτου, οι αντοχές του τουρισμού συνιστούν βασική παράμετρο για τις οικονομικές επιδόσεις στο υπόλοιπο του έτους προκειμένου να αποτραπεί σημαντική περαιτέρω επιβράδυνση του ΑΕΠ, ειδικά το 2ο τρίμηνο, δεδομένου ότι το εξωτερικό περιβάλλον παραμένει δυσμενές, παρά την αυξημένη εξαγωγική κινητικότητα και τις συνεχιζόμενες προσαρμογές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Αντιθέτως, επιβράδυνση – αναμενόμενη εν πολλοίς υπό τις τρέχουσες συνθήκες – εμφάνισε η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αυξήθηκε κατά 0,7% ετησίως το 1ο τρίμηνο (ο ηπιότερος ετήσιος ρυθμός των τελευταίων πέντε ετών), παραμένοντας αμετάβλητη σε τριμηνιαία βάση. Αν και η επιβράδυνση αντανακλά, εν μέρει, την υψηλή βάση σύγκρισης λόγω της απότομης αύξησης της κατανάλωσης το 1ο τρίμηνο του 2025, αναμφίβολα αποτυπώνει και τις επιδράσεις από την εντεινόμενη αβεβαιότητα, με την καταναλωτική εμπιστοσύνη να υποχωρεί τον Μάρτιο του 2026, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2022, στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία και της κορύφωσης της ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης το καλοκαίρι του 2022. Είναι ενδεικτικό ότι ο υπο-δείκτης πληθωριστικών προσδοκιών των νοικοκυριών, βάσει της έρευνας καταναλωτικής εμπιστοσύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανήλθε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2022.

Αξίζει να τονισθεί ότι αυτή η κόπωση φαίνεται να αφορά αποκλειστικά τις δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών σε υπηρεσίες – κυρίως εστίαση, διαμονή και αναψυχή – καθώς η κατανάλωση αγαθών, όπως προσεγγίζεται από τον δείκτη όγκου λιανικών πωλήσεων, ενισχύθηκε κατά 3,8% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026, επιταχυνόμενη σε σύγκριση με το 4ο τρίμηνο όπως επίσης και το σύνολο του 2025 (+3,2% και +2,1% ετησίως, αντίστοιχα). Παράλληλα, η συρρίκνωση της αποπληθωρισμένης εγχώριας κατανάλωσης υπηρεσιών εκτιμάται σε 4,0% ετησίως και είναι η εντονότερη από το 3ο τρίμηνο του 2021. Αυτή η εξέλιξη μπορεί, εν μέρει, να αποδοθεί και στην επίσπευση κάποιων παραγγελιών και αγορών από τα νοικοκυριά, υπό τον φόβο επιτάχυνσης του πληθωρισμού, η οποία οδήγησε σε προτεραιοποίηση της κατανάλωσης αγαθών έναντι υπηρεσιών.

Αντιθέτως, η δημόσια κατανάλωση επιταχύνθηκε αισθητά στο 1,6% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026, από 0,4% το 2025. Η εν λόγω αύξηση, σε συνδυασμό με την αύξηση των δαπανών από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων («ΠΔΕ») και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας («ΤΑΑ») συνδυαστικά κατά 15,5% ετησίως (+0,3% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση), εκτιμάται ότι μεταφράζεται σε συνδυαστική ώθηση 0,6 π.μ. στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ το ίδιο τρίμηνο, υπογραμμίζοντας τη σημαντική ενίσχυση της δραστηριότητας που προέρχεται από τον Δημόσιο Τομέα.

Μεγαλύτερη από το αναμενόμενο ήταν η επιβάρυνση από τη νέα σημαντική συρρίκνωση των αποθεμάτων σε ετήσια βάση, για 4ο συνεχές τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή αποδυνάμωσε κατά 1,5 π.μ. τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ το 1ο τρίμηνο και συνιστά τη μεγαλύτερη σωρευτική απομείωση αποθεμάτων, σε απόλυτους όρους, από το 2008. Η εν λόγω εξέλιξη αντανακλά, κυρίως: α) την ανθεκτική ζήτηση για αγαθά, β) την αυξημένη χρήση παραγωγικών εισροών, λόγω της συνεχιζόμενης ενίσχυσης της βιομηχανικής παραγωγής, γ) την ολοκλήρωση επενδυτικών έργων, τα οποία, κατά τη φάση υλοποίησής τους, είχαν οδηγήσει σε προσωρινή συσσώρευση αποθεμάτων λόγω των προδιαγραφών στατιστικής καταγραφής τους, και δ) τη διστακτικότητα των επιχειρήσεων − ή σε ορισμένες περιπτώσεις την αδυναμία τους − να αναπληρώσουν τα μειωμένα αποθέματά τους, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, εν μέσω διαταραχών στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να επιβραδυνθεί περαιτέρω το 2ο τρίμηνο

Οι αναταράξεις στην αγορά ενέργειας παραμένουν σημαντικές, ενώ η αποκλιμάκωση των τιμών πετρελαίου αναμένεται να συντελεστεί με βραδύτερο ρυθμό κατά το 2ο εξάμηνο του 2026 από ό,τι διαφαινόταν από τα σχετικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (energy commodity futures) στις ενεργειακές αγορές το προηγούμενο δίμηνο. Οι τιμές του πετρελαίου στην αγορά spot παρέμειναν άνω των 100 $/βαρέλι, κατά μέσο όρο, τον Μάιο – υποχωρώντας σε περίπου 95 $/βαρέλι στις αρχές Ιουνίου. Παρομοίως, ο πληθωρισμός (ΔΤΚ) στην Ελλάδα κινείται επί του παρόντος στο ανώτερο εύρος των προβλέψεών μας – άνω του 5,0% στο 2ο τρίμηνο του 2026 – επιβαρύνοντας περαιτέρω την καταναλωτική ψυχολογία, παρά τον αντισταθμιστικό ρόλο των νέων μέτρων δημοσιονομικής στήριξης €0,8 δισ. που ανακοινώθηκαν το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου, εκ των οποίων τα €0,6 δισ. με άμεση εφαρμογή κατά το 2ο τρίμηνο του 2026, με στόχο τον περιορισμό των επιπτώσεων του αυξημένου ενεργειακού κόστους και τη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών.

Αναφορικά με τους δείκτες υψηλής συχνότητας για την Ελλάδα, το 2ο τρίμηνο του 2026 ξεκίνησε με περαιτέρω επιδείνωση του οικονομικού κλίματος τον Απρίλιο και αποδυνάμωση των συνθηκών στους περισσότερους τομείς, ενώ ακολούθησε αξιόλογη ανάκαμψη τον Μάιο. Η βελτίωση ήταν εντονότερη στη βιομηχανία και το λιανικό εμπόριο, ενώ η εμπιστοσύνη στον κατασκευαστικό τομέα ανήλθε σε υψηλό 26 ετών τον ίδιο μήνα, πιστοποιώντας το ρόλο των σημαντικών έργων και την ευρύτερη επενδυτική δυναμική στο να «θωρακίσουν» τις επιδόσεις του συγκεκριμένου κλάδου.

Κατά μέσο όρο, ο δείκτης οικονομικού κλίματος («ESI») παρέμεινε το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου σε παρόμοιο επίπεδο με το 1ο τρίμηνο, καθώς η ανοδική δυναμική κατασκευών και λιανικού εμπορίου, σε συνδυασμό με την ανάκαμψη της βιομηχανικής εμπιστοσύνης τον Μάιο, αντιστάθμισαν την υποχώρηση της εμπιστοσύνης στις υπηρεσίες και την κατανάλωση.

Τα στοιχεία για την αγορά εργασίας υποδηλώνουν μικρή εξασθένηση τον Απρίλιο, αντανακλώντας δυνητικά τη μειωμένη ζήτηση για υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, η απασχόληση συρρικνώθηκε οριακά κατά 0,1% ετησίως τον Απρίλιο, μετά από αύξηση 1,2% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026 (καθοδικά αναθεωρημένη από 2,8%) και 1,5% ετησίως στο σύνολο του 2025. Ωστόσο, το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 9,5% τον Απρίλιο από το − ανοδικά αναθεωρημένο − 9,7% το 1ο τρίμηνο του 2026.

Η ετήσια μεταβολή των εσόδων από ΦΠΑ επιβραδύνθηκε σε 11,1% τον Απρίλιο − παρά τον υψηλότερο πληθωρισμό − από 15,3% ετησίως το 1ο τρίμηνο του 2026.

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία (flash estimate) της Eurostat ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ανήλθε σε 5% τον Μάιο.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η εξέλιξη του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) του μηνός Μαΐου 2026 (έτος αναφοράς 2020=100,0) έχει ως εξής:

Από τη σύγκριση του Γενικού ΔΤΚ του μηνός Μαΐου 2026 με τον αντίστοιχο Δείκτη του Μαΐου 2025 προέκυψε αύξηση 5,2% έναντι αύξησης 2,5% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του έτους 2025 με το 2024.

Ο Γενικός ΔΤΚ κατά τον μήνα Μάιο 2026, σε σύγκριση με τον Απρίλιο 2026 δεν παρουσίασε μεταβολή. Κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους σημειώθηκε αύξηση 0,2%.

Ο μέσος ΔΤΚ του δωδεκαμήνου Ιουνίου 2025 – Μαΐου 2026, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του δωδεκαμήνου Ιουνίου 2024 – Μαΐου 2025, παρουσίασε αύξηση 3,1%, έναντι αύξησης 2,5% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του δωδεκαμήνου Ιουνίου 2024 – Μαΐου 2025 με το δωδεκάμηνο Ιουνίου 2023 – Μαΐου 2024.

Στο 4,9% ο εναρμονισμένος πληθωρισμός

Η εξέλιξη του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) του μηνός Μαΐου 2026 (έτος αναφοράς 2025=100,0) έχει ως εξής:

Ο ΕνΔΤΚ του μηνός Μαΐου 2026, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του Μαΐου 2025, παρουσίασε αύξηση 4,9% έναντι αύξησης 3,3% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του έτους 2025 με το 2024.

Ο ΕνΔΤΚ κατά τον μήνα Μάιο 2026, σε σύγκριση με τον Απρίλιο 2026 παρουσίασε αύξηση 0,6% έναντι αύξησης 0,4% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους.

Ο μέσος ΕνΔΤΚ του δωδεκαμήνου Ιουνίου 2025 – Μαΐου 2026, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του δωδεκαμήνου Ιουνίου 2024 – Μαΐου 2025, παρουσίασε αύξηση 3,2% έναντι αύξησης 3,0% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του δωδεκαμήνου Ιούνιου 2024 – Μαΐου 2025 με το δωδεκάμηνο Ιουνίου 2023 – Μαΐου 2024.