Η έκθεση υπογραμμίζει ότι, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και επιδείνωσης των διατλαντικών σχέσεων, η επιτυχία της SIU θα είναι καθοριστική για τη διατήρηση του ρόλου της Ευρώπης ως σημαντικού παίκτη στις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές.

Παρότι οι πρωτοβουλίες που έχουν ανακοινωθεί θεωρούνται θετικές για την ανθεκτικότητα της χρηματοδότησης και τη μετάδοση της πιστωτικής επέκτασης στην οικονομία, η DBRS προειδοποιεί ότι η πρόοδος εξακολουθεί να σκοντάφτει σε χρόνιες αδυναμίες, όπως η κατακερματισμένη εποπτεία, οι διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες και οι δυσκολίες στις διασυνοριακές συναλλαγές.

Η ενοποίηση των αγορών στο επίκεντρο

Η DBRS θεωρεί ότι το σημαντικότερο κομμάτι της πρωτοβουλίας είναι το πακέτο μέτρων για την ενοποίηση των αγορών και την ενίσχυση της εποπτείας, το οποίο παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025.

Στόχος των παρεμβάσεων είναι η άρση εμποδίων που εξακολουθούν να κατακερματίζουν την ενιαία αγορά στις συναλλαγές, τις υπηρεσίες μετασυναλλακτικής υποστήριξης και τη διαχείριση κεφαλαίων, καθώς και η ενίσχυση της εποπτείας και της καινοτομίας.

Παρά το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις σε τομείς όπως η φορολογία, το εταιρικό δίκαιο και οι διαδικασίες αφερεγγυότητας, η DBRS εκτιμά ότι η εφαρμογή της SIU θα μπορούσε σταδιακά να βελτιώσει το περιβάλλον λειτουργίας των χρηματιστηρίων, των αποθετηρίων τίτλων, των χρηματοπιστωτικών υποδομών και των εταιρειών διαχείρισης κεφαλαίων.

Οι θετικές επιπτώσεις αναμένεται να προκύψουν μέσα από τη μείωση των λειτουργικών τριβών, την ενίσχυση της διασυνοριακής συνέπειας και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές.

Καθοριστικός ο ρόλος της εποπτείας

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην ενίσχυση της εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη εκφράσει τη στήριξή της στις προτάσεις της Κομισιόν, χαρακτηρίζοντάς τες φιλόδοξο βήμα προς βαθύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και του εποπτικού πλαισίου.

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι η ενίσχυση των διασυνοριακών μηχανισμών και η πιο ολοκληρωμένη εποπτεία μεγάλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών θα συμβάλουν στη βελτίωση της ρευστότητας και της αποτελεσματικότητας των ευρωπαϊκών αγορών.

Για τη DBRS, η ενίσχυση της κοινής εποπτείας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις ώστε η πρωτοβουλία να αποκτήσει ουσιαστικό οικονομικό αποτύπωμα.

Οι τράπεζες περιμένουν ώθηση από τις τιτλοποιήσεις

Για τον τραπεζικό κλάδο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η μεταρρύθμιση του πλαισίου τιτλοποιήσεων.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε τον Δεκέμβριο του 2025 στη θέση του για την αναζωογόνηση της αγοράς τιτλοποιήσεων στην ΕΕ, η οποία παραμένει ιδιαίτερα μικρή σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με την έκθεση, ο συνολικός όγκος ευρωπαϊκών τιτλοποιήσεων το 2025 αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το 15% του αντίστοιχου αμερικανικού όγκου.

Η Κομισιόν και τα κράτη-μέλη θεωρούν ότι η αναβάθμιση του πλαισίου μπορεί να ενισχύσει τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων και έργων υποδομής, ενώ παράλληλα θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η DBRS επισημαίνει ότι το βασικό ζητούμενο είναι να αποκτήσουν οι τράπεζες μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των ισολογισμών τους. Εφόσον οι νέοι κανόνες καταστήσουν τις τιτλοποιήσεις πιο λειτουργικές χωρίς να υπονομεύεται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, τα οφέλη θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν αποτελεσματικότερη χρήση κεφαλαίων, περισσότερες επιλογές χρηματοδότησης και καλύτερη διαχείριση ρευστότητας.

Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων παραμένει τραπεζοκεντρική

Η έκθεση τονίζει ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις τράπεζες.

Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στις αγορές ομολόγων ή σε εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης.

Η διεύρυνση της αγοράς τιτλοποιήσεων θα μπορούσε επομένως να απελευθερώσει κεφάλαια για νέο δανεισμό και να ενισχύσει συνολικά τη χρηματοδοτική ικανότητα του τραπεζικού συστήματος.

Η DBRS υπογραμμίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των αυξημένων επενδυτικών αναγκών που δημιουργούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η άμυνα, οι υποδομές και η τεχνητή νοημοσύνη.

Ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικά ταμεία στο προσκήνιο

Ένα ακόμη βασικό σκέλος της SIU αφορά στην κινητοποίηση θεσμικών κεφαλαίων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Οκτώβριο του 2025 μέτρα που αποσκοπούν στην αξιοποίηση κεφαλαίων τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών, μέσω αλλαγών στο κανονιστικό πλαίσιο Solvency II και στη μεταχείριση των επενδύσεων σε μετοχές.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι αλλαγές αυτές θα ενισχύσουν τις επενδύσεις σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και θα συμβάλουν στην περαιτέρω ενοποίηση των κεφαλαιαγορών.

Η DBRS θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αγορών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα ασφαλιστικών εταιρειών και συνταξιοδοτικών ταμείων να χρηματοδοτήσουν πιο ενεργά έργα υποδομών, αμυντικές επενδύσεις και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τόσο η πρόταση αναθεώρησης του πανευρωπαϊκού ατομικού συνταξιοδοτικού προϊόντος (PEPP) όσο και η διαβούλευση για τις εξόδους από επενδύσεις private equity.

Οι δομικές αδυναμίες επιβραδύνουν την πρόοδο

Παρά την πρόοδο που έχει καταγραφεί, η DBRS θεωρεί ότι ο κατακερματισμός παραμένει η σημαντικότερη πρόκληση.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές της ΕΕ εξακολουθούν να λειτουργούν με σημαντικά εμπόδια που περιορίζουν την κλίμακα, την ανταγωνιστικότητα και τη διασυνοριακή δραστηριότητα.

Αντίστοιχα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο παραδέχεται ότι η πρωτοβουλία εξακολουθεί να εξελίσσεται μέσα από πολλαπλές νομοθετικές και πολιτικές διαδικασίες και δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα πλήρως ενοποιημένο πλαίσιο αγοράς.

Για τον λόγο αυτό, η DBRS εκτιμά ότι μέσα στους επόμενους 18 έως 24 μήνες η πιθανότερη εξέλιξη είναι η σταδιακή βελτίωση και όχι μια ριζική μεταμόρφωση του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Επιπλέον, η πολιτική αντίσταση που εξακολουθεί να υπάρχει απέναντι σε πιο συγκεντρωτικά μοντέλα εποπτείας, κυρίως από μικρότερα χρηματοοικονομικά κέντρα, ενδέχεται να περιορίσει την τελική έκταση των μεταρρυθμίσεων.

Θετική κατεύθυνση, αλλά ακόμη μακριά από τον στόχο

Συνολικά, η DBRS αξιολογεί θετικά την πορεία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, θεωρώντας ότι πλέον αγγίζει τα σημεία που επηρεάζουν άμεσα τη χρηματοδοτική ικανότητα και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών αγορών.

Η βαθύτερη ενοποίηση της εποπτείας, η αναβάθμιση των χρηματοπιστωτικών υποδομών, η ενίσχυση των τιτλοποιήσεων και η μεγαλύτερη συμμετοχή θεσμικών επενδυτών θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα πιο αποτελεσματικό περιβάλλον χρηματοδότησης για τράπεζες, επιχειρήσεις και εκδότες τίτλων.

Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Ευρώπη θα καταφέρει να μειώσει τον κατακερματισμό που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις κεφαλαιαγορές της. Μέχρι να συμβεί αυτό, η SIU παραμένει μια πολλά υποσχόμενη αλλά ακόμη ημιτελής μεταρρύθμιση για το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Η πρωτοβουλία υπερβαίνει ακόμη και το αυστηρό πλαίσιο που υιοθέτησε η Αυστραλία το 2025 και σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στη βρετανική προσέγγιση απέναντι στη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών από ανηλίκους.

«Σήμερα μπορώ να ανακοινώσω ότι η κυβέρνηση θα απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για όλα τα παιδιά κάτω των 16 ετών», δήλωσε ο Στάρμερ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου τη Δευτέρα.

«Δεν είμαι διατεθειμένος να συμβιβαστώ όσον αφορά στην ασφάλεια και την ευτυχία των παιδιών μας. Γι’ αυτό η απαγόρευση πρέπει να γίνει και γι’ αυτό θα γίνει», πρόσθεσε.

Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο

Σύμφωνα με τον Βρετανό πρωθυπουργό, οι ανήλικοι κάτω των 16 ετών θα αποκλειστούν από όλες τις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Παράλληλα, η κυβέρνηση σχεδιάζει πρόσθετους περιορισμούς που χαρακτηρίζει «παγκόσμιας πρωτοπορίας», ώστε να αποτρέπεται η επικοινωνία παιδιών με αγνώστους μέσω διαδικτυακών παιχνιδιών και υπηρεσιών ζωντανής μετάδοσης χωρίς την επίβλεψη ενηλίκων.

Η σχετική νομοθεσία αναμένεται να εγκριθεί έως το τέλος του έτους, ενώ η εφαρμογή των μέτρων έχει προγραμματιστεί για την άνοιξη του 2027.

Για την επιβολή των περιορισμών θα χρησιμοποιηθούν συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, ενώ προβλέπονται ορισμένες εξαιρέσεις για εκπαιδευτικές ή παιδικές υπηρεσίες, όπως το YouTube Kids και το Google Classroom.

«Τα social media είναι σχεδιασμένα για να προκαλούν εθισμό»

Ο Στάρμερ αναγνώρισε ότι η απόφαση θα έχει κόστος και θα προκαλέσει αντιδράσεις, υποστήριξε όμως ότι τα οφέλη υπερτερούν.

Όπως ανέφερε, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που ενισχύει τον εθισμό και αποσπά την προσοχή των παιδιών από σημαντικές δραστηριότητες της καθημερινότητας.

Ειδική αναφορά έκανε στις λειτουργίες ατελείωτης κύλισης περιεχομένου, υποστηρίζοντας ότι εμποδίζουν τα παιδιά να διαβάσουν, να κάνουν τα μαθήματά τους, να παίξουν με φίλους ή να κοιμηθούν σε φυσιολογικές ώρες.

Ερωτηθείς αν ανησυχεί για πιθανές αντιδράσεις από τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ή από τις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, ο Βρετανός πρωθυπουργός απάντησε ότι η προστασία των παιδιών δεν συγκρούεται με την τεχνολογική πρόοδο και την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

«Πρόκειται για μάχη υπέρ αυτού που θεωρούμε σωστό. Είμαι υποστηρικτής της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε.

Πολιτική συγκυρία με υψηλό ρίσκο

Η ανακοίνωση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τον Κιρ Στάρμερ.

Ο πρωθυπουργός αναχωρεί για τη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία, ενώ βρίσκεται αντιμέτωπος με ερωτήματα σχετικά με τις πρόσφατες παραιτήσεις κορυφαίων στελεχών της κυβέρνησής του και με τις αβεβαιότητες γύρω από τον αμυντικό προϋπολογισμό της χώρας.

Η χρονική στιγμή της εξαγγελίας έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις.

Ο Ίαν Ράσελ, πατέρας της Μόλι Ράσελ, της έφηβης που αυτοκτόνησε το 2017 έπειτα από έκθεση σε επιβλαβές διαδικτυακό περιεχόμενο, δήλωσε στο BBC ότι θα ήταν «καταδικαστέο» αν ο πρωθυπουργός προχωρούσε σε μια τόσο σημαντική απόφαση κυρίως για πολιτικούς λόγους και ενόψει πιθανών εσωκομματικών προκλήσεων.

Πρόσθετες επικρίσεις διατυπώνονται επειδή η δημόσια διαβούλευση για την προστασία των νέων στο διαδίκτυο ολοκληρώθηκε πριν από λιγότερο από τρεις εβδομάδες.

Σύμφωνα με πληροφορίες από κυβερνητικούς κύκλους, ακόμη και υπουργοί της κυβέρνησης θεωρούν ότι η επιλογή της πλήρους απαγόρευσης για τους κάτω των 16 ετών προωθήθηκε με υπερβολική βιασύνη ενόψει της κρίσιμης αναπληρωματικής εκλογής που διεξάγεται την Πέμπτη.

Κατηγορίες για πολιτική σκοπιμότητα

Οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι προωθεί μια «πρόχειρη και ανεπαρκώς επεξεργασμένη πολιτική» με στόχο να δημιουργήσει πολιτική παρακαταθήκη για τον πρωθυπουργό.

Η πίεση αυξάνεται καθώς ο βασικός εσωκομματικός αντίπαλος του Στάρμερ, Άντι Μπέρναμ, θεωρείται φαβορί για την κατάκτηση έδρας στη βορειοδυτική Αγγλία στις επικείμενες εκλογές.

Εάν επικρατήσει απέναντι στο Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, ενδέχεται να αμφισβητήσει ευθέως την ηγεσία του Στάρμερ, ανοίγοντας τον δρόμο για μια εσωκομματική αναμέτρηση μέσα στο καλοκαίρι.

Οι παραιτήσεις και η μάχη για τις αμυντικές δαπάνες

Η κυβέρνηση προσπαθεί ταυτόχρονα να ανασυνταχθεί μετά το κύμα παραιτήσεων που σημειώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα.

Ανάμεσα στους αποχωρήσαντες ήταν ο υπουργός Άμυνας, Τζον Χίλι, ο υφυπουργός Άμυνας, Αλ Καρνς, και δύο ακόμη κυβερνητικοί συνεργάτες.

Ο Χίλι κατηγόρησε τον πρωθυπουργό ότι δεν εξασφάλισε επαρκή αύξηση των αμυντικών δαπανών σε μια περίοδο κατά την οποία η Βρετανία αντιμετωπίζει αυξημένες απειλές από τη Ρωσία και άλλους γεωπολιτικούς αντιπάλους.

Ωστόσο, η υπουργός Πολιτισμού, Λίζα Νάντι, αποκάλυψε ότι η κυβέρνηση συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις για εξεύρεση πρόσθετων πόρων από άλλα υπουργεία προκειμένου να ενισχυθεί ο αμυντικός προϋπολογισμός.

«Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή», δήλωσε στο BBC, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο Στάρμερ εξετάζει πρόσθετη χρηματοδότηση για τις ένοπλες δυνάμεις.

Μια τέτοια κίνηση θα βοηθούσε τη Βρετανία να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της προς τους συμμάχους της. Ταυτόχρονα όμως εγκυμονεί πολιτικούς κινδύνους για τον πρωθυπουργό, καθώς μετά την παραίτηση του υπουργού Άμυνας θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως ακόμη μία αναδίπλωση της κυβέρνησής του.

Η απαγόρευση των social media για τους ανηλίκους αποτελεί έτσι όχι μόνο μια σημαντική κοινωνική μεταρρύθμιση, αλλά και ένα πολιτικό στοίχημα υψηλού ρίσκου για τον Κιρ Στάρμερ, σε μια περίοδο που η ηγεσία του δοκιμάζεται τόσο εντός όσο και εκτός του κόμματός του.

Όπως τόνισε, η συμφωνία «αποτελεί το πρώτο στάδιο για να διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και στη συνέχεια να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις για κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά και άλλα σημαντικά θέματα που είναι καθοριστικά για τη σταθερότητα στην περιοχή».

«Κρατάμε τα δάχτυλά μας σταυρωμένα ώστε να υλοποιηθεί η συμφωνία, διότι όλοι χρειάζονται να παραμείνουν ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ και, φυσικά, να σταματήσει αυτός ο πόλεμος», επισήμανε.

Ερωτηθείσα για το αν οι Ευρωπαίοι θα εμπλακούν και θα συμμετάσχουν στις σχετικές διεργασίες, η κ. Κάλας ανέφερε ότι το θέμα θα συζητηθεί με τους υπουργούς Εξωτερικών, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε επαφή τόσο με το Ιράν όσο και με τους εταίρους της στον Κόλπο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Βρισκόμαστε σε επαφή με το Ιράν, αλλά και με τους εταίρους μας στον Κόλπο, καθώς και με τους Αμερικανούς ομολόγους μας, προκειμένου να προσφέρουμε βοήθεια. Διαθέτουμε τεχνογνωσία όσον αφορά, για παράδειγμα, τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά μπορούμε να προσφέρουμε και άλλου είδους βοήθεια», δήλωσε.

Αναφορικά με το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων κατά του Ιράν, η Ύπατη Εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι η αποκλιμάκωση της έντασης. «Σήμερα προσπαθούμε να αποκλιμακώσουμε την κατάσταση. Συζητούμε τι περισσότερο μπορούμε να κάνουμε τώρα που έχουμε εισέλθει σε αυτή τη δεύτερη φάση και τι μπορεί να προσφέρει η Ευρώπη», ανέφερε.

Η Κάγια Κάλας αναφέρθηκε τέλος στην κατάσταση στον Λίβανο, τονίζοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να χρειάζεται στήριξη, ενώ αποκάλυψε ότι εξετάζεται και το μέλλον της Προσωρινής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL). «Ο Λίβανος εξακολουθεί να χρειάζεται βοήθεια. Θα δούμε αν θα προχωρήσουμε σε δική μας επιχείρηση και ποια θα μπορούσε να είναι η αποστολή και οι αρμοδιότητές της», δήλωσε, σημειώνοντας ότι η τρέχουσα αποστολή πρόκειται να λήξει.

Μιλώντας στο γαλλικό ραδιόφωνο France Culture τη Δευτέρα, η επικεφαλής της ΕΚΤ σημείωσε ότι οι έμμεσες επιπτώσεις του πληθωρισμού γίνονται πλέον αισθητές σχεδόν παντού.

Ανησυχία για τον πληθωρισμό μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Η παρέμβαση της Λαγκάρντ έρχεται λίγες ημέρες μετά την πρώτη αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ από το 2023, σε μια συγκυρία όπου ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει σημαντικά τις πληθωριστικές πιέσεις μέσω της ανόδου του ενεργειακού κόστους.

Οι αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας δεν αποκλείουν νέα αύξηση επιτοκίων ήδη από τη συνεδρίαση του Ιουλίου. Μεταξύ αυτών, ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, έχει προειδοποιήσει ότι οι τιμές ενδέχεται να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμη και αν η σύγκρουση με το Ιράν τερματιστεί σύντομα.

«Πρέπει να νικήσουμε τον πληθωρισμό»

Η αύξηση του κόστους δανεισμού προκαλεί ήδη ανησυχίες σε οικονομολόγους και αναλυτές για τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Απαντώντας στις επικρίσεις, ιδιαίτερα από τη Γαλλία, ότι η αυστηρότερη νομισματική πολιτική ενδέχεται να πλήξει την οικονομική δραστηριότητα, η Λαγκάρντ υποστήριξε πως η καταπολέμηση του πληθωρισμού αποτελεί μονόδρομο.

«Ακούω συχνά την κριτική ότι τα μέτρα αυτά θα πλήξουν την ανάπτυξη. Όμως οφείλω να καταπολεμήσω τον πληθωρισμό εάν επανεμφανιστεί. Αν ξεφύγει από τον έλεγχο, η επιστροφή του σε φυσιολογικά επίπεδα θα είναι πολύ πιο δύσκολη και πολύ πιο δαπανηρή», δήλωσε.

Όπως τόνισε, ένα περιβάλλον διαρκώς υψηλού πληθωρισμού δεν είναι αποδεκτό ούτε για τους καταναλωτές ούτε για τις επιχειρήσεις.

Θετική η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Η επικεφαλής της ΕΚΤ σχολίασε επίσης τη συμφωνία-πλαίσιο που ανακοίνωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Η Λαγκάρντ χαρακτήρισε θετική την εξέλιξη, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιβεβαιωθεί τις επόμενες ημέρες και θα συνοδευτεί από την υπογραφή σχετικού μνημονίου κατανόησης.

«Εάν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν και ακολουθήσει η υπογραφή συμφωνίας, πρόκειται για μια πολύ καλή εξέλιξη. Ιδίως αν οδηγήσει στην επαναλειτουργία και την αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ», ανέφερε.

Η επενδυτική εταιρεία Kingdom Holding Co. του πρίγκιπα Αλ Ουαλίντ μπιν Ταλάλ κατέγραψε ισχυρή άνοδο κατά την έναρξη των συναλλαγών την Κυριακή, καθώς η εκρηκτική άνοδος της μετοχής της SpaceX αύξησε την αξία της συμμετοχής της σε σχεδόν 7 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο μισό της χρηματιστηριακής αξίας της σαουδαραβικής εταιρείας.

Σύμφωνα με την Kingdom Holding, η εταιρεία κατέχει 42,4 εκατομμύρια μετοχές της SpaceX, οι οποίες αποτιμώνται σε περίπου 6,8 δισ. δολάρια με βάση την τιμή κλεισίματος της μετοχής. Η μετοχή της Kingdom ενισχύθηκε έως και 5%, ανεβάζοντας τη χρηματιστηριακή της αξία στα 56 δισ. ριάλ, ή περίπου 14,9 δισ. δολάρια.

Η μεγαλύτερη IPO όλων των εποχών

Η SpaceX, γνωστή επισήμως ως Space Exploration Technologies, ξεκίνησε τη διαπραγμάτευσή της στη Wall Street την Παρασκευή, αφού άντλησε 75 δισ. δολάρια μέσω της μεγαλύτερης δημόσιας εγγραφής στην ιστορία των αγορών.

Η μετοχή ολοκλήρωσε την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης με άνοδο 19%, κλείνοντας στα 160,95 δολάρια και δημιουργώντας δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια υπεραξιών για περιορισμένο αριθμό επενδυτών.

Μεταξύ των μεγάλων κερδισμένων συγκαταλέγεται το Founders Fund του Πίτερ Τιλ, το οποίο κατέχει περίπου το 3% της εταιρείας, ενώ η Andreessen Horowitz αναμένεται να καταγράψει τη μεγαλύτερη επενδυτική απόδοση στην ιστορία της. Η Sequoia Capital, που επένδυσε στη SpaceX στα τέλη του 2019, διαθέτει περίπου το 1,5% της εταιρείας.

Νωρίτερα μέσα στον μήνα, η Kingdom Holding είχε ανακοινώσει ότι το ποσοστό συμμετοχής της αντιστοιχεί στο 0,34% της SpaceX, ενώ η προσωπική έκθεση του πρίγκιπα Αλ Ουαλίντ ανέρχεται περίπου στο 0,29% της εταιρείας πυραυλικών και δορυφορικών τεχνολογιών του Έλον Μασκ.

Η επένδυση αυτή έχει συμβάλει στην άνοδο της καθαρής περιουσίας του σαουδάραβα δισεκατομμυριούχου σε περισσότερα από 27 δισ. δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.

Ο Αλ Ουαλίντ συνδέθηκε στενότερα με το οικοσύστημα του Μασκ το 2022, όταν ο ιδρυτής της Tesla εξαγόρασε το Twitter έναντι 44 δισ. δολαρίων. Τότε ο σαουδάραβας επενδυτής διατήρησε τη συμμετοχή του στη συμφωνία, μαζί με επενδυτές όπως ο Λάρι Έλισον και η Andreessen Horowitz.

Η Σαουδική Αραβία επενδύει δυναμικά στην AI

Η εισαγωγή της SpaceX στο χρηματιστήριο αναμένεται να ωφελήσει και άλλους επενδυτές της Σαουδικής Αραβίας, συμπεριλαμβανομένου του κρατικού επενδυτικού ταμείου Public Investment Fund (PIF), το οποίο διατηρεί συμμετοχή στην Kingdom Holding.

Η εξέλιξη ενισχύει επίσης τη στρατηγική της χώρας για διαφοροποίηση της οικονομίας της πέρα από το πετρέλαιο, με την τεχνητή νοημοσύνη να αποτελεί βασικό πυλώνα του σχεδίου αυτού.

Η Humain, εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που υποστηρίζεται από το PIF, επένδυσε φέτος 3 δισ. δολάρια στην xAI του Έλον Μασκ, στο πλαίσιο χρηματοδότησης ύψους 20 δισ. δολαρίων. Η συμφωνία εξασφάλισε στη Humain σημαντική μειοψηφική συμμετοχή στην xAI, η οποία, σύμφωνα με την εταιρεία, θα μετατραπεί σε μετοχές της SpaceX.

Ο αγώνας των κρατών του Κόλπου για την AI

Παράλληλα, επενδυτές από ολόκληρη τη Μέση Ανατολή αυξάνουν την έκθεσή τους στο οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης.

Η MGX του Αμπού Ντάμπι διαθέτει συμμετοχές στις εταιρείες Anthropic, OpenAI και xAI, αποκτώντας πρόσβαση σε τρεις από τις σημαντικότερες εταιρείες AI παγκοσμίως. Αντίστοιχη στρατηγική ακολουθεί και το Κατάρ, το οποίο έχει επενδύσει τόσο στην Anthropic όσο και στην xAI.

Ωστόσο, η ενασχόληση των χωρών του Κόλπου με τις τεχνολογίες αιχμής δεν είναι νέα. Η IHC του Αμπού Ντάμπι είχε επενδύσει στη SpaceX ήδη από το 2020, ενώ η Aabar είχε αποκτήσει συμμετοχή στη Virgin Galactic του Ρίτσαρντ Μπράνσον από το 2009, πολλά χρόνια πριν η διαστημική οικονομία και η τεχνητή νοημοσύνη μετατραπούν σε παγκόσμιες επενδυτικές τάσεις.

Αναστάτωση επικρατεί εδώ και εβδομάδες στην Αλβανία όπου πραγματοποιούνται διαδηλώσεις κατά ενός σχεδίου τουριστικής αξιοποίησης του Τζάρεντ Κούσνερ, του γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Σήμερα, κάτοικοι του χωριού Ριόλ, που βρίσκεται σε μια περιοχή με αμμώδεις παραλίες και πευκοδάση στη βορειοδυτική Αλβανία, διαμαρτυρήθηκαν κατά ενός άλλου έργου, λέγοντας ότι αυτό κατασκευάζεται στην κατασχεμένη γη τους.

Οι διαδηλωτές κυμάτιζαν αλβανικές εθνικές σημαίες και φώναζαν «Επανάσταση» καθώς κατέστρεφαν τους φράχτες. Σημειώθηκαν μικροσυμπλοκές με την αστυνομία, αλλά οι αστυνομικοί δεν εμπόδισαν τους διαδηλωτές να να γκρεμίσουν τον φράχτη.

«Οι διαδηλώσεις δεν θα σταματήσουν μέχρι να αποζημιωθούν οι κάτοικοι του χωριού Ριόλ. Είμαστε 200 οικογένειες των οποίων η γη έχει κατασχεθεί», δήλωσε ο Ζέκε Νικολ Σουλανί, 56 ετών, ένας από τους γαιοκτήμονες που διαμαρτύρονται εδώ και μήνες.

Μια αλβανική εταιρεία αναπτύσσει ένα πολυτελές τουριστικό θέρετρο πέντε αστέρων στην περιοχή και το έργο έλαβε «ειδικό καθεστώς επενδυτή» από την αλβανική κυβέρνηση.

«Αυτό που συμβαίνει σε αυτή τη χώρα είναι τρέλα», δήλωσε ο Νικολίν Μαρκπαλάι, 60 ετών, ένας άλλος ντόπιος γαιοκτήμονας. «Ζητήσαμε από τους επενδυτές να έρθουν και να έχουν διαβούλευση με τους κατοίκους, αλλά αρνήθηκαν. Νομίζουν ότι μπορούν να πάρουν αναίμακτα όλο αυτόν τον πλούτο;»

Οι πιέσεις στην οικονομική προσιτότητα λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας που προκλήθηκαν από τον πόλεμο με το Ιράν οδήγησαν σε διεύρυνση του χάσματος μεταξύ των δαπανών των διαφόρων εισοδηματικών ομάδων, ανέφερε η Fed.

Οι καταναλωτές χαμηλού εισοδήματος παρουσίασαν τη μεγαλύτερη οικονομική πίεση.

Στην περιοχή του Κάνσας Σίτι, τα νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος χαρακτηριστικά «απέσπασαν κάθε δυνατή αξία από κάθε δολάριο πριν αποφασίσουν να το ξοδέψουν».

Μόνο τα νοικοκυριά υψηλότερου εισοδήματος, τα οποία είναι λιγότερο ευαίσθητα στις αυξήσεις των τιμών, παρέμειναν ανθεκτικά.

Το φαινόμενο της «οικονομίας σε σχήμα Κ» ήταν εμφανές σε ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο στην πολιτεία της Νέας Υόρκης. Το εμπορικό κέντρο ανέφερε ότι οι ενοικιαστές υψηλού επιπέδου αντιμετώπιζαν ιδιαίτερα ισχυρή ζήτηση για είδη πολυτελείας, με τους εύπορους αγοραστές να επικεντρώνονται στα αξεσουάρ, ειδικά στα ρολόγια χειρός. Ταυτόχρονα, οι ενοικιαστές λιανικής μεσαίου και χαμηλού επιπέδου σημείωσαν πιο συγκρατημένες πωλήσεις.

Στην Ατλάντα, ανάλυση υπέδειξε ότι οι καταναλωτές υψηλού επιπέδου επικεντρώνονταν στην «αδιαπραγμάτευτη πολυτέλεια».

Για να προσαρμοστούν, οι περισσότεροι Αμερικανοί στράφηκαν στις πιστωτικές κάρτες, μείωσαν τις επισκέψεις τους στα καταστήματα και επικεντρώθηκαν στα είδη πρώτης ανάγκης.

Συνολικά, η συγκρατημένη δαπάνη οδήγησε σε ελαφρύ έως μέτριο ρυθμό ανάπτυξης σε ολόκληρη τη χώρα, σύμφωνα με την έρευνα της Fed.

Οι προοπτικές για τους επόμενους έξι μήνες ήταν επίσης συγκρατημένες, με τις επιχειρήσεις να αναμένουν μικρές αλλαγές στην ανάπτυξη, ενώ η «αυξημένη αβεβαιότητα» επηρεάζει αρνητικά το κλίμα.

Ο πληθωρισμός δεν περιορίστηκε στις τιμές της βενζίνης. Οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας επεκτάθηκαν στις μεταφορές, τις συσκευασίες, τα είδη διατροφής και τα λιπάσματα.

Υπήρξαν επίσης αναφορές για υψηλότερες τιμές σε πολλά είδη εκτός του τομέα της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των επισκευών αυτοκινήτων και των ηλεκτρονικών ειδών.

Η έρευνα έδειξε ότι οι επιχειρήσεις ανησυχούσαν για τα περιθώρια κέρδους τους και συζητούσαν αν θα μετακυλήσουν τα υψηλότερα κόστη τους στους καταναλωτές.

Αρκετές περιφέρειες της Fed υπογράμμισαν τις στρατηγικές των επιχειρήσεων για τον περιορισμό του πληθωρισμού, συμπεριλαμβανομένων των προσαρμογών στην εφοδιαστική αλυσίδα, της μείωσης της προσφοράς και της απορρόφησης του υψηλότερου κόστους για τη διατήρηση της ζήτησης των πελατών.

Η αύξηση των μισθών παρέμεινε μέτρια έως συγκρατημένη, αλλά οι περιφέρειες της Fed ανέφεραν «συχνότερες αναπροσαρμογές μισθών και αυξήσεις του κόστους διαβίωσης για τη διαχείριση των αυξανόμενων πιέσεων από τα καύσιμα και άλλα οικιακά έξοδα».

Ο Σαλ Γκουατιέρι, ανώτερος οικονομολόγος της BMO Capital Markets, δήλωσε ότι αυτές οι αυξήσεις των μισθών θα μπορούσαν να μετατρέψουν το σοκ των τιμών του πετρελαίου «σε μια επίμονη γενική αύξηση του πληθωρισμού».

«Το Beige Book είναι «το τελευταίο προειδοποιητικό σημάδι ότι ο πληθωρισμός μετατρέπεται γρήγορα σε ένα επίμονο πρόβλημα», δήλωσε σύμφωνα με το MarketWatch, η Χέδερ Λονγκ, επικεφαλής αναλυτής της Navy Federal Credit Union. «Είναι ένα δύσκολο περιβάλλον για τη Fed και προς το παρόν η οικονομία έχει ένα πρόβλημα πληθωρισμού».

«Ο Κέβιν Γουόρς πρέπει να διαβεβαιώσει τον κόσμο — ειδικά τους επενδυτές ομολόγων — ότι θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να εξασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα», δήλωσε η Λονγκ.

Μετά την ήττα του Fidesz, το πολιτικό μέλλον του 62χρονου Όρμπαν μπήκε σε αβεβαιότητα και ο ίδιος δέχθηκε πιέσεις από ορισμένους πρώην πιστούς συμμάχους του να αποσυρθεί από την πολιτική, η πρώτη ανοιχτή αμφισβήτηση της ηγεσίας του από τότε που έγινε πρωθυπουργός της χώρας Ουγγαρίας το 2010.

Χωρίς άλλον υποψήφιο για την ηγεσία του κόμματος, 729 σύνεδροι από τους 737 ψήφισαν υπέρ της επανεκλογής του Όρμπαν στο συνέδριο του Fidesz, μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων MTI.

«Δεν τα παρατάω, ποτέ, ποτέ, ποτέ, ποτέ, ποτέ, δεν τα παρατάω», είπε ο τέως πρωθυπουργός στο συνέδριο σε ομιλία του πριν από την ψηφοφορία, επαναλαμβάνοντας ότι αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη για την εκλογική ήττα του κόμματος.

Ο Όρμπαν δήλωσε ότι το Fidesz ήταν ένα «φανταστικό κυβερνών κόμμα» για 16 χρόνια, αλλά χρειάζεται να προβεί σε αλλαγές για να γίνει ένα λειτουργικό κόμμα αντιπολίτευσης που θα μπορεί να είναι έτοιμο να κυβερνήσει ξανά.

Στις εκλογές του Απριλίου, το κόμμα Tisza του πρωθυπουργού Πέτερ Μαγιάρ κέρδισε κοινοβουλευτική πλειοψηφία δύο τρίτων, αρκετή για να ανατρέψει τις συνταγματικές αλλαγές του Όρμπαν.-

Στην ίδια ανάρτηση, ο Τραμπ ανέφερε πως αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, τα Στενά του Ορμούζ θα είναι “ανοικτά για όλους”.

Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ακόμη: “Σε κατάλληλη στιγμή, όταν όλα θα είναι ήρεμα, θα προχωρήσουμε και θα εξαλείψουμε την πυρηνική σκόνη”, υπογραμμίζοντας την πρόθεσή του για πλήρη σταθεροποίηση της περιοχής.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, μέσω του προσωπικού του λογαριασμού στο Truth Social, χαρακτήρισε την παλαιότερη συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα (JCPOA) ως έναν «εύκολο, όμορφο και στρωμένο δρόμο» που θα επέτρεπε στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ήδη από την προηγούμενη εξαετία.

Αντίθετα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρουσίασε τη δική του επερχόμενη διευθέτηση ως έναν απόλυτο «τοίχο», ο οποίος θα αποκλείσει οριστικά κάθε ενδεχόμενο πυρηνικού εξοπλισμού της Τεχεράνης, είτε μέσω ανάπτυξης, είτε μέσω αγοράς ή οποιασδήποτε άλλης μεθόδου.

Ο Τραμπ υπογράμμισε με έμφαση ότι η επίσημη υπογραφή των εγγράφων έχει προγραμματιστεί για αύριο, Κυριακή, και αμέσως μετά το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει πλήρως για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η νέα αυτή σχέση βασίζεται σε εντελώς διαφορετικά θεμέλια, καθώς, σε αντίθεση με τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε μετρητά που είχε δώσει η κυβέρνηση Ομπάμα, αυτή τη φορά δεν πρόκειται να ανταλλαγεί ούτε ένα δολάριο.

Στην ανάρτησή του o Ντόναλντ Τραμπ γράφει:

«Η Συμφωνία του Μπαράκ Χουσεΐν Ομπάμα με το Ιράν, η JCPOA, ήταν ένας εύκολος, όμορφος, ομαλός δρόμος προς ένα πυρηνικό όπλο, το οποίο το Ιράν θα είχε πριν από έξι χρόνια και θα το είχε χρησιμοποιήσει προ πολλού. Η Συμφωνία μου με το Ιράν είναι ακριβώς το αντίθετο, ΕΝΑ ΤΕΙΧΟΣ ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΟΠΛΟ!

» Στην πραγματικότητα, δεν θέλουν πλέον πυρηνικά όπλα, ούτε θα έχουν, ούτε μέσω αγοράς, ανάπτυξης ή οποιασδήποτε άλλης μορφής προμήθειας.

» Η Συμφωνία έχει προγραμματιστεί να υπογραφεί αύριο και αμέσως μετά την υπογραφή της, τα Στενά του Ορμούζ θα είναι ΑΝΟΙΧΤΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ.

» Η σχέση μας με το Ιράν είναι πολύ διαφορετική και καλύτερη από ό,τι είχαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Σε αντίθεση με τις εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε πληρωμές του Ομπάμα προς αυτούς, συμπεριλαμβανομένων 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε πράσινο, "ζεστό" χρήμα, τώρα δεν θα ανταλλάξει χέρια.

» Ανυπομονούμε να συνεργαστούμε με το Ιράν και ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, στο μέλλον. Ας ελπίσουμε ότι αυτή η διαδικασία θα εξελιχθεί γρήγορα, εύκολα και ομαλά. Αν όχι, έχουμε την απόλυτη εναλλακτική, ελπίζουμε να μην την ξαναχρησιμοποιήσουμε ποτέ! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!!! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».

Η «πυρηνική σκόνη» και το τελεσίγραφο των B-2

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά του Αμερικανού προέδρου στον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες σκοπεύουν να διαχειριστούν το υπάρχον πυρηνικό υλικό της ασιατικής χώρας, χρησιμοποιώντας σκληρή στρατιωτική ορολογία.

Παρά την πολεμική αυτή ρητορική, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την ελπίδα του για μια μακροχρόνια και ομαλή συνεργασία με το Ιράν και ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, επιθυμώντας η διαδικασία να ολοκληρωθεί γρήγορα και εύκολα.

Ωστόσο, έκλεισε το μήνυμά του στέλνοντας μια ξεκάθαρη προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, τονίζοντας ότι εάν τα πράγματα δεν εξελιχθούν ομαλά, η Ουάσιγκτον διατηρεί την «απόλυτη εναλλακτική λύση», εκφράζοντας πάντως την ευχή να μη χρειαστεί να χρησιμοποιηθεί ποτέ ξανά στο μέλλον.

Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είχε δηλώσει ότι μια συμφωνία «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά», επιβεβαιώνοντας την αυξανόμενη αισιοδοξία. Ωστόσο, όπως σημειώνει το CNN, ακόμη κι αν υπάρχει λόγος για συγκρατημένη ελπίδα, η συμφωνία δεν αποτελεί ειρηνευτική συνθήκη, αλλά το πρώτο βήμα σε μια μακρά και δύσκολη διαδικασία.

Το περιεχόμενο της ενδιάμεσης συμφωνίας

Η υπό διαπραγμάτευση ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει κοινές δεσμεύσεις σε ορισμένα από τα ευκολότερα ζητήματα, όπως ο τερματισμός του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και η άρση του αποκλεισμού από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, θα καθοριστεί χρονοδιάγραμμα 60 ημερών και συγκεκριμένη ατζέντα για τα πιο σύνθετα θέματα.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη έχει προχωρήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις, ενώ τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν διαφορετική εκδοχή της προσωρινής συμφωνίας. Την Παρασκευή (12/6), η ένταση αναζωπυρώθηκε όταν, μετά από δημοσιεύματα που περιέγραφαν μια συμφωνία ευνοϊκή για το Ιράν, ο Τραμπ εξαπέλυσε επίθεση στους ηγέτες της Τεχεράνης, χαρακτηρίζοντάς τους «πολύ άτιμους ανθρώπους» με τους οποίους «δεν υπάρχει τίποτα όπως καλή πίστη».

Τα σημεία τριβής

Ένα από τα βασικά ζητήματα είναι η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Η Ουάσιγκτον ζητά από την Τεχεράνη να εγκαταλείψει οριστικά κάθε πυρηνική δραστηριότητα και να δεσμευτεί «επ’ αόριστον» να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής και επιθεώρησης της δέσμευσης αυτής παραμένουν κρίσιμες και ασαφείς.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος έκανε λόγο για νέο καθεστώς επιθεώρησης, χωρίς όμως να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν το Ιράν θα εγκαταλείψει πλήρως το πρόγραμμά του ή θα περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε χαμηλά επίπεδα, επιτρέποντας τη χρήση του για ειρηνικούς σκοπούς.

Το κρίσιμο σημείο είναι η δυνατότητα επιβεβαίωσης της συμμόρφωσης. Ο Τραμπ, που έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία Ομπάμα «αδύναμη», καλείται τώρα να παρουσιάσει μια νέα συμφωνία ως πιο ισχυρή, παρότι η προηγούμενη προέβλεπε ήδη διεθνή επιθεώρηση από την πυρηνική υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών.

Το εμπλουτισμένο ουράνιο και τα παγωμένα κεφάλαια

Το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει το Ιράν παραμένει σημείο αντιπαράθεσης. Η Ουάσιγκτον ζητά την παράδοσή του, ωστόσο μεγάλο μέρος του βρίσκεται θαμμένο μετά από αμερικανικές επιδρομές. Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μη μεταφερθεί στις ΗΠΑ, αλλά να παραμείνει υπό επιτήρηση ή να «αραιωθεί» ώστε να μην είναι κατάλληλο για όπλα.

Παράλληλα, το ζήτημα των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν προκαλεί πολιτική πίεση στον Τραμπ. Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος έχει διαβεβαιώσει ότι «κανένα χρήμα δεν θα ανταλλάξει χέρια». Ωστόσο, δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής αποδέσμευσης κεφαλαίων.

Η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα για την περιφερειακή ασφάλεια. Ο πόλεμος ανέδειξε την ικανότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί το στρατηγικό πέρασμα ως μοχλό πίεσης, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία. Το ζητούμενο είναι πώς η νέα συμφωνία θα αποτρέψει παρόμοιες κινήσεις στο μέλλον.

Οι φιλοϊρανικές οργανώσεις

Αρχικά, στόχος της κυβέρνησης Τραμπ ήταν να εμποδίσει τη χρηματοδότηση οργανώσεων όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Ωστόσο, το ζήτημα έχει πλέον υποχωρήσει στη δημόσια ατζέντα. Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, το Ιράν φέρεται να έχει δεσμευτεί να μην χρηματοδοτεί τρομοκρατικές ομάδες, αν και η επαλήθευση αυτής της δέσμευσης παραμένει ασαφής.

Αναλυτές εκτιμούν ότι αν ο Τραμπ δεν εξασφαλίσει απτά αποτελέσματα και σε αυτό το πεδίο, θα είναι δύσκολο να παρουσιάσει τη συμφωνία ως πλήρη επιτυχία, δεδομένου ότι η αντιμετώπιση των φιλοϊρανικών οργανώσεων αποτελούσε έναν από τους τέσσερις βασικούς στόχους του από την αρχή του πολέμου.

Η αλληλουχία των εξελίξεων υπήρξε καταιγιστική. Πρώτα ήρθε η στρατιωτική σύγκρουση που πυροδότησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Στη συνέχεια ακολούθησε ο ουσιαστικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του πλανήτη. Τώρα, η διεθνής οικονομία αρχίζει να αντιλαμβάνεται τις πραγματικές συνέπειες αυτής της κρίσης στην καθημερινή λειτουργία των αγορών και των αλυσίδων εφοδιασμού.

Τα δεξαμενόπλοια που μετέφεραν πετρέλαιο, LNG, προϊόντα διύλισης, ουρία, αμμωνία, νάφθα, υδρογόνο και ήλιο σταμάτησαν ουσιαστικά να διέρχονται από τα Στενά από τα τέλη Φεβρουαρίου. Τα πλοία που είχαν ήδη αναχωρήσει πριν από τον αποκλεισμό κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό να φτάσουν στους προορισμούς τους, δίνοντας στις αγορές μια προσωρινή αίσθηση σταθερότητας. Όμως αυτό το «μαξιλάρι χρόνου» εξαντλείται πλέον.

Η οικονομία περνά σε φάση πραγματικής έλλειψης

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι μέχρι τώρα η αγορά λειτουργούσε κυρίως με προσδοκίες και φόβους. Οι ελλείψεις παρέμεναν περισσότερο θεωρητικές παρά ουσιαστικές, επειδή τα αποθέματα και οι προηγούμενες αποστολές συνέχιζαν να τροφοδοτούν την αγορά. Τώρα όμως η κατάσταση αλλάζει. Καθώς οι αποθήκες αδειάζουν και οι νέες ροές δεν αναπληρώνουν τις απώλειες, ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο πραγματικής στενότητας προϊόντων.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο και πολύ πιο επικίνδυνο περιβάλλον για τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες. Όταν η προσφορά βασικών αγαθών περιορίζεται σημαντικά, η οικονομία αναγκάζεται να μειώσει τη ζήτηση μέσω πιο επώδυνων μηχανισμών: αυξημένων τιμών, περιορισμών κατανάλωσης, ακόμη και δελτίων σε ορισμένες αγορές.

Η ενεργειακή κρίση δεν αφορά πλέον μόνο το κόστος του αργού πετρελαίου. Οι επιπτώσεις αρχίζουν να διαχέονται σε ολόκληρο το βιομηχανικό και καταναλωτικό σύστημα. Οι υψηλότερες τιμές καυσίμων ενισχύουν τον πληθωρισμό, πιέζουν τις μεταφορές και αυξάνουν το κόστος παραγωγής σε πλήθος κλάδων. Παράλληλα, η αυστηρότερη νομισματική πολιτική που πιθανότατα θα ακολουθήσει για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων ενδέχεται να οδηγήσει σε νέα παγκόσμια ύφεση.

Οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές

Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Οι επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές έχουν επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση. Διυλιστήρια στον Κόλπο έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, ενώ σημαντικές μονάδες LNG, όπως το συγκρότημα στο Ρας Λάφαν του Κατάρ, έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι ενεργειακές υποδομές δεν επανέρχονται γρήγορα. Η αποκατάσταση διυλιστηρίων, τερματικών σταθμών και εγκαταστάσεων επεξεργασίας απαιτεί χρόνο, τεράστια κεφάλαια και σταθερό περιβάλλον ασφαλείας. Όσο συνεχίζεται η στρατιωτική ένταση, η επαναφορά της παραγωγής στα προπολεμικά επίπεδα παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη.

Αυτή η πραγματικότητα αυξάνει τον φόβο ότι η παγκόσμια οικονομία δεν βρίσκεται μπροστά σε μια προσωρινή αναταραχή λίγων εβδομάδων, αλλά σε μια μακρότερη περίοδο διαρθρωτικής ενεργειακής αστάθειας.

Δεν λείπει μόνο το πετρέλαιο

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι αγορές, σύμφωνα με αναλυτές, είναι ότι αντιμετωπίζουν την κρίση αποκλειστικά ως πρόβλημα αργού πετρελαίου. Στην πραγματικότητα, οι ελλείψεις αφορούν πολύ πιο εξειδικευμένα και κρίσιμα προϊόντα.

Η περιοχή του Κόλπου δεν εξήγαγε μόνο αργό πετρέλαιο, αλλά και τεράστιες ποσότητες έτοιμων καυσίμων και διυλισμένων προϊόντων: ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών, βενζίνη, νάφθα και LPG. Αυτά τα προϊόντα τροφοδοτούσαν απευθείας τις εφοδιαστικές αλυσίδες της Ευρώπης και της Ασίας.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο επειδή τα διυλιστήρια σε πολλές χώρες έχουν σχεδιαστεί για συγκεκριμένους τύπους αργού πετρελαίου. Δεν είναι εύκολο να αντικατασταθούν άμεσα οι χαμένες ποσότητες από άλλες περιοχές του κόσμου. Η απλή αύξηση παραγωγής αλλού δεν αρκεί όταν η ποιότητα και τα χαρακτηριστικά του αργού διαφέρουν.

Αυτό εξηγεί γιατί οι κύριες ελλείψεις εντοπίζονται ήδη στα αεροπορικά καύσιμα και στο ντίζελ, προϊόντα που επηρεάζουν άμεσα μεταφορές, βιομηχανία και logistics.

Η εξάντληση των αποθεμάτων

Μέχρι σήμερα, η αγορά κατάφερε να συγκρατήσει μέρος των πιέσεων χάρη στη χρήση στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων. Όμως αυτή η δυνατότητα δεν είναι ανεξάντλητη.

Η αύξηση παραγωγής εκτός Κόλπου αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας βρίσκεται ακριβώς στις χώρες που πλήττονται από την κρίση. Η Ρωσία θεωρητικά θα μπορούσε να καλύψει μέρος των αναγκών, όμως αντιμετωπίζει πολιτικούς, τεχνικούς και γεωπολιτικούς περιορισμούς.

Οι αγωγοί που παρακάμπτουν τα Στενά διαθέτουν περιορισμένη χωρητικότητα, ενώ η επέκτασή τους απαιτεί χρόνια επενδύσεων. Παράλληλα, η παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης έχει περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, γεγονός που καθιστά αδύνατη μια γρήγορη προσαρμογή.

Το κόστος επανεκκίνησης ή δημιουργίας νέων μονάδων διύλισης είναι τεράστιο, ενώ οι επενδυτές διστάζουν να χρηματοδοτήσουν έργα που μπορεί να καταστούν οικονομικά ασύμφορα αν η κρίση εκτονωθεί.

Οι επιπτώσεις φτάνουν μέχρι τα τρόφιμα και τα μικροτσίπ

Η ενεργειακή κρίση επεκτείνεται πλέον και πέρα από τα καύσιμα. Οι διαταραχές επηρεάζουν κρίσιμες πρώτες ύλες για τη βιομηχανία και τη γεωργία.

Η μείωση της προσφοράς ηλίου προκαλεί πιέσεις στην παραγωγή μικροτσίπ και προηγμένων τεχνολογικών εφαρμογών. Ταυτόχρονα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα ουρίας, αμμωνίας, φωσφορικών αλάτων και άλλων χημικών πρώτων υλών απειλεί την παραγωγή λιπασμάτων.

Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος αγροτικής παραγωγής και ενδεχόμενη μείωση των παγκόσμιων αποδόσεων τροφίμων. Η κρίση, επομένως, δεν απειλεί μόνο την ενέργεια αλλά και τη διατροφική ασφάλεια.

Παράλληλα, η παγκόσμια ναυτιλία δέχεται ισχυρό πλήγμα. Οι εναλλακτικές διαδρομές είναι μεγαλύτερες, ακριβότερες και λιγότερο αποδοτικές. Επιπλέον, περίπου 20.000 ναυτικοί έχουν εγκλωβιστεί στην περιοχή του Κόλπου, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Οι αγορές ποντάρουν στην εκεχειρία

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι αγορές εξακολουθούν να ελπίζουν σε μια σταθερή εκεχειρία και στην πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Αυτό εξηγεί γιατί τα futures πετρελαίου συνεχίζουν να υποδηλώνουν μελλοντική αποκλιμάκωση τιμών.

Ωστόσο, η εικόνα αυτή μπορεί να αποδειχθεί υπερβολικά αισιόδοξη. Οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες παραμένουν τεράστιες. Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών δυνατοτήτων, ενώ η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να εγκαταλείψει εύκολα το στρατηγικό πλεονέκτημα που απέκτησε στον Κόλπο.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι δύο πλευρές μπορούν πραγματικά να φτάσουν σε μια συμφωνία που θα αποκαταστήσει την ομαλότητα στις ενεργειακές ροές. Και ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία, παραμένει ασαφές πώς θα εφαρμοστεί, ποιος θα την επιβλέπει και αν θα είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα.

Ο κίνδυνος νέας παγκόσμιας ύφεσης

Αν η κρίση παραταθεί, η παγκόσμια οικονομία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό: εκτίναξη τιμών ενέργειας, επίμονο πληθωρισμό, αυστηρότερη νομισματική πολιτική και ταυτόχρονη επιβράδυνση της ανάπτυξης.

Η ζήτηση για βασικά καύσιμα παραμένει σχετικά ανελαστική. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές ελλείψεις μπορούν να οδηγήσουν σε τεράστιες αυξήσεις τιμών. Η προσαρμογή της αγοράς ενδέχεται να γίνει μέσω βαθιάς ύφεσης, η οποία θα περιορίσει τελικά τη ζήτηση δια της οικονομικής συρρίκνωσης.

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ο κόσμος εισέρχεται στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση της Ιστορίας. Αν οι ροές από τον Κόλπο δεν αποκατασταθούν σύντομα και οι ζημιές στις υποδομές αποδειχθούν εκτεταμένες, η προειδοποίηση αυτή μπορεί να αποδειχθεί απόλυτα ρεαλιστική.

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται πλέον σε ένα επικίνδυνο σημείο καμπής. Και όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση -παρά τις τελευταίες προσπάθειες για ειρήνευση- στα Στενά του Ορμούζ, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ο κόσμος να περάσει από τον φόβο των ελλείψεων σε μια περίοδο πραγματικών ελλείψεων.