Κι αυτό γιατί είδε όλες οι επενδύσεις της σε επιθετικά όπλα να αχρηστεύονται, μιας και τα αντίμετρα τόσο στρατιωτικά όσο και πολιτικά της Αθήνας, εκμηδένισαν την επιθετική της διάταξη, που της έδινε προβάδισμα, και προκαλούσε φόβο.

Του Τάσου Παπαδόπουλου 

Με αφορμή και τον πόλεμο στον Κόλπο και τις επιθέσεις που δέχτηκε στο έδαφός της η Τουρκία, έγινε φανερή την αδυναμία της, να προστατεύσει τα σύνορά της. Χρειάστηκε να επιστρατευτουν αμυντικά οπλικά συστήματα από χώρες του ΝΑΤΟ, για να αναχαιτισθούν οι βαλλιστικοί πύραυλοι, που εκτοξεύθηκαν από το κατά τα άλλα φίλιο Ιράν.

Ξεκρέμαστος με αυτή την έννοια έμεινε ‘ο επιτήδειος ουδέτερος’, που θέλει να τα έχει καλά και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ. Το πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, απέδειξε ότι ο νταής της περιοχής μας, η Τουρκία, είναι γυμνός. Διαθέτει μόνο επιθετικά όπλα και στερείται αμυντικών.

Η αγορά των ρωσικών S-400 την περιέπλεξε σε μια αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, που είχε σαν αποτέλεσμα να βρεθεί εκτός διαδικασίας προμήθειας των 100 αεροσκαφών πέμπτης γενιάς, των F-25 και να στερηθεί η αεροπορία της από σύγχρονα μαχητικά.

Ο ρόλος του ενδιάμεσου, που θέλησε να παίξει ανάμεσα σε Ρωσία και Ουκρανία δεν της βγήκε, όπως επίσης και ο αντίστοιχος που επιδίωξε, στον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν. Αποτέλεσμα, η Άγκυρα να βρίσκεται σήμερα απομονωμένη. Αλλά και η απέλπιδα προσπάθειά της να προσεγγίσει την Ε.Ε., μέσω του αμυντικού προγράμματος SAVE, ουδέν απέδωσε.

Βλέποντας την Ελλάδα να έχει καλές σχέσεις με Ουάσιγκτον, Τελ Αβίβ και Παρίσι, νιώθει ότι έχασε το παιχνίδι του μπαμπούλα, που έπαιζε τα τελευταία χρόνια. Η επιχείρηση Φινλανδοποίησης της Ελλάδας απέτυχε, μιας και η ισορροπία δυνάμεων έχει ανατραπεί και η Τουρκία, που εσχάτως θυμάται όλο και πιο συχνά ότι είμαστε μέλη, του υπό διάλυση ΝΑΤΟ, δεν αποδίδει και ο τσαμπουκάς που παρελθόντος δεν περνάει.

Στην απελπισία τους, τα δεκανίκια του Ερντογάν, που το παίζουν σκληροί, όπως ο ακροδεξιός Μπαχτσελί, έρχονται να προτείνουν έξοδο από το ΝΑΤΟ, και πρόσδεση σε Ρωσία και Κίνα.

Άλλα φερέφωνα, από τον κατευθυνόμενο Τύπο αυτά, μιλούν για προετοιμασίες της Ελλάδας για  πόλεμο με την Τουρκία. Προς επίρρωση των λεγομένων τους, επικαλούνται την στρατηγική συνεργασία Ελλάδος-Ισραήλ. Βάζοντας στο κάδρο και την Κύπρο φτιάχνουν την περικύκλωση τους, για να στηρίξουν το σενάριό τους.

Όμως η Ελλάδα, που έσπευσε στην Κύπρο και αποδέχθηκε παράλληλο το αίτημα της Βουλγαρίας στη διάρκεια των εχθροπραξιών στο Ιράν, ανέπτυξε αμυντικά οπλικά συστήματα, που δεν είχαν επιθετική διάταξη. Γι αυτό εξάλλου έσπευσαν στην Μεγαλόνησο και οι Γάλλοι, οι Ιταλοί και οι Ισπανοί.

Αλλά και η μετακίνηση συστοιχιών από την ηπειρωτική Ελλάδα στην Κάρπαθο, δημιούργησε ένα τείχος προστασίας τόσο του ελλαδικού χώρου. όσο και της Σούδας. Προς τι λοιπόν οι όποιες ανησυχίες της Άγκυρας;

Το γεγονός ότι δεν μπορεί να εκβιάζει και να απαιτεί να αποδεχθεί η Ελλάδα, τις εκτός κανόνων Διεθνούς Δικαίου διεκδικήσεις της, σε κυρίαρχο έδαφος γειτονικής χώρας, καθώς και σε αέρα και θάλασσα, είναι κάτι που δεν μπορεί να το χωνέψει η Άγκυρα, και γι αυτό καθημερινά αξιωματούχοι της και ΜΜΕ κάνουν επιθετικές δηλώσεις για τις ελληνικές πρωτοβουλίες, δείχνοντας το πόσο τους έχει ενοχλήσει η Αθήνα, τόσο στο στρατιωτικό, όσο και στο διπλωματικό επίπεδο.

Σε αυτό τον ορυμαγδό των επιθετικών δηλώσεων δεν καταφέρνουν να κρύψουν, τόσο τους στόχους τους, όσο και το ρόλο που έχουν επιλέξει για το κατεχόμενο, εδώ και 52 χρόνια βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Την αποκαλούν προκεχωρημένο φυλάκιο της Τουρκίας, γεγονός που επιβεβαιώνει τις πραγματικές βλέψεις τους, που δεν έχουν σχέση με την προστασία των Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι έχουν αποδεκατιστεί από τις ορδές των εποίκων και την παρουσία 40.000 στρατιωτών.

Με αυτά τα δεδομένα, και εν όψει των επερχόμενων εκλογών, είναι καιρός τα κόμματα της αντιπολίτευσης να πάρουν θέση για τις συμμαχίες της Ελλάδας, τόσο με την Γαλλία, όσο και με το Ισραήλ.

Η άποψη να μην εξοπλιστεί η χώρα μας και να το ρισκάρουμε, που εξέφρασε στέλεχος της αντιπολίτευσης, όταν αυτή βρέθηκε στην εξουσία, θα πρέπει χωρίς μισόλογα να αποδοκιμαστεί.

Αν σε αυτό τον ταραγμένο κόσμο, με τις χθεσινές συμμαχίες να αναιρούνται και με νέες να προκύπτουν, θα κοιμάται κανείς ήσυχος στη χώρα, αν παρέμενε η Ελλάδα στην αδράνεια του παρελθόντος, και σε αδυναμία αντιμετώπισης οιουδήποτε κινδύνου; Καλό είναι δηλώσουν ευθέως τις θέσεις τους, για να γνωρίζουμε εν όψει εκλογών, ποιος και τι πιστεύει…

Η απάντηση θα πρέπει να είναι - χωρίς να την αποδέχεται και πάλι η κοινή γνώμη – «σε παροχές»! Εδώ ουσιαστικά συγκρούονται θεωρητικά δύο σχολές οικονομικής σκέψης, οι απόψεις του Τζών Μέιναρντ Κέινς με τους ισχυρισμούς του Φρήντριχ φον Χάγιεκ.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η σύγκρουσή τους δεν είναι απλώς θεωρητική· είναι σύγκρουση για το πώς λειτουργεί ο κόσμος σε κρίση. Η βασική διαφορά τους είναι πως, σύμφωνα με τον Χάγιεκ,  οι αγορές αυτοδιορθώνονται, ενώ το κράτος συνήθως χειροτερεύει τα πράγματα. Κατά τον Κέινς, οι αγορές μπορεί να «κολλήσουν» και το κράτος τότε πρέπει να επέμβει.

Στην Μεγάλη Ύφεση (1930s) υπήρξε το πρώτο μεγάλο crash test. Ο Χάγιεκ (και η Aυστριακή Σχολή - φον Μίζες, Κίρτσνερ κα) έλεγε πως η κρίση είναι αποτέλεσμα προηγούμενης “φούσκας” και πως πρέπει να αφήσουμε την οικονομία να “καθαρίσει”. Ο Κέινς, αντίθετα, επέμεινε πως η ζήτηση κατέρρευσε, προκάλεσε  ανεργία και δημιουργήθηκε φαύλος κύκλος. Το κράτος δηλ. πρέπει να ρίξει χρήμα στην οικονομία. Στην πράξη οδηγηθήκαμε σε πολιτικές τύπου Franklin D. Roosevelt (New Deal) που ήταν πιο κοντά στον Κέινς. Το αποτέλεσμα ήταν η καταξίωση των απόψεων του Κέινς

Μετά ήρθε ο στασιμοπληθωρισμός (1970s). Τότε έγινε η μεγάλη ανατροπή. Οι κεινσιανές πολιτικές δεν μπορούσαν να εξηγήσουν την ταυτόχρονη παρουσία υψηλού πληθωρισμού και ανεργίας. (Δεν υπήρχε περίπτωση να περάσεις, με τέτοιες απόψεις, τότε το μάθημα της παλιάς φοιτήτριάς του, Τζόαν Ρόμπινσον, στο Καίμπριτζ).

Έρχονται έτσι στο προσκήνιο οι ιδέες Χάγιεκ και γενικά οι φιλελεύθερες - μονεταριστικές απόψεις. Με την Mάργκαρετ Θάτσερ και τον Ρόναλντ Ρήγκαν κυριαρχούν παγκόσμια. Έτσι, ο Χάγιεκ “δικαιώνεται” στο ότι η υπερβολική παρέμβαση και η νομισματική χαλαρότητα δημιουργούν στρεβλώσεις. Μετά έρχεται η κρίση του 2008, που είναι και το πιο σύγχρονο crash test. Η κρίση ξεκίνησε από τις αγορές (αλλά και από δάνεια κρατικοελεγχόμενων Τραπεζών λχ Φάννυ Μέι). Οι κυβερνήσεις (Ομπάμα) έκαναν τεράστιες παρεμβάσεις με τις διασώσεις τραπεζών, τα δημοσιονομικά πακέτα και με τις κεντρικές τράπεζες να τυπώνουν χρήμα. Αυτό υπήρξε καθαρά κεινσιανό ένστικτο. Οι οπαδοί του Χάγιεκ (λχ Μέλτζερ) αντέτειναν πως η κρίση δημιουργήθηκε από λάθος επιτόκια και στρεβλώσεις και πως οι διασώσεις ενισχύουν τον ηθικό κίνδυνο (Ρουμπινί).

Στην σημερινή κατάσταση δεν είναι μόνο ο Χάγιεκ που προειδοποιεί, μέσω των τότε κειμένων του, πως πηγαίνουμε σε αδιέξοδα αλλά και ο ίδιος ο Κέυνς που είχε επιμείνει πως "στην κρίση ξοδεύεις, στην ανάπτυξη αποταμιεύεις"). Ξοδεύοντας, για εξασφάλιση λαϊκής εύνοιας, υπονομεύεις κάθε ορθολογική οικονομική προσπάθεια.

Του Δημήτρη Τζάνα

Αν και οι αναλυτές συνομολογούν στην εκτίμηση ότι σύντομα θα υπάρξει συμφωνία καθώς η διατήρηση υψηλών τιμών στην ενέργεια θα προκαλέσει γενικευμένο πληθωριστικό σπιράλ στην παγκόσμια οικονομία και ο Πρόεδρος Τραμπ θα αναγκαστεί να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για τις επιχειρήσεις μετά την 30η Απριλίου, ουδείς μπορεί να μιλήσει για το πότε αυτό θα συμβεί. Σαν αποτέλεσμα, η αβεβαιότητα κλιμακώνεται και οι δείκτες στις αγορές κινούνται με αυξημένη νευρικότητα, αν και έχει γίνει κατανοητό ότι η αυξημένη συμμετοχή των τεχνολογικών κυρίως κολοσσών διαμορφώνει σε καθοριστικό βαθμό την  πορεία τους.

Το εν αναμονή σκηνικό στη Μέση Ανατολή θα επηρεάσει και τις αποφάσεις των Κεντρικών Τραπεζών, της Federal και της EKT που καλούνται στο 2ημερο 29-30 Απριλίου να κρίνουν για το επίπεδο των παρεμβατικών επιτοκίων. Αν και εκτιμάται ότι η συντήρηση των πληθωριστικών προσδοκιών θα οδηγήσει σύντομα σε επιτοκιακές αυξήσεις, είναι πιθανό αυτό να μην συμβεί στις συνόδους του Απριλίου και πριν βελτιωθεί η γεωπολιτική ορατότητα.

Σαν αποτέλεσμα, οι χρηματιστηριακοί δείκτες συνεχίζουν να χαρακτηρίζονται από αυξημένη ανθεκτικότητα, καθώς οι ρευστοποιήσεις τίτλων είναι μετρημένες, ενώ συνεχίζουν να υπάρχουν επενδυτικοί οίκοι, όπως η J.P. Morgan, που συστήνουν αγορές σε συνθήκες ακραίας μεταβλητότητας (buy the dip!).

Το ελληνικό χρηματιστήριο, κινείται με νευρικότητα με τους πωλητές να έχουν την υπεροπλία στις τελευταίες συνεδριάσεις οδηγώντας το Γενικό Δείκτη σε πτωτική πορεία. Η επικαιρότητα συνεχίζει να τροφοδοτείται με θετικές εξελίξεις: ολοκληρώνονται οι ανακοινώσεις των αποτελεσμάτων των εισηγμένων για το 2025 με τις επιδόσεις της καθαρής κερδοφορίας να ξεπερνούν το 10% και τις χρηματικές διανομές να καταγράφουν φέτος νέο ιστορικό ρεκόρ!

Ο οίκος Stoxx ανήγγειλε αναβάθμιση του ελληνικού χρηματιστηρίου στις ανεπτυγμένες αγορές το Σεπτέμβριο προκαλώντας ανοδική κίνηση ενός πρώτου  ημιχρόνου μιας μόνο  συνεδρίασης.

Η ΔΕΗ ανήγγειλε αύξηση μαμούθ 4 δις. ευρώ με τη συμμετοχή κορυφαίων διεθνών επενδυτών (CVC κ.α.) για την εκτέλεση επενδυτικού προγράμματος 24 δισ. ως το 2030, που αναμένεται να οδηγήσει σε υπερδιπλασιασμό της εσωτερικής αξίας και πιθανότατα  και της μετοχικής κεφαλαιοποίησης. Και η επίσκεψη Μακρόν εδραιώνει την πεποίθηση γεωπολιτικής ασφάλειας για την Ελλάδα προσθέτοντας θετικούς πόντους στο πολλαπλά ελπιδοφόρο ελληνικό αφήγημα.

Προσώρας πάντως, ο Γενικός Δείκτης καλείται πάλι να υπερασπιστεί τις 2200 μονάδες με τις 2197 να αποτελούν την εγγύτερη στήριξη.

* Ο Δημήτρης Τζάνας είναι Σύμβουλος Διοίκησης του Κύκλου ΑΧΕΠΕΥ

Γράφει ο Κώστας Χριστίδης*

Στην οικονομία, όμως, το αντίθετο του ανταγωνισμού είναι το μονοπώλιο. Άλλοι πάλι θεωρούν ότι όταν κάποιος επιτυγχάνει ανταγωνιζόμενος έναν άλλο, επιτυγχάνει σε βάρος του άλλου, όπως συμβαίνει στα παίγνια μηδενικού αθροίσματος (zero – sumgames), π.χ. στο τάβλι, όπου όταν ο ένας νικά, ο άλλος χάνει.

Ωστόσο, στην οικονομική σφαίρα συνήθως όλα τα μέρη, και σίγουρα οι καταναλωτές, κερδίζουν από τον ανταγωνισμό. Ο ανταγωνισμός επιβάλλει την πιο αποδοτική χρήση των πόρων (που πάντοτε - αρχής γενομένης από τον διαθέσιμο χρόνο –σπανίζουν), αυξάνοντας έτσι την συνολική ευημερία. Παραλλήλως, λειτουργεί ως μία διαρκής διαδικασία ανακάλυψης νέων μεθόδων και νέων προϊόντων και οδηγεί σε μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες : οικονομικές, τεχνολογικές, κοινωνικές. Ο ανταγωνισμός είναι ο εχθρός της αυταρέσκειας και της οικονομικής στασιμότητας.

Ατυχώς, στη χώρα μας η επικρατούσα αντίληψη του κρατισμού έχει οδηγήσει σε μία εντελώς διαστρεβλωμένη μορφή ανταγωνισμού, αυτήν για την καλύτερη δικτύωση με πολιτικούς ‘’πάτρωνες’’ και με πρόσωπα σε σημαντικά πόστα της δημόσιας διοίκησης.Είναι, όμως,  σημαντικό να έχουμε υπόψη δύο πράγματα:

Πρώτον, υπάρχει μόνον ένας τρόπος αποκλεισμού της εισόδου σε έναν κλάδο παραγωγής αγαθών ή υπηρεσιών : διά νόμου.Κάθε αναγκαστικό μονοπώλιο που υπάρχει ή υπήρξε ποτέ σε οποιαδήποτε χώρα, δημιουργήθηκε και διατηρήθηκε μόνο μέσω κάποιας πράξης του κράτους : μέσω ειδικών αδειών, απαγορεύσεων, επιχορηγήσεων, εν ολίγοις μέσω νομοθετικών ή άλλων κρατικών ενεργειών που παραχωρούν ειδικά προνόμια (μη δυνάμενα να αποκτηθούν στην ελεύθερη αγορά) σε κάποιους, επιχειρήσεις, δημόσιους φορείς ή επαγγελματικές τάξεις.

Δεύτερον, δεν υπάρχει αγαθό, υλικό ή προϊόν που να είναι απαραίτητο σε μία οικονομία ανεξαρτήτως της τιμής του. Όταν π.χ. η τιμή του πετρελαίου αυξάνεται υπέρμετρα, αρχίζει να γίνεται συμφέρουσα η χρησιμοποίηση άλλων μορφών ενέργειας.

Συχνά τίθεται το ερώτημα: Δεν μπορεί μία μεγάλη, πλούσια επιχείρηση να εξαγοράζει τους μικρότερους ανταγωνιστές της ή να τους κρατά έξω από έναν συγκεκριμένο κλάδο μειώνοντας τις τιμές και πουλώντας με ζημία για ένα διάστημα; Δεν θα κέρδιζε έτσι τον πλήρη έλεγχο του κλάδου ώστε να αρχίσει μετά να πουλά σε υψηλότερες τιμές χωρίς τον φόβο του ανταγωνισμού; Η απάντηση είναι: όχι, αυτό δεν μπορεί να γίνει. Εάν μία επιχείρηση αποδεχόταν την πρόκληση σοβαρών ζημιών για ένα διάστημα προκειμένου να εξαφανίσει τους ανταγωνιστές της και μετά άρχιζε να χρεώνει υψηλές τιμές για να αποκτήσει ό,τι είχε χάσει, οι υψηλές αυτές τιμές θα αποτελούσαν ισχυρό κίνητρο για να εισέλθουν στον κλάδο νέοι ανταγωνιστές, οι οποίοι μάλιστα δεν θα είχαν συσσωρευμένες ζημίες να τους βαρύνουν. Αυτοί οι νέοι ανταγωνιστές θα κατέβαζαν τις τιμές στα κανονικά επίπεδα της αγοράς. Η μεγάλη επιχείρηση θα ήταν υποχρεωμένη να εγκαταλείψει την προσπάθειά της να επιβάλει υψηλές τιμές ή να χρεοκοπήσει προσπαθώντας να εξαφανίσει τους νέους κάθε φορά ανταγωνιστές της.

Εάν τώρα μία επιχείρηση κατορθώσει να δημιουργήσει ένα μη αναγκαστικό μονοπώλιο, εάν μπορέσει να κερδίσει όλους τους πελάτες σε έναν κλάδο όχι μέσω κάποιας κυβερνητικής εύνοιας αλλά μέσω καινοτομικών προϊόντων, αυξημένης αποδοτικότητας, ικανότητας συμπιέσεως του κόστους ή παραγωγής προϊόντων καλύτερης ποιότητας από τους ανταγωνιστές της, τότε ένα τέτοιο μονοπώλιο όχι μόνο δεν θα έπρεπε να λοιδορείται, αλλά αντιθέτως να αποσπά τον γενικό έπαινο και εκτίμηση.

Ένα άλλο θέμα είναι ότι στις πιο στυγνές και άκαμπτες περιπτώσεις μονοπωλίων, που είναι τα κρατικά αναγκαστικά μονοπώλια, η απουσία ανταγωνισμού υποβοηθά την αύξηση της διαφθοράς και των ευκαιριών παράνομου πλουτισμού. Εάν κάποιες υπηρεσίες υγείας, π.χ. καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις, παρέχονται μονοπωλιακά σε δημόσια νοσοκομεία από γιατρούς / δημοσίους υπαλλήλους, δημιουργούνται μακρές λίστες αναμονής. Σε τέτοιες καταστάσεις λειτουργεί ευρέως το ‘’γρηγορόσημο’’, το γνωστό και, δυστυχώς, απαραίτητο ‘’φακελάκι’’. Όταν, όμως, δημιουργούνται ιδιωτικές κλινικές που παρέχουν τις ίδιες (και, συνήθως, καλύτερης ποιότητας) υπηρεσίες υγείας, τότε οι ουρές στα δημόσια νοσοκομεία μειώνονται, οι λίστες αναμονής περιορίζονται, το ίδιο και τα πάσης φύσεως φακελάκια.

Κατά παρόμοιο τρόπο, τα σκουπίδια μπορεί να μαζεύονται εγκαίρως, οι αρχαιολογικοί χώροι να είναι συνεχώς ανοικτοί, τα συγκοινωνιακά μέσα να κινούνται χωρίς διακοπές, κ.λπ. Βεβαίως, οι βολεμένοι  εντός  του συστήματος θα αντιδράσουν, επικαλούμενοι προβλήματα "εμπορευματοποίησης" σημαντικών αγαθών, υποχρεώσεις αλληλεγγύης προς τα φτωχότερα μέλη της κοινωνίας, υποβιβασμού της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, προβλήματα ασφάλειας των χρηστών και άλλους λόγους εντυπωσιακής επινοητικότητας. Αντιθέτως, περιορισμένα και προβλέψιμα είναι τα μέσα που θα χρησιμοποιήσουν: απεργίες, δυσλειτουργίες, απειλές, χρήση βίας, πρόκληση αναταραχών.

Αρκεί, όμως, οι ψηφοθηρούντες πολιτικοί να μην καμφθούν και να επιτρέψουν την ενίσχυση του ανταγωνισμού σε αυτά και σε πολλά άλλα πεδία, μειώνοντας τις υπερβολικές γραφειοκρατικές ρυθμίσεις και τα ποικίλα εμπόδια εισόδου. Τότε θα φανούν ευρύτερα και στην Ελλάδα τα ευεργετικά αποτελέσματα του ανταγωνισμού, όπως έχουν ήδη φανεί στις υπηρεσίες των λιμανιών, στις αερομεταφορές, στις τηλεπικοινωνίες και σε άλλους τομείς.

*Ο Κώστας Χριστίδης είναι νομικός - οικονομολόγος

Του Βασιλείου – Γεωργίου Γρηγ. Παπαδάκη

Αίτημα της εποχής ήταν η καθολική μόρφωση και η διασφάλιση της ελευθερίας, ισηγορίας, ισοπολιτείας, δικαιοσύνης, το απόσταγμα του δημοκρατικού πολιτισμού. Ο όρος παιδεία εκφράζει την ουσία του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Η λέξη απαντάται για πρώτη φορά στον Αισχύλο (525-456 π.Χ.), τραγικός ποιητής (Επτά επί Θήβαις).

Στην αρχαιότητα η διαπαιδαγώγηση των ανηλίκων, εφήβων, γινόταν σύμφωνα με τις αξίες και δεξιότητες του πολιτισμού. Δεν αποτελούσε κρατική ευθύνη, αλλά ασκείτο από ιδιωτικούς δασκάλους και ιδιωτικά σχολεία. Η κλασική παιδεία απέβλεπε στο ιδεώδες της «καλοκαγαθίας», της αρμονικής διάπλασης του σώματος και της ψυχικής καλλιέργειας.

Στη σύγχρονη εποχή της τεχνολογικής ανάπτυξης, το αίτημα για καθολική γνώση και αγωγή, εγκαταλείφθηκε. Η δικτατορία των μέσων μαζικής δικτύωσης, η τηλεθέαση, η συσσώρευση πληροφοριών όχι πάντα χρήσιμων έχουν περιορίσει την ικανότητα του ανθρώπινου νου ν΄ αφομοιώσει και να αξιολογήσει γεγονότα και δεδομένα που δέχεται.

«Το πνεύμα του ανθρώπου αντί να γίνει κύριος αποβαίνει δούλος των ορέξεων και των παθών. Προοδεύσαμε τούτο τον αιώνα αλλά δεν ευτυχήσαμε». Ευάγγελος Παπανούτσος (1900-1982) εκπαιδευτικός.

Ζούμε στην εποχή των χρυσοκανθάρων της οικονομίας και της πολιτικής. Των μιλιταριστών και των ατέρμονων πολεμικών συρράξεων. Αποτέλεσμα η συρρίκνωση της ουμανιστικής παιδείας. Σήμερα αμφισβητούνται οι ηθικές και πανανθρώπινες αξίες. Δόθηκε προτεραιότητα στις υλικές απολαύσεις και το κυνήγι του χρήματος. Ο άνθρωπος απώλεσε τον προσανατολισμό του και το πνεύμα του έγινε αδέσποτο.

Όσο είναι καιρός ας επανακτήσει η κλασική παιδεία το απολεσθέν κύρος της για να καταστεί η Ελλάδα το λίκνο του Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Η τεχνητή νοημοσύνη θα βρει την αληθινή πραγμάτωση όταν συνδυαστεί με την πνευματική ανύψωση και την εμπέδωση των ηθικών αξιών.

Αποτέλεσμα να μην στραφούν οι έρευνες προς αυτούς, που είχαν αθέμιτες συναλλαγές με τη Novartis, που θα επέφεραν οικονομικά αποτελέσματα για το δημόσιο.

Του Τάσου Παπαδόπουλου

Αντίθετα αυτό συνέβη στις ΗΠΑ, που η έρευνα εκεί απέδωσε μια αποζημίωση εξακοσίων και πλέον εκατομμυρίων δολαρίων, μέσω ενός εξωδικαστικού συμβιβασμού. Ανάλογο σκηνικό διαφαίνεται να δημιουργείται με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Το σκάνδαλο αφορά τον ‘φραπέ’ και τους κάθε λογής φραπέδες, που εισέπραξαν χρήματα για ανύπαρκτα βοσκοτόπια ή καλλιεργήσιμες εκτάσεις στο … αεροδρόμιο Ελευσίνας.

Σε αυτό το κόλπο γκρόσο, εμπλέκονται κάποιοι αγρότες και μη, κτηνοτρόφοι με ανύπαρκτα κοπάδια, και βεβαίως γραφεία, που «ανακάλυπταν» βοσκοτόπια στη Θράκη για λογαριασμό κτηνοτρόφων στην Κρήτη. Ξαφνικά ξεχάσαμε αυτούς που χρησιμοποίησαν την λεγόμενη τεχνική λύση, για να πλουτίσουν αθέμιτα οι ίδιοι, και κάποιοι ολίγον ή καθόλου αγρότες και κτηνοτρόφοι.

Τα φώτα της δημοσιότητας  έπεσαν στους ‘13’, που εγκαλούνται και απ΄ όσα ακούσαμε από την συζήτηση στη Βουλή, αφορούσαν αιτήματα κτηνοτρόφων, που ζητούσαν πολιτική παρέμβαση, προκειμένου να ξεπεράσουν ελαττώματα στις υποβληθείσες αιτήσεις τους, για παροχή επιδοτήσεων.

Το αίτημα της εισαγγελικής αρχής για άρση ασυλίας των βουλευτών, που οι εγκαλούμενοι το αποδέχθηκαν και απ’ ότι είδαμε υπερψηφίστηκε από το σύνολο σχεδόν των βουλευτών, οδηγεί το όλο θέμα στην απρόσκοπτη συνέχιση της δικαστικής διερεύνησης.

Κι επειδή σε μια δημοκρατική κοινωνία ισχύει, το ‘μηδενί δίκην δικάσεις πριν αμφί  μύθον ακούσεις’, καλό και χρήσιμο είναι, οι τελάληδες της αναγγελίας καταδικαστικών αποφάσεων, να περιμένουν να αποφανθεί η δικαιοσύνη.

Κι αυτό, γιατί στις ημέρες μας βλέπουμε πολλούς να αμφισβητούν εκ των προτέρων την δικαιοσύνη, και να την επικαλούνται όταν μια απόφαση τους βολεύει και να την επικρίνουν, όταν η δικαστική απόφαση δεν είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα τους.

Στην εποχή της ατάκας, που χρησιμοποιείται για τα δέκα δευτερόλεπτα δημοσιότητας της τηλεόρασης, ή για μια ανάρτηση στο tik tok, ο πολιτικός λόγος πέρα από τις κραυγές, εμφανίζεται να είναι κενός περιεχομένου.

Γεγονός που το βλέπουν οι παροικούντες στην Αθήνα, στις πολλαπλές δημοσκοπήσεις, που έχουν κολλήσει σε χαμηλά ποσοστά αποδοχής, μιας και δεν λέει να σηκώσει κεφάλι κανείς, στα ποσοστά του, που θα προσεγγίσουν αυτά της Νέας Δημοκρατίας, παρά τις διαρκείς σκληρές κριτικές που εκτοξεύουν.

Η πολυκερματισμένη αντιπολίτευση δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί στις μέρες μας, ότι η κυβέρνηση έχει τα ΜΜΕ δικά της, μιας και τα μισά κανάλια, άμεσα ή έμμεσα, σφυροκοπούν την κυβέρνηση από το πρωί ως το βράδυ.

Εξάλλου οι ισχυροί των Μέσων Ενημέρωσης, δεν είναι δεδομένοι και όταν τα συμφέροντα τους το απαιτούν, στρίβουν το καράβι προς άλλη κατεύθυνση, όπως αλλάζουν σημαία στα καράβια τους.

Σε αυτό το πολιτικό περιβάλλον της γενικής αμφισβήτησης, εκτός από τα ουρλιαχτά και τις ύβρεις, δεν ακούγονται προτάσεις και ιδέες, ικανές να πείσουν τους πολίτες ότι υπάρχουν εναλλακτικές, ικανές να αλλάξουν την ζωή των πολιτών προς το καλύτερο.

Οι κριτικές του τύπου, οι παροχές που εξήγγειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν είναι ούτε ένα κουλούρι την ημέρα, ή αυτές που υποστηρίζουν ότι έπρεπε να δοθεί ολόκληρο τα πλεόνασμα, αγνοώντας τις συμβατικές υποχρεώσεις της χώρας, δείχνουν επιπολαιότητα και ανοησία.

Εξάλλου το γεγονός ότι αυτά που δόθηκαν ως παροχές αφορούν πλεονάσματα του πρώτου τριμήνου του έτους, δεν αποτελούν ασφαλή πλεονάσματα, μιας και ουδείς μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει στην ενέργεια, στο εννεάμηνο που ακολουθεί, λόγω της κρίσης και των απρόβλεπτων γεγονότων στην Μέση Ανατολή.

Σε ότι αφορά την μεσολάβηση των γραφείων πολιτικών σε αιτήματα ψηφοφόρων, αν αυτοί δεν παρεμβαίνουν προκειμένου να  παρακαμφθεί η νόμιμη διαδικασία, που είναι ποινικά κολάσιμη, δεν διαπράττουν αδίκημα, μιας και ακολουθούν μια διαχρονική παθογένεια του δημόσιου βίου.

Η θεραπεία της χρειάζεται γενναίες θεσμικές παρεμβάσεις, που οι βολεμένοι πολιτικοί στο σύνολό τους, δεν έχουν καμιά διάθεση να κάνουν. Οι δύο ή τρεις θητείες σε κάθε εκλεγμένο αξίωμα, ο βουλευτής να μην γίνεται υπουργός, οι μονοεδρικές περιφέρειες και η μείωση των εδρών στις 200 αντί των τριακοσίων, είναι ένα καλό φάρμακο, για να αποκτήσουμε κράτος, που θα σέβεται και θα υπηρετεί τον πολίτη.

Έτσι ο βουλευτής θα περιοριστεί στο νομοθετικό του έργο και δεν θα μετέχει της εκτελεστικής εξουσίας. Θα φροντίζει επίσης να προωθεί τα θέματα που απασχολούν την τοπική του κοινωνία που εκπροσωπεί, και φυσικά με ερωτήσεις να ελέγχει την εκτελεστική εξουσία.

Οι υπουργοί θα είναι ειδικοί ανά τομέα και ικανοί να λειτουργήσουν ως managers, που θα υλοποιούν το κυβερνητικό πρόγραμμα. Και βεβαίως θα είναι το ένα τρίτο από τους υπάρχοντες.

Και βεβαίως κάποτε να φτιαχτεί ένα κράτος στην υπηρεσία του πολίτη και όχι στην υπηρεσία όσων το απομυζούν, χωρίς να προσφέρουν το παραμικρό. Αυτή η μετάβαση από το κράτος του ρουσφετιού στο κράτος της εξυπηρέτησης του πολίτη, είναι υποχρέωση του πολιτικού συστήματος στο σύνολό του, που ουδέν πράττει προς αυτή την κατεύθυνση.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Δηλώνοντας ο Τραμπ πως, "χωρίς τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ είναι ένας χάρτινος τίγρης. Είναι ΔΕΙΛΟΙ και ΔΕΝ ΘΑ ΞΕΧΑΣΟΥΜΕ", αποτυπώνει το κλίμα αντιπάθειας σχεδόν απόλυτα. Θα γίνουν βέβαια προσπάθειες να γεφυρωθούν οι σχετικές αντιπάθειες. Το κλίμα όμως ποτέ δεν θα ξαναγίνει οπως ήταν. Οι ΗΠΑ δεν είναι ευκολο να αποχωρήσουν απο την Συμμαχία. Για κάτι τέτοιο χρειάζεται έγκριση του Κονγκρέσσου. Ομως ο Πρόεδρος, σαν αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, δύναται να αποδυναμωσει την συμμαχία μεταφέροντας αμερικανούς στρατιώτες και δυνάμεις οπου αυτός κρίνει σκόπιμο. Οπου το επιβάλλουν δηλ. τα αμερικανικά οικονομικά και άλλα συμφέροντα. Μ. Ανατολή, Περσικός Κόλπος, Ταιβαν, Κορέα, Ιαπωνία ειναι πολύ πιθανοί προορισμοί.

Η Ευρώπη, και ο Καναδάς, πρέπει να προσέξουν προσεκτικα και να επανεκτιμήσουν τις προτεραιότητές τους. Με γνώμονα την ασφάλειά τους κυρίως αλλα και την οικονομική τους επιβίωση και εξέλιξη. Πρεπει να δεχθούν πως ο κόσμος που ήξεραν δεν υπάρχει πλέον. Αξιοπρεπής προσπάθεια αναβίωσής του δεν είναι εφικτή. Το σημερινό πολιτικό κλίμα εχθρότητας προς την Ρωσία και επιδίωξης μηδενικών ρύπων μέσω κατάργησης της χρήσης ορυκτών καυσίμων δεν προδικάζει πορεία επιβίωσης. Οι ΗΠΑ δεν θα υπάρχουν πλέον σαν αποκούμπι. Οι ηγεσίες οφείλουν να αποφασίσουν πλέον για τις νέες τους τύχες.  πρωθυπουργού της Αλμπανέζι. Γιατί τέτοια αντίδραση εδώ;

(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, "Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης". Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Όλοι γνωρίζουμε ότι η αλλαγή είναι δύσκολη. Μας αναστατώνει πολύ η έλευσή της και πολύ συχνά εγκαταλείπουμε την προσπάθεια με το πρώτο ίχνος δυσκολίας. Είναι απαραίτητο έτσι να ξεκλέψουμε το μονοπάτι που οδηγεί στην αλλαγή της συμπεριφοράς και να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί το μυαλό μας. Αυτή η τελευταία πτυχή της διαδικασίας της αλλαγής έχει τεράστια σημασία. Διότι το μυαλό μας δεν έχει μια και μόνο γνώμη.

Για την ακρίβεια, η επικρατούσα άποψη στην ψυχολογία είναι ότι το μυαλό έχει κάθε στιγμή δύο ανεξάρτητα συστήματα σε λειτουργία. Πρώτον, υπάρχει αυτό που ονομάζουμε συγκινησιακή πλευρά. Είναι το ενστικτώδες κομμάτι σας, αυτό που αισθάνεται τον πόνο και την ευχαρίστηση. Δεύτερον, υπάρχει η λογική πλευρά, επίσης γνωστή και ως στοχαστικό ή συνειδητό σύστημα. Είναι το κομμάτι σας που μελετά και αναλύει και στοχάζεται το μέλλον.

Και στο σύστημα αυτό, ο Dan Heath έχει συγγράψει με τον αδελφό του Chip Heath το βιβλίο Switch  (πώς να καταφέρεις την αλλαγή όταν η αλλαγή είναι δύσκολη), το οποίο το 2008 εκδόθηκε από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, ύστερα από πρωτοβουλία τότε της Ελληνικής Εταιρείας Διοίκησης Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ).

Σχετικά, λοιπόν, με το πνεύμα της αλλαγής και της μετατροπής του σε πράξη, οι αδελφοί Heath έγραψαν μεταξύ άλλων:

«Τις τελευταίες δεκαετίες οι ψυχολόγοι έχουν μάθει πολλά για αυτά τα δύο συστήματα, αλλά φυσικά η ανθρωπότητα είχε πάντοτε συναί¬σθηση αυτής της έντασης. Ο Πλάτωνας είχε πει ότι μέσα στο κεφάλι μας έχουμε έναν λογικό ηνίοχο, ο οποίος πρέπει να χαλιναγωγήσει ένα ανυπότακτο άλογο που «πολύ δύσκολα υπακούει στα χτυπήματα με το μαστίγιο και στα κεντρίσματα». Ο Φρόιντ έγραψε για το εγωιστικό εκείνο και το ευσυνείδητο υπερεγώ (και για το εγώ, το οποίο παρεμβάλλεται ανάμεσά τους). Ακόμα πιο πρόσφατα, οι συμπεριφορικοί οικονομολόγοι ονομάτισαν τα δύο συστήματα οργανωτή και πράττοντα.

Από εμάς, όμως, η ένταση μεταξύ των δύο γίνεται καλύτερα κατανοητή με έναν παραλληλισμό που χρησιμοποιήθηκε από τον Τζόναθαν Χάιντ, ψυχολόγο στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, στο υπέροχο βιβλίο του The Happiness Hypothesis. Ο Χάιντ γράφει πως η συγκινησιακή πλευρά μας είναι ένας ελέφαντας και η λογική πλευρά μας ο αναβάτης του. Καθισμένος επάνω στον ελέφαντα, ο αναβάτης κρατάει τα ηνία και φαίνεται να είναι επικεφαλής. Ωστόσο, ο έλεγχος του αναβάτη είναι επισφαλής, καθώς ο ίδιος είναι πάρα πολύ μικρός συγκριτικά με τον ελέφαντα. Σε οποιαδήποτε περίπτωση ο βάρους έξι τόνων ελέφαντας και ο αναβάτης διαφωνήσουν σχετικά με την κατεύθυνση που θα ακολουθήσουν, ο αναβάτης θα βγει χαμένος. Σαφώς μειονεκτεί.

Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε πολύ καλά εξοικειωμένοι με καταστάσεις που ο ελέφαντάς μας υπερισχύει του αναβάτη μας. Το έχετε βιώσει αν έχετε ποτέ παρακοιμηθεί ή παραφάει, αν έχετε τηλεφωνήσει στον ή στην πρώην σας μέσα στη νύχτα, αν έχετε επιδείξει αναβλητικότητα, αν έχετε προσπαθήσει να κόψετε το κάπνισμα και έχετε αποτύχει, αν έχετε κάνει κοπάνα από το γυμναστήριο, αν έχετε εκνευριστεί και έχετε πει κάτι που μετανιώσατε, αν έχετε παρατήσει τα μαθήματα ισπανικών ή πιάνου, αν έχετε αρνηθεί λόγω φόβου να πείτε τη γνώμη σας σε κάποια σύσκεψη, και τα λοιπά.

Η αδυναμία του ελέφαντα, δηλαδή της συγκινησιακής και ενστι-κτώδους πλευράς μας, είναι ξεκάθαρη: χαρακτηρίζεται από οκνηρία και δειλία, συχνά αναζητάει το βραχυπρόθεσμο κέρδος (παγωτό) αντί του μακροπρόθεσμου (λεπτό σώμα). Όταν αποτυγχάνουν οι προσπάθειες για αλλαγή συνήθως ευθύνεται ο ελέφαντας, αφού το είδος αλλαγής που θέλουμε περιλαμβάνει τις περισσότερες φορές βραχυπρόθεσμες θυσίες με αντάλλαγμα μακροπρόθεσμα οφέλη. (Μειώνουμε τα έξοδα σήμερα για να βελτιώσουμε τον ισολογισμό τον επόμενο χρόνο. Αποφεύγουμε το παγωτό σήμερα για να έχουμε καλύτερο σώμα τον επόμενο χρόνο.) Οι αλλαγές συχνά αποτυγχάνουν επειδή ο αναβάτης απλώς δεν μπορεί να διατηρήσει τον ελέφαντα σε ευθεία πορεία όσο χρειάζεται ώστε να φτάσουν στον προορισμό.

Η δίψα του ελέφαντα για άμεση ικανοποίηση είναι το αντίθετο του δυνατού σημείου του αναβάτη, δηλαδή της ικανότητας να σκέφτεται μακροπρόθεσμα, να σχεδιάζει, να μην μένει στη στιγμή (όλα αυτά που το κατοικίδιο σας δεν μπορεί να κάνει).

Ωστόσο, αυτό που μπορεί να σας εκπλήξει είναι ότι και ο ελέφαντας έχει σημαντικότατα δυνατά σημεία, ενώ και ο αναβάτης έχει τρομερές αδυναμίες. Ο «κακός» της υπόθεσης δεν είναι πάντα ο ελέφαντας. Το συναίσθημα ανήκει στη δικαιοδοσία του ελέφαντα - αγάπη, συμπόνια, συμπαράσταση, αφοσίωση. Το έντονο ένστικτο σας να προστατεύσετε τα παιδιά σας από κάθε κακό - αυτός είναι ο ελέφαντας. Η τολμηρότητα που αισθάνεστε όταν πρέπει να υπερασπιστείτε τον εαυτό σας - αυτός είναι ο ελέφαντας.

Ακόμα πιο σημαντικό, όταν σχεδιάζετε κάποια αλλαγή, ο ελέφαντας είναι αυτός που αναλαμβάνει να πράξει. Για να σημειωθεί πρόοδος σε ό,τι αφορά την επίτευξη κάποιου στόχου, όσο εκλεπτυσμένος ή χοντροκομμένος και αν είναι, απαιτείται η ενέργεια και το πάθος του ελέφαντα. Και αυτό το χαρακτηριστικό είναι το εκ διαμέτρου αντίθετο της μεγάλης αδυναμίας του αναβάτη: της αναβλητικότητας. Ο αναβάτης έχει την τάση να αναλύει και να ψειρίζει το καθετί. Το πιο πιθανό είναι να γνωρίζετε ανθρώπους με προβληματικούς αναβάτες: ο φίλος σας που ταλαιπωρείται 20 λεπτά για ν' αποφασίσει τι θα φάει το βράδυ, ο συνάδελφος σας που κατεβάζει καινούριες ιδέες επί ώρες, αλλά ποτέ δεν παίρνει κάποια τελική απόφαση.

Αν θέλετε να κάνετε αλλαγές θα πρέπει να προσφύγετε και στις δύο πλευρές. Ο αναβάτης προσφέρει τον σχεδιασμό και την κατεύθυνση και ο ελέφαντας προσφέρει την ενέργεια.

Ένας διστακτικός ελέφαντας και ένας δραστήριος αναβάτης μπορούν να εγγυηθούν ότι τίποτα δεν θα αλλάξει. Αλλά όταν ο ελέφαντας και ο αναβάτης προχωρούν μαζί, η αλλαγή μπορεί να αποδειχτεί εύκολη».

Γράφει ο Γιώργος Λακόπουλος

Πριν από όλα δεν “έχω γράψει κανένα άρθρο στο Documento” όπως αναφέρει.  Απλώς από το “Ανοιχτό  Παράθυρο” σχολίασα το άρθρο του Αλέξη Τσίπρα στην Εφημερίδα των Συντακτών. Επιμένοντας ότι όσο αυτοαναγορεύεται σε υπέρτατη πολιτική οντότητα στον αντιδεξιό χώρο, που πρέπει να ακολουθήσουν όλοι οι υπόλοιποι, αυτοτραυματίζεται.

Ο Νίκος, σχολιάζοντας τον…σχολιασμό μου, κόλλησε στην φράση για την υποδηλουμένη αξίωση του πρώην Πρωθυπουργού να εξαερωθούν τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης ώστε “οι επικεφαλής, οι οπαδοί και τα στελέχη τους να πάθουν Μπίστη και Χαρίτση και να τεθούν υπό την ηγεσία του”.

Η αναφορά στα πρόσωπά τους ήταν, καλοπροαίρετο, σχήμα λόγου- εντελώς κατανοητό στο πνεύμα του άρθρου και χωρίς πρόθεση να τους μειώσει.

Συμβολική περιγραφή της σπουδής- των δυο έως τώρα στελεχών της Νέας Αριστεράς- να αυτοδρομολογηθουν για “την ενίσχυση του σχήματος που οσονούπω ανακοινώνει ο Αλέξης Τσίπρας”.  Από το οποίο κατά την ανάρτηση “περνάει η ανασύνθεση της Αριστεράς και του ευρύτερου προοδευτικού χώρου”.

Δικαίωμά του να το πιστεύει, περίπου… αγιογραφικά, αλλά δεν βλέπω πολλούς να συμφωνούν μαζί του.  Εκτός αν το ΠΑΣΟΚ δεν ανήκει στον προοδευτικό χώρο. Ή πρόκειται να ρευστοποιηθεί ως κόμμα χάριν του κόμματος Τσίπρα- όπως έγινε το 2015.

Ή αν ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να εκπροσωπήσει καλύτερα την  Σοσιαλδημοκρατία και την Κεντροαριστερά- στην  ευρωπαϊκή συλλογική υπόσταση της οποίας αρνήθηκε να ενταχθεί όταν του το ζητούσαν.

Στην ανάρτησή του ο Μπίστης, αφού αποφάνθηκε ότι “έπαθα Βαξεβάνη”, διαπίστωσε ότι “με το ίδιο πάθος που πριν χρόνια υποστήριζαν από κοινού τον Τσιπρα, τώρα αμφότεροι στρέφοντα” εναντίον του”.

Δεν θα ήταν ενοχλητικό- γιατί δεν στρέφομαι εναντίον κανενός, ούτε υποστηρίζω κανέναν.  Όμως  απλώς θα του έλεγα κάτι για τον ψιλοαχρείο ισχυρισμό ότι ο δημοσιογράφος και εκδότης του Documento, είναι κάτι που το “παθαίνει κάποιος”: μακάρι τα κόμματα που άλλαξε ως τώρα ο ίδιος να είχαν πολλούς υποστηρικτές σαν τον Βαξεβάνη – είτε ως δημοσιογράφο είτε ως εκδότη – στο μιντιακό χώρο.

Η απάντηση Βαξεβάνη δημοσιεύεται στο ΑΠ μαζί με την ανάρτηση. Το μόνο σχετικό που θα μπορούσα να ρωτήσω τον Νίκο Μπίστη είναι: Ρώτησε τον Τσίπρα πριν κάνει τον δημόσιο παραστάτη του εναντίον του; Έχει  αναρωτηθει ποιος χρωστάει σε ποιόν;

Ποιος σύρθηκε κατ’ επανάληψη στα δικαστήρια και λίγο έλειψε να μπει στη φυλακή, για τις αποκαλύψεις του, που μια χαρά αξιοποιούσαν ο Τσίπρας και το κόμμα του; Ειδικά στο σκάνδαλο Νοβάρτις -που ο Τσίπρας πρώτα αναδείκνυε στη Βουλή και εκ των υστέρων διατυμπάνιζε ως  “λάθος” χειρισμών του;

Σε ποια εφημερίδα στηρίχθηκε περισσότερο επιίχρόνια ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και Πρωθυπουργός-και πόσο κόστισε στην ίδια το μένος της οικογένειας Μητσοτάκη εναντίον της, γι’ αυτό το λόγο;

Σε ό,τι με αφορά δεν είχα ποτέ κανένα “πάθος” για καμία “υποστήριξη” σε κανέναν Τσίπρα. Τη γνώμη του διατυπώνω πάντα, κινούμενος στο πεδίο της ελευθερίας μου. Ήτοι με το δικαίωμα να την αλλάζω, έχοντας φροντίσει να μην οφείλω τίποτε σε κανένα από τα δημόσια πρόσωπα που σχολιάζω.

Με επιλογή μου -όταν έφυγα από το πολιτικό ρεπορτάζ με τους δεοντολογικούς περιορισμούς στην ειδησεογραφία- ως αρθρογράφος στήριξα τον Τσίπρα. Με μόνο κίνητρο την πεποίθηση ότι θα αναδειχθεί επικεφαλής της Δημοκρατικής Παράταξης.

Ίσως με επηρέασε ότι καταγόμαστε από διπλανά χωριά της Άρτας και σίγουρα ο αείμνηστος Βασίλης Μουλόπουλος, που επέμενε να με φέρει σε επαφή μαζί του.

Τον στήριζα πάντα με κριτική διάθεση- που θα διαπιστώσει εύκολα όποιος ανατρέξει  στην αρθρογραφία μου στο Α.Π. και αλλού. Και με πολύ μεγάλο κοινωνικό και επαγγελματικό κόστος για μένα.

Δεν μου το ζήτησε ο Τσίπρας, όπως δεν μου ζήτησε ποτέ τίποτε κανένας άλλος από το περιβάλλον του. Δεν είχα άλλωστε καμία άλλη σχέση μαζί του ή οποιαδήποτε προσωπική ατζέντα. Εκτιμούσα κάποια δεδομένα της πολιτικής και της δημόσιας παρουσίας του και τα αναδείκνυα. Μαζί με τις διαφωνίες μου όταν υπήρχαν.

Τόσο δημόσια, όσο και στις συζητήσεις που έκανα μαζί του, κινήθηκα πάντα χωρίς καταναγκασμούς, αξιολογώντας της όταν διατύπωνα τη γνώμη μου.  Στηρίζοντας τις προτεραιότητες της Δημοκρατικής Παράταξης και της χώρας, αλλά και τους αυτοκαταστροφικής χειρισμούς του -ως Πρωθυπουργού και ως επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ.

Γνωστά πράγματα.

Αν δικαιωθήκαμε όσοι κάναμε τις ίδιες αξιολογήσεις ή ο κύκλος των αυλικών και γραφειοκρατών της Κουμουνδούρου, που τον καθήλωνε κάθε φορά σε αναποφασιστικότητα και τον οδηγούσε στις λανθασμένες επιλογές, είναι ορατό εκ του αποτελέσματος. Αλλά αυτά είναι άλλη συζήτηση.

Αν τα αναφέρω είναι γιατί στην ανάρτηση του Μπίστη χρησιμοποιείται για τα κείμενά μου  ο παραλογισμός με τον όρο “τοξικότητα” για τη… στήριξη που… βλάπτει και ο χαρακτηρισμός  “λυσσαλέα” γι’  αυτό που ονομάζει “αντιδρασή” μου.

“Αντιδραση” ας πούμε. Αλλά “λυσσαλέα” από πού του προκύπτει; Σαν δεν ντρεπόμαστε…  Τι έχω να χωρίσω με τον Τσίπρα;  Όπως είχα να χωρίσω με τον Σημίτη, για τον οποίο βρεθήκαμε πάλι απέναντι στο παρελθόν…

Από πότε στον ιδεολογικό και πολιτικό γαλαξία κάποιου που προτάσσει τη διαδρομή του στην Αριστερά χρησιμοποιούνται τέτοιοι χαρακτηρισμοί για κείμενα ανοιχτής και διάφανης είτε στήριξης, είτε κριτικής; Ποια βιτριολική διάθεση μετατρέπει την πολιτική στάση σε υπόθεση… πάθους; Τι άλλο θα ακούσουμε;

Προφανώς δεν αντιλαμβάνεται ότι οι απόψεις μου δεν διατυπώνονται για χάρη του Τσίπρα. Ενδεχομένως γιατί δεν τα αντιλαμβάνεται ούτε ο ίδιος ο Τσίπρας.

Προκύπτουν ως πολιτικές αντιλήψεις μου για την αποστολή που ανατέθηκε στον Τσίπρα, με τη λαϊκή ετυμηγορία, μετά το  2012: τη συσπείρωση της Δημοκρατικής Παράταξης,  μετά την ακύρωση του ΠΑΣΟΚ από τις μετά τον Ανδρέα Παπανδρέου ηγεσίες του.

Γίνεται επειδή, κατά την ανάλυση πολλών, οι απλοί δημοκρατικοί πολίτες, που του εμπιστεύθηκαν αυτή την αποστολή με την ψήφο τους, άρχισαν να απογοητεύονται από την πρώτη στιγμή. Με την προσυμφωνημένη ετερόκλητη συμμαχία με τον Καμμένο- που ισχυρίζεται ότι παραμένει πάντα  συνομιλητής του- και το ανιστόρητο τη σόφισμα “πρώτη φορά Αριστερά”. Κοροϊδευόμαστε τώρα;  Οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, που κατέφυγαν προσωπικά στον Τσίπρα και ποτέ στον ΣΥΡΙΖΑ,  “Αριστερά” των ιδεοληπτικών, των παρακμιακών, ακόμη και των σούργελων που τον περιέβαλαν στο κόμμα και τις κυβερνήσεις του;

Έπρεπε να μένουν εκτός κριτικής η αυτοκτονική διαχείριση των τριών εκλογικών αναμετρήσεων του 2019;  Η αποτυχία ή άρνηση- να υλοποιήσει την νέα εντολή εκείνης της ήττας, για μετεξέλιξή του ΣΥΡΙΖΑ σε φορέα ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου. Τότε που μπορούσε και όχι τώρα που αυτοβυθίζεται στις συριζοκεντρικές παρουσιάσεις της “Ιθάκης”  που τον εγκλωβίζουν σε περιφερειακό ρόλο.

Ή μήπως να μην γίνεται λόγος για τον τραγέλαφο των εκλογών του 2023, όταν η ανάκτηση της πρωθυπουργίας, ταυτίσθηκε με το σλόγκαν “θα ξανάρθουμε και θα είναι αλλιώς” – ως… δεύτερη φορά Αριστερά;

Μην μιλήσουμε για την Κασσελακιάδα, τον Νεοσταλανισμό για τη λήξη της, τη διάσπαση,  την εγκατάλειψη του ρόλου της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τους 28 μήνες χωρίς ούτε μια αναμέτρηση με τον Μητσοτάκη στη Βουλή, την αυτοτραυματικη φλυαρία ενός αχρείαστου τόμου, και την απροσδιόριστη εξαγγελία κομματος, που δείχνει περισσότερο ως επιδίωξη δεύτερης καριέρας.

Έπεσε σε όλες τις παγίδες του Μητσοτάκη και διασύροντας ακόμη και το κόμμα του, ή τους  υπουργούς και τα στελέχη του, του δίνει ένα ακόμη αβαντάζ: την ευκαιρία να λέει: ‘Είδατε από πού γλιτώσαμε;”…

Έτσι καίγεται στη συλλογική συνείδηση το προφίλ του ως Πρωθυπουργού, που ως βασικά στοιχεία της θητείας του είναι οι κομματικές αναμνήσεις του, ούτε οι ηρωικές περιαυτολογίες για τη διαπραγμάτευση με τους ‘Ευρωπαίους. Με ή χωρίς τον Βαρουφάκη.

Είναι συγκεκριμένα: δεν έκλεβε, έλυσε το Μακεδονικό και έβγαλε τη χώρα από τα Μνημόνια της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ που παρέλαβε. Συν την ορθή κρίση του για την χρησιμότητα του Δημοψηφίσματος και την παράκαμψη του αποτελέσματός του. Το οποιο, ειρήσθω εν παρόδω, δεν του έδινε την ευχέρεια “να πάει τώρα όπου ήθελε”, όπως είπε στην τελευταία συνέντευξή του.

Σε κάθε περίπτωση είχε ένα προσωπικό κεφάλαιο που ενίσχυε η σκηνική παρουσία του – και το  συρρικνώνει αβασάνιστα  τα τελευταία χρόνια. Υπό τις επευφημίες, όσων προσπαθούν να υπάρξουν  στο δημόσιο χώρο δίπλα του.

Θα περίμενα, λοιπόν, από τον Νίκο Μπίστη, να μου επισημάνει πού αναφερόμενος στον Τσίπρα λέω ανακρίβειες ή ψεύδη και πού διαστρεβλώνω τα πραγματικά περιστατικά. Οι κρίσεις είναι δικαίωμά  μου.

Όπως θα περίμενα, επειδή είναι παλαιότερος και πιο έμπειρος από τον πρώην Πρωθυπουργό, να του εξηγήσει ότι ένας ηγέτης δεν απαξιώνει το ΠΑΣΟΚ, τον Ανδρουλάκη, το Φάμελλο, και τον ΣΥΡΙΖΑ ή τις άλλες δυνάμεις του χώρου.

Αναγνωρίζει την αξία του, τον αγώνα τους, τις προθέσεις τους και προσφέρεται να συμβάλει στη σύγκλισή τους απέναντι στη Δεξιά, αποδεχόμενος τον ρόλο που θα του αναγνωρίσει ένα ευρύτερο σώμα που θα συγκροτήσουν αυτές οι δυνάμεις.

Έχοντας τη δημοκρατική αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να διεκδικήσει τον πρώτο. Όχι να αυτοανακηρύσσεται αρχηγός – περιφρονώντας όσους βρίσκονται στο πεδίο της πραγματικής πολιτικής και όχι στα Ινστιτούτα.  Αλλά για το Επινέ και τον Μιτεράν θα μιλάμε τώρα;

Αντί γι’ αυτά μαθαίνω ότι η “υποστήριξή” μου στον Τσίπρα ήταν “έμπλεη τοξικότητας” και “έκανε μεγάλη ζημιά”.  Και ότι – ευτυχώς- “η σημερινή λυσσαλέα αντιδρασή” μου θα την αποκαταστήσει. Να την ενισχύσω τότε…

Θεωρώ άπρεπη και σχιζοφρενική τη διατύπωση ‘Η στήριξη τους έμπλεη τοξικότητας έκανε μεγάλη ζημιά τότε. Η σημερινή λυσσαλέα αντίδραση του, μπορεί να αποκαταστήσει την ζημιά”.  Με καλή διάθεση λέω ότι κάτι δεν πάει καλά σ’ αυτόν τον συλλογισμό. Αλλά αντιμετωπίζεται.

Όπως αντιμετωπίσθηκε και η συμπόρευση στον πυρήνα του σημιτικού  εκσυγχρονισμού- στο λυκόφως του οποίου βρέθηκε υφυπουργός- με όσους θα τροφοδοτούσαν αργότερα το Νεομητσοτακισμό… Ονόματα και μη χωριά.

Το μη αντιμετωπίσιμο θα είναι αν αυτή η εντύπωση για βλαπτική “τοξικότητα υποστήριξης” και η επωφελής αποκατάσταση δια της “λυσσαλέας αντίδρασης” συμπεριλαμβάνει και τον Αλέξη Τσιπρα προσωπικά -και γι΄ αυτό δεν απάντησε σε δυο κλήσεις μου.

Ή έστω αν τον βρίσκει σύμφωνο και πρέπει να προβληματιστούν όσοι αρθρογράφοι τον  υποστηρίζουν σήμερα.

Να το δούμε από άλλη σκοπιά: Έχει την εντύπωση, ο κατά διαστήματα επιτελικός σύμβουλος του Τσίπρα ότι τον έχει βοηθήσει περισσότερο στην αναδιάρθρωση του χώρου από όσους κάνουμε κριτική;

Και -σε ό,τι με αφορά- από την κατάθεση της γνώμης μου -όταν τα βαρίδια που σήμερα θέλει να αφήσει πίσω του, έβγαζαν ανακοινώσεις της Πολιτικής Γραμματείας εναντίον μου, ζητούσαν την διαγραφή μου από τη ΕΣΗΕΑ, με απειλούσαν με μηνύσεις και βυσσοδομούσαν με τα κακόηχα πληκτρόλογιά τους;

Με αυτούς ταυτίζεται σήμερα ο Νίκος διαπιστώνοντας ζημιογόνο “τοξικότητα” στην “υποστήριξή μου;

Ή μήπως νομίζει ότι προσφέρει υπηρεσία με την καλλιέργεια άκριτου μεσσιανισμού, περισσότερο από την κριτική που του υποδεικνύει ότι ο δρόμος που χάραξε με την “Ιθάκη” δεν τον οδηγεί παρά στον… παλαιό περιθωριακό ΣΎΡΙΖΑ. Μείον κάποιους.

Ποιος ήταν πιο χρήσιμος: όποιος λέει δημόσια τη γνώμη του χωρίς ιδιοτέλεια, ή αυτός που ασκούσε φραξιονισμό στην Κουμουνδούρου;   Όποιος σπεύδει στο κόμμα του προτού ακούσει περί τίνος πρόκειται ή όποιος ζητάει να μην σπαταλάει στο πολιτικό του κεφάλαιο;

Η Δημοκρατική Παράταξη προϋπήρχε του Τσίπρα και θα υπάρχει και μετά από αυτόν. Και η αβασάνιστη ανάδειξη του πρώην Πρωθυπουργού σε οιονεί Μωυσή -που θα φέρει τις πλάκες και θα οδηγήσει την παράταξη να διασχίσει την έρημο- υποκρύπτει καταστροφικές αντιλήψεις- που συμπίπτουν με επιδιώξεις παλαιών εχθρών του Τσιπρα που σήμερα “επενδύουν” σ΄ αυτόν.

Επίλογος, χωρίς καμία κακία- που θα είχε ένας “τοξικός υποστηρικτής” ή “λυσσαλέος επικριτής” -τι άλλο θα ακούσω, Θεέ μου:

Ως πρόσωπο συμπαθώ τον Νίκο Μπίστη, για το χιούμορ και το σθένος του. Αλλά για τον πολιτικό Μπίστη αρχίζω να κατανοώ την απομάκρυνσή του από τους πολιτικούς  φορείς  του παρελθόντος του:  ΚΚΕ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα  Αριστερά.  Και ελπίζω να μην επαναληφθεί στο επόμενο κόμμα που ήδη έπιασε στασίδι…

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η βασική του ιδέα πως όταν η ιδιωτική οικονομία δεν επενδύει η δεν καταναλώνει, το κράτος πρέπει να μπει μπροστά εξακολουθεί να παραμένει ισχυρή. Διότι οι τιμές και οι μισθοί δεν προσαρμόζονται γρήγορα, οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις συχνά δεν δρούν “λογικά” ή μακροπρόθεσμα. Έτσι το κράτος άμεσα παρεμβαίνει.

Στην μακροοικονομία γενικά οι ιδέες του ακόμη έχουν δυναμική. Διότι ουσιαστικά “εφηύρε” τη μακροοικονομία όπως την γνωρίζουμε. Η έννοια ότι η συνολική ζήτηση καθορίζει την παραγωγή και την απασχόληση είναι ακόμη θεμέλιο για τους περισσοτερους κυβερνητικους παράγοντες. Ακόμα και φιλελεύθερες ή “αντι-κρατιστικές” κυβερνήσεις κάνουν δημοσιονομικά πακέτα και στηρίζουν την οικονομία με δαπάνες. Δηλαδ εφαρμόζουν Keynes χωρίς να το λένε.

Γι' αυτό είναι ηλίθιο να κατηγορούνται από κάποιους σαν "νεοφιλελεύθερες"! Ακόμη και η υπερδεξιά κυβέρνηση των συνταγματαρχών στην Ελλαδα το 1967 εφάρμοζε κευνσιανή επεκτατική πολιτική.

Τώρα βέβαια πλέον δεν είναι το μοναδικό μοντέλο. Μετά τη δεκαετία του 1970 (στασιμοπληθωρισμός), οι οικονομολόγοι

στράφηκαν στον μονεταρισμό (π.χ. Friedman) και σε νεοκλασικά μοντέλα (λχ. Αυστριακή οικονομική Σχολή). Παράδειγμα, η κυβέρνηση της κας Θάτσερ με εμπνευστή τον

Υπουργό της Κήθ Τζόζεφ. Η “καθαρή” κεϋνσιανή πολιτική πλέον σπάνια εφαρμόζεται. Ο ίδιος ο Keynes έλεγε, "ξόδευε σε κρίση,

αποταμίευε σε ανάπτυξη". Στην πράξη όμως τα κράτη ξοδεύουν και στις καλές εποχές, δημιουργώντας έτσι χρέη.

Σήμερα κυριαρχεί μια προσαρμοσμένη εκδοχή, ο Νεο-Κευνσιανισμός, που δέχεται αγορές και προσδοκίες αλλά αναγνωρίζει τις “ατέλειες” της ελεύθερης οικονομίας.

Ο Keynes γίνεται ξανά επίκαιρος όταν υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης, οι αγορές δεν αυτορυθμίζονται και η νομισματική πολιτική (χαμηλά επιτόκια) δεν αρκεί Τότε ακριβώς το περιβάλλον μοιάζει με αυτό που περιέγραψε στη δεκαετία του 1930.

Δεν ζούμε πλέον σε κεϋνσιανό κόσμο — αλλά δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε χωρίς αυτόν.