Με πιο απλά λόγια, τα 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ παροχές που ΘΑ μοιράσει η κυβέρνηση, θα εμφανιστούν σε 17 μήνες περίπου και είναι άγνωστο ποιόν αντίκτυπο θα έχουν στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Τούτων λεχθέντων, συνταξιούχος συνάδελφος, με ετήσια μικτή ετήσια σύνταξη 19.200 ευρώ το 2019, εισέπραττε τότε καθαρά 16.920 και φέτος θα κλείσει με 17.010 δηλαδή 90 ευρώ παραπάνω, ήτοι δύο  εσπρέσο το μήνα!!

Την ίδια περίοδο οι δαπάνες για το ενοίκιο, από 4800 ευρώ ετησίως, πήγαν στις 7800, ποσό που αντιπροσωπεύει το 46% περίπου του εισοδήματος του, έναντι 28% πριν 7 χρόνια.

Αν συνυπολογίσουμε και τον πληθωρισμό της επταετίες, ο  αγαπητός φίλος βρίσκεται σε φάση εξάντλησης της αποταμίευσής του. Γι’ αυτό και γέλασε πικρά, όταν άκουσε τα περί δημιουργίας λογαριασμών, που την προσεχή τετραετία θα δημιουργήσει η κυβέρνηση για τα παιδιά. Στην ουσία έτσι το κράτος θα δίνει στα παιδιά σήμερα χρήματα, που θα πάρει πίσω με καλό επιτόκιο όταν οι δικαιούχοι θα ενταχθούν στην επαγγελματική τους ζωή.

Τούτων λεχθέντων, δεν ακούσαμε πολλά πράγματα για τις τεράστιες αλλαγές στο διεθνή καταμερισμό της εργασίας, για την ωρίμανση της τεχνητής νοημοσύνης, για τη βιοτεχνολογία και την σημασία της στην αγροτική παραγωγή για τη γενετική και την κτηνοτροφία, για τους σιωπηρούς τεχνολογικούς πολέμους, για τις νέες μορφές εργασίας και την κατάσταση του επαγγελματικού προσανατολισμού στη χώρα μας, για την άνοδο του προσδόκιμου ζωής και τη σημασία του στην κοινωνική ασφάλιση και την προστασία της υγείας.

Δεν είπε πολλά πράγματα ο Πρωθυπουργός τις εταιρίες start-up και αν η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει μια νέα πηγή γνώσης και προόδου. Η Αθήνα υπήρξε κάποτε κατά τους ιστορικούς, τόπος μεγαλοφυΐας, αυτό δεν μπορεί να επαναληφθεί στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης;

Η Εσθονία δηλαδή, που υπέστη 70 χρόνια σοβιετική κατοχή, έχει περισσότερα ατού από την Ελλάδα του Αριστοτέλη; Πώς κατάφερε αυτή η μικρή χώρα των 2 εκατομμυρίων κατοίκων μέσα σε τριάντα χρόνια να γίνει η τρίτη πιο τεχνολογικά προηγμένη περιοχή της ΕΕ και να έχει ρυθμό ανάπτυξης τριπλάσιο του δικού μας;

Μήπως είναι καιρός πλέον, η πολιτική στην Ελλάδα να αποκτήσει περιεχόμενο συμβατό με την εποχή στην οποία ζούμε και με πραγματικότητες που μας περιβάλλουν; Για πάρα πολλά χρόνια, οι μυθοπλασίες και τα παραμύθια, όπως αυτό συμβαίνει και στη ζωή, δεν φέρνουν αποτελέσματα πέραν από την ικανοποίηση φαντασιώσεων και άλλων ψυχολογικών καταστάσεων.

Είναι γνωστό πως στην ιστορία τίποτε δεν μένει αθάνατο. Για όλα έρχεται η ώρα του τέλους. Μας μένει μόνο να στο¬χαζόμαστε πάνω στο τι και γιατί έφθασε κάτι στο τέλος του. Για ποιο στοχασμό όμως μιλάμε όταν διαβάζουμε ότι με βάση τη διεθνή έρευνα PISA, το 50% των νέων στα σχολεία όταν διαβάζει δεν καταλαβαίνει τι διάβασε.

Παράλληλα ,δε είμαστε και μεταξύ των πιο καθυστερημένων χωρών στα μαθηματικά, κορυφαία πρώτη ύλη της εποχής μας μας. Αντιθέτως από μαχαιροβγάλτες μαθητές πάμε πολύ καλά, γεγονός που δείχνει και το επίπεδο της ελληνικής οικογένειας.

Αυτά που έχουμε ήδη εμπρός μας, αν και καταλαβαίνουμε πως θα εξελιχθούν ραγδαία, είναι ήδη αρκετά ώστε να στοχασθούμε για το αύριο του πολιτισμού μας. Ένας πραγματικός ηγέτης στη σημερινή Ελλάδα θα πρέπει να παράγει πολιτισμό και αυτό προς ώρας δεν συμβαίνει. Κρίμα… Χίλιες φορές.

Του Κωνσταντίνου Π. Μπαλωμένου

Ειδικότερα, η συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» έχει βρεθεί στο επίκεντρο της τουρκικής δημόσιας συζήτησης, με αναλυτές να υποστηρίζουν ότι το σύστημα έχει ως πραγματικό στόχο την Τουρκία, καθώς και ότι η αμυντική συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ για την προμήθειά της, είναι μια «ύπουλη» συμφωνία.

Παράλληλα, αναπτύσσεται ένα ευρύτερο τουρκικό αφήγημα που επιχειρεί να παρουσιάσει γενικότερα την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία, ως μέρος μιας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο με κεντρικό στόχο την Τουρκία.

Συγκεκριμένα, η τουρκική πολιτική ηγεσία, μέσω της ιδιαίτερα σκληρής ρητορικής που έχουν αναπτύξει ο Πρόεδρος κ. Ερντογάν και ο Υπουργός Εξωτερικών κ. Χακάν Φιντάν απέναντι στο Ισραήλ, επιχειρεί να εντάξει τις νέες περιφερειακές συνεργασίες σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αντιπαράθεσης με το Τελ Αβίβ.

Έτσι, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν παρουσιάζεται απλώς ως ένα ελληνικό αμυντικό πρόγραμμα, αλλά επιχειρείται να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο τουρκικό αφήγημα περί διαμόρφωσης ενός εχθρικού γεωπολιτικού άξονα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αξιολογώντας τα ανωτέρω δεδομένα, το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό και ξεκάθαρο.

Αν πράγματι η πολιτική ηγεσία της Ελλάδας, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές της, με την πολιτική των «ήρεμων νερών» υπονομεύει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, αποδυναμώνει την εθνική άμυνα και ασφάλεια και ακυρώνει την ελληνική αποτροπή, τότε γιατί η Τουρκία αντιδρά με τέτοια ένταση σε μια στρατηγική επιλογή του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη και της ελληνικής κυβέρνησης;

Το αμέσως επόμενο ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν όσοι επίμονα επενδύουν πολιτικά στο αφήγημα της «ανίσχυρης Ελλάδας», είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο.

Αν η Ελλάδα είναι πράγματι, όπως υποστηρίζουν οι γνωστοί λαϊκιστές υπερπατριώτες, μια χώρα απομονωμένη, χωρίς ισχυρές συμμαχίες, με ανεπαρκή αποτρεπτική ισχύ και εγκλωβισμένη σε φοβικά σύνδρομα απέναντι στην Τουρκία, γιατί η εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ προκαλεί τόσο έντονη συζήτηση, ανησυχία και προσπάθεια πολιτικής απονομιμοποίησης στην απέναντι πλευρά;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στις κραυγές, ούτε στις λαϊκιστικές και εθνικιστικές κορώνες για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης και μικροκομματικών σκοπιμοτήτων.

Βρίσκεται στα γεγονότα. Και τα γεγονότα δείχνουν ότι η πραγματική αποτροπή οικοδομείται με σύνεση, σοβαρότητα, στρατηγικό σχεδιασμό, πραγματικές αμυντικές δυνατότητες, τεχνολογία, διεθνή αξιοπιστία και συμμαχίες με στρατηγικό βάθος.

Αλλά υπάρχει ένα ακόμη ερώτημα, το οποίο θα πρέπει να απαντηθεί από όσους επιμένουν να παρουσιάζουν την Ελλάδα ως «ανίσχυρη» και «απομονωμένη».

Μήπως τελικά, η εικόνα της Ελλάδας που συστηματικά καλλιεργείται στο δημόσιο διάλογο από κάποιους πολιτικούς και δημοσιολογούντες, αλλά και από ορισμένα μέσα ενημέρωσης, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική εικόνα που αξιολογεί η ίδια η Τουρκία;

Γιατί υπάρχει μια κρίσιμη αντίφαση που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Αν η Ελλάδα είναι πράγματι τόσο αδύναμη, τόσο απομονωμένη και τόσο φοβισμένη απέναντι στην Τουρκία όσο υποστηρίζουν ορισμένοι στο εσωτερικό της χώρας, τότε γιατί η Άγκυρα αντιδρά έντονα στην ενίσχυση των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων και στην εμβάθυνση των στρατηγικών συνεργασιών της Αθήνας;

Η Τουρκία δεν μπορεί να αντιδρά σε μια Ελλάδα που παραμένει στάσιμη, αδύναμη, φοβική και της επιβάλει συνεχώς την πολιτική της μέσω τετελεσμένων.

Αντιδρά σε μια Ελλάδα που αλλάζει.

Αντιδρά, σε μια Ελλάδα που ενισχύει συνεχώς τις Ένοπλές Δυνάμεις της και αναβαθμίζει την αποτρεπτική της ικανότητα.

Αντιδρά σε μια Ελλάδα που εμβαθύνει τις στρατηγικές της συνεργασίες, δημιουργεί δίκτυα περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας και διευρύνει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αντιδρά σε μια υπολογίσιμη δύναμη που δεν περιορίζεται απλά στην αγορά κάποιων οπλικών συστημάτων, αλλά επιδιώκει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και πολυεπίπεδου αμυντικού οικοσυστήματος.

Τέλος, αντιδρά σε μια Ελλάδα που αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε απόπειρας αμφισβήτησης της ασφάλειας και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Και αυτά είναι ίσως τα σημαντικότερα στοιχεία που πρέπει να αξιολογήσουμε.

Γιατί η πραγματική αξιολόγηση της ελληνικής ισχύος δεν μπορεί να γίνεται μέσα από εθνικιστικές κορώνες και διαγωνισμούς υπερπατριωτισμού στο εσωτερικό της χώρας.

Αξιολογείται πρωτίστως από τις πραγματικές δυνατότητες που αποκτά η Ελλάδα, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αυτές αξιολογούνται και κυρίως, γίνονται αντιληπτές από την τουρκική πλευρά.

Γιατί στην αποτροπή δεν έχει σημασία μόνο η ισχύς που διαθέτεις. Έχει σημασία και η ισχύς που ο αντίπαλος αντιλαμβάνεται ότι διαθέτεις, η αξιοπιστία με την οποία την αποτυπώνεις και το κόστος που εκτιμά ότι θα κληθεί να καταβάλει εάν επιχειρήσει να την αμφισβητήσει.

Και υπό αυτή την έννοια, η ένταση της τουρκικής αντίδρασης στην «Ασπίδα του Αχιλλέα» και στη στρατηγική εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας – Ισραήλ αποτελεί ένα δεδομένο που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση της τουρκικής αντίδρασης, η οποία δεν πρέπει να αγνοηθεί από την ελληνική πολιτική ηγεσία. Η διάσταση αυτή, αφορά την προσπάθεια της Άγκυρας να διαμορφώσει ένα αφήγημα που θα απονομιμοποιήσει τις ελληνικές αμυντικές επιλογές, παρουσιάζοντάς τες όχι ως μέτρα ενίσχυσης της εθνικής ασφάλειας και αποτροπής, αλλά ως επιθετικές και αποσταθεροποιητικές κινήσεις που εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό εναντίον της Τουρκίας.

Το αφήγημα αυτό, δεν πρέπει απλώς να καταγραφεί από την ελληνική πλευρά, αλλά και να αναλυθεί, να αποδομηθεί και να αντιμετωπιστεί στρατηγικά.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα δεν πρέπει να επιτρέψει να κυριαρχήσει το τουρκικό αφήγημα και να εγκλωβιστεί σε μια συζήτηση για την αμυντική της πολιτική με το πλαίσιο που θέτει η Τουρκία.

Οφείλει να αναδείξει τις πραγματικές διαστάσεις των επιλογών της και να απαντήσει με επιχειρήματα στους βασικούς ισχυρισμούς που επιχειρεί να επιβάλει η τουρκική πλευρά.

Υπό το πρίσμα αυτό, σε σχέση με τον τουρκικό ισχυρισμό ότι η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί ένα επιθετικό σχέδιο που στοχεύει την Τουρκία θα πρέπει να επισημανθεί, ότι πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο αμυντικό σύστημα αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας και όχι για ένα επιθετικό σύστημα σχεδιασμένο για την προβολή στρατιωτικής ισχύος εναντίον τρίτων χωρών.

Σε καμία περίπτωση, η αμυντική ενίσχυση μιας χώρας δεν μετατρέπεται σε επιθετική ενέργεια, επειδή προκαλεί ανησυχία στην απέναντι πλευρά.

Αν ίσχυε αυτή η λογική, τότε κάθε αμυντική επένδυση ενός κράτους θα μπορούσε να χαρακτηρίζεται «επιθετική» από οποιονδήποτε τρίτο αισθάνεται, ότι περιορίζεται η σχετική του στρατιωτική υπεροχή.

Το γεγονός ότι ένα αμυντικό σύστημα μπορεί να επηρεάζει τους στρατιωτικούς υπολογισμούς της Τουρκίας, δεν μεταβάλλει τον χαρακτήρα του.

Αντιθέτως, ακριβώς αυτή η μεταβολή των υπολογισμών, αποτελεί βασικό στοιχείο της αποτρεπτικής λειτουργίας του.

Η ουσία της αποτροπής είναι να καταστήσει σαφές στον δυνητικό αντίπαλο, ότι οποιαδήποτε απόπειρα χρήσης στρατιωτικής ισχύος θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικές δυνατότητες άμυνας και συνεπώς, θα συνεπάγεται υψηλότερο κόστος.

Υπό αυτή την έννοια, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αποτελεί μηχανισμό επιθετικής προβολής ισχύος, αλλά μηχανισμό ενίσχυσης της αποτρεπτικής ικανότητας της Ελλάδας απέναντι σε μια πιθανή επίθεση.

Δεν δημιουργεί από μόνη της μια νέα επιθετική δυνατότητα της Ελλάδας, αλλά ενισχύει την ικανότητά της να προστατεύει τον εναέριο χώρο, τις Ένοπλες Δυνάμεις, τις κρίσιμες υποδομές και τον πληθυσμό της.

Επομένως, ο τουρκικός ισχυρισμός επιχειρεί να συγχέει δύο διαφορετικές έννοιες: την αμυντική ικανότητα και την επιθετική πρόθεση.

Το ότι η Τουρκία αντιλαμβάνεται την ενίσχυση της ελληνικής αεράμυνας ως παράγοντα που επηρεάζει τους δικούς της στρατιωτικούς σχεδιασμούς, δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα αποκτά επιθετικές προθέσεις.

Σημαίνει ότι η Ελλάδα αποκτά μεγαλύτερη ικανότητα να αποτρέπει ή να αντιμετωπίζει μια πιθανή επίθεση.

Και εδώ βρίσκεται η πραγματική ουσία της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Δεν είναι μια ασπίδα εναντίον της Τουρκίας, αλλά μια ασπίδα υπέρ της Ελλάδας.

Η διαφορά δεν είναι επικοινωνιακή, αλλά στρατηγική.

Γιατί ένα κράτος που ενισχύει την αμυντική του ικανότητα δεν δημιουργεί κατ’ ανάγκη αστάθεια.

Μπορεί αντίθετα, να συμβάλλει στη σταθερότητα, όταν η ενίσχυση αυτή καθιστά λιγότερο ελκυστική την επιλογή της στρατιωτικής πίεσης ή απειλής του αντιπάλου και αυξάνει την πιθανότητα μιας κρίσης να παραμείνει υπό έλεγχο.

Επομένως, η Ελλάδα δεν χρειάζεται να απολογηθεί για το γεγονός, ότι ενισχύει την άμυνά της.

Χρειάζεται να εξηγήσει με σαφήνεια γιατί το κάνει και ποιον σκοπό υπηρετεί.

Ο σκοπός είναι η προστασία, η λογική είναι η αποτροπή και το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι η ειρήνη μέσω μιας αξιόπιστης αποτρεπτικής ισχύος.

Όσον αφορά τον τουρκικό ισχυρισμό, ότι η ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία δημιουργεί έναν «εχθρικό άξονα» εναντίον της Τουρκίας, θα πρέπει να τονιστεί ότι η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ δεν δημιουργήθηκε για να περικυκλώσει την Τουρκία.

Αντιθέτως, έχει αναπτυχθεί σταδιακά εδώ και μια δεκαετία και περιλαμβάνει την άμυνα, την ενέργεια, την τεχνολογία, την πολιτική προστασία, την οικονομία και ευρύτερα ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας.

Η Ελλάδα δεν συμμετέχει και δεν χρειάζεται να συμμετάσχει σε κανένα «αντιτουρκικό άξονα».

Χρειάζεται και οικοδομεί δίκτυα στρατηγικών συνεργασιών που ενισχύουν την ασφάλεια, τη σταθερότητα και τη στρατηγική της αυτονομία.

Η διαφορά είναι ουσιώδης. Ένας άξονας συγκροτείται εναντίον κάποιου, ενώ ένα δίκτυο συνεργασιών συγκροτείται για την επίτευξη κοινών συμφερόντων.

Η προσπάθεια της Άγκυρας να αντιστρέψει την πραγματικότητα και να παρουσιάσει κάθε ελληνική στρατηγική συνεργασία ως μέρος ενός σχεδίου «περικύκλωσης της Τουρκίας» αποκαλύπτει περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο η ίδια αντιλαμβάνεται το περιφερειακό περιβάλλον, παρά τον πραγματικό χαρακτήρα των ελληνικών επιλογών.

Τέλος, σε σχέση με τον τουρκικό ισχυρισμό ότι η Ελλάδα, μέσω της συνεργασίας της με το Ισραήλ και της ενίσχυσης της αμυντικής της ικανότητας, μετατρέπεται σε μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία και κατ’ επέκταση, επιλέγει μια στρατηγική έντασης απέναντί της, η ελληνική απάντηση θα πρέπει να είναι εξίσου σαφής.

Η Ελλάδα δεν έχει επιλέξει και δεν επιθυμεί να επιλέξει τη στρατηγική της έντασης.

Αντιθέτως, τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφώσει ένα μοντέλο διαχείρισης των ελληνοτουρκικών σχέσεων που συνδυάζει τον ενεργό διάλογο, τους ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, την ανάληψη διπλωματικών πρωτοβουλιών και τη συνεχή ενίσχυση της αποτρεπτικής της ικανότητας.

Πρόκειται για μια -όπως έχω αναφέρει σε παλαιότερο άρθρο μου- «Στρατηγική Ευθύνης» σύμφωνα με την οποία ο διάλογος δεν αντιμετωπίζεται ως ένδειξη αδυναμίας ή υποχώρησης, αλλά ως εργαλείο διαχείρισης κρίσεων, περιορισμού της έντασης και δημιουργίας συνθηκών σταθερότητας, χωρίς να εγκαταλείπεται η ανάγκη διατήρησης ισχυρής και αξιόπιστης αποτροπής.

Ειδικότερα, μέσω αυτής της «Στρατηγικής Ευθύνης» η Ελλάδα επιδιώκει τη σταθερότητα μέσα από τον συνδυασμό διαλόγου και αποτρεπτικής ισχύος, αποφεύγοντας μια «Στρατηγική Έντασης», η οποία επενδύει στη ρητορική της αντιπαράθεσης και της σύγκρουσης και μπορεί να εγκλωβίσει τις δύο χώρες σε ένα φαύλο κύκλο κλιμάκωσης και αστάθειας.

Η Ελλάδα επενδύει στο διάλογο, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει την αποτρεπτική ισχύ της.

Συνομιλεί με την Τουρκία και ταυτόχρονα, αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε επιθετικής επιλογής εναντίον της.

Διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να αποδέχεται τετελεσμένα και να εγκαταλείπει τις κόκκινες γραμμές και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Αυτό δεν είναι «Πολιτική Κατευνασμού», αλλά «Στρατηγική Ευθύνης».

Όταν μια χώρα προμηθεύεται αεροπλάνα Rafale, εκσυγχρονίζει τα F16 σε επίπεδο Viper, προετοιμάζεται για την ένταξη των F-35 στον αμυντικό της σχεδιασμό, ενισχύει το Πολεμικό της Ναυτικό με νέες φρεγάτες Belharra και Bergamini και προχωρά στην ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα», δεν ακολουθεί πολιτική Κατευνασμού.

Οικοδομεί ισχυρή εθνική αποτροπή μέσα από μια συνεκτική «Στρατηγική Ευθύνης».

Εν κατακλείδι, η έντονη τουρκική αντίδραση στη συμφωνία για την απόκτηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα» αποτελεί ένα στοιχείο που πρέπει να αξιολογηθεί με στρατηγική ψυχραιμία.

Υποδηλώνει, ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται από την Τουρκία ως μια ανίσχυρη και απομονωμένη χώρα, όπως συχνά επιχειρείται να παρουσιαστεί στον ελληνικό δημόσιο διάλογο, αλλά ως μια υπολογίσιμη δύναμη, η οποία ενισχύει τις αμυντικές της δυνατότητες, διευρύνει τις στρατηγικές της συνεργασίες και αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε επιθετικής ή αναθεωρητικής επιλογής εναντίον της.

Ταυτόχρονα, η προσπάθεια της Άγκυρας να παρουσιάσει την ελληνική αμυντική ενίσχυση ως επιθετική ενέργεια, επιβεβαιώνει την ανάγκη η Ελλάδα, να μην αφήνει τρίτους να καθορίζουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο αξιολογούνται οι εθνικές της επιλογές.

Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα οφείλει να συνεχίσει να διαμορφώνει και να προβάλλει με πειστικό τρόπο το δικό της στρατηγικό αφήγημα, ότι η ενίσχυση της εθνικής της άμυνας δηλαδή, δεν αποτελεί απειλή για κανέναν, αλλά προϋπόθεση ασφάλειας, σταθερότητας και αξιόπιστης αποτροπής.

Τέλος, η έντονη αντίδραση της Τουρκίας στις εθνικές και αμυντικές στρατηγικές επιλογές της Ελλάδας καταδεικνύει με ιδιαίτερα σαφή τρόπο, ότι η εθνική ισχύς δεν κρίνεται από το ποιος εμφανίζεται πιο «πατριώτης» στο εσωτερικό της χώρας.

Κρίνεται και αξιολογείται από τις πραγματικές δυνατότητες που διαθέτει η χώρα, από τις στρατηγικές συμμαχίες που οικοδομεί και κυρίως, από τον τρόπο με τον οποίο οι δυνατότητες αυτές γίνονται αντιληπτές από εκείνους που ενδέχεται να τις αμφισβητήσουν.
Γιατί η πραγματική αποτροπή χτίζεται με έργα και όχι με εθνικιστικές κορώνες.

* Ο Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος είναι πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Τίποτα δεν είναι ακόμα σίγουρο, αλλά οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 έχουν όλες τις δυνατότητες να γίνουν μια από τις πιο αποτελεσματικές κατηγορίες φαρμάκων στην ιστορία. Με το να γίνουν φθηνότερα και ευκολότερα στη χρήση, υπόσχονται να βελτιώσουν δραματικά τη ζωή περισσότερων από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπων, με βαθιές συνέπειες για τη βιομηχανία, την οικονομία και την κοινωνία.

Αυτός είναι και ο λόγος που πριν πέντε χρόνια, γράφει ο βρετανικός Economist, η σελαγλουτίδη (αγωνιστής υποδοχέα GLP-1) εγκρίθηκε για τη θεραπεία της παχυσαρκίας και έχει υψηλή ζήτηση στις ΗΠΑ.

Και αυτό συμβαίνει, επισημαίνει το περιοδικό, επειδή μετά από δεκαετίες απογοητευτικών «θαυματουργών θεραπειών», αυτά τα φάρμακα λειτουργούν. Οι επηρεαστές με επίγνωση της εικόνας και οι πλούσιοι χρηματοδότες δεν είναι οι μόνοι που τα χρησιμοποιούν. Ένας στους οκτώ Αμερικανούς ενήλικες έχει πάρει «φάρμακα GLP-1». Η Novo Nordisk, ο κατασκευαστής της σεμαγλουτίδης που διατίθεται στην αγορά με τις επωνυμίες Ozempic για τον διαβήτη και Wegovy για απώλεια βάρους, και η Eli Lilly, η οποία κάνει την τιρζεπατίδη, μια πιο αποτελεσματική εναλλακτική, έχουν προσθέσει περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια στην αγοραία αξία από το 2021.

Το φαινόμενο εκτείνεται πλέον πέρα από τα σύνορα των Ηνωμένων Πολιτειών. Με περισσότερα από τα δύο πέμπτα του παγκόσμιου πληθυσμού να είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, η ζήτηση για φάρμακα GLP-1 είναι υψηλή. Τα φαρμακευτικά εργαστήρια εργάζονται για να τα μετατρέψουν σε χάπια, τα οποία είναι φθηνότερα να παραχθούν από τις ενέσεις, και να μειώσουν τις παρενέργειές τους. Οι γενικές εκδόσεις παλαιότερων αγωνιστών GLP-1 έρχονται στην αγορά. Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη σεμαγλουτίδη θα λήξει το 2026 στη Βραζιλία, την Κίνα και την Ινδία, οκτώ φάρμακα αυτού του τύπου ετοιμάζονται στην Κίνα. Δεν είναι χειρότερο. Με το αυξανόμενο εισόδημα και μια πιο καθιστική ζωή στις αναδυόμενες χώρες, το μέγεθος της μέσης του πληθυσμού τους φτάνει το μέγεθος της μέσης των Δυτικών.

Η καταπολέμηση της παχυσαρκίας είναι ήδη μια σημαντική συνέπεια. Ωστόσο, τα φάρμακα GLP-1 υπόσχονται πολλά περισσότερα. Οι υπέρβαροι ασθενείς που λάμβαναν σεμαγλουτίδη βρέθηκαν να υποφέρουν λιγότερα εμφράγματα και εγκεφαλικά. Παραδόξως, τα οφέλη φαίνεται να είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από το επίπεδο απώλειας βάρους. Η τιρζεπατίδη βελτιώνει την άπνοια ύπνου. Οι δοκιμές δείχνουν ότι οι αγωνιστές GLP-1 μειώνουν τη χρόνια νεφρική νόσο σε διαβητικούς, και φαίνεται ότι μπορούν να μειώσουν την ατροφία του εγκεφάλου και τη γνωστική έκπτωση στη νόσο του Αλτσχάιμερ. Μελέτες από ιατρικά αρχεία δείχνουν ότι μπορεί επίσης να βοηθήσουν με εθισμούς: όσοι στις Ηνωμένες Πολιτείες έπαιρναν ήδη φάρμακα GLP-1 είχαν λιγότερες πιθανότητες να κάνουν υπερβολική δόση απιοειδών ή να κάνουν κατάχρηση κάνναβης ή αλκοόλ.

Οι ερευνητές μιλούν ακόμη, με σιωπηλούς τόνους, για αντιγηραντικές επιδράσεις. Πώς μπορεί μια κατηγορία φαρμάκων να κάνει τόσα πολλά; Αυτά τα φάρμακα όχι μόνο δρουν στο έντερο, αλλά συνδέονται επίσης με υποδοχείς σε όλο το σώμα και στον εγκέφαλο. Φαίνεται να μειώνουν τη φλεγμονή και αλληλοεπιδρούν με μηχανισμούς που συνδέονται με την επιθυμία και την αίσθηση ανταμοιβής. Με κάθε νέα ανακάλυψη, οι ερευνητές μαθαίνουν περισσότερα για τους μηχανισμούς του φαρμάκου και τους δεσμούς μεταξύ του σώματος και του εγκεφάλου.

Πολύ σωστά έτσι, το Economist, επισημαίνει ότι γύρω από αυτό το πολυσύνθετο και πολυδύναμο φάρμακο απαιτείται ακόμα αρκετή έρευνα και σε βάθος αναζήτηση. Αν και οι αγωνιστές GLP-1 χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του διαβήτη εδώ και είκοσι χρόνια, ορισμένα από τα πιο πρόσφατα ευρήματα βασίζονται σε μελέτες παρατήρησης και θα πρέπει να συμπληρωθούν με τυχαιοποιημένες δοκιμές. Οι ασθενείς μπορεί να χρειαστεί να παίρνουν αυτά τα φάρμακα για όλη τους τη ζωή και τα μακροπρόθεσμα οφέλη δεν έχουν ακόμη μετρηθεί.

Ως εκ τούτου, το κόστος είναι επίσης αβέβαιο. Προς το παρόν, τα φάρμακα είναι ακριβά στις Ηνωμένες Πολιτείες, η τιρζεπατίδη κοστίζει περισσότερα από 500 δολάρια το μήνα. Οι άμεσες παρενέργειες, που περιλαμβάνουν ναυτία, παγκρεατίτιδα, διάρροια και απώλεια μυών, μπορεί να είναι ενοχλητικές. Τα αποτελέσματα δεκαετιών λήψης αυτών των φαρμάκων είναι αβέβαια. Μερικοί ανησυχούν για την ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής και λένε ότι οι άνθρωποι θα το παρακάνουν, γνωρίζοντας ότι μπορούν να επιστρέψουν σε μια θεραπεία.

«Ωστόσο, με τον καιρό, τον πειραματισμό και την καινοτομία, τα οφέλη θα γίνουν πιο ξεκάθαρα και το κόστος θα μειωθεί. Οι υγιεινές συνήθειες και οι συστάσεις για τη δημόσια υγεία θα παραμείνουν σημαντικές. Αλλά οι επαγγελματίες έχουν από καιρό απελπιστεί ότι τίποτα δεν λειτουργεί για πολλούς παχύσαρκους ασθενείς. Εάν τα φάρμακα εκπληρώσουν τις αρχικές τους υποσχέσεις, θα ήταν διεστραμμένο και σκληρό να στερηθούν οι ασθενείς φάρμακα που θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά τη ζωή τους. Αυτά τα φάρμακα θα μπορούσαν να είναι εξίσου ελπιδοφόρα για τον εθισμό.», υποστηρίζουν έγκυροι ιατρικοί κύκλοι. Και δεν έχουν άδικο.

Παρόλο που οι αγωνιστές GLP-1 μπορεί να περιορίζουν την ευχαρίστηση της στιγμιαίας ικανοποίησης, υπόσχονται να τερματίσουν την επιθυμία και να βελτιώσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία.

Ο συνολικός λογαριασμός για τη συνταγογράφηση αυτών των φαρμάκων θα μπορούσε να είναι σημαντικός. Ωστόσο, για τις κυβερνήσεις, θα μείωναν άλλα κόστη: ο άμεσος ιατρικός λογαριασμός μόνο για την παχυσαρκία ανέρχεται σε 260 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι τεράστιο βάρος για το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης. Οι φόροι για το αλκοόλ θα απέφεραν λιγότερα έσοδα για το κράτος, αλλά τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος θα αυξάνονταν επειδή το εργατικό δυναμικό θα ήταν πιο υγιές.

Είναι κατάδηλο έτσι ότι η είσοδος της ανθρωπότητας σε φάση «κοινωνιών μακροζωίας» αποτελεί νέο πολύπλοκο φαινόμενο, με συνθήκες που ακόμα βρίσκονται σε εποχή ερωτημάτων και πειραματισμών.

Κοντολογίς, η Χαρ. Τρικούπη, εμπνέεται αποκλειστικά από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Και αυτό που εκπέμπει ως προεκλογικό προσανατολισμό είναι διάθεση να τον τοποθετήσει επικεφαλής της εκλογικής αναμέτρησης- τόσο με τον Μητσοτάκη, όσο και με τον Τσίπρα.

Στην πολιτική τα σύμβολα μπορούν να δώσουν ώθηση. Είτε ως φάροι πορείας προς τα πίσω, είτε ως υποδείγματα κίνησης προς το μέλλον. Και σ αυτό η ανακίνησης της μνήμης στο ΠΑΣΟΚ θα εκδηλωθεί με την υπενθύμιση των ενδόξων ημερών της πολιτικής καταγωγής τους, με δυο εκδηλώσεις. Αλλά μόνο με εμπροσθοβαρές περιεχόμενο δεν εξοπλίζονται.

Η πρώτη αφορά την ιδρυτική επέτειο- με υπερδόση από Ανδρέα Παπανδρέου και ηχηρή ανάγνωση εδαφίων από την 3η Σεπτέμβρη.

Γράφει ο Γιώργος Λακόπουλος

H μεταφορά του εορτασμού

Ωστόσο, η μεταφορά του εορτασμού στον τόπο καταγωγής του προέδρου του ΠΑΣΟΚ – υποδηλώνει «Ανδρουλακοποίηση» της επετείου και περιορίζει τον «πανελλαδικό» χαρακτήρα της- ακόμη και τη μαζικοποίηση δια της μεταφοράς οπαδών.

Η δεύτερη οδηγεί στο Περιστέρι στις 18 Οκτωβρίου. Για την επέτειο της «Αλλαγής» το 1981, που προσέδωσε στο ΠΑΣΟΚ κεκτημένη ταχύτητα διαρκείας, ως και σήμερα.

Η μουσική κάλυψη – δίκην κράχτη – ανατέθηκε στον Χρήστο Νικολόπουλο. Μεγάλος λαϊκός δημιουργός, παλαιός φίλος του ΠΑΣΟΚ- και του Σκανδαλίδη -και στη λίστα της «διεύρυνσης» του Μαρτίου. Αλλά ποια σχέση έχει η μουσική του, η γενιά του – και οι εκπομπές του στην ΕΡΤ επι Μητσοτάκη -με το σημερινό ΠΑΣΟΚ και το «τάργκετ γκρουπ» του;

Αν θέλουν νοσταλγία, γιατί όχι τον σπουδαίο Ηλία Ανδριόπουλο, με τον κομματικό παιάνα «Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες»;

Πίσω από το στήσιμο αυτών των εκδηλώσεων διακρίνεται η δυστοκία του ΠΑΣΟΚ. Όχι μόνο στον πολιτικό σχεδιασμό- όπου χειροτέρα δεν γίνεται- αλλά και στις στοχεύσεις του: καταθέτει διαρκώς προγράμματα, αλλά επιχειρώντας να τα συνδέσει ιδεολογικά και πολιτικά με την καταγωγή του, αντί για το μέλλον δείχνει το… παρελθόν.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης είναι νέος και δεν θυμάται το ειρωνικό μειδίαμα του Ανδρέα Παπανδρέου στη Βουλή της Μεταπολίτευσης, όταν ο Γιάννης Ζίγδης ανέφερε ως υπόδειγμα ανάπτυξης το… 1910!

Ενδεχομένως δεν έχουν κατανοήσει το μεγάλο δίδαγμα του ιδρυτή: ο πολιτικός παρακολουθεί την εξέλιξη των πραγμάτων, δεν περιμένει να τον ακολουθήσει η εξέλιξη.

Παράδειγμα, οι θέσεις του για την κοινοτική Ευρώπη. Εναντιώθηκε, όσο έκρινε ότι η ΕΟΚ ως τελωνειακή Ένωση, που ήταν τότε, θα βλάψει την αγροτική Ελλάδα. Όταν άρχισε να μετεξελίσσεται, εξελίχθηκε και η δίκη του στάση και κατέληξε διακεκριμένος φιλοευρωπαϊος πολιτικός:

-Υπέγραψε τη σημαντικότερη απόφαση με την ίδρυση -την Ενιαία Πράξη του 1986 που απελευθέρωσε την κίνηση κεφαλαίων, προϊόντων και προσώπων-– και το 1994 έθεσε το στόχο της ένταξης στην Ευρωζώνη. Τα υπόλοιπα είναι φούμαρα κομματικής αντιπαράθεσης.

Το ζητούμενο για το ΠΑΣΟΚ του 2026

Το ζητούμενο λοιπόν για το ΠΑΣΟΚ του 2026, είναι να κάνει μια ένεση αυτοπεποίθησης και όχι να επιστρέψει στο 1974, ή στο 1981.

Το δεύτερο δεν αντιγράφεται: πήγε να το κανει το 2009 Γ. Παπανδρέου και έφερε στο ΠΑΣΟΚ σε διάλυση και τη χώρα σε διεθνή οικονομικό έλεγχο.

Από την ιδρυτική πράξη, μόνο ο Τσίπρας, με τη fake 3η Σεπτέμβρη του Θησείου, δεν κατανοεί ότι το οραματικό «τετράπτυχο» δεν υπάρχει. – «Εθνική Ανεξαρτησία» τέλος με την ευρωπαϊκή ένταξη, η «Λαϊκή Κυριαρχία» μια χαρά είναι όσο γίνονται ελεύθερες εκλογές, η «Κοινωνική Απελευθέρωση» θάφτηκε στα ερείπια του Τείχους και τη «Δημοκρατική Διαδικασία» ας την εφαρμόσουν στις αποφάσεις τους.

Αν θέλουν να τιμήσουν τις παρακαταθήκες του Ανδρέα, αρκεί να συνειδητοποιήσουν το χάρισμα που τον έκανε λαϊκό ηγέτη: έβλεπε το καινούργιο που έρχεται και έκλεινε ραντεβού μαζί του – και με την Ιστορία.

Όσο στο σημερινό ΠΑΣΟΚ που οι μισοί θεωρούν ως καινούργιο τον… επόμενο Μητσοτάκη και άλλοι μισοί τον προηγούμενο Τσίπρα και να θέλει να τους συναντήσει η Ιστορία δεν μπορεί.

Όπως θα έλεγε ο Αμερικάνος συνθέτης Χάρολντ Ρομ: δεν θα υπάρχει κανείς εκεί να την περιμένει…

Του Τάσου Παπαδόπουλου

Την ίδια ώρα Ομάν και Ιράν συνομιλούν για το καθεστώς των στενών και απ ότι πληροφορούν την διεθνή κοινή γνώμη, οι επαφές αυτές βρίσκονται σε καλό δρόμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ δεν μετέχουν στις συνομιλίες αυτές, και δεν γνωρίζουν το περιεχόμενό τους.

Ταυτόχρονα ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι απαγορεύονται οι πάσης φύσεως συναλλαγές ολόκληρου του πλανήτη με το Ιράν και απειλεί όποιον τις αποτολμήσει με κυρώσεις. Τώρα τι κυρώσεις θα επιβάλλει στην Κίνα ο Τραμπ, είναι άλλου παπά ευαγγέλιο, μιας και ήδη το Πεκίνο, απέρριψε το όρντινο του Αμερικανού Προέδρου.

Την ώρα που το αμερικανικό χρέος έχει ξεπεράσει τα 40 τρις, με ένα μεγάλο πακέτο ομολόγων να έχει στα χέρια της η Κίνα, πόσο και πως μπορεί ο Τραμπ να απειλήσει την χώρα με πληθυσμό 1,4 δις, που κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να αναπτύξει σημαντικά την τεχνολογία της και στον τομέα των Νέων Μέσων και στην αυτοκινητοβιομηχανία.

Αλλά δεν μένει ο Τραμπ στα στενά του Ορμούζ, που με τον αποκλεισμό τους έχουν αναστατώσει ενεργειακά την υφήλιο. Επιτέθηκε και στον Καναδά λέγοντας, ότι απολαμβάνει τα αγαθά μιας 51^ης πολιτείας των ΗΠΑ και παραμένει μια χώρα, που πεισματικά δεν δέχεται να ενσωματωθεί στην Αμερικανική κυριαρχία.

Και πρόσφατα βρήκε μια ασήμαντη  αφορμή για να της επιβάλει νέους βαρύτατους δασμούς, σε μια σειρά προϊόντων. Το γεγονός έχει εξαγριώσει τους πολίτες των ΗΠΑ, που κατοικούν στο βόρειο τμήμα της χώρας, που συνορεύει με τον Καναδά. Όμως ο Τραμπ δεν πτοείται, μιας και την πολιτική την παίζει στα δάχτυλα, όπως στο παρελθόν το real estate.

Ο πληθωρικός σε δηλώσεις κ. Τραμπ δεν καταλαβαίνει Χριστό και μισεί τους Ευρωπαίους, που αντέδρασαν αρνητικά στην πρόθεσή του να αγοράσει την Γροιλανδία. Όλα είναι business κατά τον κ. Τραμπ. Γι αυτό και φρόντισε να τοποθετήσει σε θέσεις πρέσβεων και διεθνών διαπραγματευτών φίλος του πολυεκατομμυριούχους, που δεν σκαμπάζουν τίποτα από διπλωματία και γι αυτό κάνουν γκάφες, την μια μετά την άλλη.

Δεν του αρέσει η Ευρώπη γιατί έχει παράδοση δημοκρατικών καθεστώτων και ακολουθεί διαδικασίες χρονοβόρες μεν, αλλά που λαμβάνουν υπόψη τους λαούς, που εκπροσωπούν. Γι αυτό και προτιμά αυταρχικά καθεστώτα όπως αυτό του Κιμ της Β. Κορέας. Προανήγγειλε μάλιστα και επίσκεψη στην Πιονγκγιάνγκ,η οποία διαψεύστηκε από την αδελφή του κληρονομικού κομμουνιστή ηγέτη της Ασιατικής αυτής χώρας.

Αλλά και περίεργες συναλλαγές έχει με έναν άλλο αυταρχικό ηγέτη, τον Πούτιν. Πρόσφατα είδαμε να πετάει αμερικανικό αεροπλάνο στους αιθέρες της Μόσχας, με επιβάτη τον αρχηγό της CIA παρακαλώ. Για τον σκοπό αυτής της επίσκεψης και για τις επαφές του υψηλόβαθμου αξιωματούχου των ΗΠΑ δεν μάθαμε τίποτα, από τον λαλίστατο κατά τα άλλα Πρόεδρο των ΗΠΑ.

Στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, έφτυσε στα μούτρα όλους τους Ευρωπαίους που πήραν μέρος σε αυτήν, λέγοντας ότι έκανε τον κόπο να μεταβεί τουρκική πρωτεύουσα, για χατίρι του Ερντογάν και μόνον.

Είχε μακρές συνομιλίες με τον σουλτάνο της Άγκυρας στο σεράι του αυταρχικού ηγέτη της Τουρκίας κι από πουθενά δεν ακούστηκε κιχ για τις φυλακίσεις των πολιτικών του αντιπάλων και επικριτών του καθεστώτος, όπως του Οσμάν Καβαλά για την οποία εσχάτως καταδικάστηκε η Τουρκία, από το Διεθνές Δικαστήριο.

Τι να κάνουμε, αυτές είναι οι παρέες του Κ. Τραμπ με αυτούς συναγελάζεται, αυτούς κρίνει ότι είναι οι ομοτράπεζοι του και σε αυτούς θα ήθελε να μοιάσει. Το Κογκρέσο το γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του, και το θεωρεί κάτι σαν βάρος στα σχέδιά του, για τις επεκτάσεις που ονειρεύεται, που συνοδεύονται πάντα από τις σχετικές οικογενειακές business.

Το τερπνόν μετά του ωφελίμου που λένε. Σε αυτό τον τρελό κόσμο που ζούμε, το ερώτημα που τίθεται είναι τι κάνει μια χώρα με έναν όμοιο του Τραμπ στα ανατολικά σύνορα της για να επιβιώσει.

Για να δανειστούμε ένα σύνθημα του ΚΚΕ, θα έλεγε κανείς ενότητα και αγώνας. Για την ώρα ενότητα δεν βλέπουμε μιας και οι πολιτικοί σκυλοκαβγάδες καλά κρατούν. Το ίδιο και ο αγώνας μιας και καμιά τριανταπενταριά χιλιάδες νέοι μας δηλώνουν ψυχικά ασθενείς για να αποφύγουν την στράτευση και περισσότεροι, περίπου 38.000, έχουν καταστεί ανυπότακτοι, μιας και την έχουν κάνει γι άλλες πολιτείες. Και να σκεφθεί κανείς ότι η πατρίδα τους καλεί, για ένα μόλις εννεάμηνο να υπηρετήσουν.

Αυτή είναι η Ελλάδα σήμερα, σε αυτό τον τρελό κόσμο και το τι μέλλει γενέσθαι, αόρατο έως προβληματικό…

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Το όλο θέμα είχε όμως και μια άλλη πτυχή, την οποίαν τα δυτικά ΜΜΕ έδωσαν ελάχιστη δημοσιότητα. Οι εν λόγω μετανάστες, είχαν παρασυρθεί στη Λευκορωσία από μαφιόζικα δίκτυα, συνεργαζόμενα με την εξουσία Λουκασένκο, τα οποία προσφέροντας τουριστικές βίζες έδιναν την ψευδή υπόσχεση στους αφελείς μετανάστες, ότι στη συνέχεια θα έχουν εύκολη πρόσβαση στην ΕΕ. Έτσι, όταν έφθασαν στο Μινσκ, πρωτεύουσα της Λευκορωσίας, πήγαν με λεωφορεία κατευθείαν στα σύνορα της Λιθουανίας και της Πολωνίας, τα οποία όμως ηταν κλειστά για ταξειδιώτες από τη Λευκορωσία.Με το αυταρχικό καθεστώς της τελευταίας η ΕΕ ειχε διακόψει τις σχέσεις της.

Ήταν κατάδηλο ότι ο Λουκασένκο είχε σκηνοθετήσει μια τεχνητή ανθρωπιστική κρίση για να κερδίσει παραχωρήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία λόγω στημένων εκλογών είχε απορρίψει το καθεστώς του.

Αν και τελικά απέτυχε ο ελιγμός του Λουκασένκο, εν τούτοις, με τη βοήθεια και συμπαράσταση των γνωστών «όμορφων ψυχών» του δωρεάν ανθρωπισμού, κατάφερε να σπιλώσει την ΕΕ. Και τούτο διότι η πολωνική κυβέρνηση έστειλε στρατό για να υπερασπιστεί τα σύνορά της και σε συγκρούσεις που ακολούθησαν υπήρξαν αρκετοί τραυματισμοί.

Ακόμη χειρότερα στη διάρκεια των γεγονότων δέκα μετανάστες πέθαναν από έκθεση στο κρύο συμπεριλαμβανομένου και ενός παιδιού ενός έτους από την Συρία.

Αυτή η τραγική εξέλιξη πυροδότησε επιθέσεις των «όμορφων ψυχών» κατά της ΕΕ και της Πολωνίας και λίγο έλειψε να ζητηθεί και η απονομή βραβείου ανθρωπισμού στον Λουκασένκο και τους μαφιόζους συνεργάτες του! Η κατασκευασμένη κρίση στην περίπτωση της Λευκορωσίας, πέρα από την κυνική μοχθηρία του καθεστώτος Λουκασένκο, που θέλησε να τιμωρήσει την ΕΕ που δεν νομιμοποιούσε το καθεστώς του, είναι ενδεικτική της πορείας που ακολουθεί το τεράστιο μεταναστευτικό πρόβλημα.

«Το δίδαγμα από το κυνικό τέχνασμα του Μινσκ είναι ότι καθώς η σύγκρουση δημοκρατίας και αυταρχισμού  εγκαταλείπει το πεδίο της μάχης και προχωρά σε κάθε άλλη σφαίρα της ζωής, η μετανάστευση έχει γίνει άλλο ένα όπλο σε ένα οπλοστάσιο που εκτείνεται από την στρατηγική παραπληροφόρηση και την σκόπιμη χρήση επενδύσεων για πολιτική πίεση έως τον έλεγχο της πρόσβασης στο νερό ή στην εξουσία. Ο Λουκασένκο είναι από πολλές απόψεις ένας πολύ παλιάς κοπής δικτάτορας, αλλά ο μεταναστευτικός του πόλεμος είναι ένα σημάδι των πραγμάτων που έρχονται».

Αυτά τονίζει ο Ιταλός καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Μαρκ Γκαλιότι και συμπληρώνει ότι ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, υπήρξε και αυτός «πρωτοπόρος» σε παρόμοιες ενέργειες, που αποφέρουν και κάποια δισεκατομμύρια ευρώ.

Κατά τα λοιπά, η Ευρωπαϊκή Ένωση απέχει πολύ από το να έχει συγκεκριμένη μεταναστευτική πολιτική. Και πολύ φοβούμεθα ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες ελάχιστα θα διδαχθούν από την μεταναστευτική πλημμύρα στο πανάρχαιο ιταλικό νησί Λαμπεντούζα, στο οποίο σήμερα συνευρίσκονται οι 6.00 κάτοικοί του, με περίπου 11.000 μετανάστες εκ Γουϊνέας, Σαχέλ και υποσαχάριας Αφρικής.

Μια Αφρική εξάλλου, η οποία το 2050 θα έχει 2 δισεκατομμύρια κατοίκους, μέσης ηλικίας 21 ετών και απέναντί τους θα υπάρχουν με το ζόρι 450 εκατομμύρια Ευρωπαίοι μέσης ηλικίας 44 ετών. Αν αυτό δεν λέει τίποτε, τότε μπορούμε από τώρα να πούμε αντίο στην Ευρώπη που όχι λίγοι Έλληνες ως μετανάστες γνώρισαν.

Μάλλον βλέπει σωστά ο Βέλγος σύμβουλος επιχειρήσεων.

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Όπως αναφέρει το περιοδικό «Παρουσίες» των αποφοίτων του Πανεπιστημίου της Μονς στο Βέλγιο, «ο αγώνας για την τεχνητή νοημοσύνη θερμαίνεται. Η τελευταία μόδα του Sam Altman, συνιδρυτή και διευθύνοντος συμβούλου της Open AI, μητρικής εταιρίας του ChatGPT, του Ντέμη Χασάμπη, υπεύθυνου για την τεχνητή νοημοσύνη στην Google, ή του Mark Zuckerberg, ο οποίος μόλις δημιούργησε ένα εργαστήριο αφιερωμένο σε αυτό το θέμα, είναι η ανάπτυξη μιας τεχνητής νοημοσύνης, που ονομάζεται AGI (Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη), που θα μπορούσε να ξεπεράσει όλες τις γνωστικές ικανότητες του ανθρώπου.

Αντιμέτωπος με αυτή την επιτάχυνση, ο Aymeric Roucher, απόφοιτος της Ecole Polytechnique που εργάστηκε για την start-up Hugging Face, μια γαλλοαμερικανική ναυαρχίδα στον κλάδο, αποκρυπτογραφεί αυτήν την πολύ πραγματική επανάσταση: αυτή των μηχανών που προχωρούν με εκθετική ταχύτητα. Ενώ αποστασιοποιείται από ψεύτικες υποσχέσεις, ο άνθρωπος που βρίσκεται επίσης στη διαδικασία δημιουργίας της νεοφυούς επιχείρησης του στον κλάδο, περιγράφει μεγάλες ανατροπές για την απασχόληση, την επιστήμη, την γεωπολιτική. Με μια προειδοποίηση. Η Ευρώπη δεν έχει το δικαίωμα να επιβραδύνει και να χάσει το τρένο.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αϊμέρικ Ρουσέ, αναφερόμενος στην εικόνα της ΤΝ ως στόχο του ανθρώπου που πρέπει να επιτευχθεί, λέει ότι: «η απαίτηση η ΤΝ να είναι τουλάχιστον ίση με τους ανθρώπους κρύβει την πραγματικότητα: η ΤΝ είναι ήδη πολύ πιο πέρα από εμάς σε ορισμένους τομείς.

«Μια τεχνητή νοημοσύνη, συνεχίζει, μπορεί να αποτύχει σε ένα απλό παιχνίδι όπως η τρίλιζα, αλλά αν της ζητήσετε να κωδικοποιήσει το λογισμικό για να κερδίσει 100%, το κάνει σε ένα δευτερόλεπτο. Προτιμώ λοιπόν να μιλήσω για την υπερ-νοημοσύνη, μια μορφή νοημοσύνης που θα ξεπεράσει τη δική μας τόσο πολύ σε ορισμένα θέματα που καθιστά τη δική μας αντίληψη για τη νοημοσύνη παρωχημένη, ενώ παραμένει κατώτερη από εμάς σε άλλους τομείς - προς το παρόν.

Ας πάρουμε ως παράδειγμα τους Διδύμους. Αυτή η τεχνητή νοημοσύνη από μόνη της, από το Google DeepMind, μπορεί να μιλήσει όλες τις γλώσσες του κόσμου, ακόμη και γλώσσες προγραμματισμού ή κρυπτογραφημένες γλώσσες, και να κερδίσει τη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα, έναν πολύ περίπλοκο διαγωνισμό με εντελώς νέα προβλήματα. Το ChatGPT, από την άλλη πλευρά, ξεπέρασε τους ανθρώπους στην τελική ιατρική εξέταση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η καμπύλη προόδου είναι εκθαμβωτική και υπακούει σε νόμους κλίμακας, δηλαδή σε μια μαθηματική σχέση σύμφωνα με την οποία, όταν πολλαπλασιάζονται οι πόροι ενός μοντέλου, η απόδοσή του αυξάνεται με προβλέψιμο και συχνά θεαματικό τρόπο. Κάθε φορά που η υπολογιστική ισχύς πολλαπλασιάζεται επί δέκατη ευφυΐα των μοντέλων εκτινάσσεται. Εάν παραμείνουμε στην τρέχουσα τροχιά, δεν θα πρέπει να υπάρξει έλλειψη καυσίμων τεχνητής νοημοσύνης - ενέργεια, επεξεργαστές, δεδομένα - πριν από το 2030. Τότε, μπορεί να επιβληθεί ένα φυσικό όριο, αλλά μέχρι τότε μπορούμε να περιμένουμε να δούμε τη γέννηση υπεράνθρωπων νοημοσυνών σε πολλούς τομείς.»

Στο σημείο αυτό, σε πρόσφατο άρθρο του, ο Αϊμέρικ θέτει το τεράστιο πρόβλημα της ενέργειας που απαιτούν τα υπολογιστικά δίκτυα. «Η ζήτηση είναι αστρονομική τονίζει με έμφαση. Τα αμερικάνικα εργαστήρια επανενεργοποιούν ακόμη και πυρηνικούς σταθμούς για να ενισχύσουν αυτή υπολογιστική ισχύ. Αλλά ο μέσος χρήστης καταναλώνει αρκετά λίγα: το ισοδύναμο μιας λάμπας 40 watt που ανάβει συνεχώς. Από την άλλη, η ζήτηση θα εκραγεί με μοντέλα παραγωγής εικόνας και βίντεο. Εκεί, θα μπορούσαμε να φτάσουμε στο ισοδύναμο της κατανάλωσης ενός φούρνου μικροκυμάτων, δηλαδή 1.000 watt ανά πάσα στιγμή.

Αναφορικά τώρα με την απασχόληση και την επαγγελματική εξέλιξη, η τεχνητή νοημοσύνη θα μας αντικαταστήσει πρώτα για να εκτελέσουμε ορισμένα καθήκοντα αντί να αντικαταστήσει ολόκληρα επαγγέλματα. Για παράδειγμα, το διοικητικό μέρος της εργασίας ενός γιατρού μπορεί να αυτοματοποιηθεί, αλλά όχι η ικανότητά του να ακούει και να επικοινωνεί με τους ανθρώπους. Έτσι, κάθε επάγγελμα που πουλάει κάτι ανθρώπινο - είτε πρόκειται για μια υπογραφή, όπως η τέχνη, είτε για ένα σώμα, όπως οι τέχνες του θεάματος, είτε για την ανάληψη μιας ευθύνης, όπως η κρίση - θα παραμείνει το προνόμιο μας. Αλλά δεν θα χρειαστούμε ποτέ 5 δισεκατομμύρια δικαστές ή ηθοποιούς, επομένως η πλειονότητα των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί.

Είναι σαφές από αυτά που προηγούνται ότι οι ανατροπές εγείρουν ερωτήματα για το μέλλον της εργασίας και την αναδιανομή του πλούτου. Κατά τον Μ. Ντρεξέλ, στις παρούσες συνθήκες, το κεφάλαιο δεν παρέχει μόνο πρόσβαση σε καλύτερη εκπαίδευση ή δίκτυο, αλλά και στον ίδιο τον πόρο πληροφοριών. Οι δισεκατομμυριούχοι που κατέχουν τα κλειδιά των διακομιστών θα μπορούσαν να αποφασίσουν να παραβιάσουν αυτές τις πληροφορίες. Εξ ου και η ανάγκη για μια συζήτηση σχετικά με το καθολικό εισόδημα και την αναδιανομή, με κίνδυνο αιφνίδιας αύξησης των κοινωνικών ανισοτήτων, ακόμη και αν πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία ώστε να μην επιβραδυνθεί η καινοτομία. Πρέπει επίσης να τεθούν δικλείδες ασφαλείας έναντι του κινδύνου ενός «τεχνητού παραδείσου», ο οποίος εγκλωβίζει τα ευάλωτα άτομα στη συζήτηση με την τεχνητή νοημοσύνη και διευρύνει περαιτέρω τις ανισότητες μεταξύ εκείνων που τη χρησιμοποιούν ως μοχλό και εκείνων που εξαρτώνται από αυτήν.

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αναπτυχθεί και δεν θα υπάρξουν μόνο θετικές συνέπειες. Αλλά το να αποφασίσουν μόνοι τους να βγουν από αυτόν τον συλλογικό αγώνα είναι αδύνατο. Πράγματι, η άρνηση των πλεονεκτημάτων της τεχνητής νοημοσύνης σημαίνει ότι αναλαμβάνουμε τον κίνδυνο να μας ξεπεράσουν τόσο πολύ άλλες χώρες που δεν θα μπορούμε πλέον να αποφασίσουμε τίποτα. Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τον έλεγχο του πεπρωμένου μας, πρέπει να προχωρήσουμε. Το να επιβραδύνεις σημαίνει να χάνεσαι.

Και από την άποψη αυτή, η Ευρώπη και μαζί με αυτήν και η Ελλάδα, έχουν ένα χαρτί να παίξουν. Η επανάσταση της βαθειάς μάθησης, ίσως να είναι ίδια με την αντίστοιχη της προσωκρατικής φιλοσοφίας πριν 2.500 χρόνια.

Γράφει ο Γιώργος Λακόπουλος

Πάρτε μια γεύση από τη θαυμάσια στιχουργική του: «Κι έτσι εδώ σε ξαναβρίσκω / Αλέξη πες μου / Αλέξη πες μου αν με θυμάσαι / Το καλοκαίρι έχει τελειώσει / Από καιρό έχει τελειώσει / Τι ζητάς / Στην παραλία τα καφενεία είναι κλειστά / Κι η θάλασσα βρώμικη και σάπια…».

Αλλά ας πάμε σε κάτι πεζό. Προκειμένου να δείξει ότι το κόμμα του δεν διαθέτει άδηλη –και υψηλή– χρηματοδότηση, ο Τσίπρας επιχειρεί να αναδείξει αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε handmade, στην οργανωτική και επικοινωνιακή δουλειά.

Τα κάνουν όλα μόνοι τους. Η ΕΛΑΣ είναι κάτι σαν αυτοκινούμενο τροχόσπιτο –ή σαν προσκοπική κατασκήνωση. Και τα έσοδα θα έρθουν με το crowdfunding, που ανήγγειλε ο γραμματέας Χατζηγιαννάκης.

Αυτά δεν έχουν και μεγάλη σχέση με την πολιτική. Λίγοι θα τον πιστέψουν, αλλά δικαιούται να προσπαθήσει. Ένα δείγμα το πολιτικό ντοκιμαντέρ που παρήγαγαν «εθελοντές» της ΕΛΑΣ –υπό τον συντονισμό της Φανής Κουντούρη, καθηγήτριας Πολιτικής Επιστήμης και Επικοινωνίας στο Πάντειο.

Η ίδια εξήγησε στον «Σκάι» για αυτό το «in-house» βίντεο: «Η σκέψη δεν ήταν να τον επανασυστήσουμε, ούτε να κατασκευάσουμε έναν νέο Τσίπρα». Απλώς «ο κόσμος να τον κοιτάξει ξανά, να τον ακούσει ξανά».

Δεν είναι πολιτικός λόγος, αλλά κινηματογραφική αφήγηση, διόλου επιθετική, για να πείθει με τον άμεσο και ήπιο λόγο.

Πείθει όμως;

Με θέμα «Η πολιτική μπορεί να αλλάξει τις ζωές μας», ο ίδιος ο Τσίπρας μιλάει για τον εαυτό του. Στο δεύτερο επεισόδιο –που εστίαζε στη νέα γενιά– το ίδιο. Στο τρίτο επεισόδιο με τίτλο «Η ώρα της ευθύνης» επίσης.

Ο πρώην πρωθυπουργός λέει: «Υπήρχαν και πράγματα που δεν καταφέραμε να κάνουμε, ή τα κάναμε λάθος».

Δηλαδή; Ποια «πράγματα» και κυρίως ποιοι «έκαναν λάθος»; Αν αναφέρεται στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ 2015-19, κι αυτά μας τα έχει εξηγήσει στην Ιθάκη. Όλα αυτά τα ξέρουμε από την Ιθάκη. Προς τι η επανάληψη;

Η προσέγγιση δείχνει πολιτικό μάρκετινγκ –με σχεδιασμό να εμφανίζονται και διάφοροι εθελοντισμοί. Μόνο που οι άνθρωποι είναι τραγικά άσχετοι με τον εγχώριο δημόσιο βίο.

Λανσάροντας την «επιστροφή» του Τσίπρα αντιφάσκουν: τον εμφανίζουν διαρκώς ως «νέο» και «επόμενο» με υλικό που είναι «παλιό» και προηγούμενο.

Τον φωτίζουν ως αποκλειστικό κάτοχο και νομέα της περιόδου 2012 ως το 2023, με κορύφωση την κυβερνητική τετραετία του.

Ωστόσο, η επιτυχία που εξέλαβε ως «πρώτη φορά Αριστερά» ήταν απλώς μηχανική μετακίνηση κάλπης, πρώην ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Δεν έγιναν αριστεροί ο ένας στους τρεις Έλληνες.

Όσοι ψήφισαν Τσίπρα δεν πήγαν στον ΣΥΡΙΖΑ, έφυγαν από το ΠΑΣΟΚ και «δοκίμασαν με τον Τσίπρα». Είδαν κι αποείδαν ότι δεν πρόκειται να ανασυστήσει τον πολιτικό χώρο συνάντησης της εγχώριας Κεντροαριστεράς με την ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία και απομακρύνθηκαν. Τόσο απλό.

Αν ο στόχος ήταν να αναδείξει «τι σημαίνει πολιτική σήμερα», το αποτέλεσμα απογοήτευσε. Πλήξη και επικοινωνιακές πατέντες της δεκαετίας του 1980.

Το λάθος είναι ότι ρίχνει τους προβολείς πίσω. Αποτέλεσμα: όπως ως συγγραφέας έτσι και ως storyteller, ο Τσίπρας δείχνει απλώς να υποδύεται έναν άλλο Τσίπρα. Σε ένα άχαρο σενάριο, χωρίς σασπένς από τότε που ο Κραουνάκης αποκάλυψε το τέλος: θέλει απλώς να γίνει πρωθυπουργός.

Το παρελθόν δεν επιστρέφει α λα καρτ. Δεν υπήρχε μόνο η δική του –ακτινοβολούσα τότε– παρουσία. Υπήρχαν ο Καμμένος και όσοι στο βιβλίο του και στις συνεντεύξεις του αποτάσσεται –αλλά κατόπιν εορτής. Τότε που μπορούσε να κάνει επιλογές με προοπτική, είχε σύνδρομο Αννίβα: η Ρώμη ήταν έτοιμη να πέσει, αλλά έκανε πίσω.

Όσο και αν τον «βασανίζει» σήμερα «η ανάγκη να επιχειρήσουμε σε στέρεες βάσεις», από κανέναν δεν διαφεύγει ότι «οι βάσεις» είναι ο ίδιος. Και από ό,τι φαίνεται, είναι πλέον τραγικά μόνος.

Η ΕΛΑΣ είναι ο Τσίπρας, όπως ήταν και ο ΣΥΡΙΖΑ. Και οι ψυμιθιωτές του, στο πρώτο που έπρεπε να έχουν απάντηση είναι: πόσος Τσίπρας υπάρχει μέσα στον Τσίπρα;

Τα υπόλοιπα είναι ερασιτεχνισμοί…

Γράφει ο Γιώργος Πρεβελάκης*

Η χρήση του όρου “δημογραφία” υποβιβάζει μιαν ευρύτερη θεματική σε στατιστική διάσταση. Θα έπρεπε, αντιθέτως, το πληθυσμιακό θέμα να μας απασχολεί στις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές, πολιτισμικές διαστάσεις του στις οποίες, αναπόφευκτα, προστίθεται το ζήτημα της ασφαλείας. Πληθυσμιακές ήταν οι ανατροπές που προκάλεσαν τη μετάβαση από την Αρχαιότητα στον Μεσαίωνα. Στην πληθυσμιακή σφαίρα ανήκουν, επίσης, οι μεγάλες επιδημίες που αποδεκάτισαν τον πληθυσμό της Ευρώπης. Όλες οι μεγάλες ιστορικές καμπές σχετίζονται με πληθυσμιακές ανακατατάξεις.

Σήμερα προσπαθούμε να προβλέψουμε το μέλλον με αναφορά στις οικονομικές, τις περιβαλλοντικές και τις τεχνολογικές εξελίξεις. Καθώς περιορίζουμε τη συζήτηση στον μικρό μας κόσμο των δυτικότροπων ελίτ, ξεχνούμε τον ιστορικό και γεωγραφικό όγκο του παγκοσμίου πληθυσμού.

Το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας προφανώς δεν αποσυνδέεται από το ευρύτερο αυτό πλαίσιο. Οι σχετικές παρατηρήσεις είναι διαχρονικές. Πώς θα ήταν, επί παραδείγματι, η σημερινή Ελλάδα χωρίς το 1,5 εκατομμύριο πρόσφυγες της Μικρασιατικής καταστροφής;

Θεωρούμε την Ελλάδα έναν κλειστό χώρο με αποκλειστικά γηγενείς Έλληνες; Αυτός ο αναπόφευκτα γηρασμένος πληθυσμός, εξυπηρετούμενος από μελλοντικά ρομπότ, πώς θα μπορέσει να καινοτομεί ώστε να προσαρμόζεται στον συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο; Αν, αντιθέτως, η Ελλάδα καταστεί ένα πληθυσμιακό πέρασμα ανάμεσα στην Αφρική, ο πληθυσμός της οποίας θα αυξάνει εκθετικά, και τη δημογραφικά εξασθενημένη Ευρώπη, η Ελλάδα θα συνιστά χώρα ή χώρο; Υπό τις οικονομικές πιέσεις, μήπως η Ελλάδα μετατρέπεται σε ένα πεδίο real estate, όπου οι κάτοικοι παραχωρούν την προαιώνια κληρονομία τους έναντι πινακίου ευημερίας;

Το συνεπαγόμενο ερώτημα είναι το πώς διαμορφώνεται η εθνική ταυτότητα μέσα σε αυτά τα σενάρια. Εξαερώνεται, παρασυρμένη από τα μεταναστευτικά ρεύματα προς και από την εθνική επικράτεια; Ή, αντιθέτως, καθίσταται αρτηριοσκληρωτική, κεκλεισμένη υλικά και πνευματικά; Και οι δύο οδοί οδηγούν στην εθνική παρακμή- ίσως και στην εξαφάνιση.

Χρειάζονται εναλλακτικές οδοί. Εσωτερικά χρειάζεται ελεύθερη συζήτηση· σε διεθνή κλίμακα, ανταλλαγή απόψεων. Βρισκόμαστε παγκοσμίως σε μιαν ιστορική στιγμή, με χαρακτηριστικά κοινά με το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Και τότε υπήρχε προβληματισμός για τα πληθυσμιακά προβλήματα μετά το τέλος των εχθροπραξιών, με κυρίαρχο το εβραϊκό. Ο Πρόεδρος Ρούζβελτ είχε συστήσει μια μυστική επιτροπή για μια σχετική μελέτη. Η προσπάθεια αυτή δεν τελεσφόρησε· ώστε οι μεταπολεμικές πληθυσμιακές συνθήκες συχνά εξελίχθηκαν δραματικά.

Δυστυχώς, παρά την πιεστική επικαιρότητα των πληθυσμιακών ζητημάτων για τη χώρα μας, στα καθ’ημάς ούτε σημειώνεται η απαιτούμενη πρόοδος ούτε αξιοποιούνται οι σημαντικές ευκαιρίες. Η εξέλιξη του Κέντρου του ΟΟΣΑ για τους Πληθυσμούς στην Κρήτη, μια τετραετία μετά την ίδρυσή του, είναι αποκαρδιωτική. Αν λειτουργούσε όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί, δηλαδή ως μια μορφή μετεξέλιξης στο παλαιό σχέδιο Ρούζβελτ, όχι μόνον θα απέφερε σημαντικά οφέλη στην φιλοξενούσα Ελλάδα, αλλά και θα συνέβαλλε στη διεύρυνση της συζήτησης και της διεθνούς συνεργασίας για το ελληνικό δημογραφικό και μεταναστευτικό πρόβλημα.

Ο οικονομικός στρουθοκαμηλισμός των περασμένων εποχών οδήγησε στην χρεωκοπία. Ο πληθυσμιακός στρουθοκαμηλισμός οδηγεί στο χάος μιας συνολικής εθνικής καταστροφής. Αντίθετα με την οικονομική κατάρρευση, μια τέτοια φθίνουσα κατάσταση προκύπτει σταδιακά. “Ανεπαισθήτως” εξελίσσεται· αργά διαπιστώνεται· πολύ δύσκολα αναστέλλεται.

*Ομότιμος καθηγητής Γεωπολιτικής, στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης

Πέραν από την εντιμότητα, η συνολική αξιοπιστία θεμελιώνεται και σε άλλους παράγοντες, όπως είναι οι προθέσεις και τα κίνητρα κάθε ατόμου, οι ικανότητες, τα ταλέντα, οι δεξιότητες και οι γνώσεις που έμφυτα ή επίκτητα διαθέτει και, βεβαίως, τα αποτελέσματα που επιτυγχάνει, μέσα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, στα έργα που αναλαμβάνει (track record).

Του Κώστα Χριστίδη*

Η συμπεριφορά κάθε ατόμου, τα λόγια του και κυρίως τα έργα του και η συνέπεια μεταξύ των δύο είναι επαρκή στοιχεία για την ανάδειξη της εντιμότητάς του και δεν χρειάζεται αυτοδιαφήμιση περί αυτής. Αντιθέτως, η εμπειρία διδάσκει ότι όσοι προβάλλουν την υποτιθέμενη ηθική υπεροχή τους κατά κανόνα υστερούν, όπως όσοι ισχυρίζονται ότι ‘’ο λόγος τους είναι συμβόλαιο’’ είναι ακριβώς αυτοί από τους οποίους κατ’ εξοχήν πρέπει να φυλάσσονται οι αντισυμβαλλόμενοί τους…

Ένας Έλληνας πολιτικός που διετέλεσε πρωθυπουργός από τον Ιανουάριο 2015 έως τον Ιούνιο 2019, παραιτήθηκε από βουλευτής μετά από διαδοχικές εκλογικές ήττες. Ήδη επιχειρεί να επανέλθει ως αξιόπιστος διεκδικητής της εξουσίας. Βεβαίως, δήλωσε (στο Φόρουμ των Δελφών 2026) ότι ‘’rebranding στις αξίες που πρεσβεύω και υπηρετώ δεν θα κάνω.

Διότι θεωρώ ότι συνεχίζω να πρεσβεύω και να υπηρετώ αξίες που με έφεραν στο πολιτικό προσκήνιο και μου έδωσαν τη δυνατότητα να κάνω σημαντικά πράγματα και για τη χώρα μου και για τις ιδέες μου.’’  Έτσι, αντί για τον παλιό ‘’Συνασπισμό της Ριζοσπαστικής Αριστεράς – Προοδευτική Συμμαχία ‘’, είναι πλέον επί κεφαλής της ‘’Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης’’. Η βασική αλλαγή είναι ότι αφήνει απ’ έξω τους παλιούς συντρόφους του – ίσως γιατί τους ξέρει και τον ξέρουν καλά.

Ήδη κατά την πρώτη σύνοδο του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛ.ΑΣ ο πρώην πρωθυπουργός δήλωσε ότι το δίλημμα των επόμενων εκλογών θα είναι : ‘’Με τη διαφθορά ή με την εντιμότητα ; Με την στασιμότητα ή με την αλλαγή πολιτικής ; ‘’ Ας εντρυφήσουμε λίγο περισσότερο στο δίπολο αυτό, ‘’διαφθορά ή εντιμότητα ;’’ με αναφορές σε ορισμένα γεγονότα του παρελθόντος.

Όταν τον Οκτώβριο 2011 ο Γιώργος Παπανδρέου είχε απευθύνει στον ελληνικό λαό πρόταση για δημοψήφισμα, ο τότε Συριζαίος και σήμερα ΕΛΑΣίτης αρχηγός (παρ’ ολίγον θα έλεγα ‘’καπετάνιος’’) είχε δηλώσει (στο δελτίο ειδήσεων του ALTER ) ότι ‘’ο τότε πρωθυπουργός βρισκόταν σε κατάσταση απελπισίας και επιχειρούσε να αποφύγει τις άμεσες εκλογές και την οργή του λαού’’.

Και προσέθετε : ‘’Αν επιχειρήσει ο πρωθυπουργός να διενεργήσει δημοψήφισμα και να θέσει στο λαό το δίλημμα ‘’ευρώ και μέτρα ή έξοδος’’ , τότε η κατάρρευση της οικονομίας και η πτώχευση της χώρας θα έλθει πολύ πριν την κάλπη. Αυτό δεν θα είναι δημοψήφισμα, θα είναι μία επικίνδυνη ζαριά για τη χώρα μας’’. Τελικά το δημοψήφισμα δεν το έκανε ο ΓΑΠ, την ‘’επικίνδυνη ζαριά’’ την έριξε ο ίδιος, ο οποίος μετέπειτα  δήλωσε ως ελαφρυντικό τις ‘’αυταπάτες’’ του. Ωστόσο, σήμερα ο πρώην πρωθυπουργός αγωνίζεται για να επικρατήσει η εντιμότητα. Και ο πρώην πρωθυπουργός είναι ένας έντιμος άνθρωπος.

Ο ίδιος κατηγορούσε παλαιότερα τους πολιτικούς αντιπάλους του ως ‘’ομοτράπεζους στα κότερα επιχειρηματιών’’. Εν τούτοις, τον Ιούλιο 2018, λίγες ημέρες μετά την πρωτοφανούς εκτάσεως πυρκαγιάς στο Μάτι, κατά την οποία σκοτώθηκαν 104 άνθρωποι και πολλοί περισσότεροι κατέστησαν εγκαυματίες, επιβιβάσθηκε σε θαλαμηγό επιφανούς επιχειρηματικής οικογενείας για να ‘’ξεκουρασθεί’’ (ανέκαθεν είχε την καλή τύχη να διατηρεί φιλικές σχέσεις με σημαίνοντες επιχειρηματίες).

Άλλωστε, όπως δήλωσε τον Αύγουστο 2018, ‘’δεν θα έχω κανένα πρόβλημα αν κάποιοι υπουργοί ταξιδεύουν με σκάφη, … δεν με αφορά η προσωπική τους ζωή’’. Τον Νοέμβριο του ιδίου έτους, κατά την επίσκεψή του στο Μάτι, απευθύνθηκε σε πυρόπληκτο κάτοικο της περιοχής ως εξής: ‘’Και να έπαιρνες τα 2.000 ευρώ (ως επίδομα), τί θα έκανες ; Θα τα σπατάλαγες !’’

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με τον Νόμο 4855/2021 είναι αυτή που επανάφερε τον ‘’εμπρησμό δασών ‘’ως κακούργημα (με ποινή κάθειρξης έως 10 έτη), διορθώνοντας την υποβάθμισή του σε πλημμέλημα, όπως είχε επέλθει με τον Νόμο 4619/11.6.2019, δηλ. με τον Ποινικό Κώδικα που είχε ψηφίσει η τότε Κυβέρνηση Σύριζα παρατείνοντας τη θητεία της κατά μία μόνον εβδομάδα, ακριβώς για τον σκοπό αυτό.

Ωστόσο, σήμερα (στις 3/8/2026) ο πρώην πρωθυπουργός δηλώνει ότι ‘’η Ελλάδα βιώνει μία ανθρώπινη, περιβαλλοντική και εθνική τραγωδία που δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτη συνέπεια της κλιματικής κρίσης’’. Και, βεβαίως, ο πρώην πρωθυπουργός είναι ένας έντιμος άνθρωπος.

Με την υπόθεση Novartis ο πρώην πρωθυπουργός προσπάθησε να εκθέσει μία σειρά από πολιτικούς αντιπάλους του, ακολουθώντας τη συμβουλή του (τότε) πρωτοπαλλήκαρού του , ‘’Θα κερδίσουμε αν βάλουμε κάποιους φυλακή’’, ώστε να κυβερνήσει ανενόχλητος για πολλά χρόνια. Και, βεβαίως, η υπόθεση για όλους τους (αδίκως) διασυρθέντες τέθηκε στο αρχείο, ενώ οι (πρώην προστατευόμενοι) ψευδομάρτυρες καταδικάσθηκαν, όπως επίσης και ο Αναπληρωτής Υπουργός Δικαιοσύνης της κυβέρνησής του, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει την υπόθεση ως ‘’το μεγαλύτερο σκάνδαλο από συστάσεως του ελληνικού κράτους’’, καταδικάσθηκε και αυτός από το Ειδικό Δικαστήριο για δύο σχετικές υποθέσεις παράβασης καθήκοντος. ’’Υπήρξαν λάθη στους χειρισμούς μας’’, είπε αργότερα ο πρώην πρωθυπουργός. Αλλά δεν περιορίσθηκαν μόνο στη συγκεκριμένη υπόθεση οι ‘’λάθος χειρισμοί’’.

Όταν η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας εξέταζε τη συνταγματικότητα του νομοσχεδίου για τις τηλεοπτικές άδειες, ο τότε πρωθυπουργός δήλωνε, απαντώντας σε σχετική ερώτηση κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου στη ΔΕΘ, τον Σεπτέμβριο 2016, ότι ‘’Δεν δίνω ούτε μία πιθανότητα στο εκατομμύριο να ακυρωθεί ο διαγωνισμός από το ΣτΕ ως αντισυνταγματικός’’ – πράγμα που στη συνέχεια βεβαίως έγινε.

Και σε αυτή την περίπτωση ο αρμόδιος υπουργός της κυβέρνησής του κατά δικάσθηκε και αυτός για παράβαση καθήκοντος από το Ειδικό Δικαστήριο (και, μάλιστα, παμψηφεί και ομοφώνως).

Ωστόσο, ο πρώην πρωθυπουργός, σε πρόσφατη συνέντευξή του σε γνωστό ιστότοπο, δήλωσε ότι επί της παρούσας κυβέρνησης ‘’έχουμε γίνει ο καλύτερος πελάτης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ‘’.

Και ο πρώην πρωθυπουργός είναι ένας έντιμος άνθρωπος.

Αλλά ο πρώην πρωθυπουργός δηλώνει επιπλέον ότι έχει ήδη διδαχθεί από τα λάθη του.

Η αλλαγή αυτή συντελέστηκε, ως φαίνεται, από τον Οκτώβριο του 2025, οπότε εγκατέλειψε τα βουλευτικά έδρανα, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, οπότε κυκλοφόρησε την πολιτική αυτοβιογραφία του με τίτλο ‘’Ιθάκη’’. Τέρμα πια οι εμπρηστικές δηλώσεις του τύπου ‘’Στις 20 Σεπτέμβρη ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν’’ (12/9/2015). Τώρα ισχυρίζεται ότι ‘’όχι μόνο ξέρω τι θέλω, αλλά και πως να το κάνω’’. Τώρα, λοιπόν, δηλώνει (Το Βήμα, 12/7/2026): ’’Ποτέ άλλοτε σε αυτόν τον τόπο δεν είχε έλθει τόσο κοντά η νύχτα στο Μέγαρο Μαξίμου  [ … ] Πού βρισκόμαστε;

Στην Κολομβία βρισκόμαστε ή στην Ελλάδα ; ‘’ Ευτυχώς, δεν ισχυρίσθηκε ότι βρισκόμαστε στη Βενεζουέλα του Τσάβες ή του       Μαδούρο. Ωστόσο, ο κατόπιν του rebranding ‘’μετριοπαθής’’ πλέον πρώην πρωθυπουργός δήλωσε (στις 10/7/2026, σε ανοιχτή εκδήλωση στο Περιστέρι) ότι: ‘’ Όπως την περίοδο της Κατοχής οι Έλληνες αναζητούσαν ελευθερία, όπως στη χούντα αναζητούσαν δημοκρατία, έτσι και σήμερα, στην περίοδο της εκτεταμένης διαφθοράς, οι Έλληνες αναζητούν εντιμότητα’’. Και ο πρώην πρωθυπουργός είναι ένας έντιμος άνθρωπος.

* Ο Κώστας Χριστίδης είναι νομικός και οικονομολόγος