• Την Παρασκευή, 25 Σεπτεμβρίου 2026, θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις από τα τέως ταμεία Μη Μισθωτών ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και ΕΤΑΑ, οι κύριες συντάξεις που απονεμήθηκαν από τη σύσταση του ΕΦΚΑ και μετά, με τον ν.4387/2016, μέσω του ΟΠΣ-ΕΦΚΑ (συνταξιούχοι Μισθωτοί & Μη Μισθωτοί από 1.1.2017 και έπειτα) και όλες οι επικουρικές συντάξεις του ιδιωτικού τομέα (Μη Μισθωτών και Μισθωτών).

• Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις των τέως Ταμείων Μισθωτών [ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τραπεζών, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΛΟΙΠΩΝ ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΩΝ (ΤΣΕΑΠΓΣΟ, ΤΣΠ-ΗΣΑΠ), ΝΑΤ, ΕΤΑΤ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ] καθώς και οι κύριες και οι επικουρικές συντάξεις του Δημοσίου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το πρόγραμμα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη εδώ και περίπου δύο με τρεις μήνες. Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί 3.483 αιτήσεις επιμελητών και επιμελητριών, ενώ οι εγκεκριμένες αιτήσεις ωφελούμενων οικογενειών ανέρχονται σε 6.804. Παράλληλα, έχουν υπογραφεί περίπου 2.250 συμφωνητικά. Μάλιστα, όπως έγινε γνωστό, ξεκίνησε χθες η πληρωμή των πρώτων 100 επιμελητών και επιμελητριών, οι οποίοι έλαβαν ήδη τα χρήματα που δικαιούνται.

Πώς λειτουργεί το πρόγραμμα

Οι γονείς που επιθυμούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα μπορούν να εισέλθουν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα «Νταντάδες της Γειτονιάς» και, με τους προσωπικούς τους κωδικούς Taxisnet, να υποβάλουν την αίτησή τους.

Στη συνέχεια μπορούν να επιλέξουν επιμελητή ή επιμελήτρια από το σχετικό μητρώο. Η φροντίδα μπορεί να παρέχεται ακόμη και από άτομο του οικογενειακού περιβάλλοντος, όπως για παράδειγμα τον παππού ή τη γιαγιά.

Κάθε επιμελητής μπορεί να φροντίζει έως και τρία παιδιά, εφόσον πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Η οικονομική ενίσχυση ανέρχεται σε 500 ευρώ τον μήνα για πλήρη απασχόληση και σε 300 ευρώ για μερική απασχόληση. Το ακριβές ωράριο συμφωνείται μεταξύ γονέα και επιμελητή.

Τα εισοδηματικά κριτήρια

Για τους γονείς, τα εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται ως εξής:

• 24.000 ευρώ ετήσιο εισόδημα για οικογένειες με ένα παιδί.
• 27.000 ευρώ για οικογένειες με δύο παιδιά.
• Χωρίς εισοδηματικό όριο για οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά.

Η δυνατότητα συμμετοχής αφορά οικογένειες σε όλη την Ελλάδα, ενώ οι αιτήσεις μπορούν να υποβάλλονται μέχρι την εξάντληση του διαθέσιμου προϋπολογισμού.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ξεπερνά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, τα 50 εκατομμύρια ευρώ.

Προϋποθέσεις για τους επιμελητές

Για την ένταξη στο πρόγραμμα προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μεταξύ άλλων λευκό ποινικό μητρώο, πιστοποιητικά υγείας και παρακολούθηση σεμιναρίων πρώτων βοηθειών.

Η ανάγκη για οργανωμένη φροντίδα των παιδιών γίνεται ολοένα μεγαλύτερη, καθώς σε πολλές περιπτώσεις οι παππούδες και οι γιαγιάδες είτε μένουν μακριά από τα παιδιά τους είτε συνεχίζουν να εργάζονται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Το πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς» επιχειρεί έτσι να προσφέρει μια επιπλέον λύση στις νέες οικογένειες, καλύπτοντας μέρος του κόστους φροντίδας των παιδιών.

Ποιοι «κλειδώνουν» την πρώτη τριετία το 2027

Οι τριετίες ξεπάγωσαν από την 1η Ιανουαρίου 2024, έπειτα από σχεδόν 12 χρόνια αναστολής. Για τους εργαζομένους που δεν είχαν αναγνωρισμένη προϋπηρεσία πριν από τις 14 Φεβρουαρίου 2012, το «ρολόι» ξεκίνησε ουσιαστικά από την αρχή την 1η Ιανουαρίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι όσοι εργάζονται συνεχώς από τότε θα αρχίσουν μέσα στο 2027 να συμπληρώνουν τρία χρόνια και να αποκτούν δικαίωμα στην πρώτη προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας.

Για τους υπαλλήλους που αμείβονται με τον νομοθετημένο κατώτατο, κάθε συμπληρωμένη τριετία αντιστοιχεί σε προσαύξηση 10%, με δυνατότητα αναγνώρισης έως τριών τριετιών και συνολική προσαύξηση έως 30%. Για τους εργατοτεχνίτες η προσαύξηση είναι 5% ανά τριετία και μπορεί να φτάσει έως έξι τριετίες, επίσης με ανώτατο συνολικό ποσοστό 30%. Το καθεστώς των τριετιών και του επιδόματος προϋπηρεσίας προβλέπει ότι ο χρόνος από τις 14 Φεβρουαρίου 2012 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 δεν προσμετράται.

Από τα 920 ευρώ πάνω από τα 1.000 ευρώ

Με τον κατώτατο μισθό στα 920 ευρώ, μία προσαύξηση 10% αντιστοιχεί σε 92 ευρώ μεικτά. Με βάση αποκλειστικά το σημερινό ποσό, ο εργαζόμενος με μία τριετία θα έφτανε επομένως στα 1.012 ευρώ μεικτά, με δύο τριετίες στα 1.104 ευρώ και με τρεις στα 1.196 ευρώ. Πρόκειται όμως για ενδεικτικούς υπολογισμούς, καθώς μέχρι το 2027 ο κατώτατος μισθός αναμένεται να έχει αναπροσαρμοστεί εκ νέου.

Η αύξηση του κατώτατου έχει ευρύτερη επίδραση στις αποδοχές, καθώς δεν μεταβάλλει μόνο τον βασικό μισθό. Επηρεάζει τις τριετίες, αλλά και σειρά άλλων ποσών που συνδέονται με αυτόν. Ήδη μετά την τελευταία αναπροσαρμογή άλλαξαν οι αμοιβές εργαζομένων με τριετίες και τα ποσά του Δώρου Πάσχα, ενώ η αύξηση επηρεάζει και επιδόματα που υπολογίζονται με βάση τον κατώτατο.

Πού μπορούν να φτάσουν οι μισθοί το 2027

Το ύψος της πραγματικής αύξησης θα εξαρτηθεί από τον κατώτατο μισθό που θα ισχύει όταν ο εργαζόμενος συμπληρώσει την τριετία. Εάν, για παράδειγμα, ο κατώτατος διαμορφωθεί στα 950 ευρώ, μία τριετία θα οδηγεί τις μεικτές αποδοχές στα 1.045 ευρώ, δύο τριετίες στα 1.140 ευρώ και τρεις τριετίες στα 1.235 ευρώ. Εάν ο κατώτατος φτάσει στα 960 ευρώ, τα αντίστοιχα ποσά θα είναι 1.056, 1.152 και 1.248 ευρώ.

Τα 950 ή 960 ευρώ δεν αποτελούν αυτή τη στιγμή οριστικοποιημένο κατώτατο μισθό για το 2027 και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σενάρια. Το σημαντικό είναι ότι οποιαδήποτε νέα αύξηση της βάσης θα συμπαρασύρει προς τα πάνω και την αξία της κάθε τριετίας. Αυτό φάνηκε και κατά την προηγούμενη αναπροσαρμογή, όταν η αύξηση του κατώτατου ενίσχυσε αυτομάτως και τα ποσά των τριετιών.

Τι ισχύει για την προϋπηρεσία πριν από το 2012

Διαφορετική είναι η περίπτωση των εργαζομένων που είχαν ήδη συγκεντρώσει αναγνωριζόμενη προϋπηρεσία πριν από τις 14 Φεβρουαρίου 2012. Ο χρόνος αυτός δεν χάθηκε. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 η μέτρηση συνεχίστηκε από το σημείο στο οποίο είχε σταματήσει, με αποτέλεσμα ορισμένοι εργαζόμενοι να συμπληρώνουν νωρίτερα την επόμενη μισθολογική ωρίμανση.

Ένας εργαζόμενος, για παράδειγμα, που είχε συμπληρώσει δύο χρόνια αναγνωρισμένης προϋπηρεσίας πριν από το πάγωμα δεν ξεκίνησε από το μηδέν το 2024. Χρειάζεται να συμπληρώσει τον υπόλοιπο απαιτούμενο χρόνο για να φτάσει στην πρώτη τριετία. Αντίστοιχα, εργαζόμενοι που είχαν ήδη μία ή δύο πλήρεις τριετίες διατηρούν τα σχετικά δικαιώματα και συνεχίζουν να συγκεντρώνουν χρόνο προς την επόμενη βαθμίδα.

Πότε η τριετία δεν σημαίνει αντίστοιχη αύξηση στην τσέπη

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους εργαζομένους που ήδη λαμβάνουν μισθό υψηλότερο από τα νόμιμα κατώτατα όρια. Η συμπλήρωση τριετίας δεν σημαίνει σε κάθε περίπτωση ότι ο καταβαλλόμενος μισθός θα αυξηθεί αυτόματα κατά ακριβώς 10%, καθώς πρέπει να εξετάζεται αν οι ήδη καταβαλλόμενες αποδοχές υπερκαλύπτουν το νόμιμο κατώτατο μαζί με την προσαύξηση προϋπηρεσίας.

Για όσους αμείβονται ακριβώς με τον κατώτατο μισθό, αντίθετα, η συμπλήρωση της τριετίας έχει άμεσο οικονομικό αποτέλεσμα. Η διαφορά είναι σημαντική και για το κόστος των επιχειρήσεων, καθώς ο κατώτατος μισθός, οι εργοδοτικές επιβαρύνσεις, τα δώρα και οι τριετίες διαμορφώνουν συνολικά το πραγματικό μισθολογικό κόστος μιας θέσης εργασίας.

Διπλή αύξηση για χιλιάδες εργαζομένους

Το 2027 μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως χρονιά «διπλής αύξησης» για μια σημαντική κατηγορία μισθωτών. Από τη μία πλευρά θα υπάρξει η νέα γενική αναπροσαρμογή του κατώτατου και από την άλλη η συμπλήρωση της πρώτης τριετίας για όσους ξεκίνησαν να συγκεντρώνουν προϋπηρεσία από τις αρχές του 2024.

Εάν, για παράδειγμα, ο νέος κατώτατος καθοριστεί στα 950 ευρώ, ένας εργαζόμενος χωρίς τριετία θα έχει αυτή τη βάση, ενώ με την πρώτη τριετία θα φτάνει στα 1.045 ευρώ μεικτά. Η διαφορά των 95 ευρώ τον μήνα θα προέρχεται αποκλειστικά από την προσαύξηση προϋπηρεσίας, πέραν της αύξησης που θα έχει ήδη προκύψει από τη μεταβολή του ίδιου του κατώτατου.

Το 2027 αλλάζει τον μισθολογικό χάρτη

Η πλήρης επίδραση από το ξεπάγωμα των τριετιών αρχίζει ουσιαστικά να γίνεται περισσότερο ορατή από το 2027. Για πρώτη φορά θα συμπληρώνουν τρία χρόνια εργαζόμενοι που ξεκίνησαν να μετρούν προϋπηρεσία από μηδενική βάση την 1η Ιανουαρίου 2024, την ώρα που ο κατώτατος μισθός θα βρίσκεται υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.

Για τους χαμηλόμισθους η διαφορά μπορεί να είναι ουσιαστική. Με βάση τα σημερινά 920 ευρώ, μία τριετία οδηγεί ήδη θεωρητικά τον μεικτό μισθό πάνω από τα 1.000 ευρώ. Με έναν υψηλότερο κατώτατο το 2027, η πρώτη τριετία θα δίνει ακόμη μεγαλύτερη ονομαστική αύξηση, ενώ για όσους διαθέτουν δύο ή τρεις αναγνωρισμένες τριετίες η συνολική προσαύξηση μπορεί να φτάσει το 20% ή το 30%.

Ποιοι πρέπει να κάνουν νέα αίτηση

Η διαδικασία αφορά τα νοικοκυριά που είναι ήδη ενταγμένα στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο αλλά και όσους πληρούν πλέον τις προϋποθέσεις και θέλουν να ενταχθούν στο πρόγραμμα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους σημερινούς δικαιούχους. Η ένταξη δεν συνεχίζεται αυτόματα επειδή κάποιος είχε εγκριθεί την προηγούμενη περίοδο. Μετά την υποβολή των νέων φορολογικών δηλώσεων γίνεται εκ νέου έλεγχος των εισοδηματικών, περιουσιακών και οικογενειακών δεδομένων του νοικοκυριού.

Η προθεσμία της 25ης Σεπτεμβρίου

Σύμφωνα με την ΗΔΙΚΑ, με την παρέλευση του διμήνου από τη λήξη της προθεσμίας των φορολογικών δηλώσεων, δηλαδή από 25 Ιουλίου έως και 25 Σεπτεμβρίου 2026, οι ενεργοί δικαιούχοι που δεν έχουν καταθέσει νέα αίτηση θα απενταχθούν αυτόματα.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα νοικοκυριό που εξακολουθεί να πληροί όλα τα οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια μπορεί να χάσει το ευνοϊκό τιμολόγιο εάν δεν ολοκληρώσει εγκαίρως τη διαδικασία.

Η έκπτωση στο ηλεκτρικό ρεύμα μέσω του ΚΟΤ μπορεί να αποτελέσει σημαντική ελάφρυνση για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, ιδιαίτερα για νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα και αυξημένες ενεργειακές ανάγκες.

Πώς γίνεται η αίτηση

Η αίτηση πραγματοποιείται ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα της ΗΔΙΚΑ με τους κωδικούς Taxisnet. Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να διαθέτει, μεταξύ άλλων, τον ΑΜΚΑ του και τον αριθμό παροχής ηλεκτρικής ενέργειας της κύριας κατοικίας.

Χρειάζονται επίσης στοιχεία επικοινωνίας, όπως ηλεκτρονική διεύθυνση και αριθμός κινητού τηλεφώνου. Τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα διασταυρώνονται ηλεκτρονικά, επομένως είναι σημαντικό να έχουν υποβληθεί σωστά οι φορολογικές δηλώσεις των μελών του νοικοκυριού.

Η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας για την οποία ζητείται η έκπτωση πρέπει να αφορά την κύρια κατοικία του νοικοκυριού.

Τα στοιχεία που ελέγχονται

Κατά την υποβολή της αίτησης το σύστημα πραγματοποιεί διασταυρώσεις προκειμένου να διαπιστώσει εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις ένταξης. Μεταξύ άλλων εξετάζονται το ετήσιο εισόδημα, η σύνθεση του νοικοκυριού, η ακίνητη περιουσία και άλλα στοιχεία που συνδέονται με την κατηγορία ΚΟΤ στην οποία μπορεί να ενταχθεί ο αιτών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει να εμφανίζονται σωστά όλα τα μέλη του νοικοκυριού. Λάθη ή εκκρεμότητες στα φορολογικά στοιχεία μπορούν να δημιουργήσουν πρόβλημα κατά τη διασταύρωση.

ΚΟΤ Α, ΚΟΤ Β και ΚΟΤ Γ

Το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων, με διαφορετικά κριτήρια και επίπεδα προστασίας.

Στο ΚΟΤ Α εντάσσονται δικαιούχοι που συνδέονται με το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, ενώ το ΚΟΤ Β αφορά νοικοκυριά που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Υπάρχει επίσης το ΚΟΤ Γ, που αφορά πολύτεκνες οικογένειες με τα προβλεπόμενα ειδικά κριτήρια.

Το σύστημα της ΗΔΙΚΑ πραγματοποιεί τους απαραίτητους ελέγχους και ενημερώνει τον αιτούντα για το εάν δικαιούται να ενταχθεί.

Προσοχή στα όρια κατανάλωσης

Η ένταξη στο ΚΟΤ δεν σημαίνει απεριόριστη κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος με μειωμένη χρέωση. Υπάρχουν συγκεκριμένα όρια κατανάλωσης, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.

Για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό με περισσότερα παιδιά έχει υψηλότερο επιτρεπόμενο όριο από ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό. Ειδικές προβλέψεις υπάρχουν επίσης για αυξημένες ενεργειακές ανάγκες και για δικαιούχους που θερμαίνονται με ηλεκτρικό ρεύμα.

Η παρακολούθηση της κατανάλωσης είναι επομένως σημαντική, καθώς η υπέρβαση των προβλεπόμενων ορίων μπορεί να επηρεάσει το οικονομικό όφελος.

Τι πρέπει να προσέξουν οι ήδη δικαιούχοι

Το βασικό λάθος που πρέπει να αποφευχθεί είναι η εντύπωση ότι επειδή κάποιος βρίσκεται ήδη στο ΚΟΤ δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα. Η νέα αίτηση είναι απαραίτητη για τον επανέλεγχο των προϋποθέσεων μετά την ολοκλήρωση των φορολογικών δηλώσεων.

Οι ενδιαφερόμενοι καλό είναι επίσης να ελέγξουν εγκαίρως ότι ο αριθμός παροχής αντιστοιχεί στην κύρια κατοικία και ότι τα στοιχεία του νοικοκυριού εμφανίζονται σωστά. Σε περίπτωση αλλαγών στην οικογενειακή κατάσταση ή στην παροχή ρεύματος μπορεί να απαιτούνται πρόσθετες ενέργειες.

Τι πρέπει να κάνετε μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου

Για όσους βρίσκονται ήδη στο πρόγραμμα, το σημαντικότερο είναι να μην αφήσουν την αίτηση για την τελευταία στιγμή. Η διαδικασία είναι ηλεκτρονική, αλλά ένα πρόβλημα στη διασταύρωση των στοιχείων μπορεί να απαιτήσει χρόνο για να διορθωθεί.

Το ΚΟΤ αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος. Η 25η Σεπτεμβρίου 2026 είναι επομένως ημερομηνία-κλειδί: οι ενεργοί δικαιούχοι που δεν θα έχουν υποβάλει νέα αίτηση μέχρι τότε θα απενταχθούν αυτόματα.

Ένας στους δύο εργαζόμενους νέους σε τέσσερις κλάδους

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται με βάση έκθεση του ΟΟΣΑ είναι αποκαλυπτικά. Περίπου το 36% των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών στην Ελλάδα εργάζεται και, μεταξύ αυτών που έχουν δουλειά, το 55% απασχολείται στο εμπόριο, στις μεταφορές, στη διαμονή και στην εστίαση. Το 2008 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 39%, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης να προέρχεται από τους κλάδους διαμονής και εστίασης.

Η σύγκριση δείχνει πόσο έχει αλλάξει μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες η αγορά εργασίας για τη νέα γενιά. Η ελληνική οικονομία κατάφερε μετά τη μεγάλη κρίση να δημιουργήσει ξανά θέσεις απασχόλησης, αλλά σημαντικό μέρος αυτών συγκεντρώθηκε σε υπηρεσίες που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον τουρισμό και την κατανάλωση. Έτσι, ένας νέος που αναζητά την πρώτη του δουλειά συναντά πολύ συχνότερα μια θέση σε ξενοδοχείο, εστιατόριο, καφέ ή τουριστική επιχείρηση από μια θέση σε βιομηχανία ή σε έναν τεχνολογικά προηγμένο παραγωγικό κλάδο.

Από το 48,7% της ανεργίας στη λύση της «σεζόν»

Για να κατανοήσει κανείς πώς φτάσαμε εδώ πρέπει να επιστρέψει στην οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Η ανεργία των νέων είχε εκτοξευθεί στο 48,7%, καθώς χιλιάδες επιχειρήσεις έκλεισαν και πολλές θέσεις εργασίας χάθηκαν οριστικά. Μέχρι το 2025 η ανεργία των νέων είχε περιοριστεί στο 16,5%, όμως η συμμετοχή τους στην απασχόληση δεν επέστρεψε στα προ κρίσης επίπεδα. Το ποσοστό των νέων που εργάζονται βρίσκεται στο 36%, έναντι 43% το 2008, όταν ο αντίστοιχος δείκτης φτάνει περίπου στο 55% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο 50% στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Την ίδια περίοδο, η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας συνέπεσε με την παγκόσμια έκρηξη του τουρισμού και ιδιαίτερα με την εντυπωσιακή άνοδο της ταξιδιωτικής ζήτησης μετά την πανδημία. Ξενοδοχεία, εστιατόρια και τουριστικές επιχειρήσεις χρειάζονταν δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους και η «σεζόν» εξελίχθηκε για πολλούς νέους στην πιο άμεσα διαθέσιμη λύση. Μερικοί επιλέγουν συνειδητά να χτίσουν καριέρα στον τουρισμό, όμως άλλοι καταλήγουν εκεί επειδή απλώς δεν βρίσκουν κάτι καλύτερο.

Το ανησυχητικό παράδοξο των πτυχιούχων

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν εξετάζονται τα στοιχεία για τους νέους με πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Στην ηλικιακή ομάδα 25–34 ετών, η ανεργία των πτυχιούχων στην Ελλάδα έφτανε το 12,3% το 2024, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ και περίπου 2,4 φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο του Οργανισμού.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα πανεπιστημιακό πτυχίο δεν εξασφαλίζει εύκολη είσοδο σε μια θέση αντίστοιχη των σπουδών. Όταν ένας νέος έχει μπροστά του την επιλογή να παραμείνει άνεργος ή να φύγει για έξι μήνες σε ένα νησί, η δεύτερη λύση είναι συχνά αναπόφευκτη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσωρινή λύση γίνεται μόνιμη και οι γνώσεις που αποκτήθηκαν στις σπουδές σταδιακά απαξιώνονται επειδή δεν χρησιμοποιούνται.

Η μεγάλη υποχώρηση βιομηχανίας και κατασκευών

Η άλλη όψη του προβλήματος βρίσκεται στους παραγωγικούς κλάδους. Το 2008 οι κατασκευές και η βιομηχανία απασχολούσαν περίπου το 13% των εργαζομένων στην Ελλάδα, ενώ το 2023 το ποσοστό είχε περιοριστεί μόλις στο 3%. Στην Ε.Ε. και στις χώρες του ΟΟΣΑ η αντίστοιχη υποχώρηση ήταν σαφώς μικρότερη, από περίπου 11% σε 7%.

Η διαφορά είναι καθοριστική. Όταν μειώνονται δραματικά οι θέσεις σε βιομηχανία και κατασκευές και ταυτόχρονα αυξάνονται οι ανάγκες ξενοδοχείων και εστίασης, η μετακίνηση του εργατικού δυναμικού είναι αναμενόμενη. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται τον τουρισμό, αλλά χρειάζεται παράλληλα περισσότερες επενδύσεις σε βιομηχανία, μεταποίηση, τεχνολογία, ενέργεια, κατασκευές και άλλες δραστηριότητες που μπορούν να προσφέρουν στους νέους περισσότερες εναλλακτικές επαγγελματικές διαδρομές.

Οι νέοι Έλληνες αμείβονται 40% λιγότερο

Υπάρχει όμως και η διάσταση των αποδοχών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται από την έκθεση του ΟΟΣΑ, οι εργαζόμενοι κάτω των 30 ετών στην Ελλάδα κερδίζουν κατά μέσο όρο 40% λιγότερα από τους συνομηλίκους τους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, λαμβάνοντας υπόψη την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης.

Αυτό βοηθά να εξηγηθεί και η συνέχιση του brain drain. Για έναν νέο με υψηλές δεξιότητες, η διαφορά στις αποδοχές μπορεί να είναι αρκετά μεγάλη ώστε η μετανάστευση να αποτελεί οικονομικά πολύ πιο συμφέρουσα επιλογή. Όσοι παραμένουν στη χώρα αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται και υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης μεταξύ των νέων, περίπου 11%.

Όταν η «σεζόν» γίνεται επαγγελματική παγίδα

Η εποχική εργασία δεν είναι από μόνη της αρνητική. Μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετική πρώτη επαγγελματική εμπειρία, να προσφέρει εισόδημα σε φοιτητές και νέους και να εξελιχθεί ακόμη και σε μια ιδιαίτερα επιτυχημένη καριέρα για όσους επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στον τουρισμό. Η Ελλάδα διαθέτει άλλωστε έναν διεθνώς ανταγωνιστικό τουριστικό κλάδο που χρειάζεται εξειδικευμένα στελέχη.

Ο κίνδυνος δημιουργείται όταν η εποχική απασχόληση αποτελεί λύση ανάγκης χωρίς προοπτική εξέλιξης. Ένας νέος μπορεί να δουλεύει έξι μήνες τη σεζόν, να καλύπτει τους υπόλοιπους μήνες με περιστασιακές εργασίες και να επαναλαμβάνει τον ίδιο κύκλο επί χρόνια. Εάν στο μεταξύ δεν αποκτά νέες δεξιότητες ή επαγγελματική εξειδίκευση, όσο περνά ο χρόνος γίνεται δυσκολότερη η μετάβαση σε διαφορετικό κλάδο.

Το πρόβλημα δεν είναι ο τουρισμός – Είναι η έλλειψη εναλλακτικών

Θα ήταν λάθος να θεωρηθεί ότι η λύση βρίσκεται στον περιορισμό του τουρισμού. Ο κλάδος αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας και μπορεί να δημιουργήσει πολύ περισσότερη προστιθέμενη αξία μέσα από ποιοτικές επενδύσεις, επιμήκυνση της σεζόν και ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού. Άλλωστε, η επίσημη στρατηγική περιλαμβάνει επενδύσεις σε ορεινό, ιαματικό και αγροτουρισμό, γαστρονομία και τουριστικούς λιμένες με στόχο τη διαφοροποίηση του προϊόντος και την επιμήκυνση της περιόδου.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η ελληνική οικονομία δεν προσφέρει ακόμη αρκετές εναλλακτικές στους νέους. Χρειάζεται ένα παραγωγικό μοντέλο όπου ένας 25χρονος θα μπορεί να επιλέξει ανάμεσα στον τουρισμό, στη βιομηχανία, στην τεχνολογία, στην ενέργεια, στις κατασκευές, στην αγροδιατροφή και σε νέες εξαγωγικές επιχειρήσεις – και όχι να κατευθύνεται στη σεζόν επειδή αυτή είναι η μοναδική άμεσα διαθέσιμη δουλειά.

Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η Ελλάδα κατάφερε να μειώσει δραστικά την ανεργία των νέων σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης. Το επόμενο βήμα όμως είναι δυσκολότερο: δεν αρκεί να δημιουργούνται θέσεις εργασίας, πρέπει να δημιουργούνται θέσεις με προοπτική, αξιοπρεπείς αποδοχές και δυνατότητα επαγγελματικής εξέλιξης.

Ο τουρισμός μπορεί και πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί ισχυρό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Δεν μπορεί όμως να είναι η μοναδική απάντηση για μια ολόκληρη γενιά. Αν η Ελλάδα θέλει να κρατήσει τους νέους της στη χώρα και να αξιοποιήσει τις σπουδές και τις δεξιότητές τους, το πραγματικό στοίχημα είναι να δημιουργήσει περισσότερους δρόμους προς την οικονομική ανεξαρτησία – και όχι απλώς περισσότερες θέσεις για την επόμενη τουριστική σεζόν.

Οι διατακτικές σίτισης έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις πιο διαδεδομένες εταιρικές παροχές. Από τις παραδοσιακές χάρτινες επιταγές, η αγορά έχει περάσει στις ηλεκτρονικές κάρτες και στα ψηφιακά εργαλεία πληρωμών, τα οποία χρησιμοποιούνται για γεύματα και αγορές τροφίμων. Το πρόβλημα είναι ότι το σημερινό ημερήσιο όριο των 6 ευρώ θεωρείται πλέον χαμηλό σε σχέση με τις τιμές που αντιμετωπίζει καθημερινά ένας εργαζόμενος.

Από 132 στα 220 ευρώ τον μήνα

Η αριθμητική δείχνει γιατί η αλλαγή έχει ενδιαφέρον. Με 22 εργάσιμες ημέρες τον μήνα, ένα ημερήσιο ποσό 6 ευρώ αντιστοιχεί σε παροχή έως 132 ευρώ μηνιαίως. Εάν το όριο αυξηθεί στα 10 ευρώ, το αντίστοιχο ποσό μπορεί να φτάσει έως τα 220 ευρώ τον μήνα. Η διαφορά είναι 88 ευρώ σε έναν τυπικό μήνα 22 εργάσιμων ημερών και μπορεί να ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ σε ετήσια βάση, ανάλογα με τις πραγματικές ημέρες εργασίας και τον τρόπο χορήγησης της παροχής από κάθε επιχείρηση.

Χρειάζεται, πάντως, μια βασική διευκρίνιση: πιθανή αύξηση του αφορολόγητου ορίου δεν σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος θα αρχίσει αυτομάτως να λαμβάνει 10 ευρώ την ημέρα. Το όριο καθορίζει μέχρι ποιο ύψος μπορεί να δοθεί η συγκεκριμένη παροχή με την προβλεπόμενη ευνοϊκή μεταχείριση. Το εάν και πόσο θα χορηγήσει μια εταιρεία εξαρτάται από την πολιτική παροχών που εφαρμόζει.

Γιατί τα 6 ευρώ θεωρούνται πλέον λίγα

Όταν θεσπίστηκε το σημερινό πλαίσιο, το κόστος ενός απλού γεύματος ήταν αισθητά χαμηλότερο. Σήμερα ακόμη και ένας καφές μαζί με ένα σάντουιτς ή ένα απλό γεύμα μπορεί εύκολα να ξεπεράσει το συγκεκριμένο ποσό, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η συσσωρευμένη αύξηση των τιμών στα τρόφιμα και στην εστίαση έχει επομένως περιορίσει σημαντικά την πραγματική αξία της παροχής.

Αυτό είναι και το βασικό επιχείρημα όσων υποστηρίζουν την αναπροσαρμογή στα 10 ευρώ. Δεν πρόκειται τόσο για τη δημιουργία μιας νέας παροχής όσο για την προσαρμογή ενός παλαιού ορίου στη σημερινή πραγματικότητα. Για έναν εργαζόμενο που βρίσκεται οκτώ ή περισσότερες ώρες καθημερινά εκτός σπιτιού, το κόστος σίτισης αποτελεί πλέον υπολογίσιμο μέρος του μηνιαίου προϋπολογισμού.

Τι κερδίζουν εργαζόμενοι και επιχειρήσεις

Για τον εργαζόμενο, το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι αυξάνεται η πραγματική αγοραστική δύναμη της συνολικής αμοιβής του. Αντί μια επιχείρηση να περιορίζεται αποκλειστικά στον ονομαστικό μισθό, μπορεί να δημιουργήσει ένα ευρύτερο πακέτο αποδοχών με πρόσθετες παροχές που καλύπτουν πραγματικές καθημερινές ανάγκες.

Για την επιχείρηση, οι διατακτικές μπορούν να αποτελέσουν εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου αρκετοί κλάδοι δυσκολεύονται να βρουν εργαζομένους. Ένα πακέτο που περιλαμβάνει μισθό, ιδιωτική ασφάλιση, διατακτικές σίτισης και άλλες παροχές μπορεί να είναι πιο ανταγωνιστικό από μια πρόταση που περιορίζεται στον βασικό μισθό.

Η Ευρώπη χρησιμοποιεί διαφορετικά μοντέλα

Οι διατακτικές γεύματος αποτελούν διαδεδομένη πρακτική σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς όμως να υπάρχει ένα ενιαίο μοντέλο. Κάθε κράτος εφαρμόζει διαφορετικά όρια, φορολογικά κίνητρα και κανόνες συμμετοχής εργοδότη και εργαζομένου. Σε ορισμένες αγορές το ημερήσιο ποσό είναι σημαντικά υψηλότερο από το ελληνικό, ενώ αλλού προβλέπεται συμμετοχή του εργαζομένου στο κόστος.

Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη ενισχύει τη συζήτηση για εκσυγχρονισμό του ελληνικού πλαισίου. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς να αντιγραφεί ένα ξένο μοντέλο, αλλά να δημιουργηθεί ένα σύστημα που να ανταποκρίνεται στο ελληνικό επίπεδο μισθών, στο κόστος διαβίωσης και στις δυνατότητες των επιχειρήσεων.

Η «κόκκινη γραμμή»: Να μη γίνουν οι διατακτικές μισθός

Εδώ βρίσκεται το πιο κρίσιμο σημείο της συζήτησης. Οι διατακτικές σίτισης πρέπει να λειτουργούν ως πρόσθετη παροχή προς τον εργαζόμενο και όχι ως μηχανισμός αντικατάστασης μέρους του κανονικού μισθού. Διαφορετικά, μια ρύθμιση που σχεδιάζεται για να ενισχύσει το εισόδημα μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας.

Η αύξηση του ορίου στα 10 ευρώ έχει οικονομικό νόημα εφόσον το ποσό προστίθεται στις κανονικές αποδοχές. Έτσι ο εργαζόμενος αποκτά πραγματικό πρόσθετο όφελος για τη σίτισή του και η επιχείρηση ένα πιο αποτελεσματικό εργαλείο επιβράβευσης του προσωπικού της.

Ένα μέτρο με άμεση επίδραση στην καθημερινότητα

Σε αντίθεση με οικονομικές παρεμβάσεις που χρειάζονται μήνες για να γίνουν αισθητές, η αύξηση των διατακτικών μπορεί να έχει άμεσο αποτέλεσμα στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Για κάποιον που σήμερα λαμβάνει το ανώτατο ποσό των 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα, η μετάβαση στα 10 ευρώ θα μπορούσε –εφόσον ο εργοδότης αξιοποιήσει ολόκληρο το νέο όριο– να σημαίνει έως 88 ευρώ περισσότερη παροχή σε έναν μήνα 22 εργάσιμων ημερών.

Σε μια περίοδο κατά την οποία τρόφιμα και εστίαση απορροφούν σημαντικό μέρος του εισοδήματος, η διαφορά δεν είναι αμελητέα. Το κρίσιμο τώρα είναι εάν η συζήτηση θα μετατραπεί σε συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση και ποιοι ακριβώς όροι θα τη συνοδεύσουν.

Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν πολλοί είναι να περιμένουν να δουν τι θα περισσέψει στο τέλος του μήνα και μετά να αποταμιεύσουν.Συνήθως, όμως, δεν περισσεύει τίποτα.

Πιο αποτελεσματική είναι η αντίστροφη λογική: ένα μικρό ποσό μπαίνει στην άκρη μόλις πληρωθούμε και ο υπόλοιπος μήνας οργανώνεται με βάση τα χρήματα που απομένουν.

1. Το κόλπο του ενός λεπτού

Είναι ίσως μία από τις απλούστερες προκλήσεις αποταμίευσης.Την πρώτη ημέρα βάζετε στην άκρη μόλις 1 λεπτό, τη δεύτερη 2 λεπτά, την τρίτη 3 λεπτά και συνεχίζετε αυξάνοντας καθημερινά το ποσό κατά ένα λεπτό.Την 100ή ημέρα θα βάλετε 1 ευρώ και την τελευταία ημέρα του έτους 3,65 ευρώ.Το αποτέλεσμα;Εάν ακολουθήσετε την πρόκληση για 365 ημέρες, θα έχετε συγκεντρώσει 667,95 ευρώ.

Το πλεονέκτημα της μεθόδου είναι ότι ξεκινά σχεδόν ανεπαίσθητα και μετατρέπει σταδιακά την αποταμίευση σε καθημερινή συνήθεια.

2. Πλήρωσε πρώτα τον εαυτό σου

Μία από τις πιο χρήσιμες αρχές προσωπικής οικονομικής διαχείρισης είναι η αυτοματοποίηση της αποταμίευσης.Αντί να περιμένετε το τέλος του μήνα, ορίστε μια αυτόματη μεταφορά χρημάτων την ημέρα που καταβάλλεται ο μισθός.

Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο ποσό.Ακόμη και 50 ευρώ τον μήνα αντιστοιχούν σε 600 ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.Με 100 ευρώ τον μήνα το ποσό φτάνει τα 1.200 ευρώ.

Το σημαντικό είναι τα χρήματα να μεταφέρονται σε διαφορετικό λογαριασμό ώστε να μην αποτελούν μέρος του διαθέσιμου υπολοίπου για τις καθημερινές αγορές.

3. Ένα Σαββατοκύριακο χωρίς έξοδα

Μπορεί να ακούγεται δύσκολο, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να μείνετε κλεισμένοι στο σπίτι.Επιλέξτε, για παράδειγμα, ένα Σαββατοκύριακο κάθε μήνα στο οποίο δεν θα πραγματοποιήσετε προαιρετικές αγορές.Αντί για εστιατόριο, φαγητό στο σπίτι. Αντί για shopping, μια βόλτα. Αντί για delivery, χρησιμοποιήστε όσα υπάρχουν ήδη στο ψυγείο.

Αν ένα συνηθισμένο Σαββατοκύριακο κοστίζει 50 ή 60 ευρώ σε καφέδες, φαγητό, μετακινήσεις και μικροαγορές, η διαφορά σε ετήσια βάση μπορεί να γίνει σημαντική.Το σημαντικότερο είναι το ποσό που εξοικονομήθηκε να μεταφερθεί πραγματικά στον αποταμιευτικό λογαριασμό.

4. Θέλεις να αγοράσεις κάτι; Βάλε πρώτα το ίδιο ποσό στην άκρη

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό «φρένο» στις παρορμητικές αγορές.Ας υποθέσουμε ότι βλέπετε ένα ζευγάρι παπούτσια που κοστίζει 80 ευρώ και δεν αποτελεί πραγματική ανάγκη.

Πριν το αγοράσετε, θέστε έναν κανόνα:Πρέπει πρώτα να καταφέρω να αποταμιεύσω 80 ευρώ.Μόλις συγκεντρώσετε το ποσό, μπορείτε να πραγματοποιήσετε την αγορά.Συμβαίνουν τότε δύο πράγματα. Έχετε ήδη αποταμιεύσει 80 ευρώ και, επειδή έχει περάσει χρόνος, μπορεί να διαπιστώσετε ότι τελικά δεν θέλετε τόσο πολύ το προϊόν.

5. Ο κανόνας των 48 ωρών

Οι ηλεκτρονικές αγορές έχουν κάνει εξαιρετικά εύκολο να ξοδεύουμε χρήματα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.Βλέπουμε κάτι, πατάμε «αγορά» και η συναλλαγή ολοκληρώνεται.

Δοκιμάστε έναν διαφορετικό κανόνα για κάθε μη απαραίτητη αγορά μεγαλύτερης αξίας:

Περιμένετε 48 ώρες πριν πληρώσετε.Βάλτε το προϊόν στο καλάθι και επιστρέψτε δύο ημέρες αργότερα.Πολύ συχνά η επιθυμία για αγορά θα έχει μειωθεί.Αν εξακολουθείτε να το θέλετε και χωρά στον προϋπολογισμό σας, τότε μπορείτε να το αγοράσετε έχοντας λάβει πιο συνειδητή απόφαση.

6. Κυνήγησε πρώτα τα ακριβά χρέη

Η αποταμίευση δεν σημαίνει μόνο συγκέντρωση χρημάτων σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.Μπορεί να σημαίνει και μείωση των τόκων που πληρώνουμε.

Αν κάποιος έχει σημαντικό υπόλοιπο σε πιστωτική κάρτα με υψηλό επιτόκιο, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί χρήματα σε λογαριασμό που προσφέρει πολύ χαμηλότερη απόδοση, οικονομικά μπορεί να συμφέρει να δώσει προτεραιότητα στην αποπληρωμή του ακριβού χρέους.

Για παράδειγμα, ένα χρέος 2.000 ευρώ με επιτόκιο 18% δημιουργεί θεωρητικά επιβάρυνση εκατοντάδων ευρώ τον χρόνο εάν παραμένει ανεξόφλητο.Η μείωσή του μπορεί επομένως να αποδειχθεί πιο αποδοτική από το να συσσωρεύονται χρήματα με πολύ χαμηλότερη απόδοση.Χρειάζεται βέβαια να διατηρείται παράλληλα ένα βασικό απόθεμα ρευστότητας για έκτακτες ανάγκες.

7. Βάλε έναν συγκεκριμένο στόχο

Η αποταμίευση γίνεται πολύ δυσκολότερη όταν δεν ξέρουμε για ποιον λόγο αποταμιεύουμε.Αντί να πείτε «θέλω να μαζέψω χρήματα», ορίστε έναν αριθμό και μια ημερομηνία.

Για παράδειγμα:«Θέλω 1.200 ευρώ σε έναν χρόνο».

Ο μεγάλος στόχος μετατρέπεται αμέσως σε κάτι πολύ πιο διαχειρίσιμο: 100 ευρώ τον μήνα ή περίπου 23 ευρώ την εβδομάδα.Ακόμη και αν ο στόχος είναι μικρότερος, η λογική παραμένει ίδια.

Πόσα χρήματα πρέπει να έχουμε στην άκρη;

Ένας ευρέως χρησιμοποιούμενος κανόνας είναι η δημιουργία ενός ταμείου έκτακτης ανάγκης που θα μπορούσε να καλύψει περίπου τρεις έως έξι μήνες βασικών δαπανών.

Για ένα νοικοκυριό που χρειάζεται 1.200 ευρώ τον μήνα για τα απαραίτητα έξοδά του, αυτό θα σήμαινε έναν μακροπρόθεσμο στόχο μεταξύ 3.600 και 7.200 ευρώ.

Για πολλούς ανθρώπους, φυσικά, ένα τέτοιο ποσό δεν μπορεί να δημιουργηθεί γρήγορα.

Γι' αυτό ο πρώτος στόχος μπορεί να είναι πολύ μικρότερος: 500 ευρώ, μετά 1.000 ευρώ και στη συνέχεια ένας μήνας βασικών εξόδων.Η αποταμίευση δεν είναι αγώνας ταχύτητας.

Τα μικρά ποσά κάνουν τη διαφορά

Το κλειδί τελικά δεν βρίσκεται σε κάποιο μαγικό οικονομικό τέχνασμα.Βρίσκεται στη συνέπεια.

Πέντε ευρώ εδώ, ένας καφές λιγότερος εκεί ή μια αγορά που τελικά δεν πραγματοποιήθηκε μπορεί να μοιάζουν ασήμαντα μεμονωμένα.Σε βάθος ενός χρόνου όμως η εικόνα αλλάζει.

Ακόμη και 2 ευρώ την ημέρα σημαίνουν 730 ευρώ τον χρόνο, ενώ 3 ευρώ ημερησίως αντιστοιχούν σε 1.095 ευρώ.

Και αυτός ίσως είναι ο πιο απλός κανόνας αποταμίευσης: μην περιμένετε να περισσέψουν πολλά χρήματα για να ξεκινήσετε. Ξεκινήστε με λίγα και αφήστε τον χρόνο να κάνει τη δουλειά του.

Το ενδιαφέρον είναι ιδιαίτερα αυξημένο, καθώς περίπου επτά στις δέκα νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης προέρχονται πλέον από γυναίκες.

Ωστόσο, απαιτείται μεγάλη προσοχή. Η ύπαρξη ανήλικου παιδιού από μόνη της δεν αρκεί για πρόωρη συνταξιοδότηση. Καθοριστικό ρόλο παίζουν το έτος πρώτης ασφάλισης, οι ημέρες ή τα έτη ασφάλισης που είχαν συμπληρωθεί στις κρίσιμες χρονιές, η ηλικία της ασφαλισμένης και το πότε υπήρχε ανήλικο τέκνο.

Ποιες μητέρες έχουν τις μεγαλύτερες ευκαιρίες

Στο ευνοϊκότερο καθεστώς βρίσκονται κυρίως μητέρες ανηλίκων που είχαν ασφαλιστεί πριν από το 1993 και είχαν κατοχυρώσει τις απαιτούμενες ασφαλιστικές προϋποθέσεις κατά την περίοδο 2010-2012.Ανάλογα με την περίπτωση, μπορούν να αξιοποιηθούν μεταβατικά όρια για πλήρη ή μειωμένη σύνταξη.

Έτσι, υπάρχουν ασφαλισμένες που μπορούν μέσα στο 2026 να αποχωρήσουν σε ηλικίες χαμηλότερες των 62 ετών, επειδή το δικαίωμά τους είχε ουσιαστικά «κλειδώσει» με τις παλαιότερες διατάξεις.

Μητέρες ανηλίκων στο ΙΚΑ με 5.500 ημέρες

Μία από τις σημαντικότερες κατηγορίες αφορά τις μητέρες που είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης στο ΙΚΑ και είχαν ταυτόχρονα ανήλικο παιδί.Για όσες είχαν τις 5.500 ημέρες και ανήλικο παιδί έως το 2010, υπάρχει δυνατότητα πλήρους σύνταξης με μεταβατικό όριο ηλικίας, εφόσον είχε συμπληρωθεί εγκαίρως και η κρίσιμη ηλικία.

Ειδικότερα, όσες είχαν συμπληρώσει το 55ο έτος έως και το 2018 μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη με νέο όριο ηλικίας τα 61 έτη.Αυτό σημαίνει ότι μια ασφαλισμένη που συμπληρώνει τα 61 μέσα στο 2026 μπορεί να αξιοποιήσει το συγκεκριμένο δικαίωμα, εφόσον φυσικά πληροί και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις και δεν έχει ήδη αποχωρήσει με μειωμένη σύνταξη.

Μειωμένη σύνταξη ακόμη και πριν από τα 61

Υπάρχουν και περιπτώσεις στις οποίες η έξοδος μπορεί να πραγματοποιηθεί με μειωμένη σύνταξη σε χαμηλότερη ηλικία.Γυναίκες με 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο παιδί το 2010 ή το 2011, οι οποίες είχαν συμπληρώσει αντίστοιχα τις κρίσιμες ηλικίες των 50 ή 52 ετών το 2017 ή το 2018, μπορούν ανά περίπτωση να αποχωρήσουν με μεταβατικά όρια που φτάνουν στα 58 έτη και 5 μήνες ή στα 60 έτη και 2 μήνες.Το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί ακόμη και εάν η συγκεκριμένη μεταβατική ηλικία συμπληρώνεται μέσα στο 2026.

Τι ισχύει για όσες είχαν ανήλικο το 2012

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι μητέρες που είχαν 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο παιδί το 2012.Εφόσον είχαν συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας τους έως το 2018, μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη όταν φτάσουν στο νέο μεταβατικό όριο των 61 ετών.

Επομένως, το δικαίωμα μπορεί να ενεργοποιηθεί και μέσα στο 2026.Υπάρχει όμως μια σημαντική διαχωριστική γραμμή: όσες συμπλήρωσαν τα 55 από το 2019 και μετά δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν το συγκεκριμένο μεταβατικό όριο και οδηγούνται στη μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη.

Οι μητέρες σε ΔΕΚΟ και τράπεζες

Ευνοϊκές διατάξεις εξακολουθούν να ισχύουν και για ασφαλισμένες στα πρώην Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών.Μητέρες που είχαν 25ετία το 2010, ανήλικο παιδί και είχαν συμπληρώσει την ηλικία των 50 ετών έως και το 2017 μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη με μεταβατικό όριο που μπορεί να φτάνει έως τα 58 έτη και 5 μήνες.

Το δικαίωμα εξακολουθεί να ισχύει ακόμη και εάν η ασφαλισμένη συμπληρώνει την απαιτούμενη μεταβατική ηλικία μέσα στο 2026.Για όσες έφτασαν στην κρίσιμη ηλικία αργότερα, τα όρια αυξάνονται σταδιακά και μπορούν να διαμορφωθούν στα 60 έτη και 2 μήνες, στα 61 έτη και 3 μήνες ή και υψηλότερα, ανάλογα με την περίπτωση.

ΔΕΚΟ και τράπεζες με 25ετία το 2012

Αντίστοιχη δυνατότητα υπάρχει για μητέρες που είχαν συμπληρώσει 25ετία και είχαν ανήλικο παιδί το 2012.Εφόσον είχαν κλείσει τα 55 έως το 2018, μπορούν να αξιοποιήσουν μεταβατικό όριο για πλήρη σύνταξη που φτάνει έως τα 61 έτη.Έτσι, ασφαλισμένη που φτάνει στο συγκεκριμένο όριο μέσα στο 2026 μπορεί να υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης, εφόσον πληροί το σύνολο των απαιτούμενων προϋποθέσεων.

Τι ισχύει για γονείς στο Δημόσιο

Ευνοϊκά μεταβατικά όρια εξακολουθούν να υπάρχουν και για γονείς που ασφαλίζονται στο Δημόσιο.Γονείς με ανήλικο τέκνο και 25ετία το 2011, οι οποίοι είχαν συμπληρώσει τα 52 έτη το 2017, μπορούν να αποχωρήσουν από την ηλικία των 58 ετών και 5 μηνών.

Εάν η ηλικία των 52 συμπληρώθηκε το 2018, το νέο μεταβατικό όριο διαμορφώνεται στα 60 έτη και 2 μήνες.Και εδώ, η δυνατότητα συνταξιοδότησης εξακολουθεί να υφίσταται όταν το τελικό ηλικιακό όριο συμπληρώνεται μέσα στο 2026.

Δημόσιο: Οι γονείς με 25ετία το 2012

Για γονείς που είχαν ανήλικο παιδί και συμπλήρωσαν 25ετία το 2012, ισχύουν διαφορετικά όρια.Εφόσον συμπλήρωσαν το 55ο έτος της ηλικίας τους το 2017, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν από τα 59 έτη και 6 μήνες.Όσοι έκλεισαν τα 55 το 2019 μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στα 62 έτη και 6 μήνες, ακόμη και εάν το όριο αυτό συμπληρώνεται μέσα στο 2026.

Τρίτεκνοι στο Δημόσιο: Ποιοι ευνοούνται

Ξεχωριστό καθεστώς προβλέπεται για τους τρίτεκνους δημόσιους υπαλλήλους.Όσοι είχαν 21 έτη υπηρεσίας το 2011 και συμπλήρωσαν την ηλικία των 52 ετών το 2017 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν από τα 58 έτη και 5 μήνες.

Εάν τα 52 συμπληρώθηκαν το 2018, το ηλικιακό όριο ανεβαίνει στα 60 έτη και 2 μήνες.Και στις δύο περιπτώσεις, το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί εφόσον το απαιτούμενο ηλικιακό όριο συμπληρώνεται μέσα στο 2026.

Τρίτεκνοι με 23 έτη το 2012

Για τους τρίτεκνους που είχαν συμπληρώσει 23 έτη το 2012, τα δεδομένα διαφοροποιούνται.Όσοι έφτασαν στην ηλικία των 55 ετών το 2017 μπορούν να αποχωρήσουν στα 59 έτη και 6 μήνες.

Όσοι συμπλήρωσαν τα 55 το 2018 μπορούν να λάβουν σύνταξη στα 61 έτη, ακόμη και εάν φτάνουν στο συγκεκριμένο όριο ηλικίας μέσα στο 2026.

Ποιοι μπορούν να πάρουν μειωμένη σύνταξη στο Δημόσιο

Υπάρχουν επίσης «παλαιοί ασφαλισμένοι» του Δημοσίου που μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη πριν από τα 62.Πρόκειται για ασφαλισμένους με πρώτη ασφάλιση πριν από το 1993, οι οποίοι είχαν κατοχυρώσει 25ετία το 2010, το 2011 ή το 2012 και είχαν συμπληρώσει συγκεκριμένες κρίσιμες ηλικίες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.

Η 25ετία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συμπληρωθεί και μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών.Για παράδειγμα, άνδρες και γυναίκες με 25ετία το 2011 που είχαν συμπληρώσει τα 56 έως το τέλος του 2022 μπορούν να αξιοποιήσουν τις κατοχυρωμένες προϋποθέσεις για μειωμένη σύνταξη.

Αντίστοιχη δυνατότητα υπάρχει για ασφαλισμένους με 25ετία το 2012 που είχαν φτάσει στα 58 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.

Η κρίσιμη ημερομηνία της 31ης Δεκεμβρίου 2022

Η ημερομηνία αυτή αποτελεί σημαντικό «κόφτη».Εάν οι κρίσιμες ηλικίες των 56 ή 58 ετών συμπληρώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2023 και μετά, τα παλαιότερα ευνοϊκά όρια για μειωμένη σύνταξη δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Στις περιπτώσεις αυτές, η μειωμένη σύνταξη μεταφέρεται υποχρεωτικά στα 62 έτη.Γι' αυτό δύο ασφαλισμένες με παρόμοιο ασφαλιστικό ιστορικό μπορεί τελικά να έχουν διαφορετικό όριο συνταξιοδότησης ακόμη και για διαφορά λίγων μηνών στην ηλικία τους.

Ξεχωριστό καθεστώς για τα βαρέα

Διαφορετικές προϋποθέσεις εξακολουθούν να εφαρμόζονται στις γυναίκες που έχουν ασφαλιστεί στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις το όριο ηλικίας συνδέεται με τον συνολικό αριθμό ημερών ασφάλισης αλλά και με τις απαιτούμενες ημέρες στα βαρέα.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού πριν ληφθεί απόφαση για την υποβολή αίτησης.

Τα 4 στοιχεία που πρέπει να ελέγξει κάθε ασφαλισμένη

Για να διαπιστώσει μια γυναίκα εάν μπορεί να συνταξιοδοτηθεί μέσα στο 2026, πρέπει να εξετάσει συνδυαστικά τέσσερα βασικά στοιχεία: πότε ασφαλίστηκε για πρώτη φορά, πόσες ημέρες ή έτη ασφάλισης είχε έως το 2010-2012, εάν είχε ανήλικο παιδί στην κρίσιμη χρονιά και πότε συμπλήρωσε την ηλικία που απαιτούσε η παλαιά διάταξη.

Ακόμη και μικρές διαφοροποιήσεις στα παραπάνω στοιχεία μπορούν να αλλάξουν σημαντικά το τελικό όριο ηλικίας.

Ιδιαίτερη σημασία μπορεί να έχει και η αναγνώριση πλασματικού χρόνου, όπου αυτή επιτρέπεται, καθώς σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να συμπληρώσει τον απαιτούμενο ασφαλιστικό χρόνο σε κρίσιμο έτος.

Γιατί χρειάζεται έλεγχος πριν από την αίτηση

Η συνταξιοδότηση με μεταβατικά όρια είναι από τα πιο σύνθετα σημεία του ασφαλιστικού συστήματος.Δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας του τύπου «μητέρα ανηλίκου ίσον σύνταξη πριν από τα 62».Το δικαίωμα εξαρτάται από έναν συνδυασμό ημερομηνιών, ηλικίας, ασφαλιστικού χρόνου και φορέα ασφάλισης.

Για αυτό, πριν από οποιαδήποτε αίτηση, είναι σημαντικό να ελέγχεται αναλυτικά το ασφαλιστικό ιστορικό και να επιβεβαιώνεται εάν έχει πράγματι κατοχυρωθεί το αντίστοιχο μεταβατικό όριο.

Το 2026 εξακολουθεί πάντως να προσφέρει παράθυρα πρόωρης εξόδου για χιλιάδες παλαιές ασφαλισμένες, κυρίως μητέρες ανηλίκων, ασφαλισμένες σε ΙΚΑ, ΔΕΚΟ και τράπεζες, γονείς στο Δημόσιο και τρίτεκνους που είχαν κατοχυρώσει δικαιώματα στα κρίσιμα έτη.

Η ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010 και μέχρι σήμερα εκτιμάται ότι έχει επιβαρύνει με συνολικά 10 δισ. ευρώ περίπου 440.000 συνταξιούχους, οι οποίοι λαμβάνουν κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ και επικουρικές άνω των 300 ευρώ. Η εισφορά διαμορφώνεται με ποσοστά ανά κλιμάκια των 300 ευρώ και συντελεστές από 3% έως 14%. Ωστόσο, το αντίστοιχο ποσοστό επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ στο συνολικό ποσό και όχι κλιμακωτά, όπως συμβαίνει στη φορολογία εισοδήματος. Για τις συντάξεις που είχαν απονεμηθεί πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου, ο οποίος επέφερε περικοπές, η ΕΑΣ υπολογίζεται στο αρχικό ύψος της σύνταξης και όχι στο ποσό που καταβάλλεται μετά τις μειώσεις. Παράλληλα, το ποσό που παρακρατείται για την ΕΑΣ δεν αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, αλλά εξακολουθεί να φορολογείται ως εισόδημα.

Οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων, αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ζητούν είτε την αναμόρφωση είτε την πλήρη κατάργηση της εισφοράς. Ενδεικτικό είναι ότι μόνο για το 2026 περισσότεροι από 400.000 συνταξιούχοι ή οι κληρονόμοι τους εκτιμάται ότι θα επιβαρυνθούν από την ΕΑΣ με συνολικό ποσό 888 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 721 εκατ. ευρώ αφορούν κύριες συντάξεις και τα 167 εκατ. ευρώ επικουρικές, σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, καθώς εφαρμόζονται κρατήσεις από 3% έως 14% και από 3% έως 10% αντίστοιχα.

Η πιλοτική δίκη

Στις 7 Οκτωβρίου 2026 έχει προγραμματιστεί η πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο, με αφορμή την υπόθεση ιδιώτη αιτούντος που ζητά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η ΕΑΣ.

Η υπόθεση ξεκίνησε ύστερα από αγωγή συνταξιούχου δικαστή ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99Σ, το οποίο την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου βάσει του άρθρου 88Σ. Η πιλοτική δίκη είχε αρχικά προσδιοριστεί για τις 10 Ιουνίου 2026, με αίτημα είτε την κατάργηση της ΕΑΣ είτε τον περιορισμό της με πιο ορθολογικό τρόπο, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η εισήγηση του Επιτρόπου είναι θετική ως προς την εφαρμογή αναλογικού τρόπου υπολογισμού της εισφοράς ανά κλιμάκιο και όχι στο συνολικό ποσό της σύνταξης. Εφόσον η συγκεκριμένη προσέγγιση γίνει αποδεκτή, εκτιμάται ότι μπορεί να επιφέρει μείωση της ΕΑΣ κατά 50%.

Η δίκη αναβλήθηκε για τις 7 Οκτωβρίου 2026 έπειτα από αίτημα του Δημοσίου, το οποίο υποστήριξε ότι το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους δεν είχε προλάβει να προετοιμαστεί, παρότι η σχετική αγωγή είχε κατατεθεί πριν από έξι χρόνια. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση αναμένει την απόφαση του δικαστηρίου προκειμένου να διαμορφώσει νομοθετικά, εντός του 2027, έναν νέο τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, ο οποίος θα αφορά το μέλλον και όχι αναδρομικές επιστροφές.

Εάν το δικαστήριο κάνει δεκτή την αγωγή, είτε στο σύνολό της είτε εν μέρει, η διεκδίκηση της επιστροφής των ποσών που παρακρατήθηκαν παράνομα θα απαιτήσει νέο κύκλο δικαστικών προσφυγών και ενδεχομένως πολυετή αναμονή. Άλλωστε, δεν έχουν ακόμη καταβληθεί αναδρομικά ποσά που έχουν κριθεί με τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις ως παράνομα παρακρατηθέντα για την περίοδο πριν από το 2018 και τα οποία θα έπρεπε να έχουν επιστραφεί.

Στο επίκεντρο της πιλοτικής δίκης βρίσκεται το αίτημα συνταξιούχων που βρίσκονται στα υψηλότερα κλιμάκια της ΕΑΣ και επιβαρύνονται με σημαντικές κρατήσεις. Οι ίδιοι ζητούν η εισφορά να υπολογίζεται με τρόπο ανάλογο της φορολογίας, δηλαδή μόνο επί της διαφοράς της σύνταξης και όχι στο σύνολο του ποσού, όπως συμβαίνει σήμερα.

Εφόσον εκδοθεί απόφαση για την ΕΑΣ μετά τη δίκη της 7ης Οκτωβρίου και εξαχθούν συγκεκριμένα συμπεράσματα, δεν αποκλείεται να υπάρξουν αλλαγές στη δομή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων εντός του 2027, σε συνδυασμό με όσα θα κρίνει το δικαστήριο. Τότε θα αποσαφηνιστεί αν οι κρατήσεις θα μειωθούν και σε ποιο βαθμό. Το βασικό ζήτημα που καλείται να εξετάσει το δικαστήριο είναι κατά πόσο η εισφορά πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο μέρος της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ.

Παρεμβάσεις

Παράλληλα, εξετάζεται σενάριο σύμφωνα με το οποίο το ποσό της σύνταξης έως τα 1.468 ευρώ θα απαλλάσσεται από την εισφορά και η ΕΑΣ θα επιβάλλεται αποκλειστικά στο τμήμα που υπερβαίνει αυτό το όριο. Την ίδια στιγμή, βρίσκονται υπό εξέταση αντίστοιχες παρεμβάσεις και για την ΕΑΣ που επιβάλλεται στις επικουρικές συντάξεις.

Με το ισχύον σύστημα, η ΕΑΣ εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι συνταξιούχος με σύνταξη 2.000 ευρώ επιβαρύνεται με εισφορά 6% επί ολόκληρου του ποσού. Σύμφωνα, όμως, με το σκεπτικό της αγωγής που εξετάζεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η εισφορά θα έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ.

Την πρόταση για αναλογική εφαρμογή της ΕΑΣ, με απαλλασσόμενα ποσά κατά το πρότυπο των φορολογικών κλιμάκων, έχει υποστηρίξει και ο Συνήγορος του Πολίτη μέσω σχετικού πορίσματος προς το υπουργείο Εργασίας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι συγκεκριμένες προτάσεις δεν έχουν υιοθετηθεί.

Οι υπόλοιπες καταβολές θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026 για τους μισθωτούς. Πρόκειται για τις κύριες συντάξεις των τέως ταμείων ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τραπεζών, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΤΣΕΑΠΓΣΟ, ΤΣΠ-ΗΣΑΠ, ΝΑΤ, ΕΤΑΤ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, μαζί με τις κύριες και επικουρικές συντάξεις του Δημοσίου.

Όπως συμβαίνει κάθε μήνα, οι συντάξεις αναμένεται να εμφανιστούν στους τραπεζικούς λογαριασμούς από το απόγευμα της προηγούμενης εργάσιμης ημέρας.

Ειδικότερα, οι συντάξεις που θα πληρωθούν στις 26 Αυγούστου αναμένεται να πιστωθούν από το απόγευμα της Τρίτης 25 Αυγούστου, ενώ οι συντάξεις που θα καταβληθούν στις 28 Αυγούστου εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν στους λογαριασμούς από το απόγευμα της Πέμπτης 27 Αυγούστου.

Η ακριβής ώρα πίστωσης διαφέρει ανά τράπεζα, ωστόσο στις περισσότερες περιπτώσεις οι καταθέσεις ολοκληρώνονται από τις απογευματινές έως τις βραδινές ώρες της προηγούμενης ημέρας, δίνοντας στους συνταξιούχους τη δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στα χρήματά τους.