Εκτός λειτουργίας θα τεθούν το Σάββατο 13/06 και για οκτώ ώρες από τις 15:00 έως ώρα 23:30 οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ, λόγω εργασιών αναβάθμισης στα πληροφοριακά του συστήματα.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης προήδρευσε την Πέμπτη (11/6), υπό την ιδιότητά του ως Προέδρου του Συμβουλίου των Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού.

Με την ιδιότητά του ως Προέδρου του Eurogroup, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης είναι παράλληλα, ex officio, και Πρόεδρος του Συμβουλίου των Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), στο οποίο συμμετέχουν οι Υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης.

Ο ESM έχει ιδιαίτερη σημασία για την χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης. Έχει στηρίξει πέντε ευρωπαϊκές χώρες και την Ελλάδα, της οποίας αποτελεί τον μεγαλύτερο επίσημο πιστωτή. Στο πλαίσιο του τρίτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής (2015–2018), χορήγησε στην Ελλάδα δάνεια ύψους 61,9 δισ. ευρώ. Μαζί με τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), οι δύο ευρωπαϊκοί μηχανισμοί κατέχουν σήμερα περισσότερο από το ήμισυ του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Οι ιδιαίτερα ευνοϊκοί όροι χρηματοδότησης, τα χαμηλά επιτόκια και οι πολύ μεγάλες διάρκειες αποπληρωμής των δανείων αυτών, συνέβαλαν καθοριστικά στη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, στη μείωση του κόστους εξυπηρέτησής του και στην επιτυχή επιστροφή της χώρας στις διεθνείς αγορές. Χωρίς τη συμβολή του ESM και του EFSF, η εικόνα του ελληνικού δημόσιου χρέους θα ήταν σήμερα σημαντικά πιο επιβαρυμένη.

Ο Γενικός Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Πιέρ Γκραμένια είπε:

«Καλημέρα σας, χαίρομαι που σας βλέπω όλους. Σήμερα πραγματοποιείται η 14η ετήσια συνεδρίαση του Συμβουλίου των Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM, επομένως είναι πάντοτε μεγάλη χαρά και τιμή να υποδεχόμαστε τους Υπουργούς Οικονομικών που εκπροσωπούν τις χώρες τους.

Φέτος θα επικεντρωθούμε, πρώτα απ’ όλα, στα εξαιρετικά αποτελέσματα του ESM. Τα κέρδη μας για φέτος θα προσεγγίσουν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ, το υψηλότερο ποσό στην ιστορία μας. Αυτό ενισχύει την ανθεκτικότητά μας.
Θα εξετάσουμε, επίσης, πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε την ετοιμότητά μας απέναντι σε κάθε ενδεχόμενη κρίση, αξιολογώντας παράλληλα τα προληπτικά μέσα και εργαλεία που διαθέτουμε. Αυτό ακριβώς αναμένουν από εμάς τα κράτη-μέλη.

Και τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό, σήμερα θα καλωσορίσουμε θερμά τη Βουλγαρία ως νέο μέλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.

Η Βουλγαρία εντάχθηκε στη ζώνη του ευρώ τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους και αναμένεται μέσα στον Ιούνιο να γίνει πλήρες μέλος του ESM, ο οποίος αποτελεί ουσιαστικά ένα είδος ασφαλιστικής δικλείδας που αποκτά μια χώρα όταν υιοθετεί το ευρώ - κάτι που η Βουλγαρία πέτυχε».

«Ο ESM μέρος της δύσκολης, αλλά επιτυχημένης πορείας ανάκαμψής της Ελλάδας»

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, σημείωσε: «Είναι μεγάλη χαρά για εμένα που βρίσκομαι σήμερα εδώ στον ESM, υπό τη νέα μου ιδιότητα ως Πρόεδρος του Συμβουλίου των Διοικητών του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας.

Συμφωνώ απολύτως με την αποτίμηση που μόλις έκανες και με τη συνολική επισκόπηση των σημερινών συζητήσεων. Ο ESM δημιουργήθηκε σε μια πολύ δύσκολη περίοδο για την Ευρώπη, εν μέσω της ευρωπαϊκής κρίσης δημόσιου χρέους έχοντας καθοριστικό ρόλο στο να μπορέσουν η Ευρώπη και τα κράτη-μέλη της να εξέλθουν από εκείνη την κρίση, μέσα από έναν νέο θεσμικό σχεδιασμό και από την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων.

Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Οι συνθήκες αλλάζουν διαρκώς και στόχος όλων μας είναι ο ESM να παραμείνει ισχυρός, αξιόπιστος και ικανός να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.

Πιστεύω ότι για τη χώρα από την οποία προέρχομαι, την Ελλάδα, ο ESM έχει διαδραματίσει έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Αποτελεί μέρος της δύσκολης αλλά επιτυχημένης πορείας ανάκαμψής της.

Και θεωρώ ότι η Ελλάδα αποτυπώνει με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο το τι μπορεί να επιτευχθεί όταν η ευρωπαϊκή στήριξη συναντά την εθνική αποφασιστικότητα για την υπέρβαση μιας κρίσης.

Υπάρχουν πολλά διδάγματα που μπορούν να αντληθούν από αυτή την εμπειρία, αλλά και ένας πολύ ισχυρός συμβολισμός.

Ανυπομονώ για τις σημερινές συζητήσεις και διαβουλεύσεις, καθώς και για τη συνεδρίαση που θα ακολουθήσει».

Σε ερώτηση δημοσιογράφου «πώς μπορεί να θεωρείται αξιόπιστος ο ESM όταν μια μεγάλη χώρα όπως η Ιταλία δεν έχει ακόμη κυρώσει την αναθεωρημένη Συνθήκη του ESM;», ο κ. Πιερρακάκης απάντησε: «Η διαδικασία κύρωσης αποτελεί προφανώς κυρίαρχη απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης και του ιταλικού κοινοβουλίου.

Από τη δική μας πλευρά, θα έλεγα ότι συνολικά πρόκειται για μια χαμένη ευκαιρία.
Υπάρχει ήδη σε ισχύ ένα υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει στον ESM να επιτελεί τον ρόλο του και να διαδραματίζει το σημαντικό του έργο.

Εξάλλου, βρισκόμαστε εδώ, ακριβώς για να συζητήσουμε αυτό το θέμα και να εξετάσουμε πώς ο ESM θα συνεχίσει να επιτελεί αυτόν τον ρόλο τόσο στο σημερινό περιβάλλον όσο και τα επόμενα χρόνια».

«Δεν δεσμευόμαστε εκ των προτέρων για μια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων» τόνισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ, μετά την ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας πως προχωρά στην πρώτη αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, μετά από τρία χρόνια.

Η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί 2,5% το 2026, σε αναθεώρηση επί τα χείρω από την πρόβλεψη του Ιανουαρίου για 2,6% και θα είναι το χαμηλότερο ποσοστό από τότε που η Covid-19 πυροδότησε ύφεση το 2020.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας από την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο φουντώνει τον πληθωρισμό και πλήττει τις χώρες που εξαρτώνται από τα εισαγόμενα καύσιμα. Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι το Brent θα έχει μέση τιμή 94 δολάρια το βαρέλι φέτος, περίπου 50% αυξημένη από την πρόβλεψή της τον Ιανουάριο.

«Αυτό είναι το μεγαλύτερο σοκ εφοδιασμού εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια», τόνισε ο επικεφαλής οικονομολόγος, Ίντερμιτ Γκιλλ. «Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, το επόμενο πράγμα που θα επηρεαστεί είναι οι τιμές των τροφίμων» πρόσθεσε.

Η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 1,3% φέτος εάν «οι διακοπές στον ενεργειακό εφοδιασμό αποδειχθούν πιο σοβαρές από ό,τι αναμενόταν και συνοδευτούν από σημαντική οικονομική πίεση».

Η οικονομία των ΗΠΑ θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,2% φέτος, αμετάβλητη από την πρόβλεψη του Ιανουαρίου, ενώ οι προοπτικές της Κίνας αναθεωρήθηκαν καθοδικά στο 4,2% από 4,4%. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να ανέλθει στο 4% φέτος, από 3,3% το 2025, και θα μπορούσε να εκτιναχθεί έως και 4,4% σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου.

Ειδικότερα, οι αρχικές αιτήσεις για επίδομα ανεργίας σημείωσαν άνοδο κατά 4.000 στις 229.000 για την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 6 Ιουνίου, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εργασίας. Η μέση εκτίμηση των αναλυτών του Bloomberg έκανε λόγο για 220.000 αιτήσεις.

Οι συνεχιζόμενες αιτήσεις, δηλαδή οι άνθρωποι που συνέχιζαν να λαμβάνουν επίδομα αυξήθηκαν επίσης στα 1,8 εκατ. την ίδια περίοδο.

Οι νέες αιτήσεις τείνουν να παρουσιάζουν αστάθεια μετά την αργία της Memorial Day στα τέλη Μαΐου, η οποία σηματοδοτεί την ανεπίσημη έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου στις ΗΠΑ. Επίσης, πολλά σχολεία κλείνουν γύρω από αυτή την περίοδο. Οι οικονομολόγοι θα αναμένουν δεδομένα για πάνω από δύο εβδομάδες προτού επαναξιολογήσουν την σταθερότητα της αγοράς εργασίας.

Του Γιώργου Ατσαλάκη

Ο πληθωρισμός εμφανίζεται ως ένα από τα πρώτα και ισχυρότερα συμπτώματα αυτής της μετάβασης. Αν και οι συνθήκες διαφέρουν ανάμεσα στις αρχές του μεγακύκλου 1968–2024 και στις αρχές του νέου μεγακύκλου 2024–2080, οι ομοιότητες είναι εντυπωσιακές. Και στις δύο περιπτώσεις, ο πληθωρισμός λειτουργεί ως μηχανισμός αναπροσαρμογής του οικονομικού συστήματος, αποκαλύπτοντας τα όρια του προηγούμενου μοντέλου ανάπτυξης και επιταχύνοντας τη μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό και τεχνολογικό καθεστώς. Μια περίοδος επίμονης και επώδυνης προσαρμογής.

Α) Ο πληθωρισμός στις αρχές του μεγακύκλου 1968–2024: Το τέλος της δεκαετίας του 1960 σηματοδότησε την εξάντληση του μεταπολεμικού οικονομικού μοντέλου που είχε οικοδομηθεί μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβαρύνονταν με το κόστος του πολέμου του Βιετνάμ, ενώ ταυτόχρονα χρηματοδοτούσαν μεγάλα κοινωνικά προγράμματα. Η αύξηση των δημοσίων δαπανών οδήγησε σε δημοσιονομικές ανισορροπίες και άσκησε πιέσεις στο σύστημα του Bretton Woods.

Το 1971 η απόφαση του Richard Nixon να καταργήσει τη μετατρεψιμότητα του δολαρίου σε χρυσό αποτέλεσε μια ιστορική καμπή. Η αποσύνδεση του δολαρίου από τον χρυσό επέτρεψε την ευρύτερη νομισματική επέκταση, αλλά ταυτόχρονα άνοιξε τον δρόμο για υψηλότερο πληθωρισμό. Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 επιδείνωσε δραματικά την κατάσταση. Οι τιμές του πετρελαίου τετραπλασιάστηκαν και ο πληθωρισμός εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη Δύση.

Η δεκαετία του 1970 χαρακτηρίστηκε από το φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού: χαμηλή ανάπτυξη, υψηλή ανεργία και υψηλό πληθωρισμό ταυτόχρονα. Το Ηνωμένο Βασίλειο είδε τον πληθωρισμό να προσεγγίζει το 24%, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετώπισαν διψήφια ποσοστά πληθωρισμού. Οι βασικές συνέπειες ήταν:

Α1. Διάβρωση της αγοραστικής δύναμης: Τα νοικοκυριά είδαν τις αποταμιεύσεις τους να χάνουν σημαντικό μέρος της αξίας τους. Η πραγματική αγοραστική δύναμη των μισθών μειώθηκε και η κοινωνική δυσαρέσκεια αυξήθηκε.

Α2. Κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς: Οι πολίτες άρχισαν να αμφισβητούν την ικανότητα κυβερνήσεων και κεντρικών τραπεζών να διαχειριστούν την οικονομία. Οι πολιτικές εντάσεις αυξήθηκαν σε πολλές χώρες.

Α3. Άνοδος των επιτοκίων: Η αντιμετώπιση του πληθωρισμού απαιτούσε δραστική νομισματική σύσφιξη. Η κορυφαία στιγμή ήρθε με τον Paul Volcker, ο οποίος αύξησε την δεκαετία του 1980 τα επιτόκια της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ έως και στο 20%, προκαλώντας βραχυπρόθεσμη ύφεση αλλά τελικά συντρίβοντας τον πληθωρισμό.

Α4. Αναδιάρθρωση της παραγωγής: Οι επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους. Η ανάγκη για αποδοτικότερη παραγωγή οδήγησε στη σταδιακή υιοθέτηση των τεχνολογιών πληροφορικής που κυριάρχησαν τις επόμενες δεκαετίες.

Α5. Γέννηση του ανοδικού κύκλου: Η κρίση της δεκαετίας του 1970 λειτούργησε ως καταλύτης για τη μετάβαση στην εποχή των υπολογιστών, του διαδικτύου και της παγκοσμιοποίησης. Το αποτέλεσμα ήταν η περίοδος 1996–2024, κατά την οποία το παγκόσμιο ΑΕΠ υπερτριπλασιάστηκε.

Β. Ο πληθωρισμός στις αρχές του νέου μεγακύκλου 2024–2080: Σήμερα, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε μια αντίστοιχη φάση μετάβασης. Οι δομές που στήριξαν την ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών εξαντλούνται σταδιακά. Η παγκοσμιοποίηση επιβραδύνεται. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες αναδιαμορφώνονται. Οι γεωπολιτικές συγκρούσεις αυξάνονται. Τα δημόσια χρέη βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, η κβαντική υπολογιστική και οι τεχνολογίες νέων υλικών προαναγγέλλουν μια νέα βιομηχανική επανάσταση.

Ο πληθωρισμός επανεμφανίστηκε μετά την πανδημία και ενισχύθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις ενεργειακές αναταράξεις και τις γεωπολιτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Οι αγορές ομολόγων αντιδρούν ήδη απαιτώντας υψηλότερες αποδόσεις και αμφισβητώντας τη βιωσιμότητα των δημοσίων χρεών. Οι τιμές διαμορφώνουν τον πληθωρισμό, ο πληθωρισμός καθορίζει τη νομισματική πολιτική. Η νομισματική πολιτική καθορίζει τις πιστωτικές συνθήκες (τις αυξομειώσεις των επιτοκίων). Οι πιστωτικές συνθήκες καθορίζουν ποιος ευημερεί και ποιος αγωνίζεται να επιβιώσει.

Οι συνέπειες του νέου πληθωριστικού κύματος διαφέρουν σε ορισμένα σημεία από εκείνες της δεκαετίας του 1970.

Β1. Τέλος της εποχής του «δωρεάν χρήματος»: Από το 2008 έως το 2021, οι περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες έζησαν σε περιβάλλον εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων.

Η νέα περίοδος χαρακτηρίζεται από:

• υψηλότερα επιτόκια,

• αυξημένο κόστος δανεισμού,

• περιορισμό της ρευστότητας,

• ακριβότερη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και κρατών.

Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων βρίσκονται πλέον σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν δεκαετίες. Ένα ομόλογο που απέδιδε 1% όταν ο πληθωρισμός είναι 5% σημαίνει απώλεια 4% ετησίως σε αγοραστική δύναμη, ουσιαστικά ένας φόρος 4% επί του πλούτου των κατόχων ομολόγων.

Β2. Δημοσιονομική κυριαρχία: Σε αντίθεση με το 1980, σήμερα τα δημόσια χρέη είναι πολύ υψηλότερα. Το αμερικανικό χρέος υπερβαίνει το 100% του ΑΕΠ και οι τόκοι ξεπερνούν ήδη τις αμυντικές δαπάνες. Αυτό περιορίζει την ικανότητα των κεντρικών τραπεζών να αυξήσουν δραστικά τα επιτόκια χωρίς να δημιουργήσουν κρίση χρέους. Το αμερικανικό χρέος ανέρχεται περίπου στα 30 τρισεκατομμύρια δολάρια με μέσο επιτόκιο γύρω στο 3,5%.

Β3. Πίεση στα εισοδήματα: Όταν οι τιμές  ενέργειας αυξάνονται, αυξάνουν τις πιέσεις στο κόστος μεταφοράς, που με τη σειρά τους πιέζουν τα επίπεδα τιμών και τις προσδοκίες πληθωρισμού. Αυτές οι προσδοκίες διαμορφώνουν τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών και των αγορών ομολόγων. Όταν οι αγορές πετρελαίου συμπιέζονται από έλλειψη προσφοράς, οι προσδοκίες πληθωρισμού αυξάνονται,  όταν οι προσδοκίες πληθωρισμού ανεβαίνουν, οι αποδόσεις ομολόγων αυξάνονται, όταν οι αποδόσεις ομολόγων αυξάνουν, οι αποτιμήσεις μετοχών μειώνονται, όταν οι αποτιμήσεις μετοχών μειώνονται, τα ταμεία συντάξεων, τα κρατικά κεφάλαια πλούτου και τα νοικοκυριά το νιώθουν. Ο επίμονος πληθωρισμός μειώνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις εμφανίζονται:

• στη στέγαση,

• στην ενέργεια,

• στα τρόφιμα,

• στις μεταφορές.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια ενισχύεται και τροφοδοτεί πολιτική πόλωση. Το χρέος, η φορολογία και ο πληθωρισμός διαμορφώνουν τη ζωή μας, οπότε είμαστε εμείς που πληρώνουμε το κόστος όταν η οικονομία ασθμαίνει. Όταν οι κυβερνήσεις δανείζονται πέρα από τις δυνατότητές τους, όταν επιβάλουν οικονομικά βάρη που φέρουν οι πολίτες, και όταν το ίδιο το χρήμα χάνει εμπιστοσύνη, ακολουθεί κατάρρευση. Οι  συνέπειες της εύθραυστης οικονομίας εμφανίζονται με ανεργία, πληθωρισμό, κοινωνικές αναταραχές και εμφανίζεται η άνοδος ισχυρών πολιτικών ηγετών που υπόσχονται τάξη με οποιοδήποτε κόστος.

Β4. Ανακατανομή κεφαλαίων: Τα υψηλότερα επιτόκια μεταβάλλουν τις επενδυτικές επιλογές. Κεφάλαια μετακινούνται:

• από τις μετοχές στα ομόλογα,

• από κερδοσκοπικές επενδύσεις σε παραγωγικά έργα,

• από την κατανάλωση προς τις αποταμιεύσεις.

Β5. Επιτάχυνση της τεχνολογικής μετάβασης: Όπως η πληροφορική αποτέλεσε τη λύση παραγωγικότητας μετά τη δεκαετία του 1970, έτσι και σήμερα η τεχνητή νοημοσύνη προβάλλει ως η βασική απάντηση στις πληθωριστικές πιέσεις. Οι κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται ότι η αύξηση της παραγωγικότητας είναι ίσως ο μόνος τρόπος να καταστήσουν βιώσιμα τα υψηλά δημόσια χρέη χωρίς ακραία φορολογία ή κοινωνικές περικοπές.

Ομοιότητες των δύο μεταβάσεων: Παρά τις διαφορετικές τεχνολογικές συνθήκες, οι ομοιότητες είναι αξιοσημείωτες:

Σύγκριση μεγακύκλων της οικονομίας

Μεγάκυκλος 1968-2024    Μεγάκυκλος 2024-2080

Πόλεμος Βιετνάμ    Πόλεμος Ουκρανίας

Πετρελαϊκή κρίση    Ενεργειακή κρίση

Κατάρρευση Bretton Woods    Αμφισβήτηση παγκοσμιοποίησης

Υψηλός πληθωρισμός    Επιστροφή πληθωρισμού

Νέες τεχνολογίες πληροφορικής    Τεχνητή νοημοσύνη

Κοινωνικές αναταράξεις    Πολιτική πόλωση

Μετάβαση σε νέο μοντέλο ανάπτυξης    Μετάβαση σε νέο μοντέλο ανάπτυξης

Ο πληθωρισμός δεν αποτελεί απλώς ένα μακροοικονομικό πρόβλημα. Στις αρχές ενός οικονομικού μεγακύκλου λειτουργεί ως μηχανισμός μετάβασης από το παλιό στο νέο οικονομικό καθεστώς. Στη δεκαετία του 1970 κατέστρεψε τις ισορροπίες του μεταπολεμικού μοντέλου αλλά ταυτόχρονα δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την επανάσταση της πληροφορικής και την εκρηκτική ανάπτυξη της περιόδου 1996–2024.

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια αντίστοιχη ιστορική καμπή. Ο πληθωρισμός αποκαλύπτει τις αδυναμίες του προηγούμενου μοντέλου που βασίστηκε σε χαμηλά επιτόκια, υπερδανεισμό και παγκοσμιοποίηση. Ταυτόχρονα, επιταχύνει τη μετάβαση προς μια νέα οικονομία βασισμένη στην τεχνητή νοημοσύνη, την αυτοματοποίηση, την ενεργειακή αναδιάρθρωση και τη γεωοικονομική ανασύνθεση του πλανήτη.

Εάν το ιστορικό μοτίβο των προηγούμενων μεγακύκλων επαναληφθεί, τότε η περίοδος 2024–2052 θα χαρακτηρίζεται από έντονες ανακατατάξεις, πληθωριστικές πιέσεις, γεωπολιτικές συγκρούσεις και δομικές μεταρρυθμίσεις. Όμως αυτές ακριβώς οι αναταράξεις είναι πιθανό να δημιουργήσουν τα θεμέλια της επόμενης μεγάλης περιόδου παγκόσμιας ανάπτυξης και ευημερίας, η οποία θα μπορούσε να εκδηλωθεί κατά την περίοδο 2052–2080.

Του Γιώργου Ατσαλάκη

Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε, και αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις γεωπολιτικές εντάσεις, αυξάνοντας την πιθανότητα συγκρούσεων και ωθώντας τα κράτη σε υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, οι οποίες συχνά χρηματοδοτούνται μέσω νέου δανεισμού. Παράλληλα, επιτάχυνε τη χρήση οικονομικών εργαλείων πίεσης, όπως οι κυρώσεις και οι εμπορικοί περιορισμοί, ενώ ενίσχυσε τις τάσεις προστατευτισμού και την απομάκρυνση από το μοντέλο της παγκοσμιοποίησης που κυριάρχησε τις προηγούμενες δεκαετίες.

Ταυτόχρονα, παρατηρείται αύξηση των διμερών επενδυτικών και επιχειρηματικών συμφωνιών, καθώς και σημαντική εισροή ξένων κεφαλαίων προς τις ΗΠΑ ως κατέχουσες το σταθερότερο νόμισμα. Επιπλέον, η αβεβαιότητα έχει οδηγήσει σε ενίσχυση της ζήτησης για χρυσό ως ασφαλές καταφύγιο, ενώ η διεθνής διάθεση για διακράτηση αμερικανικών κρατικών ομολόγων, δολαρίων και άλλων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων εμφανίζει τάσεις υποχώρησης αλλά και τάσεις ανόδου.

Ταυτόχρονα, στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες παρατηρείται η ενίσχυση πολιτικών δυνάμεων, τόσο από την αριστερά όσο και από τη δεξιά, οι οποίες προβάλλουν ριζοσπαστικές λύσεις ως απάντηση στα συσσωρευμένα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Ωστόσο, συχνά οι προσδοκίες που δημιουργούνται αποδεικνύονται δυσανάλογες των πραγματικών δυνατοτήτων εφαρμογής, με αποτέλεσμα οι πολιτικές αυτές να μην επιτυγχάνουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και οι φορείς τους να χάνουν σταδιακά τη λαϊκή στήριξη και τελικά να απομακρύνονται από την εξουσία.

Η πραγματική ευημερία δεν μετριέται μόνο από τα περιουσιακά στοιχεία που διαθέτει κάποιος σε περιόδους σταθερότητας και ευημερίας. Αποκαλύπτεται κυρίως από την ικανότητά του να διατηρεί την οικονομική του λειτουργικότητα όταν οι αλυσίδες εφοδιασμού διαταράσσονται, οι τιμές αυξάνονται απότομα και η πολιτική αβεβαιότητα κυριαρχεί. Η ουσιαστική οικονομική ελευθερία δεν είναι απλώς η κατοχή εισοδημάτων, αλλά η δυνατότητα προσαρμογής και επιβίωσης απέναντι σε εξελίξεις και μηχανισμούς που βρίσκονται έξω από τον άμεσο έλεγχό μας.

Οι μεγάλες δυνάμεις και οι αυτοκρατορίες βίωσαν αυτήν την πραγματικότητα μέσα από τις ενεργειακές κρίσεις και τις ανατροπές στις αγορές πετρελαίου. Για τους πολίτες, η ίδια εμπειρία εκδηλώνεται συνήθως μέσω του πληθωρισμού, των ελλείψεων βασικών αγαθών, των ενεργειακών αναταράξεων και της σταδιακής συνειδητοποίησης ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν λειτουργεί αποκλειστικά με οικονομικούς κανόνες, αλλά επηρεάζεται βαθιά από πολιτικές αποφάσεις και γεωοικονομικές/γεωπολιτικές επιδιώξεις.

Το οικονομικό σύστημα της επόμενης γενιάς πρέπει να λάβει υπόψη του την ανάγκη για βιωσιμότητα, κοινωνική συνοχή και διακρατική συνεργασία, χωρίς να αγνοεί τις δυναμικές της αγοράς και κυρίως τις σαρωτικές αλλαγές που θα επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη.

Όλα αυτά εξελίσσονται παράλληλα με μια διαμάχη μεταξύ πολιτισμών, κυρίως με την μορφή ανταγωνισμών μεταξύ δημοκρατικών ελεύθερων κοινωνιών και αυταρχικών καταπιεστικών πολιτισμών που εξακολουθούν να στερούν την ευημερία από τούς λαούς τους, και συνεχίζουν τον όποιο πλούτο καταφέρουν να αποκτούν, να τον μετατρέπουν σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς για να επεκτείνουν την επιρροή τους, τις ιδεολογίες τους, και τις θρησκείες τους σε πρώην αυτοκρατορικές  τους περιοχές. Ο κόσμος αλλάζει σύμφωνα με τους μεγακύκλους της οικονομίας και αλλάζουν τα πάντα φέρνοντας πολλές «κακές» καταστάσεις. Όμως, όπως έλεγε ο Νίκος Καζαντζάκης το «κακό» στην αρχή πάντα θριαμβεύει αλλά στο τέλος πάντα νικιέται.

* O Γιώργος Ατσαλάκης είναι οικονομολόγος και αναπληρωτής καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης - Εργαστήριο Επιστημονικών Δεδομένων

Ο Γενικός Δείκτης έκλεισε με άνοδο 0,98% στις 2.396 μονάδες, έχοντας κινηθεί μεταξύ των 2.367,70 και 2.396,42 μονάδων. Η αξία των συναλλαγών διαμορφώθηκε στα 236,3 εκατ. ευρώ, ενώ ο όγκος έφθασε τα 31,7 εκατ. τεμάχια, επίπεδα που καταδεικνύουν τη διατήρηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος.

Ο δείκτης υψηλής κεφαλαιοποίησης ενισχύθηκε κατά 1,04% στις 6.079,74 μονάδες, ενώ ο Mid Cap έκλεισε με οριακά κέρδη 0,19% στις 3.109,80 μονάδες.

Καθοριστική ήταν η συμβολή του τραπεζικού κλάδου, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα της φετινής ανόδου της αγοράς. Ο τραπεζικός δείκτης ενισχύθηκε κατά 1,22% στις 2.679,38 μονάδες, με την Εθνική Τράπεζα να κερδίζει 1,74% στα 14,60 ευρώ, τη Eurobank να ενισχύεται κατά 1% στα 3,939 ευρώ και την Optima Bank να σημειώνει άνοδο 1,99% στα 10,24 ευρώ. Ξεχώρισε η Τράπεζα Κύπρου με κέρδη 3,08% και κλείσιμο στα 9,70 ευρώ, ενώ πιο ήπια ήταν η άνοδος για την Alpha Bank (+0,66%) και την Πειραιώς (+0,34%).

Στην υψηλή κεφαλαιοποίηση, πρωταγωνιστικό ρόλο είχαν η Allwyn και η Titan Cement International. Η πρώτη ενισχύθηκε κατά 3,17% στα 13,85 ευρώ, συνεχίζοντας το εντυπωσιακό ράλι ανάκαμψης των τελευταίων εβδομάδων, ενώ η Titan κατέγραψε άνοδο 4,27% στα 50,80 ευρώ, αποτελώντας τη μετοχή με την καλύτερη επίδοση στον FTSE 25.

Ιδιαίτερα θετική ήταν και η εικόνα του ΟΤΕ, ο οποίος ενισχύθηκε κατά 2,02% στα 19,18 ευρώ, προσεγγίζοντας επίπεδα που είχε να καταγράψει από τον Μάιο του 2008. Η Coca-Cola HBC έκλεισε με κέρδη 1,54% στα 52,90 ευρώ, ενώ ανοδικά κινήθηκαν επίσης η Motor Oil (+2,16%), η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ (+1,85%) και η Helleniq Energy (+1,09%).

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρέθηκε και η ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών, η οποία συνέχισε να κινείται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με την αγορά να αποτιμά θετικά τις προοπτικές που δημιουργεί το επενδυτικό πρόγραμμα του Διαχειριστή και την επικείμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 1 δισ. ευρώ. Η σημερινή έγκριση της διαδικασίας από τη Γενική Συνέλευση έδωσε νέα ώθηση στο επενδυτικό ενδιαφέρον.

Στον αντίποδα, πιέσεις καταγράφηκαν σε επιλεγμένους τίτλους της βιομηχανίας και των υποδομών. Η Viohalco υποχώρησε κατά 1,85% στα 19,14 ευρώ, η ΕΥΔΑΠ έχασε 2,27% κλείνοντας στα 10,32 ευρώ, ενώ η Metlen διολίσθησε κατά 0,62% στα 41,46 ευρώ. Αρνητικό πρόσημο εμφάνισε και η Jumbo με απώλειες 0,97%.

Η σημερινή συνεδρίαση επιβεβαίωσε ότι η ελληνική αγορά διατηρεί σημαντικές αντοχές απέναντι στις εξωτερικές προκλήσεις, με τους επενδυτές να συνεχίζουν να εστιάζουν στα ισχυρά εταιρικά θεμελιώδη μεγέθη, στις αναβαθμίσεις των ξένων οίκων και στις θετικές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα για το Χρηματιστήριο Αθηνών είναι πλέον η κατάκτηση και διατήρηση των 2.400 μονάδων, που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέα πολυετή υψηλά.

Στην προκήρυξη υπάρχουν χιλιάδες θέσεις για συνολικά 64 ειδικότητες, με σημαντικό μέρος των θέσεων να κατανέμεται σε περιζήτητους φορείς, όπως Δήμους όλης της χώρας αλλά και Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ), στον Ηλεκτρονικό Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ) και τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).

Οι ειδικότητες

Οι ειδικότητες της προκήρυξης είναι οι ακόλουθες:

1. ΠΕ Αρχαιολόγων Ειδ. Αρχαιοβοτανολόγων
2. ΠΕ Αρχαιολόγων Ειδ. Αρχαιοζωολόγων
3. ΠΕ Αρχαιολόγων Ειδ. ΠΕ Αρχαιολόγων (Χωρίς Ειδίκευση)
4. ΠΕ Αρχαιολόγων Ειδ. Βυζαντινών - Μεταβυζαντινών
5. ΠΕ Αρχαιολόγων Ειδ. Μουσειολόγων
6. ΠΕ Αρχαιολόγων Ειδ. Προϊστορικών - Κλασικών
7. ΠΕ Αρχειονόμων Και Βιβλιοθηκονόμων Ειδ. ΠΕ Αρχειονόμων
8. ΠΕ Αρχειονόμων Και Βιβλιοθηκονόμων Ειδ. ΠΕ Βιβλιοθηκονόμων
9. ΠΕ Βιολόγων Ειδ. ΠΕ Βιολόγων
10. ΠΕ Γεωτεχνικών Ειδ. ΠΕ Γεωλόγων
11. ΠΕ Γεωτεχνικών Ειδ. ΠΕ Γεωπόνων
12. ΠΕ Γεωτεχνικών Ειδ. ΠΕ Δασολόγων
13. ΠΕ Γεωτεχνικών Ειδ. ΠΕ Ιχθυολόγων
14. ΠΕ Γεωτεχνικών Ειδ. ΠΕ Κτηνιάτρων
15. ΠΕ Δημοσιονομικών Ειδ. ΠΕ Δημοσιονομικών
16. ΠΕ Διεκπεραίωσης Υποθέσεων Πολιτών Ειδ. ΠΕ Διεκπεραίωσης Υποθέσεων Πολιτών
17. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού Ειδ. ΠΕ Διεθνών Σχέσεων
18. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού Ειδ. ΠΕ Διοίκησης Τουρισμού
19. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού Ειδ. ΠΕ Διοικητικού (Νομικών)
20. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού Ειδ. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού
21. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού Ειδ. ΠΕ Οικονομικού
22. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού Ειδ. ΠΕ Οργάνωσης Και Διοίκησης Επιχειρήσεων
23. ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού Ειδ. ΠΕ Περιφερειακής Ανάπτυξης
24. ΠΕ Επικοινωνίας, Ενημέρωσης Και Δημοσίων Σχέσεων Ειδ. ΠΕ Επικοινωνίας, Ενημέρωσης Και Δημοσίων Σχέσεων
25. ΠΕ Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής Ειδ. ΠΕ Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής
26. ΠΕ Επιστήμης Τροφίμων Και Διατροφής Ειδ. ΠΕ Επιστήμης Τροφίμων Και Διατροφής
27. ΠΕ Εποπτών Δημόσιας Υγείας Ειδ. ΠΕ Εποπτών Δημόσιας Υγείας
28. ΠΕ Εφοριακών Ειδ. ΠΕ Εφοριακών
29. ΠΕ Κοινωνικής Εργασίας Ειδ. ΠΕ Κοινωνικών Λειτουργών
30. ΠΕ Κοινωνικών Επιστημών Ειδ. ΠΕ Κοινωνικής Διοίκησης Και Κοινωνικής Πολιτικής
31. ΠΕ Κοινωνικών Επιστημών Ειδ. ΠΕ Κοινωνιολόγων
32. ΠΕ Λογοθεραπείας Ειδ. ΠΕ Λογοθεραπείας
33. ΠΕ Μεταφραστών-Διερμηνέων Ειδ. ΠΕ Μεταφραστών-Διερμηνέων
34. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών
35. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Αρχιτεκτόνων Μηχανικών
36. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Ηλεκτρολόγων Μηχανικών
37. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Ηλεκτρονικών Μηχανικών
38. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανικών Επιστήμης Υλικών
39. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανικών Μεταλλείων Και Μεταλλουργών Μηχανικών
40. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανικών Οικονομίας Και Διοίκησης
41. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανικών Ορυκτών Πόρων
42. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανικών Παραγωγής Και Διοίκησης
43. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανικών Περιβάλλοντος
44. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας Και Ανάπτυξης
45. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανολόγων Και Αεροναυπηγών Μηχανικών
46. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανολόγων Μηχανικών
47. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Μηχανολόγων Μηχανικών
48. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Πολιτικών Μηχανικών
49. ΠΕ Μηχανικών Ειδ. ΠΕ Χημικών Μηχανικών
50. ΠΕ Οδοντιατρικής Ειδ. ΠΕ Οδοντιάτρων
51. ΠΕ Παιδαγωγών Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας Ειδ. ΠΕ Παιδαγωγών Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας
52. ΠΕ Περιβάλλοντος Ειδ. ΠΕ Μετεωρολόγων
53. ΠΕ Περιβάλλοντος Ειδ. ΠΕ Περιβάλλοντος
54. ΠΕ Πληροφορικής Ειδ. ΠΕ Πληροφορικής (Hardware)
55. ΠΕ Πληροφορικής Ειδ. ΠΕ Πληροφορικής (Software)
56. ΠΕ Πληροφορικής Ειδ. ΠΕ Πληροφορικής (Software-Hardware)
57. ΠΕ Στατιστικών Ειδ. ΠΕ Στατιστικών
58. ΠΕ Συντηρητών Αρχαιοτήτων Και Έργων Τέχνης Ειδ. ΠΕ Συντηρητών Αρχαιοτήτων Και Έργων Τέχνης
59. ΠΕ Σωφρονιστικού Ανηλίκων Ειδ. ΠΕ Σωφρονιστικού Ανηλίκων
60. ΠΕ Τελωνειακών Ειδ. ΠΕ Τελωνειακών
61. ΠΕ Φαρμακευτικής Ειδ. ΠΕ Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών ΕΣΥ
62. ΠΕ Φαρμακευτικής Ειδ. ΠΕ Φαρμακοποιών
63. ΠΕ Χημικών Ειδ. ΠΕ Χημικών
64. ΠΕ Ψυχολόγων Ειδ. ΠΕ Ψυχολόγων

Υποβολή αιτήσεων

Οι υποψήφιοι, οι οποίοι κατέχουν τα γενικά και απαιτούμενα προσόντα των προκηρυσσόμενων θέσεων πρέπει να συμπληρώσουν και να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής στο ΑΣΕΠ, αποκλειστικά μέσω του διαδικτυακού του τόπου (www.asep.gr).

Για την αίτηση συμμετοχής στην παρούσα διαγωνιστική διαδικασία Β’ σταδίου του πανελλήνιου γραπτού διαγωνισμού, δεν απαιτείται παράβολο.

Η προθεσμία υποβολής των ηλεκτρονικών αιτήσεων ορίζεται από την Τετάρτη, 3 Ιουνίου και ώρα 08:00 το πρωί έως την Τετάρτη, 17 Ιουνίου και ώρα 14:00 το μεσημέρι.

Δείτε ΕΔΩ ολόκληρο το ΦΕΚ της 2ΓΒ/2026 του ΑΣΕΠ.

Στην κοινή τους ανακοίνωση, τα δύο υπουργεία απαντούν στην κριτική που ασκήθηκε σχετικά με τον αριθμό των προεγκρίσεων δανείων και το ποσοστό των ενδιαφερομένων που τελικά δεν εντάχθηκαν στο πρόγραμμα. Όπως επισημαίνουν, η σύγκριση των περίπου 38.000 προεγκρίσεων με τον τελικό αριθμό των ενταγμένων δανείων και το συμπέρασμα ότι το 55% των δικαιούχων έμεινε εκτός είναι μεθοδολογικά λανθασμένη.

Σύμφωνα με την εξήγηση που δίνεται, οι προεγκρίσεις αποτελούν το πρώτο στάδιο της διαδικασίας αξιολόγησης από τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν αντιστοιχούν σε οριστικές αιτήσεις χρηματοδότησης. Επιπλέον, περιλαμβάνουν περιπτώσεις πολλαπλών αιτήσεων από τους ίδιους ενδιαφερόμενους, καθώς και φακέλους που δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ λόγω αδυναμίας εύρεσης κατάλληλου ακινήτου ή άλλων παραγόντων.

Τα υπουργεία υπογραμμίζουν ότι ο ουσιαστικός δείκτης επιτυχίας του προγράμματος είναι ο αριθμός των νοικοκυριών που κατάφεραν να αποκτήσουν κατοικία μέσω της κρατικής χρηματοδοτικής στήριξης. Όπως αναφέρουν, 24.095 νοικοκυριά απέκτησαν ιδιόκτητη στέγη, γεγονός που, κατά την εκτίμησή τους, δεν θα ήταν εφικτό υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς ακινήτων και του τραπεζικού δανεισμού.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο οικονομικό όφελος για τους δικαιούχους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, οι δόσεις των στεγαστικών δανείων που χορηγήθηκαν μέσω των προγραμμάτων «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» είναι σε πολλές περιπτώσεις ίσες ή ακόμη και χαμηλότερες από το ενοίκιο που θα κατέβαλλαν οι ωφελούμενοι για αντίστοιχη κατοικία.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι το πρόγραμμα συνέβαλε ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος για χιλιάδες νέους και οικογένειες, σε μια περίοδο όπου οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα του προγράμματος αναδεικνύουν τη σημασία στοχευμένων παρεμβάσεων στην αγορά κατοικίας, με στόχο τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην ιδιοκατοίκηση και τη στήριξη των νοικοκυριών που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρώτη κατοικία μέσω των παραδοσιακών τραπεζικών προϊόντων.

Αναλυτικά, αναφέρουν:

Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» εντάσσονται στην ευρύτερη πολιτική της Κυβέρνησης για την άμβλυνση των επιπτώσεων του στεγαστικού, αυτού του τεράστιου προβλήματος που αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε ολόκληρη την Ε.Ε.

Το σχέδιο δράσεων ύψους 6,5 δις ευρώ, που βρίσκεται σε εξέλιξη, περιλαμβάνει πάνω από 40 επιμέρους προγράμματα και είναι αναρτημένο στο stegasi.gov.gr. (Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής).

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην αύξηση της προσφοράς ακινήτων -και όχι μόνο σε επιδοματικές πολιτικές- όπως, για παράδειγμα: η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες κατασκευές κατοικιών, η θέσπιση της κοινωνικής αντιπαροχής για συνεκμετάλλευση με ιδιώτες και στόχο την αξιοποίηση της μεγάλης και αδρανούς ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου για προσιτή στέγη, ο περιορισμός της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε κορεσμένες αστικές και τουριστικές περιοχές και η αυστηρότερη φορολογική μεταχείριση των επιχειρηματικών βραχυχρόνιων μισθώσεων, η de facto εξαίρεση συγκεκριμένων περιοχών από την πολιτική «χρυσής βίζας» κ.λπ.

Στην ίδια κατεύθυνση, από τη Δευτέρα 15 Ιουνίου, ανοίγει η πλατφόρμα για το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», με στόχο κλειστά ακίνητα να προστεθούν στην αγορά κατοικίας, μέσω της επιδότησης της ανακαίνισης -σε ποσοστά από 80%-95%- και της ενεργειακής αναβάθμισης- έως 20%. Πρόκειται για το πρώτο ανάλογο πρόγραμμα στην Ε.Ε., το οποίο γίνεται πράξη χάρη στην σχετική πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού και στο αποτέλεσμα της επιτυχούς διαπραγμάτευσης με τους εταίρους μας που προηγήθηκε.

Ειδικότερα, ως προς τα προγράμματα Σπίτι μου Ι και Σπίτι μου ΙΙ, τονίζεται ότι:

Α. Το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» πέτυχε

Ο σχεδιασμός του προγράμματος, με συνολικό προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ (1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με μηδενικό επιτόκιο και 1 δισ. ευρώ από τα συμμετέχοντα πιστωτικά ιδρύματα), προέβλεπε τη στήριξη έως  20.000 ωφελούμενων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.

Με βάση τα τρέχοντα στοιχεία:

• Έως και την 10η Ιουνίου 2026, είχαν εγκριθεί για υπαγωγή στο πρόγραμμα 15.193 δάνεια, συνολικής αξίας 1,83 δισ. ευρώ, ενώ οι ωφελούμενοι που έχουν ήδη συνάψει σύμβαση δανείου φτάνουν τους 12.266, με την αξία των δανείων τους να προσεγγίζει τα  1,339 δισ ευρώ.

Σημαντικό, όμως είναι και το γεγονός ότι, από όσους έχουν συνάψει σύμβαση δανείου, έχουν ήδη εκταμιευθεί περίπου 1,218 δισ. ευρώ προς περισσότερους από 11.000 δικαιούχους.

Υπογραμμίζεται ότι η κυβέρνηση διασφάλισε εθνικούς πόρους ώστε κανένας δικαιούχος με εγκεκριμένο δάνειο και ευρεθέν ακίνητο να μην μείνει εκτός.

Τα εγκεκριμένα στεγαστικά δάνεια που δεν πρόλαβαν να συμβασιοποιηθούν έως τις 2 Ιουνίου 2026 δύνανται να συμβασιοποιηθούν έως τις 31 Αυγούστου 2026, με πόρους που διαχειρίζεται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.

Επίσης, επισημαίνεται η μεγάλη γεωγραφική διασπορά των δανείων και επιπλέον το γεγονός ότι ανάμεσα στους ωφελούμενους του προγράμματος περιλαμβάνονται 1.670 πολύτεκνες οικογένειες, 108 ΑΜΕΑ αλλά και 29 οικογένειες με 2 τέκνα προερχόμενες από τους Δήμους Ορεστιάδας ή Σουφλίου ή Διδυμοτείχου, της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου, αριθμός σχετικά μικρός αλλά ιδιαίτερα σημαντικός στις συγκεκριμένες περιοχές.

Το εισοδηματικό προφίλ των ωφελούμενων επιβεβαιώνει την κοινωνική στόχευση του προγράμματος

Τα εισοδηματικά χαρακτηριστικά των ωφελούμενων καταδεικνύουν ότι το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» κατευθύνθηκε εκεί όπου υπήρχε η πραγματική ανάγκη:

το 57% των δανειοληπτών δηλώνει ετήσιο εισόδημα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ

και επιπλέον

29% μεταξύ 24.000 και 36.000 ευρώ.

Σχεδόν δηλαδή 9 στους 10 ωφελούμενους (86%) έχουν εισόδημα έως 36.000 ευρώ, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στις 21.000 ευρώ ετησίως.

Πρόκειται για νοικοκυριά μεσαίου και χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος , με μέση ηλικία ωφελούμενου τα 38 έτη και ποσοστό εγγάμων 58,5% τα οποία, χωρίς την επιδότηση επιτοκίου, δύσκολα θα είχαν πρόσβαση σε στεγαστικό δανεισμό με βιώσιμη μηνιαία δόση.

Η εικόνα συμπληρώνεται από τα χαρακτηριστικά των αποκτηθέντων ακινήτων:

μέση εμπορική αξία 152.000 ευρώ, μέση επιφάνεια 88 τ.μ. και μέσο έτος κατασκευής το 1982.

Τα στοιχεία αυτά τεκμηριώνουν ότι το πρόγραμμα χρηματοδότησε προσιτή κατοικία, επαναφέροντας μάλιστα στην αγορά παλαιότερο κτιριακό απόθεμα και όχι ακίνητα υψηλών προδιαγραφών ή επενδυτικού χαρακτήρα.

Β. Η σύγκριση με τις 38.000 προεγκρίσεις είναι μεθοδολογικά εσφαλμένη

Ως προς την αιτίαση σύμφωνα με την οποία «το 55% των δικαιούχων έμεινε εκτός», αυτή  βασίζεται σε σύγκριση δύο μη συγκρίσιμων μεγεθών.

Οι 38.000 προεγκρίσεις αφορούν το στάδιο της αρχικής πιστοληπτικής αξιολόγησης από τις τράπεζες και σε καμία περίπτωση δεν ταυτίζονται με τις υπαγωγές στο πρόγραμμα, για τους εξής λόγους:

1. η προέγκριση χρηματοδότησης αποτελεί διεθνώς σύνηθες προπαρασκευαστικό στάδιο.
2. Σημαντικός αριθμός ενδιαφερομένων υπέβαλε αίτηση και έλαβε προέγκριση από περισσότερα του ενός πιστωτικά ιδρύματα, με αποτέλεσμα ο ίδιος υποψήφιος να καταμετράται πολλαπλώς.
3. Η προέγκριση δεν συνεπάγεται δέσμευση του ενδιαφερομένου να προχωρήσει, αλλά και ούτε την υποβολή συγκεκριμένης αίτησης υπαγωγής στο πρόγραμμα.  Μέρος των υποψηφίων δεν συνέχισε τη διαδικασία για προσωπικούς, οικογενειακούς ή οικονομικούς λόγους, ανεξάρτητους από τη διαθεσιμότητα ακινήτων στην αγορά.
4. Η προέγκριση δεν συνεπάγεται υποχρέωση σύναψης δανείου ούτε υποχρέωση αγοράς κατοικίας. Πολλοί ενδιαφερόμενοι προχώρησαν σε προέγκριση προκειμένου να διερευνήσουν τις δυνατότητες χρηματοδότησής τους και τελικά επέλεξαν να μην προχωρήσουν σε αγορά, να αναβάλουν την απόφασή τους ή να αναζητήσουν άλλες στεγαστικές λύσεις.
5. Για την αίτηση υπαγωγής στο πρόγραμμα, ο ωφελούμενος πρέπει να έχει ήδη εντοπίσει το κατάλληλο επιλέξιμο ακίνητο, το οποίο να έχει και ηλεκτρονική ταυτότητα ακινήτου. Δεν συνεπάγεται ότι το πλήθος των 38.000 προεγκρίσεων, έχουν ήδη κατάλληλο ακίνητο. Συνεπώς, η αντιπαραβολή των 20.000 ωφελούμενων του προγράμματος με τις 38.000 προεγκρίσεις οδηγεί σε εσφαλμένα συμπεράσματα, καθώς οι προεγκρίσεις δεν αντιστοιχούν ούτε σε ισάριθμα πρόσωπα ούτε σε οριστικές αιτήσεις ένταξης.

Γ. Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» και η προσφορά κατοικίας

Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» σχεδιάστηκαν ως εργαλείο χρηματοδοτικής προσβασιμότητας: αντιμετωπίζουν το εμπόδιο της πρόσβασης των νέων νοικοκυριών σε προσιτό τραπεζικό δανεισμό, με επιδότηση επιτοκίου 75% και 50%, αντίστοιχα, για όλη τη διάρκεια του δανείου.

Τον στόχο αυτόν τον εκπλήρωσαν: 24.095 νοικοκυριά που υπό κανονικές συνθήκες αγοράς δεν θα αποκτούσαν ποτέ ιδιόκτητη στέγη, την απέκτησαν, με δόση στεγαστικού δανείου ίση ή/και μικρότερη του ενοικίου που θα κατέβαλαν.

Όσον αφορά τις αιτιάσεις περί ανόδου των τιμών στα ακίνητα εξαιτίας των προγραμμάτων «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ», τονίζεται ότι οι ανατιμήσεις των ακινήτων στην Ελλάδα προηγήθηκαν χρονικά των προγραμμάτων «Σπίτι μου» και συνδέονται με ευρύτερους παράγοντες (περιορισμένη κατασκευαστική δραστηριότητα επί σειρά ετών, αυξημένο κόστος υλικών, εξωτερική ζήτηση), όπως καταγράφεται σταθερά στις σχετικές εκθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.

Όπως ανακοίνωσε η ΕΚΤ, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει και τα τρία βασικά επιτόκια κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες. Συγκεκριμένα, το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων διαμορφώνεται πλέον στο 2,25%, το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,40% και το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης στο 2,65%.

Πρόκειται για την πρώτη αύξηση επιτοκίων από το 2023. Τα νέα επιτόκια θα τεθούν σε ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026.

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εξακολουθεί να κινείται σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2%, ενώ η άνοδος των τιμών της ενέργειας λόγω του πολέμου με το Ιράν δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για τη σταθερότητα των τιμών τους επόμενους μήνες.

Οπως σημειώνεται στην ανακοίνωση το Διοικητικό Συμβούλιο έχει δεσμευτεί να καθορίζει τη νομισματική πολιτική με σκοπό να διασφαλίζει ότι ο πληθωρισμός σταθεροποιείται στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα. Στο πλαίσιο αυτής της δέσμευσης, αποφάσισε σήμερα να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων είναι κατάλληλη για μια σειρά σεναρίων που περιγράφουν πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η διαταραχή και να επηρεάσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τη ζώνη του ευρώ.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο των νέων προβολών των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 3,0% το 2026, 2,3% το 2027 και 2,0% το 2028. Όσον αφορά τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, το βασικό σενάριο προβλέπει ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 2,5% το 2026 και το 2027 και σε 2,2% το 2028. Σε σύγκριση με την έκδοση του Μαρτίου, οι εμπειρογνώμονες έχουν αναθεωρήσει προς τα πάνω την προβολή του βασικού σεναρίου για τον πληθωρισμό για το 2026 και το 2027 λόγω περισσότερο ανοδικής πορείας των τιμών της ενέργειας, η οποία - σε ορισμένο βαθμό - αναμένεται να μετακυλιστεί στον πληθωρισμό των ειδών διατροφής, των αγαθών και των υπηρεσιών. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο η οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028. Πρόκειται για αναθεώρηση προς τα κάτω για το 2026 και το 2027, η οποία αντανακλά την εντονότερη επίδραση του πολέμου στις αγορές βασικών εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα και στην εμπιστοσύνη.

Οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες, με ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη. Οι πλήρεις επιπτώσεις του πολέμου στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα θα εξαρτηθούν από την ένταση και τη διάρκεια της διαταραχής των τιμών της ενέργειας, καθώς και από την έκταση των έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεών της. Αυτή η αβεβαιότητα αντανακλάται επίσης σε ευρύ φάσμα αποτελεσμάτων για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη στα επικαιροποιημένα ενδεικτικά σενάρια που έχουν καταρτίσει οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος. Αυτά τα σενάρια θα δημοσιευθούν μαζί με τις προβολές των εμπειρογνωμόνων στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.

Με τη σημερινή του απόφαση, το Διοικητικό Συμβούλιο εξακολουθεί να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος. Θα παρακολουθήσει την κατάσταση προσεκτικά, ακολουθώντας μια προσέγγιση που βασίζεται στα εκάστοτε διαθέσιμα στοιχεία και λαμβάνοντας αποφάσεις από συνεδρίαση σε συνεδρίαση για τον καθορισμό της κατάλληλης κατεύθυνσης της νομισματικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγησή του για τις προοπτικές του πληθωρισμού και τους κινδύνους που τις περιβάλλουν, υπό το πρίσμα των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και για τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ένταση με την οποία μεταδίδεται η νομισματική πολιτική. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Βασικά επιτόκια της ΕΚΤ

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει τα τρία βασικά επιτόκια της ΕΚΤ κατά 25 μονάδες βάσης. Κατά συνέπεια, τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης θα αυξηθούν σε 2,25%, 2,40% και 2,65% αντιστοίχως, με ισχύ από τις 17 Ιουνίου 2026.

Πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (PEPP)

Τα χαρτοφυλάκια APP και PEPP μειώνονται με μετρημένο και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά από την εξόφληση τίτλων κατά τη λήξη τους.

Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι έτοιμο να προσαρμόσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του εντός των ορίων της εντολής που του έχει ανατεθεί, προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2% μεσοπρόθεσμα και να διαφυλάξει την ομαλή λειτουργία του μηχανισμού μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Επιπλέον, το μέσο για την προστασία της μετάδοσης (Transmission Protection Instrument - TPI) είναι διαθέσιμο για να αντισταθμίζει ανεπιθύμητες, άτακτες εξελίξεις στην αγορά που θέτουν σοβαρή απειλή για τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, επιτρέποντας έτσι στο Διοικητικό Συμβούλιο να εκπληρώνει πιο αποτελεσματικά την αποστολή του για σταθερότητα των τιμών.