Οι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν από μικτά κλιμάκια του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της Οικονομικής Αστυνομίας, σε μια περίοδο που κανείς άλλος, δυστυχώς, δεν είχε ως τότε δείξει ενδιαφέρον.

Με αφορμή τη δημοσιοποίηση των ευρημάτων, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, διαμηνύει πως «η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να θέσει τέλος στη νέα, αυθαίρετη δόμηση», εξηγώντας, τους λόγους για τους ποίους είναι απολύτως αναγκαία αυτή η μεταρρύθμιση.

«Καταρχάς, διότι όσο συνεχίζεται το κτίσιμο νέων αυθαιρέτων, δεν μπορεί να στεριώσει οποιαδήποτε σοβαρή πολεοδομική πολιτική. Δεύτερον, και ακόμα σημαντικότερο, διότι η δια πράξεων -και προπαντός δια παραλείψεων- διαχρονική ανοχή στην αυθαιρεσία αποτελεί ύβρη εις βάρος των εκατομμυρίων συνεπών πολιτών και επιχειρήσεων που συμμορφώνονται στις υψηλές απαιτήσεις της περιβαλλοντικής, πολεοδομικής και οικοδομικής νομοθεσίας. Ύβρη, που εδώ και πολλές δεκαετίες υποσκάπτει τα θεμέλια του κράτους δικαίου σε θέματα περιβάλλοντος, πολεοδόμησης και δόμησης στη χώρα μας» υπογραμμίζει ο κ. Σκυλακάκης.

Υπενθυμίζεται πως το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με τον νόμο που πέρασε την άνοιξη του 2024 (ν.5106/2024), θέσπισε μια ιδιαίτερα αυστηρή διαδικασία τιμωρίας των νέων αυθαιρέτων και προέβλεψε, για πρώτη φορά, σειρά προτεραιότητας στις κατεδαφίσεις, που διασφαλίζει, ότι τα νέα αυθαίρετα κατεδαφίζονται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα.

Ταυτόχρονα, με τον διαγωνισμό -που βρίσκεται σε εξέλιξη- προετοιμάζει ένα σύστημα αξίας 130 εκατ. ευρώ, που θα επισημαίνει αυτόματα (με διαρκή συγκριτική χρήση δορυφορικών φωτογραφιών, σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και εξέταση της νομιμότητας, με βάση το σύστημα e-Άδειες), όλες τις νέες αυθαίρετες κατασκευές. Μέχρι τις 10 Μαρτίου ο σχετικός διαγωνισμός θα έχει προσωρινό ανάδοχο και το σύστημα θα βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία το καλοκαίρι του 2026.

Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προτεραιοποίησε ως άμεσο στόχο την «αυθαιρεσία της βουλιμίας» σε περιοχές που η οικοδόμηση, νόμιμη ή αυθαίρετη, προϋποθέτει, πλούτο και αποδίδει υπέρμετρο πλούτο.

Οι έλεγχοι θα συνεχιστούν από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις συγκεκριμένες περιοχές, μέχρις ότου ελεγχθούν (κατ’ ελάχιστον) όλα τα νέα αυθαίρετα που έχουν δημιουργηθεί τον τελευταίο χρόνο στις δύο περιοχές, μπουν τα αντίστοιχα πολύ αυστηρά πρόστιμα και οδηγηθούν στη συνέχεια στην κατεδάφιση, με βάση τις νόμιμες διαδικασίες. Οι έλεγχοι γίνονται με διαρκή σύγκριση των σχετικών δορυφορικών φωτογραφιών, με ανθρώπινο μάτι, μέχρι να εγκατασταθεί το νέο σύστημα.

Το Υπουργείο θα ενημερώνει το κοινό, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, για την εξέλιξη αυτών των ελέγχων, που θα επεκταθούν σε όλη την Ελλάδα, μόλις ξεκινήσει να εφαρμόζεται το νέο σύστημα, με προτεραιότητα σε όσα αυθαίρετα έχουν κτιστεί μετά την 1η.1.2024.

Αποτελέσματα δεύτερου κύματος ελέγχων

⮚ Ευρήματα και πρόστιμα από αυτοψίες στη Σαντορίνη

Τα μικτά κλιμάκια του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της Οικονομικής Αστυνομίας, έχουν διενεργήσει αυτοψίες στη Σαντορίνη, κατά το χρονικό διάστημα 16 – 18.10.2024, καθώς και ένα μήνα μετά, 18 – 20.11.2024. Η επεξεργασία των στοιχείων συνεχίζεται για αρκετές περιπτώσεις, ωστόσο, έχουν ήδη γίνει ενέργειες από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προς την οικεία Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ), στην οποία ανήκει η αρμοδιότητα.

Κατά τις αυτοψίες εντοπίστηκαν τα ακόλουθα:

1) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, όπου αναπτύσσεται σε δύο όμορα γήπεδα, συνολικής επιφάνειας 519,08 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 349,11 τ.μ.. Κατά τον έλεγχο, καθ’ υπέρβαση των στοιχείων νομιμότητας, διαπιστώθηκαν:

• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφάνειας 5,30 τ.μ.
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφάνειας 6,00 τ.μ.,
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφανείας 5,30 τ.μ.,
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφανείας 5,80 τ.μ.
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφανείας 21,20 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 2,40 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 1,30 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 2,30 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 2,20 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 1,70 τ.μ.
• στεγασμένος χώρος με ξύλινη επικάλυψη επιφάνειας 12 τ.μ.
• ισόγειο κτίσμα από λιθοδομή επιφανείας 32 τ.μ.
• κλειστός χώρος επιφανείας 7 τ.μ., σε χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.
• σκάλα από οπλισμένο σκυρόδεμα επιφάνειας 4,1 τ.μ. σε χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.
• κατασκευή τοιχίου από οπλισμένο σκυρόδεμα συνολικού μήκους 3,55 μ. και μέσου ύψους 1,4 μ. στη χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.
• κλειστός χώρος εγκατάστασης ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού επιφάνειας 3,8 τ.μ. στη χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.

Για τις διαπιστωθείσες, αυθαίρετες κατασκευές συντάχθηκε πόρισμα-έκθεση αυτοψίας, με συνολικό ύψος προστίμου 191.000,029 ευρώ (πρόστιμο ανέγερσης 127.352,07 ευρώ και πρόστιμο διατήρησης 63.676,35 ευρώ), το οποίο διαβιβάστηκε αρμοδίως.

Σημειώνεται ότι τα νομιμοποιητικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη κατά τον έλεγχο ήταν οικοδομικές άδειες επισκευών υφιστάμενων κτισμάτων που βρίσκονται εντός αρχαιολογικού χώρου. Επειδή στους φακέλους των οικοδομικών αδειών δεν βρέθηκαν στοιχεία από τα οποία να αποδεικνύεται ότι το υφιστάμενα κτίσματα είναι νομίμως υφιστάμενα (προ του 1955) -σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 23 Ν.4067/2012 ως ισχύει- και επίσης δεν βρέθηκε στους φακέλους η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού, εστάλη στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών.

2) Σε οικόπεδο εντός οικισμού της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, επιφάνειας 238,07 τ.μ., του οποίου τμήμα βρίσκεται εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.), με συνολική επιφάνεια των κτισμάτων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων 214,46 τ.μ., στο τμήμα του οικοπέδου που εμπίπτει στην Ζώνη Ι, διαπιστώθηκε η κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφάνειας 41,50 μ. και βάθους 1,40 μ., για την οποία είχε εκδοθεί Άδεια Μικρής Κλίμακας. Επειδή σύμφωνα με το Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π. δεν επιτρέπεται καμία εργασία, ούτε κολυμβητικές δεξαμενές, για την έγκριση εργασιών Μικρής Κλίμακας, ζητήθηκε έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας.

3) Στην εκτός σχεδίου περιοχή Χανάδες, Μεγαλοχώρι Βλυχάδας, που δραστηριοποιείται επιχείρηση, σε γήπεδο εμβαδού 6.602,40 τ.μ., για ακίνητο όπου υπήρχαν νομιμοποιητικά στοιχεία (είχε εκδοθεί οικοδομική άδεια και υπαγωγές), για συνολική δόμηση 200 τ.μ., βρέθηκαν οι εξής υπερβάσεις:

• Χώροι WC εμβαδού 8,70 τ.μ.,
• Μεταλλικός εξώστης εμβαδού 18,00 τ.μ.,
• Υπαίθριος χώρος, εμβαδού 21,25 τ.μ.,
• Κλειστός χώρος υποσκάφου στα πρανή με εκτιμώμενη επιφάνεια 9,00 τ.μ.
• Κλειστός χώρος υποσκάφου στα πρανή με εκτιμώμενη επιφάνεια 16,96 τ.μ.
• Χώρος ισογείου, εμβαδού 208,70 τ.μ.

Για τη συγκεκριμένη ιδιοκτησία και τις παραπάνω υπερβάσεις συντάχθηκε πόρισμα, σύμφωνα με το οποίο το συνολικό πρόστιμο ανέγερσης διαμορφώνεται στα 338.049,54 ευρώ και το πρόστιμο διατήρησης στα 169.024.77 ευρώ.

4) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα που αναπτύσσεται σε γήπεδα, συνολικής επιφάνειας 669,00 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων, βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 318,0 τ.μ. Κατά τον έλεγχο, διαπιστώθηκαν οι εξής υπερβάσεις:

• προσθήκη υπέργειου κλειστού χώρου 14,00 τ.μ.
• διεύρυνση υπόσκαφων χώρων συνολικής επιφάνειας 44 τ.μ.
• υπαίθριες κλίμακες 10,50 τ.μ.
• επέκταση της επιφάνειας και τροποποίηση σχήματος της κεντρικής κολυμβητικής δεξαμενής σε επιφάνεια 4,38 τ.μ.
• προσθήκη δύο δεξαμενών υδρομασάζ jacuzzi συνολικού εμβαδού 4,30τ.μ.

Για τις παραπάνω υπερβάσεις συντάχθηκε πόρισμα μικτού κλιμακίου, σύμφωνα με το οποίο το συνολικό πρόστιμο ανέγερσης ανέρχεται στα 90.008,18 ευρώ και το πρόστιμο διατήρησης στα 45.004,09 ευρώ.

5) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφάνειας 131,11 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτιρίων, βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 136,27 τ.μ.. Κατά τον έλεγχο, καθ’ υπέρβαση των στοιχείων νομιμότητας διαπιστώθηκαν τα κάτωθι:

• Στεγασμένοι χώροι 46,61 τ.μ.,
• Στέγαστρο 2,50 τ.μ. από οπλισμένο σκυρόδεμα,
• Αλλαγή θέσης ενός εξωτερικού jacuzzi και αύξηση της επιφάνειας του κατά 1,17 τ.μ.

Για τις παραπάνω διαπιστωθείσες αυθαίρετες κατασκευές συντάχθηκε πόρισμα-έκθεση αυτοψίας, με συνολικό ύψος προστίμου 459.455,18 ευρώ (πρόστιμο ανέγερσης 306.303,45 ευρώ και πρόστιμο διατήρησης 153.151,73 ευρώ).

Σημειώνεται ότι τα νομιμοποιητικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη κατά τον έλεγχο ήταν οικοδομική άδεια επισκευών υφιστάμενων κτισμάτων, δήλωση ένταξης στο ν.4178/2013 και έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας για κατασκευή jacuzzi.

Στους φακέλους των διοικητικών πράξεων δεν βρέθηκε η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού (ιστορικός τόπος) και επιπλέον στη δήλωση ένταξης στον ν.4178/2013 δεν υπάρχουν επιμέρους στοιχεία, όπως τεχνική έκθεση, τοπογραφικό διάγραμμα, διάγραμμα κάλυψης, κατόψεις κ.λπ.

Για τους παραπάνω λόγους αποστέλλεται στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος νομιμότητας των παραπάνω διοικητικών πράξεων.

6) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε όμορα γήπεδα επιφάνειας 901,93 τ.μ.. Κατά τον έλεγχο, καθ’ υπέρβαση των στοιχείων νομιμότητας διαπιστώθηκαν τα εξής:

• Υπόγειος αποθηκευτικός χώρος αυθαίρετος 47,76 τ.μ.
• ημιυπαιθρίου επιφάνειας 5,85 τ.μ
• κατασκευή υπαίθριων υδατοδεξαμενών jacuzzi 4 τ.μ.
• υπαίθριες διαμορφώσεις, κλίμακες, τοιχία,
• προσθήκη νέας κολυμβητικής δεξαμενής 10,08 τ.μ.

7) Στην περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε τέσσερα όμορα γήπεδα, συνολικής επιφάνειας 421,18 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 350 τ.μ. Κατά τον έλεγχο δεν διαπιστώθηκαν διαφοροποιήσεις σε σχέση με τα νομιμοποιητικά στοιχεία, με τα οποία διεξήχθη ο έλεγχος (εγκεκριμένα αρχιτεκτονικά σχέδια). Ωστόσο, επειδή στους φακέλους των οικοδομικών αδειών δεν βρέθηκαν στοιχεία από τα οποία να αποδεικνύεται ότι το υφιστάμενα κτίσματα είναι νομίμως υφιστάμενα (προ του 1955) και επίσης δεν βρέθηκε στους φακέλους η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού, αποστέλλεται στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών.

8) Στην περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα που αναπτύσσεται σε γήπεδο εμβαδού 225 τ.μ. Από τα στελέχη των οικοδομικών αδειών οι επιφάνειες των κτισμάτων είναι 168 τ.μ. Από τα σχέδια της άδειας λειτουργίας το εμβαδό των κτισμάτων είναι 331,40 τ.μ.. Υπερβάσεις υπάρχουν στην επέκταση της πισίνας κατά 25 τ.μ., κλειστοί χώροι 13 τ.μ., υπαίθριο μπαρ και τουαλέτες. Για την περίπτωση αυτή συντάσσεται σχετικό πόρισμα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

9) Στην περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφανείας 83,81 τ.μ. και σύμφωνα με τα νομιμοποιητικά στοιχεία το εμβαδόν των υπόσκαφων κατοικιών είναι  επιφάνειας 116 τ.μ. Κατά τον έλεγχο δεν διαπιστώθηκαν μεν διαφοροποιήσεις, σε σχέση με τα νομιμοποιητικά στοιχεία με τα οποία διεξήχθη ο έλεγχος, ενώ σημειώνεται ότι για την τοποθέτηση ασκεπούς δεξαμενής -jacuzzi είχε εκδοθεί άδεια μικρής κλίμακας. Ωστόσο, σύμφωνα με το Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π. δεν επιτρέπεται καμία εργασία, ούτε κολυμβητικές δεξαμενές, για την έγκριση εργασιών Μικρής Κλίμακας ζητήθηκε έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας.

10) Στην περιοχή Μοναστήρι Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφανείας 207 τ.μ. και σύμφωνα με τα νομιμοποιητικά στοιχεία το εμβαδόν των κτισμάτων είναι επιφάνειας 300 τ.μ. Κατά τον έλεγχο, τα νομιμοποιητικά στοιχεία που προσκομίστηκαν ήταν υπαγωγές στο νόμο αυθαιρέτων και εγκρίσεις εργασιών μικρής κλίμακας σε κτίσματα που δηλώνονται υφιστάμενα προ του 1955. Διαπιστώθηκαν ως υπερβάσεις: η μετατροπή χώρου 6,6 τ.μ. από κύριο χώρο σε ημιυπαίθριο και η κατασκευή δύο επιπλέον ασκεπών δεξαμενών -jacuzzi συνολικού εμβαδού 7,0 τ.μ. Δεδομένου ότι για δύο άλλες ασκεπές δεξαμενές jacuzzi, είχε εκδοθεί Άδεια Μικρής Κλίμακας, ενώ σύμφωνα με το Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π. δεν επιτρέπονται οι κολυμβητικές δεξαμενές, ζητείται έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας, για την έγκριση εργασιών Μικρής Κλίμακας.

11) Στην περιοχή της Άγιος Λάζαρος, της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφανείας 1.490 τ.μ. και σύμφωνα με τα νομιμοποιητικά στοιχεία το εμβαδόν των κτισμάτων είναι επιφάνειας 1.500 τ.μ. Διαπιστώθηκαν ως υπερβάσεις, η κατασκευή έξι επιπλέον ασκεπών δεξαμενών -jacuzzi συνολικού εμβαδού 21 τ.μ., μίας πισίνας εμβαδού 14 τ.μ. και ημιυπαίθριος χώρος εμβαδού 7 τ.μ.

Με δεδομένο ότι για το συγκεκριμένο ακίνητο έχει εκδοθεί Άδεια Μικρής Κλίμακας, για κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής, κατά παράβαση του από 27.04.2012 – Π.Δ (Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.), ζητείται έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας, της εν λόγω έγκρισης εργασιών Μικρής Κλίμακας.

12) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφάνειας 436,02 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτιρίων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 75,21 τ.μ. Κατά τον έλεγχο, διαπιστώθηκαν οι εξής υπερβάσεις:

• Στεγασμένοι χώροι 197,31 τ.μ.
• Έξι εξωτερικά jacuzzi συνολικής επιφάνειας 14,09 τ.μ.

Σημειώνεται ότι τα νομιμοποιητικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη είναι μια δήλωση ένταξης στο ν.4178/2013 με τα συνημμένα αυτής, στην οποία δεν αναφέρεται η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού (ιστορικός τόπος). Για τον παραπάνω λόγο αποστέλλεται στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος νομιμότητας της παραπάνω διοικητικής πράξης.

⮚ Τα ευρήματα από τις νεότερες αυτοψίες στη Μύκονο

Σε συνέχεια των καθημερινών αυτοψιών για τον εντοπισμό νέων αυθαίρετων κατασκευών από τα μικτά κλιμάκια του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της Οικονομικής Αστυνομίας, με την παρουσία και συνδρομή του διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος Μυκόνου κατά το διάστημα 18 – 20 Φεβρουαρίου 2025, καταγράφηκαν τα εξής ευρήματα:

1) Στη χώρα της Μυκόνου, σε ξενοδοχείο που εκτείνεται σε γήπεδο επιφάνειας 5.350 τ.μ. και κατασκευάζεται πισίνα και υπόγειοι βοηθητικοί χώροι πιθανότατα ντουζ, κ.λπ., στην άδεια αποτυπώνεται μόνο η πισίνα και θα διερευνηθεί αν οι υπόγειοι βοηθητικοί χώροι περί των 200 τ.μ. καλύπτονται νομιμοποιητικά έγγραφα.

2) Στην εκτός σχεδίου περιοχή, «Άνω Μερά» της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφανείας περίπου 1.800 τ.μ. εντοπίστηκαν:

Α. κατασκευή ασκεπούς κτίσματος από τσιμεντόλιθους διαστάσεων 6 Χ 6 τ.μ.

Β. βάση από μπετόν 36 τ.μ., με περιμετρικά τοιχία ύψους 2,5 μ.

Γ. έξι αποπερατωμένα παλιότερα κτίσματα, συνολικού εμβαδού 280 τ.μ. Δεδομένου ότι κατά δήλωση του ιδιοκτήτη έχει γίνει υπαγωγή των κτισμάτων σε νόμο αυθαιρέτων ως κτίσματα προ του 2011, θα ακολουθήσει διερεύνηση της υπαγωγής από το Υπουργείο και θα σταλεί έγγραφο στην ΥΔΟΜ για τον σχετικό έλεγχο νομιμότητας της υπαγωγής ως προς το χρόνο κατασκευής.

3) Στην εκτός σχεδίου περιοχή «Λειβαδάκια» στην Ελιά Μυκόνου, σε γήπεδο επιφάνειας περίπου 1.500 τ.μ., εντοπίστηκαν:

Α. κατασκευή πισίνας, στο στάδιο του σιδερώματος, με διαστάσεις σκάμματος 8 X 9 τ.μ. και βάθος εκσκαφής 2 μ., για την οποία προσκομίστηκε η έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας.

Β. επισκευές σε υφιστάμενα κτίσματα, για τα οποία προσκομίστηκε η δήλωση του ν.4178/2013, με σχέδιο που συνοδεύει την υπαγωγή αυθαιρέτων, που περιλαμβάνει την τακτοποίηση όλων των κτισμάτων, συνολικής επιφάνειας 445,84 τ.μ.

Ωστόσο, δεδομένου ότι το σχέδιο που προσκομίστηκε στο κλιμάκιο διαφοροποιείται από το σχέδιο που είναι αναρτημένο στο σύστημα των δηλώσεων του ΤΕΕ, θα γίνει συσχέτιση αυτών ως προς το χρόνο κατασκευής και θα σταλεί σχετικό έγγραφο προς την ΥΔΟΜ Μυκόνου για τον έλεγχο νομιμότητας της υπαγωγής. Επίσης, δεδομένου ότι η κατασκευή που βρέθηκε έχει μεγαλύτερο βάθος από το προβλεπόμενο στην έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας, θα καταγραφούν οι υπερβάσεις.

4) Στην εκτός σχεδίου περιοχή «Μαού» της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφάνειας περίπου 1.268 τ.μ., εντοπίστηκε νέα, ισόγεια κατοικία 120 τ.μ. από λιθοδομή, στο στάδιο των επιχρισμάτων. Δεδομένου ότι πρόκειται για νέα κατασκευή, σύμφωνα με το σήμα και το φωτογραφικό υλικό της αστυνομίας, θα γίνει συσχέτιση των στοιχείων αυτών και θα ζητηθεί ο έλεγχος νομιμότητας και ακύρωσης της υπαγωγής από την ΥΔΟΜ και της έγκρισης δόμησης μικρής κλίμακας από τη Διεύθυνση Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων (ΔΑΟΚΑ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

5) Στην εκτός σχεδίου περιοχή Κάβος Γλυφάδι – Αλαιομάνδρα της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφάνειας περίπου 4.000 τ.μ., και σε συνέχεια εκδοθέντος σήματος της αστυνομίας εντοπίστηκαν:

Α. κατασκευή κτίσματος, περίπου 50 τ.μ. στη φάση επιχρισμάτων

Β. γήπεδο ποδοσφαίρου διαστάσεων 21 Χ 11,70 μ.

Γ. προσθήκη ορόφου, όπου βρισκόταν σε εξέλιξη κατασκευές, εμβαδού 60 τ.μ.

Στο συγκεκριμένο ακίνητο, παρά το γεγονός ότι υπάρχει υπαγωγή στο ν. 4495/2017, εντοπίζονται υπερβάσεις στο «κλείσιμο» ανοιχτών χώρων. Θα ζητηθεί έλεγχος νομιμότητας της υπαγωγής και στη συνέχεια θα συνταχθεί το σχετικό πόρισμα.

6) Στην εκτός σχεδίου περιοχή, στη θέση Βρύση της Μυκόνου, κατόπιν σήματος της αστυνομίας για αυθαίρετες εργασίες, σε γήπεδο επιφανείας 4 στρεμμάτων διαπιστώθηκαν: προσθήκες ως νέες κατασκευές εμβαδού 100 τ.μ. περίπου, σε υφιστάμενη κατασκευή που καλύπτεται από παλιότερες άδειες, του 1986, 1995 (200 τ.μ.), και δήλωση α/α 11785187 του ν.4495/2017 (145 τ.μ.). Θα γίνει συσχέτιση με τα στοιχεία των υπαγωγών και των σημερινών μετρήσεων και ταυτόχρονα θα σταλεί έγγραφο προς την ΥΔΟΜ για έλεγχο των υπαγωγών.

7) Σε ιδιοκτησία, αγνώστου ιδιοκτήτη, στην εκτός σχεδίου περιοχή, στη θέση Μάου της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφανείας περίπου 1 στρέμματος, εντοπίστηκαν πρόσφατες εργασίες προσθήκης κατ’ επέκταση 40 τ.μ. και προσθήκη ορόφου 60 τ.μ., σε παλαιότερη υφιστάμενη ισόγεια κατοικία 100 τ.μ. περίπου. Θα διερευνηθεί η νομιμότητα του υφιστάμενου κτίσματος.

Υπογραμμίζεται ότι όπου απαιτείται, ζητείται ο έλεγχος της νομιμότητας των οικοδομικών αδειών από την οικεία ΥΔΟΜ και όπου εντοπίζεται αυθαίρετη κατασκευή/αυθαίρετη αλλαγή χρήσης, ακολουθείται η διαδικασία που έχει θεσπιστεί από το Υπουργείο.

Ειδικότερα, με την οριστική διαπίστωση των αυθαιρεσιών, ο ιδιοκτήτης είναι υποχρεωμένος να κατεδαφίσει εντός 30 ημερών. Σε διαφορετική περίπτωση, θα βρίσκεται αντιμέτωπος με διοικητικές, αλλά και ποινικές κυρώσεις, ενώ τα προβλεπόμενα υψηλά πρόστιμα μετά τη βεβαίωσή τους αναζητούνται μέσω της ΑΑΔΕ.

Με Απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Νίκου Παπαθανάση, εντάσσεται στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το έργο: «Εντοπισμός αυθαίρετης δόμησης με σύγχρονα τεχνολογικά μέσα».

Καθοριστική συμβολή

Η συμβολή του εν λόγω έργου είναι καθοριστική για την υλοποίηση της μεταρρύθμισης -ευθύνης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρου Σκυλακάκη- που αφορά στο σύστημα παρακολούθησης του δομημένου περιβάλλοντος, του εντοπισμού και της κατεδάφισης των αυθαίρετων κατασκευών.

Ειδικότερα, στόχος είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος, το οποίο με τη χρήση νέων τεχνολογιών, σε συνδυασμό με λήψεις αεροφωτογραφιών υψηλής ανάλυσης, θα αυξάνει τη δυνατότητα των υπηρεσιών του κράτους να εντοπίζουν με τεκμηριωμένο τρόπο και να ελέγχουν περιπτώσεις αυθαίρετης δόμησης.

Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 123.988.840 ευρώ, εκ των οποίων τα 23.997.840 ευρώ θα χρηματοδοτηθούν από το Εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Μεταξύ άλλων, η πρωτοβουλία περιλαμβάνει τις εξής δράσεις:

• Προμήθεια δορυφορικών εικόνων για όλη την Επικράτεια και παραγωγή ψηφιακού ορθοφωτοχάρτη αναφοράς για 100.000 τετρ. χιλιόμετρα.
• Παραγωγή ψηφιακού ορθοφωτοχάρτη ακρίβειας έως 20 εκατ. από αεροφωτογράφηση με επανδρωμένο αεροσκάφος, κατά προτεραιότητα σε περιοχές με αυξημένα προβλήματα αυθαίρετης δόμησης.
• Δημιουργία ψηφιακού μοντέλου εδάφους και επιφάνειας και ψηφιοποίηση περίπου 2.020.000 κτισμάτων.
• Υπολογισμός κάλυψης και συνολικής δομημένης επιφάνειας κάθε κτίσματος και δημιουργία 3D μητρώου κτιρίων.
• Χρήση μηχανικής μάθησης και προσαρμοσμένων αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης.
• Δημιουργία Γραφείου Συντονισμού και παροχή υπηρεσιών υποστήριξης για την παρακολούθηση της αυθαίρετης δόμησης κατά το χρονικό διάστημα υλοποίησης του έργου, καθώς και για περίοδο 8 ετών από έμπειρους μηχανικούς.
• Εγκατάσταση και λειτουργία UAV σταθμών σε κρίσιμες περιοχές που θα υποδειχθούν, με σκοπό τη συχνή περιοδική φωτοληψία, κ.ά.

Υπουργείο ευθύνης του έργου είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Φορέας υλοποίησης το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, τόνισε:

«Με την ένταξη του έργου “Εντοπισμός αυθαίρετης δόμησης με σύγχρονα τεχνολογικά μέσα” στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, γίνεται ακόμη ένα καθοριστικό βήμα για την υλοποίηση της σημαντικής μεταρρύθμισης που σχεδιάσαμε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε σχέση με το σύστημα παρακολούθησης του δομημένου περιβάλλοντος. Αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες (drones, δορυφορικές λήψεις, αεροφωτογραφίες, κ.λπ.), κεντρική υπηρεσία του Υπουργείου θα εντοπίζει τις αυθαίρετες κατασκευές.

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, που αποτυπώθηκε σε νόμο του Κράτους την περασμένη άνοιξη, προβλέπεται, για πρώτη φορά, η προτεραιοποίηση των κατεδαφίσεων. Δίνουμε απόλυτη προτεραιότητα στην κατεδάφιση των νέων αυθαίρετων κτισμάτων, για να μηδενίσουμε τη δημιουργία νέων αυθαιρέτων και να θέσουμε έτσι τέλος σε πρακτικές δεκαετιών, που υπονομεύουν διαχρονικά τη άσκηση πολεοδομικής πολιτικής. Παράλληλα, θα επιλέγεται κάθε χρόνο και σημαντικός αριθμός παλαιότερων αυθαίρετων, προς κατεδάφιση με πολεοδομικά, χωροταξικά και περιβαλλοντικά κριτήρια».

Οι δηλώσεις Παπαθανάση και Στασινού

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Νίκος Παπαθανάσης, υπογράμμισε: «Στο πλαίσιο της ευρύτερης πολεοδομικής και χωροταξικής μεταρρύθμισης της κυβέρνησης, προχωρούμε στην αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης, χρησιμοποιώντας κάθε διαθέσιμο ευρώ τόσο από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης όσο και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, αλλά και κάθε σύγχρονο μέσο που παρέχει η τεχνολογία. Συνεχίζουμε να κάνουμε πράξη όλες τις δεσμεύσεις μας, συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε με αποφασιστικότητα χρόνιες παθογένειες με μοναδικό γνώμονα τη νομιμότητα και το όφελος των πολλών».

Ο Πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, κ. Γιώργος Στασινός, δήλωσε: «Η καταπολέμηση της αυθαίρετης δόμησης, η νομιμότητα στις κατασκευές, ο ορθός πολεοδομικός σχεδιασμός αποτελούν πάντα προτεραιότητα του ΤΕΕ. Το αποδεικνύουμε στην πράξη με αυτό το έργο. Σε λίγο καιρό, κανείς δεν θα μπορεί να χτίζει αυθαίρετα στη χώρα χωρίς να εντοπίζεται από την Πολιτεία».

Ειδικότερα, προβλέπεται ότι εάν ο ιδιοκτήτης προβεί στη νομιμοποίηση αυθαίρετων κατασκευών που είχαν εγκατασταθεί μετά την 28η .7.2011, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 20% του προστίμου ανέγερσης (από 50% στο κείμενο της διαβούλευσης) δηλαδή μείωση κατά 60%. Επίσης, προβλέπεται και πρόστιμο μη έγκαιρης κατεδάφισης, από τη διαπίστωση του αυθαιρέτου, έως την ημερομηνία έκδοσης της οικοδομικής άδειας.

Σε κτίρια που διαθέτουν οικοδομική άδεια, όπως αναφέρει ο «Ελεύθερος Τύπος», λειτουργούν βιομηχανικές και βιοτεχνικές χρήσεις και έχει συντελεστεί υπέρβαση καθ` ύψος, μέχρι δύο μέτρα, προτείνεται επιβολή προστίμου ίσο με το 10% του προστίμου ανέγερσης και μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση κατεδάφισης, από 30% που προβλεπόταν αρχικά, ήτοι μείωση των προστίμων κατά 66%.

Επιπλέον, σε σύγκριση με το κείμενο της διαβούλευσης μειώθηκε κατά 50 ευρώ το παράβολο για τους πολίτες που θέλουν να προχωρήσουν σε υποβολή καταγγελιών στο Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών. Ειδικότερα, για την υποβολή της καταγγελίας προτείνεται η καταβολή υπέρ του Πράσινου Ταμείου παραβόλου 150 ευρώ (από 200 ευρώ) μέσω της εφαρμογής «e-paravolo» της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Παράλληλα, αυξήθηκε κατά 20 ημέρες (από 10 ημέρες σε 30 ημέρες) το χρονικό διάστημα από την τοιχοκόλληση της έκθεσης αυτοψίας στο ακίνητο εντός του οποίου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ασκήσουν ενδικοφανή προσφυγή στο Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων B’.

Παράλληλα, σε μια νέα ψηφιακή πλατφόρμα θα καταχωρίζονται πολεοδομικές παρανομίες, οι οποίες θα προκύπτουν έπειτα από καταγγελίες πολιτών.

• Η υποβολή καταγγελίας για αυθαίρετα στο ηλεκτρονικό σύστημα που θα φτιάξει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) θα γίνεται επωνύμως και με παράβολο 300 ευρώ, προκειμένου να αποκλειστούν κακόβουλα κονταροχτυπήματα μεταξύ γειτόνων.
• Η «εγγύηση» θα επιστρέφεται στον καταγγέλλοντα εάν η πληροφορία επαληθευθεί από τους ελεγκτές δόμησης.

Αυτά προβλέπονται στις ρυθμίσεις του πολυνομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το οποίο αναμένεται το επόμενο διάστημα να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.

Καταγγελίες και εντοπισμός

Θα δημιουργηθεί μια διαδικτυακή πλατφόρμα για τον εντοπισμό αυθαιρέτων με χρήση δορυφορικών εικόνων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).

Ειδικότερα, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) θα δημιουργήσει ένα διαδικτυακό χαρτογραφικό πληροφοριακό σύστημα γεωεντοπισμού αυθαιρέτων, στο οποίο θα γίνεται περιοδική χαρτογράφηση και εντοπισμός κάθε νέου κτίσματος εκτός σχεδίου καθώς και ένα Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών, το οποίο θα διασυνδέεται με τις άλλες ηλεκτρονικές υπηρεσίες όπως είναι το σύστημα έκδοσης ηλεκτρονικών αδειών «e-Άδειες» κ.ά.

Η πλατφόρμα καταγγελιών, έναν μήνα μετά την ψήφιση των νέων ρυθμίσεων θα ξεκινήσει τη δοκιμαστική λειτουργία της για ένα δίμηνο και έναν μήνα αργότερα θα αρχίσει η κανονική λειτουργία της.
Οι καταγγελίες θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά από τον ενδιαφερόμενο, τον πληρεξούσιο δικηγόρο του ή από εξουσιοδοτούμενο μηχανικό κάνοντας χρήση ενός σχετικού τυποποιημένου εντύπου καταγγελίας που θα περιλαμβάνει τα στοιχεία του καταγγέλλοντος (ονοματεπώνυμο, αριθμό ταυτότητας, ΑΦΜ, διεύθυνση κατοικίας κλπ), στοιχεία για τον χωρικό εντοπισμό του ακινήτου και του ιδιοκτήτη του (εάν τα γνωρίζει) και τα δεδομένα που θα υποστηρίζουν τη βασιμότητα της καταγγελλόμενης αυθαιρεσίας.

• Για την υποβολή της καταγγελίας θα καταβάλλεται υπέρ του «Πράσινου Ταμείου» παράβολο 300 ευρώ, εκτός εάν ο καταγγέλλων είναι φορέας του Δημοσίου.

Τα έσοδα θα διατίθενται για την καταβολή των αποζημιώσεων και τα έξοδα των ελεγκτών δόμησης που θα διεξάγουν τους ελέγχους. Το παράβολο θα επιστρέφεται σε περίπτωση έστω και μερικής ευδοκίμησης της καταγγελίας.

Σε περίπτωση απόρριψης της καταγγελίας, αρχειοθέτησής της, ή παραίτησης του ενδιαφερομένου από την καταγγελία, το παράβολο θα καταπίπτει υπέρ του Πράσινου Ταμείου.

Αρμόδια υπηρεσία για την αξιολόγηση (βάσει μεγέθους αυθαιρέτου, επικινδυνότητας κλπ) και διαχείριση των καταγγελιών θα είναι η Διεύθυνση Εφαρμογής Σχεδιασμού και Ελέγχου Δομημένου Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ.

Σε κάθε περίπτωση, το σύνολο των αρμοδιοτήτων ελέγχου και επιβολής κυρώσεων για την αυθαίρετη δόμηση με τις νέες ρυθμίσεις περνά από τις πολεοδομίες στους «Ράμπο» του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ήτοι στη Γενική Διεύθυνση Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών. Αυτοί θα συγκροτούν τα ειδικά κλιμάκια ελέγχου και αυτοψίας, αποτελούμενα από τουλάχιστον δύο άτομα, ενώ οι έλεγχοι θα μπορούν να διεξάγονται και από ιδιώτες ελεγκτές δόμησης του ειδικού μητρώου που τηρείται στο ΥΠΕΝ.

Δυνατότητα προσφυγών

Κατά της έκθεσης αυτοψίας, ο ενδιαφερόμενος θα μπορεί να ασκήσει προσφυγή στο Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων εντός δέκα ημερών από την τοιχοκόλληση της έκθεσης αυτοψίας στο ακίνητο.

Δυνατότητα προσφυγής δεν θα δίνεται εάν κατά τον έλεγχο διαπιστωθεί ότι εκτελούνται οικοδομικές εργασίες (επ’ αυτοφώρω) και δεν υπάρχει έγκυρη πινακίδα του έργου, εάν πρόκειται για αυθαίρετα σε δάση, σε δημόσια κτήματα, στον αιγιαλό, στη ζώνη παραλίας, σε Α’ ζώνη αρχαιολογικού χώρου, σε ιστορικό τόπο, παραδοσιακό οικισμό κλπ. Η προσφυγή θα πρέπει να συνοδεύεται από αποδεικτικό καταβολής υπέρ του «Πράσινου Ταμείου» παράβολου:

• 200 ευρώ για παραβάσεις επιφάνειας έως και 30 τ.μ.,

• 500 ευρώ για παραβάσεις επιφάνειας έως και 80 τ.μ. και

• 1.000 ευρώ για παραβάσεις επιφάνειας άνω των 80 τ.μ.,

Η απόφαση επί της προσφυγής θα εκδίδεται μέσα σε έναν μήνα από την υποβολή της. Το παράβολο θα επιστρέφεται στον προσφεύγοντα σε περίπτωση που η προσφυγή γίνει δεκτή. Σε περίπτωση απόρριψης της προσφυγής ή παρέλευσης άπρακτης της προθεσμίας για την άσκησή της, η έκθεση αυτοψίας θα καθίσταται οριστική. Η οριστική έκθεση αυτοψίας επέχει θέση πράξης διαπίστωσης παραβάσεων, βάσει της οποίας τα αυθαίρετα κτίσματα ή κατασκευές καθίστανται άμεσα κατεδαφιστέα και επισύρουν κυρώσεις.

Ο ιδιοκτήτης αυθαίρετου από τη στιγμή που θα γίνει η αυτοψία θα έχει περιθώριο 10 ημερών για να αποδείξει τη νομιμότητα της κατασκευής. Διαφορετικά το υπουργείο Υποδομών θα πρέπει να την κατεδαφίσει σε έναν μήνα.

Θα δίνεται ωστόσο δυνατότητα προσφυγής κατά του πρωτοκόλλου κατεδάφισης στο Εφετείο, που θα πρέπει να εξετάσει την υπόθεση και να εκδώσει απόφαση εντός δυόμισι μηνών.

• Εκτός από την κατεδάφιση θα επιβάλλονται επίσης πρόστιμα ανέγερσης και μη έγκαιρης κατεδάφισης, ποινικές κυρώσεις, αναστολή της άδειας λειτουργίας της οικονομικής δραστηριότητας και διακοπή ρευματοδότησης.

Σε περίπτωση οικειοθελούς κατεδάφισης θα διαγράφεται το 50% του προστίμου ανέγερσης ενώ θα παύει και η ποινική δίωξη. Σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης προβεί στην κατεδάφιση των αυθαιρέτων κατασκευών μετά την παρέλευση της προθεσμίας τα πρόστιμα ανέγερσης θα μειώνονται ανάλογα με το πότε θα γίνει η κατεδάφιση.

Η απομείωση των προστίμων δεν θα εφαρμόζεται στις περιπτώσεις αυθαιρέτων σε δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, στον αιγιαλό, την παραλία κλπ., σε προστατευόμενες περιοχές Natura και σε περιπτώσεις εργασιών που εκτελούνται επ’ αυτοφώρω.

Σε κτίρια που διαθέτουν οικοδομική άδεια, λειτουργούν βιομηχανικές και βιοτεχνικές χρήσεις και έχει συντελεστεί υπέρβαση καθ` ύψος έως δύο μέτρα, θα επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 30% του προστίμου ανέγερσης και μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση κατεδάφισης.

Εάν τη διαδικασία κατεδάφισης αναλάβει το Ελληνικό Δημόσιο και διαπιστωθεί άρνηση των εργολάβων να εκτελέσουν συμβάσεις κατεδάφισης θα μπορεί, ο Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, με απόφασή του, να επιβάλλει πρόστιμο από 6.000 ευρώ έως 10.000 ευρώ, ανάλογα με το βάρος της παράβασης, βάσει της οποίας επιβάλλεται η κατεδάφιση.

• Οι προωθούμενες ρυθμίσεις προβλέπουν ότι θα κατεδαφίζεται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα το σύνολο των νέων χωρίς άδεια αυθαιρέτων κατασκευών που κατασκευάστηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024.

Πρωτόκολλα κατεδάφισης που θα έχουν εκδοθεί έως την έναρξη ισχύος των προωθούμενων ρυθμίσεων θα εκτελούνται με βάση τη χρονική σειρά εγκατάστασης της αυθαιρεσίας, έως και τις 31-12-2024.

Τσουχτερά πρόστιμα

Τα πρόστιμα ανέγερσης θα υπολογίζονται βάσει της αξίας του αυθαιρέτου επί το συντελεστή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Η αξία του αυθαιρέτου θα υπολογίζεται ως το γινόμενο της επιφάνειάς του, πολλαπλασιαζόμενης επί την τιμή ζώνης της περιοχής του ακινήτου ενώ ο συντελεστής περιβαλλοντικής επιβάρυνσης θα ορίζεται σε 1,2 για σοβαρές αυθαιρεσίες (εντός περιοχών Natura, δασών, ρεμάτων, αιγιαλού κ.ά.) και σε 1 για τις υπόλοιπες περιπτώσεις αυθαιρέτων.

• Το ελάχιστο ύψος του προστίμου ανέγερσης ξεκινά από 250 έως 1.500 ευρώ ανάλογα με την περίπτωση.

Από την τοιχοκόλληση της έκθεσης αυτοψίας έως την κατεδάφιση ή τη νομιμοποίηση των αυθαιρέτων, εφόσον προβλέπεται, θα μπορεί να επιβάλλεται για κάθε έτος μη αποκατάστασης της αυθαιρεσίας, πρόστιμο μη έγκαιρης κατεδάφισης, το οποίο θα ισούται με το 50% του προστίμου ανέγερσης. Τα πρόστιμα ανέγερσης των αυθαιρέτων θα καταβάλλονται σε 30 ισόποσες μηνιαίες δόσεις και τα πρόστιμα μη έγκαιρης κατεδάφισης σε 12 μηνιαίες δόσεις.

Αν το οφειλόμενο πρόστιμο εξοφληθεί ολόκληρο εντός του πρώτου μήνα από τη βεβαίωση του προστίμου στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία, θα παρέχεται έκπτωση 30%. Τα επιβαλλόμενα πρόστιμα, θα αποδίδονται κατά 75% στο «Πράσινο Ταμείο» για δράσεις ελέγχου και καταστολής της αυθαίρετης δόμησης, καθώς και περιβαλλοντικού ισοζυγίου και κατά 25% στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών για την διενέργεια των κατεδαφίσεων.

Ποινικές κυρώσεις

Οι ιδιοκτήτες, οι εντολείς κατασκευής, εγκατάστασης αυθαιρέτων κατασκευών ή αλλαγών χρήσεως και οι εργολάβοι θα τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο ετών και με χρηματική ποινή από 12.600 ευρώ έως και 54.000 ευρώ. Με την ίδια ποινή θα τιμωρούνται και οι μηχανικοί που εκπόνησαν τις μελέτες ή έχουν την επίβλεψη του έργου.

Αν πρόκειται για αυθαίρετο χώρο, ο οποίος χρησιμοποιείται για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας θα επιβάλλεται προσωρινή αφαίρεση της άδειας ή της έγκρισης λειτουργίας και θα σφραγίζεται ο χώρος και ο εξοπλισμός.

Ταυτόχρονα με τις κυρώσεις θα μπορεί να επιβάλλεται και διακοπή ρευματοδότησης κατόπιν σχετικού αιτήματος της Γενικής Διεύθυνσης Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών προς τον ΔΕΔΔΗΕ.

«Θα περάσουμε ρύθμιση που θα επαναφέρει το δικαίωμα της τακτοποίησης για τα αυθαίρετα που ανήκουν στην κατηγορία 5, για να κλείσει μια εκκρεμότητα που έχει δημιουργήσει πολλές παρενέργειες» τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος, προκειμένου να δικαιολογήσει τις παρενέργειες που έχουν προκληθεί από τη μη τακτοποίηση, αναφέρθηκε στην περίπτωση ενός δήμου στη Βόρεια Ελλάδα που έχει 14 αυθαίρετα ακίνητα χωρίς άδεια (11 σχολικά κτίρια και ένα πρώην δημαρχείο), όπου δεν μπορεί να προβεί σε ενεργειακή αναβάθμιση, αφού προϋπόθεση για την ενεργειακή αναβάθμιση είναι τα κτίρια να έχουν τακτοποιηθεί.

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος στάθηκε και σε μιαν άλλη περίπτωση. Οπως είπε, εάν σε ένα κτίριο έχουν τακτοποιηθεί αυθαιρεσίες που ανήκουν στις κατηγορίες από 1 έως 4, στην περίπτωση που υπάρχει – και – μια μεγάλη αυθαιρεσία (κατηγορία 5) το ακίνητο δεν μπορεί να μεταβιβαστεί.

«Εχετε ένα κτίριο, μια πολυκατοικία, η οποία έχει μια αυθαιρεσία που ανήκει στην κατηγορία 5. Θέλετε να κάνετε σύσταση οριζοντίου ιδιοκτησίας για να το μεταβιβάσετε στα παιδιά σας, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει» συμπλήρωσε ο Νίκος Ταγαράς.

Σημειώνεται πως η τακτοποίηση των αυθαιρέτων της κατηγορίας 5 έληξε (με σχετικό νόμο) το 2020, με εξαίρεση όσα αποκτήθηκαν με leasing, ανήκουν στην ΕΤΑΔ ή βρίσκονται σε περιοχές που κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Για αυτά τα αυθαίρετα η προθεσμία για την τακτοποίησή τους λήγει το 2025.

Εκτός σχεδίου δόμηση

Στο μεταξύ, 15 εργάσιμες ημέρες (έως τις 9 Δεκεμβρίου) έχουν στη διάθεσή τους εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες που διαθέτουν αγροτεμάχια μικρότερα των 4 στρεμμάτων (δηλαδή γήπεδα 750, 1.200 και 2.000 τ.μ.) σε εκτός σχεδίου περιοχές για να κατοχυρώσουν – με βάση τα όσα προβλέπονται σήμερα – την περιουσία τους.

Εάν δεν το κάνουν, τότε θα πρέπει να περιμένουν την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού κάθε περιοχής που θα καθορίζει τους όρους δόμησης και τις επιτρεπόμενες χρήσεις, για να εξακριβώσουν αν και πόσο μπορούν χτίσουν προκειμένου να αξιοποιήσουν την περιουσία τους.

Η διαδικασία της κατοχύρωσης αυτών των οικοπέδων που σήμερα θεωρούνται κατά παρέκκλιση άρτια και οικοδομήσιμα, απλουστεύεται, με βάση τα όσα ανέφερε χθες ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Νίκος Ταγαράς.

Ειδικότερα, ενώ μέχρι σήμερα ήταν απαραίτητο οι ιδιοκτήτες έως τις 9 Δεκεμβρίου να έχουν εξασφαλίσει – μέσω του μηχανικού – προέγκριση της οικοδομικής άδειας, γεγονός που σημαίνει πως θα έπρεπε να έχουν κάνει τουλάχιστον την αρχιτεκτονική μελέτη (με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε χρήμα και χρόνο), τώρα το σκηνικό απλουστεύεται.

Ετσι, σύμφωνα με όσα είπε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος, πάλι έως τις 9 Δεκεμβρίου (η ημερομηνία δεν αλλάζει), αντί της προέγκρισης της οικοδομικής άδειας, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν (εναλλακτικά) να υποβάλουν – μέσω του μηχανικού τους – αίτηση με τα στοιχεία που απαιτούνται για την προέγκριση (χωρίς να την έχουν πάρει). Σε ό,τι αφορά τώρα την αρχιτεκτονική μελέτη (που απαιτείται), σύμφωνα με τον Νίκο Ταγαρά, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να προχωρήσουν την απαιτουμένη διαδικασία μόνο με το τοπογραφικό και το συμβόλαιο (με τον τίτλο), όπου θα αποδεικνύεται το δικαίωμα της παρέκκλισης, υπό την προϋπόθεση ότι θα πρέπει εφόσον κάνουν την αίτηση για θεώρηση των όρων δόμησης με τα συγκεκριμένα δικαιολογητικά (τοπογραφικό και συμβόλαιο), μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου του 2023, να έχουν υποβάλει την αίτηση για προέγκριση ή για έγκριση της οικοδομικής άδειας.

Στην τοποθέτηση του προέδρου της ΠΟΜΙΔΑ πως είναι πολύ σύντομη η προθεσμία για την έκδοση του τοπογραφικού, ο Νίκος Ταγαράς απάντησε πως αυτός που θέλει να το κάνει προλαβαίνει αν το κάνει ηλεκτρονικά. «Θα υπάρχει το αντίστοιχο κουτάκι, όπου κλικάροντας το κουτάκι που θα αναφέρεται στις παρεκκλίσεις αυτόματα θα ενεργοποιείται το σύστημα. Αυτή η εφαρμογή θα ισχύει μόνο για τις παρεκκλίσεις, δεν θα χρειάζεται τίποτα άλλο πέρα από το τοπογραφικό» τόνισε. 

Απλοποιείται η έκδοση αδειών

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο θέμα της απλοποίησης και επιτάχυνσης της έκδοσης οικοδομικών αδειών από την ΥΔΟΜ.

Οπως είπε, ο ιδιοκτήτης – διά του μηχανικού του – θα έχει το δικαίωμα να μην προχωρήσει τη διαδικασία για να πάρει την προέγκριση (για λόγους ταχύτητας), αναλαμβάνοντας όμως και την ευθύνη να προχωρήσει χωρίς την προέγκριση στην έγκριση οικοδομικής άδειας και χωρίς έλεγχο από την αρμόδια υπηρεσία.

Η πρώτη αμυντική κίνηση που καλείται να διαχειριστεί η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, υπό την πίεση και της προεκλογικής περιόδου στην οποία εισέρχεται η χώρα, αφορά την επέκταση της δυνατότητας δόμησης στα μικρά οικόπεδα, η οποία εκπνέει στις 9 Δεκεμβρίου.

Εάν δεν δοθεί άλλη παράταση, από τις αρχές του 2023 όσοι έχουν οικόπεδα των 750, 1.200 και 2.000 τετραγωνικών μέτρων σε εκτός σχεδίου περιοχές δεν θα μπορούν να εκδώσουν οικοδομική άδεια και θα πρέπει να περιμένουν την εκπόνηση του Τοπικού ή του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ ή ΕΠΣ) της περιοχής, το οποίο θα καθορίζει τους όρους δόμησης και τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης για να εξακριβώσουν αν μπορούν να αξιοποιήσουν την περιουσία τους.

Με τον νόμο 4759/2020 για τον εκσυγχρονισμό της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας, που ψηφίστηκε επί θητείας του, οι όροι για την εκτός σχεδίου δόμηση, δηλαδή για τη δόμηση σε περιοχές εκτός των ορίων των πόλεων και των οικισμών, τροποποιήθηκαν και καταργήθηκαν οι παρεκκλίσεις που επέτρεπαν οικοδόμηση σε οικόπεδα κάτω των τεσσάρων στρεμμάτων.

Ποιους αφορούν οι περιορισμοί

Οι περιορισμοί αφορούν οικόπεδα που έχουν πρόσωπο σε χαρακτηρισμένο δρόμο εθνικό, επαρχιακό, δημοτικό ή κοινοτικό και ανάλογα με τον χρόνο δημιουργίας του οικοπέδου σε εκτός σχεδίου περιοχή ξεκινούν: από τα 750 μέτρα αν είναι πριν από το 1962, τα 1.200 μέτρα αν είναι πριν από το 1964, τα δύο στρέμματα αν είναι πριν από το 1978 και ανάλογα με την απόσταση από τα σχέδια πόλης και τους οικισμούς, στη ζώνη των 500 μέτρων, υπάρχει και η αρτιότητα των δύο στρεμμάτων, αν είναι προϋφιστάμενα του 1977.

Αρμόδιες πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας τονίζουν στο «business stories» ότι το ΥΠΕΝ επεξεργάζεται ρύθμιση που θα δίνει πίστωση χρόνου στους ιδιοκτήτες των οικοπέδων για τη δόμηση στα εκτός σχεδίου.

Πρόκειται για την απόλυτη θωράκιση του περιβάλλοντος από την άναρχη δόμηση έπειτα από έναν σχεδόν αιώνα εφαρμογής της εκτός σχεδίου δόμησης, η οποία προβλέφθηκε για πρώτη φορά με νομοθετικό διάταγμα του 1923. Από τότε μέχρι σήμερα κύλισε πολύ νερό στο αυλάκι. Από τη δεκαετία του ’60, όταν ξεκίνησε η κατά παρέκκλιση δόμηση και για περισσότερα από 60 χρόνια, οι πολίτες της χώρας είχαν το πλεονέκτημα να χτίζουν σε οικόπεδα που έπρεπε να ήταν κανονικά αγροκτήματα!

Μια πολιτική που συνέβαλε στο «ξεχείλωμα» των πόλεων και στη δόμηση της υπαίθρου – με τα γνωστά σε όλους επακόλουθα.

Για την πολιτική ηγεσία ο πολεοδομικός σχεδιασμός παραμένει ένα εθνικό στοίχημα που πρέπει να κερδίσει για να μπουν τάξη και κανόνες στον χώρο αποφεύγοντας συγκρούσεις και αξιοποιώντας επενδύσεις που πολλές φορές έχουν χαθεί λόγω της έλλειψης αυτού του σχεδιασμού. «Γι’ αυτό και ευελπιστούμε να βρούμε τη χρυσή τομή ανάμεσα στην αξία και την προστασία» ανέφερε.

Κατηγορία 5 και αυθαίρετα σε δάση

Η αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης για τις μεγάλες πολεοδομικές παραβάσεις της κατηγορίας 5 είναι η επόμενη μεγάλη πολεοδομική εκκρεμότητα για το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για την οποία η πολιτική ηγεσία αναζητά την τελευταία τριετία τη χρυσή τομή για να την επιλύσει.

Από το 2020, οι ιδιοκτήτες με τις μεγάλες αυθαιρεσίες έχουν χάσει τη δυνατότητα (με ορισμένες εξαιρέσεις όπως ακίνητα τραπεζών, ακίνητα κληρονομιών, leasing) να τακτοποιούν για 30 χρόνια τα αυθαίρετά τους. Το ΥΠΕΝ σχεδιάζει να εκτονώσει την κοινωνική πίεση που διαμορφώνεται μέσω της Τράπεζας Γης και της εξαγοράς συντελεστή δόμησης από τους ιδιοκτήτες των διατηρητέων. Επιπλέον, όλα τα αυθαίρετα της κατηγορίας 5 προβλέπεται ότι θα δηλωθούν στην πλατφόρμα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Παρά τη δικαιολογημένη καχυποψία που υπάρχει για τους επίμαχους ελέγχους που επικαλούνται διαχρονικά οι νόμοι ως φόβητρο, χωρίς επί της ουσίας να τηρούν, στο ΥΠΕΝ δηλώνουν ότι αυτή τη φορά ο έλεγχος θα είναι εξονυχιστικός.

Στόχος είναι να γίνει για όλες τις δηλώσεις και όχι δειγματοληπτικά στο 5%, όπως προβλεπόταν μέχρι σήμερα, προκειμένου να μην ενταχθούν στο καθεστώς της τακτοποίησης ακίνητα που βρίσκονται σε γκρίζες ζώνες.

Το αμέσως επόμενο βήμα αφορά τους ιδιοκτήτες αυθαιρέτων που βρίσκονται εντός «οικιστικών πυκνώσεων» (πυρήνες αυθαιρέτων μέσα σε δάση και δασικές εκτάσεις), στους οποίους θα δώσει υπό προϋποθέσεις τη δυνατότητα της προσωρινής εξαίρεσης από την κατεδάφιση για 30 χρόνια με την καταβολή παράβολου ύψους 250 ευρώ, εκτός συγκεκριμένων εξαιρέσεων (ακίνητα σε ρέματα, αιγιαλό, προστατευόμενες περιοχές, αρχαιολογικούς χώρους κ.ά).

Με ρύθμιση που ψήφισε το υπουργείο τον περασμένο Ιούλιο, ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής των σχετικών αιτημάτων που θα υποβληθούν οικειοθελώς από τους πολίτες έχει τεθεί η 31η Δεκεμβρίου 2022, ημερομηνία όμως που κρίνεται σαφές ότι θα πρέπει να παραταθεί λόγω καθυστέρησης στην έναρξη της υποδοχής των αιτήσεων. Η υπαγωγή στη ρύθμιση οδηγεί σε αναστολή των κυρώσεων που έχουν ήδη επιβληθεί στις παράνομες κατασκευές (π.χ. καταλογισμένα πρόστιμα, κατεδαφίσεις), καθώς και σε προστασία από νέες κυρώσεις έως ότου προσδιοριστεί τελικά από την Πολιτεία η τύχη τους.

Την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε η λειτουργία της ειδικής πλατφόρμας υποβολής αιτήσεων, κατόπιν πολύμηνης αναμονής, στην οποία στελέχη του ΥΠΕΝ εκτιμούν ότι θα προσφύγουν πάνω από 1 εκατομμύριο πολίτες. Τα υπό αμφισβήτηση στρέμματα υπολογίζονται περίπου στα 300.000, από τα οποία περίπου 100.000 είναι στην Αττική.

Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι αφού συγκεντρωθούν όλα τα αιτήματα, θα γίνει καταγραφή της δόμησης στις περιοχές που περιλαμβάνονται στους δασικούς χάρτες, μέσω της εκπόνησης μιας οικονομοτεχνικής μελέτης ανά Περιφέρεια πλην της Αττικής όπου προβλέπονται τρεις, λόγω και της έκτασης του φαινομένου.

Στις μελέτες αυτές, πέρα από τον αριθμό, το εμβαδόν και την κάλυψη των κτιρίων και κατασκευών, θα καταγράφονται οι συνέπειες της διατήρησής τους στο περιβάλλον, θα εξετάζεται η αναγκαιότητα άμεσης κατεδάφισής τους και θα αναλύονται οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες τόσο σε περίπτωση κατεδάφισης, όσο και σε περίπτωση προσωρινής διατήρησης των αυθαίρετων κατασκευών.

Θα ακολουθήσει έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τις οικονομοτεχνικές μελέτες και θα ορίζει ποιες οικιστικές πυκνώσεις εξαιρούνται προσωρινά από την κατεδάφιση.

Η παράταση αφορά τόσο στην ηλεκτρονική υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών για περιπτώσεις υπαγωγών στον ν. 4178/2013, οι οποίες δεν μεταφέρονται στον ν. 4495/2017 και τις περιπτώσεις υπαγωγής στον ν. 4014/2011 που έχουν μεταφερθεί στον ν. 4178/2013, όσο και στις περιπτώσεις υπαγωγής στον ν. 4495/2017.

Ειδικότερα:

• Σε κάθε περίπτωση, όταν υπάρχει υποχρέωση σύνταξης Ηλεκτρονικής Ταυτότητας  Κτιρίου, ο μηχανικός θα οφείλει να προβεί αμελλητί στην ολοκλήρωση της ανάρτησης των απαραίτητων δικαιολογητικών υπαγωγής ανεξαρτήτως των ανωτέρω προθεσμιών.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, δήλωσε: «Ανταποκρινόμενοι στις έκτακτες συνθήκες και καθυστερήσεις που δημιουργεί η υγειονομική κρίση, δίνουμε την αναγκαία χρονική παράταση στους μηχανικούς για την ανάρτηση των δικαιολογητικών υπαγωγών για την τακτοποίηση αυθαιρέτων. Δημιουργούμε το θεσμικό πλαίσιο για μια νέα ηλεκτρονική εποχή νομιμότητας και ολοκληρωμένης προσέγγισης στα θέματα γης και δομημένου περιβάλλοντος. Για την εφαρμογή του πλαισίου αυτού στηριζόμαστε στην καθημερινή δουλειά των μηχανικών, τους οποίους θεωρούμε συμπαραστάτες στην προσπάθεια η χώρα μας να αλλάξει σελίδα».

Ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αρμόδιος για θέματα Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος, Νίκος Ταγαράς, δήλωσε: «Είναι σε γνώση μας ο μεγάλος όγκος εργασίας του τεχνικού κόσμου όπως και οι δυσκολίες που προκύπτουν από τις συνθήκες της πανδημίας του κορωνοϊού. Γι’ αυτό, δίνουμε χρονικό περιθώριο ώστε να διεκπεραιωθούν οι αναρτήσεις των απαιτούμενων δικαιολογητικών υπαγωγών αυθαιρέτων».

Ενα από τα σενάρια που εξετάζει η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και φαίνεται να είναι από τα επικρατέστερα είναι οι αυθαιρετούχοι να αγοράζουν τον υπόλοιπο συντελεστή από εκείνους που έχουν διατηρητέα μνημεία και επιθυμούν να τα ανακαινίσουν σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του Ελεύθερου Τύπου της Κυριακής.

Η διαδικασία

Πώς όμως θα γίνεται αυτό; Μέσω της Ψηφιακής Τράπεζας Γης θα υπάρχει η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες των διατηρητέων μνημείων να δίνουν το υπόλοιπο του συντελεστή και να λαμβάνουν χρήματα για την αποκατάσταση του ακινήτου τους.

Ετσι, η Ψηφιακή Τράπεζα Γης θα αγοράζει συντελεστή από τους ιδιοκτήτες των διατηρητέων ή και των χαρακτηρισμένων μνημείων και θα τον πουλά σε αυτούς οι οποίοι έχουν αυθαίρετα με πολύ μεγάλες παραβάσεις, που κατά τον νόμο έχουν υποχρέωση αγοράς συντελεστή μεσοπρόθεσμα. Αυτοί που θα λαμβάνουν τα χρήματα δίνοντας συντελεστή θα υποχρεούνται στην αποκατάσταση των διατηρητέων τους και εκείνοι που θα αγοράζουν τον συντελεστή θα έχουν υποχρέωση στη σύννομη τακτοποίηση των παραβάσεών τους.

Πρώτοι στην Τράπεζα Γης θα εγγραφούν αυτοί που κατέχουν ήδη τίτλους μεταφοράς συντελεστή και, έτσι, θα εισπράξουν πρώτοι τις καταβολές, σε σχέση με όσους πρέπει να τακτοποιήσουν αυθαίρετα.

Η Ψηφιακή Τράπεζα Γης θα μπορεί, επίσης, να υλοποιεί ανταλλαγές εκτάσεων οικοδομικών συνεταιρισμών, οι οποίες είναι μπλοκαρισμένες είτε επειδή είναι δασικές είτε για άλλο λόγο και δεν είναι οικοδομήσιμες, με άλλες δημόσιες εκτάσεις οι οποίες είναι διαθέσιμες και μπορούν να οικοδομηθούν. Παράλληλα, θα επιτρέπει σε δήμους να πωλούν συντελεστή από δεσμευμένα αδόμητα ακίνητα, προκειμένου να αποκτούν πόρους για να απαλλοτριώσουν επιπλέον οικόπεδα, με σκοπό να κατασκευάσουν κοινόχρηστους χώρους.

Η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, που έχει ετοιμάσει και θα λειτουργεί το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, είναι επί της ουσίας πλατφόρμα ηλεκτρονικής – απρόσωπης αγοράς και πώλησης δικαιωμάτων δόμησης με χρηματική αξία, με πωλητές και αγοραστές να καταχωρίζουν τα δικαιώματά τους προκειμένου να προχωρήσουν σε αγοραπωλησία.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του υπουργείου Περιβάλλοντος, στη χώρα μας παραμένουν σε εκκρεμότητα συνολικά 3.837 Τίτλοι Δικαιώματος Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης, οι οποίοι αντιστοιχούν σε 428.602 τ.μ. μεταφερόμενης επιφάνειας. Συνολικά έχουν εκδοθεί 19.763 Τίτλοι (έγκυροι και άκυροι). Η συνολική μεταφερόμενη επιφάνεια που αντιστοιχεί στους αρχικούς Τίτλους είναι 1.125.815 τ.μ.

Δεν είναι για όλους 

Οπως εξηγούν οι ίδιες πηγές  σκοπός της ρύθμισης που θα έρθει το επόμενο διάστημα είναι να υπαχθούν ιδιοκτήτες οι οποίοι δεν έχουν ακίνητα που ανεγέρθηκαν μετά την 28η Ιουλίου 2011, ημερομηνία που αποτελεί «κόκκινη γραμμή».

Προκειμένου, λοιπόν, να μη γίνουν αιτήσεις για κατοικίες στις οποίες δεν προβλέπεται υπαγωγή στη ρύθμιση, αναμένεται να γίνεται έλεγχος σε όλες τις δηλώσεις για την κατηγορία 5.

Ο έλεγχος στην περίπτωση των εν λόγω αιτήσεων δεν θα είναι δειγματοληπτικός στο 5% του συνόλου, όπως ήδη προβλέπει η νομοθεσία, αλλά οι υπαγωγές της συγκεκριμένης κατηγορίας θα ελέγχονται αυστηρά μία προς μία, ολοκληρωτικά και προς κάθε κατεύθυνση και, έτσι, καμία υπαγωγή δεν θα εισέρχεται στην πλατφόρμα άνευ ελέγχου και παρατηρήσεων.

Ταυτόχρονα, όλα τα αυθαίρετα της κατηγορίας 5 θα δηλωθούν κανονικά στην πλατφόρμα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου αποκλειστικά ηλεκτρονικά.

Οπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, τα πρόστιμα στην περίπτωση αυτής της κατηγορίας θα είναι προσαυξημένα, ενώ τα χρήματα που θα καταβάλλονται από την τακτοποίηση αποκλειστικά των συγκεκριμένων αυθαιρέτων, τα οποία είναι άλλωστε και τα μεγαλύτερα σε επίπεδο εσόδων, θα κατευθύνονται σε έναν ξεχωριστό κωδικό του Πράσινου Ταμείου με στόχο να χρησιμοποιηθούν για την αποζημίωση δεσμευμένων οικοπέδων για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων.

Με αυτόν τον τρόπο ουσιαστικά τα ποσά θα επιστραφούν στις τοπικές κοινωνίες τηρώντας το περιβαλλοντικό ισοζύγιο.

Σύμφωνα, πάντως, με όσα προκύπτουν από τα διαθέσιμα στοιχεία των πολιτών που έχουν ήδη υπαχθεί στη ρύθμιση τακτοποίησης αυθαιρέτων, οι περισσότερες παρεμβάσεις αφορούν σε αλλαγές χρήσης και ημιυπαίθριους χώρους, κατέχοντας, μάλιστα, σημαντικό μερίδιο στην πίτα των κτισμάτων που έχουν κάνει υπαγωγή στην πλατφόρμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, καθώς αποτελούν 1 στις 3 δηλώσεις.

ΤΑ ΠΡΟΣΤΙΜΑ

Περισσότερα από 4 δισ. ευρώ έχουν υπολογιστεί ως τα έσοδα του Δημοσίου από τα πρόστιμα που προέρχονται από τις τακτοποιήσεις αυθαιρέτων της κατηγορίας 5 με τον ν. 4178/13 και τον ν. 4495/17.

Παράβολα

•  250 ευρώ για αυθαίρετη κατασκευή/χρήση μέχρι 100 τ.μ.
•  500 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 100 τ.μ. και μέχρι 500 τ.μ.
• 1.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 500 τ.μ. και μέχρι 2.000 τ.μ.
•  4.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 2.000 τ.μ. και μέχρι 5.000 τ.μ.
•  10.000 ευρώ για κτίριο/χρήση άνω των 5.000 τ.μ.

 Πώς διαμορφώνονται τα πρόστιμα για τις υπόλοιπες 4 κατηγορίες αυθαιρέτων

• Κατά 10%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση βρίσκεται σε περιοχές προστασίας για τις οποίες έχουν εκδοθεί και ισχύουν Προεδρικά Διατάγματα καθορισμού όρων δόμησης.
• Κατά 20%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση είχε υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου από την 1η Οκτωβρίου 2020 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2021.
• Κατά 25%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί από την 1η Οκτωβρίου 2021 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2022.
• Κατά 30%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου από την 1η Οκτωβρίου 2022 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2023.
• Κατά 35%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί από την 1η Οκτωβρίου 2023 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2024.
• Κατά 40%, αν η αυθαίρετη κατασκευή ή χρήση υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου από την 1η Οκτωβρίου 2024 μέχρι τις 31 Μαρτίου 2026.

 Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου

Υπενθυμίζεται ότι η διαδικασία τακτοποίησης για τις υπόλοιπες 4 κατηγορίες αυθαιρέτων τρέχει κανονικά και πραγματοποιείται μέσω της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Ειδικότερα, οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων κατηγορίας 1 – 4 που έχουν ενταχθεί στη ρύθμιση τακτοποίησης θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η διαδικασία θεωρείται ολοκληρωμένη μόνον όταν ο ιδιοκτήτης του ακινήτου έχει ολοκληρώσει την Ηλεκτρονική Ταυτότητα της ιδιοκτησίας του, δηλαδή η μη έκδοσή της θα ισοδυναμεί με μη τακτοποίηση της αυθαιρεσίας. Επομένως, για τη μεταβίβαση του ακινήτου, προϋπόθεση είναι η τακτοποίηση και η έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου.

Σημειώνεται ότι η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου είναι ένας ηλεκτρονικός φάκελος που περιέχει όλα τα έγγραφα και τις πληροφορίες, όπως η οικοδομική του άδεια, το πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης, τα σχέδια κατόψεων, ο πίνακας χιλιοστών, δηλώσεις υπαγωγής στον νόμο των αυθαιρέτων και τα αντίστοιχα σχέδια, το ΚΑΕΚ κ.λπ.

Με λίγα λόγια, έχει όλες τις τεχνικές πληροφορίες και έγγραφα για την ιδιοκτησία.

 Ευνοϊκές ρυθμίσεις που είναι σε ισχύ 

1. Εξόφληση προστίμων σε 100 δόσεις.
2. Μείωση 20% σε όσους θα πληρώσουν εφάπαξ το πρόστιμο.
3. Μείωση 10% σε όσους θα καταβάλουν το 30% του προστίμου.
4. Δόσεις με 50 ευρώ τον μήνα.
5. Παράταση επιπλέον δύο ετών στην τακτοποίηση αυθαίρετων σε όσους αδυνατούν οικονομικά να πληρώσουν τα πρόστιμα.
6. Επιπλέον μείωση σε όσους έχουν μία και μοναδική κατοικία.
7. Μειώσεις από 15% έως και 30% σε πολλές ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, όπως ΑμεΑ, πολύτεκνοι, τρίτεκνοι, άνεργοι, δικαιούχοι Εισοδήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, παλιννοστούντες.
8. Δυνατότητα νομιμοποίησης αυθαιρέτου σε εξ αδιαιρέτου οικόπεδο εντός σχεδίου, χωρίς τη συμφωνία όλων των συνιδιοκτητών.
9. Εκπτωση 30% σε όσους έχουν αυθαίρετο σε οικισμό που έχει χαρακτηριστεί «στάσιμος».
10. Εκπτώσεις έως 60% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας.
11. Μείωση 30% έως 50% για κτίσματα που ολοκλήρωσαν την ενεργειακή αναβάθμιση.

Πηγη: eleftherostypos.gr 

Συγκεκριμένα το ΥΠΝ αποφάσισε την παράταση στην καταληκτική ημερομηνία υποβολής των δικαιολογητικών για τις περιπτώσεις υπαγωγής στον ν. 4178/2013 (οι οποίες δεν μεταφέρονται στον ν. 4495/2017) και για τις περιπτώσεις υπαγωγής στον ν. 4014/2011 (που έχουν μεταφερθεί στον ν. 4178/2013), προβλέπεται πλέον από το άρθρο του 217 του νόμου για τις δημόσιες συμβάσεις που ψηφίστηκε την Πέμπτη από τη βουλή.

Οι καταληκτικές ημερομηνίες είναι διαδοχικές και η πρώτη από αυτές είχε λήξει, κατόπιν των παρατάσεων που είχαν δοθεί, στις 8 Φεβρουαρίου 2021.

Με τη ρύθμιση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι καταληκτικές ημερομηνίες μετατίθενται εντός του 2022 και ειδικότερα στις ημερομηνίες 8.2.2022, 8.5.2022 και 8.8.2022.

Η τροπολογία συμπεριλαμβάνεται στο ν/σ με τίτλο «Σχέδιο νόμου για τον εκσυγχρονισμό, την απλοποίηση και την αναμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου των δημοσίων συμβάσεων και ειδικότερες ρυθμίσεις για τις προμήθειες στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας και λοιπές διατάξεις». Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν θα ανασταλούν οι κατεδαφίσεις των αυθαιρέτων κατασκευών σε αιγιαλό και δασικές εκτάσεις που δεν έχουν επαγγελματικό χαρακτήρα και είναι επικίνδυνες για την ασφάλεια των πολιτών.