Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε αγαθά αξίας 627,8 δισ. ευρώ από χώρες εκτός ΕΕ και εξήγαγε αγαθά αξίας 640,5 δισ. ευρώ. Σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 1,7%, ενώ οι εξαγωγές υποχώρησαν οριακά κατά 0,1%.

Σε ετήσια βάση, δηλαδή σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2025, τόσο οι εισαγωγές όσο και οι εξαγωγές κατέγραψαν πτώση, κατά 3,3% και 8,8% αντίστοιχα.

Η Κίνα παρέμεινε ο μεγαλύτερος προμηθευτής της ΕΕ, με εισαγωγές αξίας 145,3 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 23,1% του συνόλου των εισαγωγών. Στη δεύτερη θέση βρέθηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες με 85,9 δισ. ευρώ ή 13,7%, ενώ ακολούθησαν το Ηνωμένο Βασίλειο με 39,5 δισ. ευρώ (6,3%), η Ελβετία με 36,7 δισ. ευρώ (5,8%) και η Τουρκία με 24,6 δισ. ευρώ (3,9%).

Σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του 2025, οι εισαγωγές της ΕΕ μειώθηκαν από την Τουρκία κατά 7,5%, από τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά 5,7% και από το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 3,4%.

Στο πεδίο των εξαγωγών, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατήρησαν τη θέση του σημαντικότερου εξαγωγικού προορισμού της ΕΕ, με ευρωπαϊκές εξαγωγές ύψους 119,4 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 18,6% του συνόλου. Ακολούθησε το Ηνωμένο Βασίλειο με 88,7 δισ. ευρώ (13,8%), η Ελβετία με 57,2 δισ. ευρώ (8,9%), η Κίνα με 47,6 δισ. ευρώ (7,4%) και η Τουρκία με 27,1 δισ. ευρώ (4,2%).

Ωστόσο, οι μεγαλύτερες μειώσεις στις ευρωπαϊκές εξαγωγές σε ετήσια βάση καταγράφηκαν στις αποστολές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες κατέρρευσαν κατά 30,4%. Ακολούθησαν η Τουρκία με πτώση 8,2% και η Κίνα με μείωση 7,9%.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, μεγάλο ποσοστό των παιχνιδιών που εξετάστηκαν περιείχε υψηλά επίπεδα χημικών ουσιών, ενώ αρκετά θεωρήθηκαν επικίνδυνα λόγω αποσπώμενων εξαρτημάτων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πνιγμό σε παιδιά. Παράλληλα, πολλοί φορτιστές που διατίθενταν μέσω της πλατφόρμας απέτυχαν σε βασικούς ελέγχους ασφαλείας.

Οι ευρωπαϊκές αρχές επέρριψαν επίσης ευθύνες στους αλγόριθμους προτάσεων της Temu, υποστηρίζοντας ότι συνέβαλαν στη διάδοση παράνομων και επικίνδυνων προϊόντων.

«Η Temu έχει ξεκάθαρα υποτιμήσει τους κινδύνους των υπηρεσιών της», δήλωσε η επίτροπος Τεχνολογίας της ΕΕ, Χένα Βίρκουνεν, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης δημοσιογράφων.

Το πρόστιμο επιβλήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Digital Services Act (DSA), ο οποίος υποχρεώνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες με περισσότερους από 45 εκατ. χρήστες στην ΕΕ να εντοπίζουν και να περιορίζουν τους κινδύνους που προκύπτουν από τις υπηρεσίες τους. Οι παραβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε πρόστιμα έως και 6% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου μιας εταιρείας.

Η Temu, θυγατρική της κινεζικής PDD Holdings, είναι μόλις η δεύτερη εταιρεία που τιμωρείται βάσει του συγκεκριμένου νόμου, μετά το πρόστιμο ύψους 120 εκατ. ευρώ που είχε επιβληθεί τον Δεκέμβριο του 2025 στην πλατφόρμα X του Έλον Μασκ.

Η PDD αναδείχθηκε σε έναν από τους ισχυρότερους παίκτες του κινεζικού ηλεκτρονικού εμπορίου, προσφέροντας χαμηλού κόστους προϊόντα σε μικρότερες πόλεις και αγροτικές περιοχές της Κίνας, κάτι που τη βοήθησε να ξεπεράσει σε χρηματιστηριακή αξία την Alibaba το 2023. Μέσω της Temu, ανταγωνίζεται πλέον εταιρείες όπως η Amazon και η Shein στις αγορές των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Ωστόσο, η πορεία της επηρεάζεται το τελευταίο διάστημα από τη συνεχιζόμενη επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε ότι η Temu έχει πλέον προθεσμία δύο μηνών για να καταθέσει σχέδιο συμμόρφωσης που θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών αρχών. Το σχέδιο θα πρέπει να εγκριθεί από την Κομισιόν πριν τεθεί σε εφαρμογή, διαφορετικά η εταιρεία κινδυνεύει με επιπλέον περιοδικά πρόστιμα.

Παράλληλα, η Temu διατηρεί το δικαίωμα να προσφύγει δικαστικά κατά της απόφασης.

«Αν δεν ληφθούν μέτρα, το δημόσιο χρέος θα ακολουθήσει μια μη βιώσιμη πορεία. Με αμετάβλητη πολιτική, το χρέος της μέσης ευρωπαϊκής χώρας θα φθάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040 — σχεδόν διπλασιαζόμενο σε σχέση με σήμερα”, ανέφερε το ΔΝΤ σε έγγραφο που χρησιμοποιήθηκε ως βάση για τις συζητήσεις των υπουργών στην άτυπη συνάντηση στη Λευκωσία.

Για να αποφευχθεί ένα τέτοιο σενάριο, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να βελτιώσουν τα κίνητρα για τους πολίτες να μετακινούνται εντός της 27μελούς Ένωσης για να βρουν εργασία και για τις εταιρείες να τους προσλαμβάνουν. Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να ενοποιήσει τις αγορές ενέργειας, να διευκολύνει τη ροή των αποταμιεύσεων των πολιτών σε ολόκληρη την Ένωση προς επικερδείς επενδύσεις και να εναρμονίσει τη νομοθεσία, η οποία σήμερα συχνά διαφέρει από χώρα σε χώρα, ανέφερε το έγγραφο.

Οι μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα και η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης θα συνέβαλαν επίσης, όπως και οι κρατικές εγγυήσεις για επενδύσεις υψηλότερου κινδύνου σε έργα χαμηλών εκπομπών άνθρακα και ανθεκτικά στις κλιματικές αλλαγές, που θα βοηθούσαν στην προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων σε αυτά.

Τέλος, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συμφωνήσουν ότι η καινοτομία, η ενέργεια και η άμυνα αποτελούν ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά και θα πρέπει να χρηματοδοτούνται μέσω κοινών δανεισμών.

Το κοινό χρέος αποτελεί ένα εξαιρετικά αμφιλεγόμενο ζήτημα στην ΕΕ, όπου ορισμένες χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία ή η Γαλλία τάσσονται υπέρ, ενώ άλλες, όπως η Γερμανία και αρκετές χώρες της Βόρειας Ευρώπης, αντιτίθενται σθεναρά στην ιδέα.

«Αυτός είναι ένας από τους τομείς όπου υπάρχουν διαφορές απόψεων, αλλά είναι σίγουρα ένας από τους τομείς που θα συζητήσουμε τους επόμενους μήνες», δήλωσε στο Reuters ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Υπουργών της ευρωζώνης, Κυριάκος Πιερρακάκης.

Το ΔΝΤ ανέφερε ότι, ακόμη και με τις μεταρρυθμίσεις, οι περισσότερες χώρες της ΕΕ θα εξακολουθήσουν να χρειάζονται δημοσιονομική εξυγίανση για να θέσουν το χρέος σε τροχιά μείωσης, αν και όσο πιο φιλόδοξες είναι οι μεταρρυθμίσεις, τόσο λιγότερη εξυγίανση θα απαιτείται.

Ανέφερε ότι, εάν οι κυβερνήσεις δεν αναλάβουν δράση τώρα, το πρόβλημα θα επιδεινωθεί. «Η προσέγγιση της “αποφυγής των προβλημάτων” που έχουν υιοθετήσει μέχρι τώρα πολλές χώρες φτάνει στα όριά της, και μια πιο στρατηγική αντίδραση φαίνεται απαραίτητη για να αντιμετωπιστούν οι αυξανόμενες πιέσεις στις δαπάνες», πρόσθεσε το ΔΝΤ. «Οι αλλαγές με αποσπασματικό τρόπο ή οι επιφανειακές αλλαγές είναι πιθανό να αποδειχθούν ανεπαρκείς» ανέφερε ακόμη.

Αξιωματούχοι της ΕΕ συναντώνται σήμερα Τρίτη προκειμένου να ολοκληρώσουν τη νομοθεσία που απαιτείται για την ενεργοποίηση της συμφωνίας, με τις Βρυξέλλες να επιδιώκουν να αποφύγουν νέα κλιμάκωση στις εμπορικές σχέσεις με την Ουάσιγκτον. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη απειλήσει να αυξήσει τους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα στο 25% από 15%, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κινήθηκε αρκετά γρήγορα στην εφαρμογή των όρων της συμφωνίας που είχε υπογραφεί πριν από σχεδόν έναν χρόνο.

Η αντιπαράθεση απειλεί να οδηγήσει τις διατλαντικές σχέσεις σε νέο χαμηλό, με τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου εμπορικής σύγκρουσης ανάμεσα στους δύο συμμάχους να βρίσκεται πλέον στο τραπέζι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία διαχειρίζεται τα εμπορικά ζητήματα για λογαριασμό της ΕΕ, έχει ήδη διαμηνύσει ότι διαθέτει εργαλεία για την προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων σε περίπτωση που ο Τραμπ προχωρήσει τελικά σε νέα αύξηση δασμών.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ορίσει την προθεσμία της 4ης Ιουλίου έπειτα από συνομιλία με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Όπως ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συμφώνησε να δώσει χρόνο μέχρι την επέτειο των 250 ετών των Ηνωμένων Πολιτειών, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση οι δασμοί θα αυξηθούν άμεσα σε πολύ υψηλότερα επίπεδα.

Η συμφωνία είχε βρεθεί αρκετές φορές μπλοκαρισμένη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τόσο μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που ακύρωσε τη χρήση έκτακτων εξουσιών από τον Τραμπ για την επιβολή παγκόσμιων δασμών, όσο και μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου περί προσάρτησης της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής της Δανίας, που αποτελεί κράτος-μέλος της ΕΕ.

Βάσει της συμφωνίας που υπογράφηκε τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε να καταργήσει δασμούς σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, με αντάλλαγμα ανώτατο όριο 15% στους περισσότερους ευρωπαϊκούς εξαγωγικούς κλάδους προς τις ΗΠΑ. Ωστόσο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει τηρήσει πλήρως τις δεσμεύσεις της, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ επέκτειναν τον δασμό 50% στον ευρωπαϊκό χάλυβα και το αλουμίνιο σε εκατοντάδες επιπλέον προϊόντα.

Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά έχει εφαρμόσει ορισμένες προβλέψεις της συμφωνίας, περιορίζοντας τους δασμούς σε πολλές ευρωπαϊκές εξαγωγές στο συμφωνημένο επίπεδο του 15%.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τελικά τη συμφωνία, προσθέτοντας όμως σειρά τροπολογιών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται όρος σύμφωνα με τον οποίο η εφαρμογή της συμφωνίας δεν θα ξεκινήσει έως ότου οι ΗΠΑ τηρήσουν πλήρως τις υποχρεώσεις τους, καθώς και ημερομηνία λήξης τον Μάρτιο του 2028, εκτός εάν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν σε παράταση.

Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, ένα πιθανό σημείο συμβιβασμού θα μπορούσε να είναι η μετάθεση της ημερομηνίας λήξης και η πρόβλεψη μηχανισμών που θα επιτρέπουν στην ΕΕ να απαντήσει με αντίμετρα εάν μεταβληθούν οι συνθήκες.

Για να τεθεί σε ισχύ η τελική μορφή της νομοθεσίας, απαιτείται συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που εκπροσωπεί τα 28 κράτη-μέλη της Ένωσης. Ακολούθως, το τελικό κείμενο θα πρέπει να τεθεί σε ψηφοφορία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα την απειλή δασμών ως μέσο πίεσης για την εξασφάλιση παραχωρήσεων από εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις οι απειλές αυτές δεν υλοποιήθηκαν τελικά, είτε λόγω δυσκολιών εφαρμογής, είτε εξαιτίας των οικονομικών επιπτώσεων, είτε λόγω κινήσεων συμβιβασμού από τις εμπλεκόμενες χώρες.

Ο επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λάνγκε, σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις, έκανε λόγο για ακόμη μία ένδειξη αναξιοπιστίας από την αμερικανική πλευρά, τονίζοντας ότι «δεν είναι αυτός τρόπος να αντιμετωπίζονται στενοί σύμμαχοι».

Όπως μεταδίδει η ΕΡΤ, το νέο ΠΔΠ, συνολικού ύψους 2 τρισ. ευρώ για επτά χρόνια —το μεγαλύτερο στην ιστορία της Ένωσης— στοχεύει να καλύψει αμυντικές δαπάνες, την πράσινη μετάβαση, τις ψηφιακές επενδύσεις αλλά και την αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU. Από το 2028 ξεκινά η αποπληρωμή του κοινού ευρωπαϊκού χρέους, ενώ οι ανάγκες χρηματοδότησης για τις νέες στρατηγικές προτεραιότητες έχουν αυξηθεί δραματικά.

Η κυπριακή πρωτεύουσα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης για μια συνολική συμφωνία σχετικά με το νέο ΠΔΠ μέχρι το τέλος του 2026. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες και βαθιά διχαστικές. Η σχετική συζήτηση είχε αρχικά προγραμματιστεί για τη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, αλλά τελικά μετατέθηκε, ενώ σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα «το ζήτημα έχει γίνει ακόμη πιο επείγον».

Πέντε νέοι πόροι ή πέντε νέες επιβαρύνσεις;

Η Κομισιόν παρουσιάζει τους νέους «ιδίους πόρους» ως μηχανισμούς τεχνικής ανακατανομής εσόδων. Στην πραγματικότητα όμως, για τον μέσο Ευρωπαίο πολίτη, αρκετοί από αυτούς είναι πιθανό να μεταφραστούν σε ακριβότερα προϊόντα, υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας και αυξημένο κόστος κατανάλωσης. Το Bruegel αξιολογεί ξεχωριστά καθέναν από τους πέντε προτεινόμενους πόρους:

• Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS): Η Επιτροπή εισηγείται το 30% των εσόδων από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών να κατευθύνεται στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Το Bruegel θεωρεί την πρόταση οικονομικά λογική, ωστόσο ασκεί κριτική για τον αποκλεισμό του νέου ETS2, που από το 2027 θα καλύπτει οδικές μεταφορές και κτήρια. Σύμφωνα με την ανάλυση, η εξαίρεση αυτή οφείλεται κυρίως στην επιθυμία κυβερνήσεων να διατηρήσουν τα σχετικά έσοδα σε εθνικό επίπεδο. Τα προσδοκώμενα έσοδα υπολογίζονται σε 9,6 δισ. ευρώ ετησίως με τιμή άνθρακα 88 ευρώ ανά τόνο, αν και στις αρχές του 2026 η τιμή είχε ήδη πέσει κάτω από τα 70 ευρώ, δημιουργώντας αβεβαιότητα στις προβλέψεις. Παράλληλα, η πρόβλεψη αυτή ουσιαστικά ενισχύει τη μονιμοποίηση του μηχανισμού εμπορίας ρύπων.
• Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM): Το 75% των εσόδων από τον φόρο άνθρακα στις εισαγωγές προβλέπεται να κατευθύνεται στις Βρυξέλλες. Το Bruegel θεωρεί ότι ο μηχανισμός διαθέτει ισχυρή θεσμική βάση, καθώς συνδέεται άμεσα με την εμπορική πολιτική και την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης. Τα ετήσια έσοδα εκτιμώνται έως 1,4 δισ. ευρώ, ενώ προτείνεται το σύνολο των εσόδων του CBAM να αποδίδεται στην ΕΕ.
• Φόρος Καπνού (TEDOR): Προτείνεται ενιαίος συντελεστής 15% πάνω στους ελάχιστους ευρωπαϊκούς δασμούς καπνού. Τα προσδοκώμενα έσοδα υπολογίζονται σε 4,9 δισ. ευρώ τον χρόνο και θα μπορούσαν να φτάσουν τα 11,2 δισ. ευρώ εάν αυξηθούν τα ελάχιστα όρια φορολόγησης. Το Bruegel σημειώνει πάντως ότι το όφελος για τη δημόσια υγεία παραμένει έμμεσο, καθώς η πραγματική επιβάρυνση για τους καταναλωτές θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο τα κράτη-μέλη θα μετακυλίσουν το κόστος στις τελικές τιμές.
• Μη Ανακτηθέντα Ηλεκτρονικά Απόβλητα (e-waste): Προβλέπεται επιβάρυνση δύο ευρώ ανά κιλό για ηλεκτρονικές συσκευές που δεν ανακυκλώνονται. Το μέτρο αναμένεται να αποφέρει περίπου 15 δισ. ευρώ ετησίως, επηρεάζοντας άμεσα τις εθνικές δαπάνες. Το Bruegel εντοπίζει όμως σοβαρό μεθοδολογικό πρόβλημα, υποστηρίζοντας ότι χώρες με ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές ηλεκτρονικών ειδών μπορεί να επιβαρύνονται δυσανάλογα ακόμη και αν εμφανίζουν υψηλές επιδόσεις ανακύκλωσης. Για αυτό ζητεί αναθεώρηση του μοντέλου υπολογισμού.
• Εισφορά Εταιρειών (CORE) – το μεγάλο αγκάθι: Η πιο φιλόδοξη πρόταση προβλέπει ότι κάθε επιχείρηση με κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατ. ευρώ θα καταβάλλει ετήσια εισφορά από 100.000 έως 750.000 ευρώ στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Η πρόταση εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 6,8 δισ. ευρώ ετησίως. Ωστόσο, το Bruegel ζητεί πλήρη απόσυρση του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι η φορολόγηση επί του τζίρου —και όχι των κερδών— δημιουργεί στρεβλώσεις, επιβαρύνει εταιρείες χαμηλής κερδοφορίας όπως το εμπόριο και η χημική βιομηχανία και οδηγεί τελικά σε ευνοϊκότερη μεταχείριση των μεγαλύτερων πολυεθνικών.

«Νέοι πόροι» ή μεταφορά βαρών;

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της έκθεσης, που συχνά χάνεται από τη δημόσια συζήτηση, είναι ότι οι πέντε αυτοί πόροι δεν δημιουργούν πραγματικά «νέο χρήμα» για την Ένωση. Στην ουσία μεταφέρουν έσοδα που μέχρι σήμερα κατευθύνονταν στα εθνικά ταμεία. Η βασική διαφορά είναι ότι πλέον τα ποσά δεν θα κατανέμονται με βάση το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα κάθε χώρας αλλά μέσω διαφορετικών κριτηρίων, γεγονός που θα δημιουργήσει κερδισμένους και χαμένους. Για την Ελλάδα, με σχετικά χαμηλές εκπομπές CO₂ ανά κάτοικο αλλά υψηλά ποσοστά καπνίσματος και χαμηλές επιδόσεις στην ανακύκλωση ηλεκτρονικών, οι επιπτώσεις θα απαιτήσουν προσεκτικούς υπολογισμούς.

Η «προστασία του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής»

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αρκετοί αναλυτές υπενθυμίζουν ότι η πρώτη θητεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ξεκίνησε με το χαρτοφυλάκιο «Προστασία του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής». Στη δεύτερη θητεία της ο τίτλος εξαφανίστηκε. Για πολλούς επικριτές, όμως, ο λεγόμενος «ευρωπαϊκός τρόπος ζωής» μεταφράστηκε τελικά σε ακριβότερη ενέργεια λόγω ETS, ακριβότερα αυτοκίνητα εξαιτίας των κανόνων εκπομπών CO₂, ακριβότερα συστήματα θέρμανσης και αυξημένο κόστος τροφίμων λόγω της πράσινης αγροτικής μετάβασης. Το «Fit for 55» χαρακτηρίστηκε φιλόδοξο σε περιβαλλοντικό επίπεδο, αλλά για πολλά νοικοκυριά σήμαινε μεγαλύτερη οικονομική πίεση.

Τώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα άμυνα, κλιματική μετάβαση, τεχνητή νοημοσύνη και αποπληρωμή χρέους. Οι πέντε νέοι μηχανισμοί αναμένεται να αποφέρουν συνολικά 58,5 δισ. ευρώ ετησίως. Το κόστος όμως δεν θα εμφανιστεί ως άμεσος φόρος, αλλά μέσα από ακριβότερα προϊόντα, υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας, ακριβότερες ηλεκτρονικές συσκευές και αυξημένες τιμές σε εισαγόμενα αγαθά.

Στη Λευκωσία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επιχειρήσουν να ανοίξουν έναν «ειλικρινή διάλογο», όπως τον περιγράφει ο Αντόνιο Κόστα. Η απάντηση στο ερώτημα για το ποιος τελικά θα πληρώσει το κόστος δεν θα καθορίσει μόνο τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, αλλά και την αξιοπιστία ενός ευρωπαϊκού σχεδίου που δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να πείσει ότι βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών αντί απλώς να αυξάνει τις φιλοδοξίες του.

Η πρόταση αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου «Ελλάδα 2.0», υποβλήθηκε σήμερα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της τελικής φάσης υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες που έχει εκδώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το κλείσιμο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Για την δύσκολη ενεργειακή κατάσταση που διαμορφώνεται και την πιθανότητα να απαιτηθούν ακόμα και χρόνια για την ομαλοποίησή της μίλησε ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντησή του με τον Μολδαβό υπουργό Ενέργειας Ντόριν Γιουνγκιέτου, στο πλαίσιο του Διαλόγου Υψηλού Επιπέδου ΕΕ-Μολδαβίας για την Ενέργεια, στις Βρυξέλλες.

Αν και μιλάμε για μια πλήρη εμπορική συμφωνία ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ και τις Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη, Aργεντινή, που εκτείνεται από οχήματα, μηχανήματα και φάρμακα έως τρόφιμα και ποτά, τις περισσότερες φορές ταυτίζεται με τον πρωτογενή τομέα και όχι άδικα.

Οι Ευρωπαίοι αγρότες άλλωστε (μαζί και οι Έλληνες) ήταν που σήκωσαν πολύμηνες διαμαρτυρίες, ζητώντας την ακύρωση της συμφωνίας, καθώς θεωρούν απειλή τα αγροδιατροφικά προϊόντα της Λατινικής Αμερικής, που παράγονται με χαμηλότερο κόστος και με διαφορετικά —συχνά λιγότερο αυστηρά— πρότυπα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας.

Το ζήτημα των φυτοφαρμάκων, των αυξητικών παραγόντων και της επιβολής κανόνων αποτελεί βασικό σημείο αντιπαράθεσης, με τους επικριτές της συμφωνίας να αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα των ελέγχων στα εισαγόμενα προϊόντα.

Όλα αυτά, την ίδια στιγμή που ο πρωτογενής τομέας της Ευρώπης δοκιμάζεται σκληρά από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τις ζωονόσους, τις χαμηλές τιμές παραγωγού και τον ξένο ανταγωνισμό μεταξύ άλλων.

Ο σκόπελος του Ευρωκοινοβουλίου

Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur – Αργεντινή, επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2024. Οι χώρες της ΕΕ την ενέκριναν έναν χρόνο αργότερα, επιτρέποντας την υπογραφή της συμφωνίας. Και οι τέσσερις χώρες της Mercosur έχουν επίσης εγκρίνει τη συμφωνία.

Ωστόσο, για να οριστικοποιηθεί, η συμφωνία εξακολουθεί να χρειάζεται τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η διαδικασία μπήκε προσωρινά στον πάγο, καθώς αρκετοί ήταν οι ευρωβουλευτές, που παρέπεμψαν τη συμφωνία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για νομικό έλεγχο. Οι ενστάσεις ήταν τόσο μεγάλες που ακόμα και συμπαγείς ευρωομάδες χωρίστηκαν σε στρατόπεδα.

Αν το Δικαστήριο κρίνει ότι τμήματα της συμφωνίας δεν συμβαδίζουν με τις συνθήκες της ΕΕ, τότε η συμφωνία θα πρέπει να τροποποιηθεί προτού μπορέσει να τεθεί πλήρως σε ισχύ. Μιλάμε για μια διαδικασία, που μπορεί να διαρκέσει πάνω από έναν χρόνο.

Στο μεταξύ όμως, η Κομισιόν αποφάσισε να εφαρμόσει τη συμφωνία σε προσωρινή βάση.

Σε ισχύ οι πρώτες περικοπές δασμών, ανοίγει ο δρόμος για διαγωνισμούς

Σύμφωνα με την χθεσινή ανακοίνωση της Κομισιόν, οι εξαγωγείς θα επωφεληθούν άμεσα, καθώς ήδη από σήμερα 1η Μαΐου, τίθενται σε ισχύ οι πρώτες περικοπές δασμών.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα μπορούν πλέον να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς για δημόσιες και κρατικές συμβάσεις στις χώρες της Mercosur με ίσους όρους απέναντι στις τοπικές επιχειρήσεις.

Άμεσα οφέλη σύμφωνα με την Κομισιόν, θα υπάρξουν και για τους εξαγωγείς υπηρεσιών, χάρη στην εφαρμογή σαφών κανόνων αδειοδότησης, μη διακριτικών διαδικασιών και διευκολύνσεων στη μετακίνηση εργαζομένων.

Η 1η Μαΐου σηματοδοτεί επίσης την έναρξη της κατάργησης μη δασμολογικών και τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο, μέσω της εφαρμογής κανόνων για την αξιολόγηση συμμόρφωσης, την επισήμανση προϊόντων και την τήρηση διεθνών προτύπων. ”Αυτό αναμένεται να επιτρέψει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται ταχύτερα και με λιγότερα εμπόδια, αποκομίζοντας άμεσα εμπορικά οφέλη”.

Όσον αφορά τους αγρότες και τις εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων, η Κομισιόν βλέπει ευκαιρίες και ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον, δεδομένου ότι η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας τροφίμων και ποτών παγκοσμίως. Η συμφωνία εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε αύξηση κατά 50% των εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ προς την περιοχή της Mercosur.

Από την 1η Μαΐου, η ΕΕ αποκτά πρόσβαση στο πρώτο μέρος των ποσοστώσεων δασμολογικών εισαγωγών.

Την ίδια στιγμή, οι χώρες της Mercosur θα αρχίσουν από την 1η Μαΐου να προστατεύουν 344 ευρωπαϊκές Γεωγραφικές Ενδείξεις (GI), απαγορεύοντας απομιμήσεις αλλά και παραπλανητικές ονομασίες, σύμβολα, σημαίες ή εικόνες. Έτσι, μόνο αυθεντικά προϊόντα — όπως για παράδειγμα το ροκφόρ θα μπορούν να φέρουν τη συγκεκριμένη ονομασία προέλευσης.

Τι ισχύει για το κρέας, τη ζάχαρη, το μέλι και το ρύζι που θα μπαίνουν στην ΕΕ

Το Euractiv, έχει συγκεντρώσει μια σημαντική λίστα για το τι ισχύει με τις εισαγωγές στην ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας με τη Μercosur:

Μπορεί απεριόριστη ποσότητα βραζιλιάνικου βοδινού και κοτόπουλου να εισέρχεται στην ΕΕ χωρίς δασμούς;

Όχι. Απεριόριστες ποσότητες βοδινού κρέατος χωρίς δασμούς από τη Βραζιλία, την Αργεντινή ή άλλες χώρες της Mercosur δεν θα εισέλθουν στην ΕΕ με μηδενικό δασμό – ούτε από την πρώτη ημέρα ούτε αργότερα.

Η συμφωνία επιτρέπει μια επιπλέον ποσόστωση 99.000 τόνων βοδινού κρέατος – χωρισμένη ανάμεσα σε νωπό και κατεψυγμένο – με μειωμένο δασμό 7,5%, η οποία θα εφαρμοστεί σταδιακά σε διάστημα έξι ετών και θα μοιράζεται μεταξύ των τεσσάρων χωρών.

Η Kομισιόν αναφέρει ότι αυτό αντιπροσωπεύει περίπου το 1,5% της παραγωγής βοδινού κρέατος στην ΕΕ. Ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι θα μπορούσε να πιέσει τις τιμές έως και κατά 2% όταν εφαρμοστεί πλήρως. Ο κτηνοτροφικός τομέας, ωστόσο, εξακολουθεί να ανησυχεί για τον ανταγωνισμό από τα υψηλής αξίας κομμάτια κρέατος, που προέρχονται από τη Βραζιλία και την Αργεντινή.

Για τα πουλερικά, οι αδασμολόγητες εισαγωγές περιορίζονται στους 180.000 τόνους, με σταδιακή εφαρμογή σε διάστημα πέντε ετών. Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1,3% της παραγωγής της ΕΕ, προσθέτοντας ότι η αυξανόμενη κατανάλωση κοτόπουλου στην Ευρώπη θα πρέπει να απορροφήσει την αύξηση.

Για τη ζάχαρη, δεν προβλέπονται πρόσθετες ποσοστώσεις, εκτός από 10.000 τόνους από την Παραγουάη. Μια ήδη υπάρχουσα ποσόστωση 180.000 τόνων ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο θα επιτρέπεται να εισέρχεται χωρίς δασμούς – περίπου το 1,1% της παραγωγής ζάχαρης της ΕΕ.

Θα ανοίξουν επίσης δύο ποσοστώσεις για αιθανόλη σε διάστημα πέντε ετών, συνολικού όγκου 650.000 τόνων: 450.000 τόνοι χωρίς δασμούς και 200.000 τόνοι με μειωμένο δασμό.

Η συμφωνία περιλαμβάνει ποσοστώσεις χωρίς δασμούς για μέλι (45.000 τόνοι σε πέντε χρόνια) και ρύζι (60.000 τόνοι σε πέντε χρόνια).

Τα μακροπρόθεσμα οφέλη για τους Ευρωπαίους

Η προσωρινή εφαρμογή φέρνει επίσης άμεσα – αν και σταδιακά – οφέλη για τους ευρωπαίους εξαγωγείς. Οι μειώσεις δασμών γενικά θα εφαρμοστούν με πιο αργό ρυθμό σε σύγκριση με τα προϊόντα της Mercosur.

Παράδειγμα το ελαιόλαδο. Οι δασμοί θα μειωθούν στο μηδέν μέσα σε 15 χρόνια, χωρίς περιορισμούς όγκου. Στην Αργεντινή, όπου οι δασμοί σήμερα φτάνουν το 31,5%, θα μειωθούν ελαφρώς στο 29,4% από την πρώτη ημέρα, μέχρι να καταργηθούν πλήρως το 2041, δήλωσε ο Ραφαέλ Πίκο, γενικός διευθυντής της ισπανικής ένωσης ελαιολάδου Asoliva.

Ο Πίκο σημείωσε ότι το φθηνότερο ελαιόλαδο στις αγορές της Mercosur θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «μοχλός ενίσχυσης της κατανάλωσης», επισημαίνοντας τις ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης, ιδιαίτερα στη Βραζιλία, που ήδη αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ελαιολάδου στον κόσμο.

Στον τομέα του κρασιού, μόνο τα ακριβότερα αφρώδη κρασιά θα δουν τους δασμούς να καταργούνται άμεσα. Τα φθηνότερα αφρώδη κρασιά θα γίνουν αδασμολόγητα έπειτα από 12 χρόνια. Άλλα κρασιά, συμπεριλαμβανομένων ποτών τύπου σαμπάνιας, θα δουν τους δασμούς να καταργούνται σταδιακά μέσα σε οκτώ χρόνια.

Τα πράγματα θα κινηθούν ταχύτερα για τα αλκοολούχα ποτά, με τους περισσότερους δασμούς να καταργούνται μέσα σε τέσσερα χρόνια.

Τα τυριά θα χρειαστούν μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο, με μια αδασμολόγητη ποσόστωση 30.000 τόνων να τίθεται σε ισχύ σε 10  χρόνια.

Στην κατηγορία των γλυκών, οι δασμοί για την ευρωπαϊκή σοκολάτα θα καταργηθούν σταδιακά μέσα σε εννέα χρόνια. Η μεταβατική περίοδος θα είναι ακόμη μεγαλύτερη – 14 χρόνια – για τη λευκή σοκολάτα.

Παραμένει η αδικία για τις επιτραπέζιες ελιές

Στη συμφωνία υπάρχει και μια αδικία εις βάρος της ευρωπαϊκής και κατά συνέπεια της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς, που είναι ένα από τα δυνατά εξαγωγικά μας χαρτιά. Συγκεκριμένα, ενώ οι ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές υπόκεινται σε δασμό 12,6% για εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur, δεν συμβαίνει το ίδιο με τις εισαγωγές προς την ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά, όπου ο δασμός σταδιακά θα μηδενιστεί.

Ο Πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, Κώστας Ζούκας, είχε κάνει λόγο για μια ανισοβαρή απόφαση, εξηγώντας, ότι «η Αργεντινή, με πάνω από 100.000 τόνους, θα αποτελέσει μακροπρόθεσμα απειλή για την αγορά της ΕΕ. Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή ”μειώνει και την προοπτική, που είχαμε προς τη βραζιλιάνικη αγορά (στο 0,5% το μερίδιο της Ελλάδας στις εξαγωγές)”.

Σε αυτό το πλαίσιο ανακοίνωσε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προχωρήσει στη λήψη μέτρων για να αντιμετωπίσει την έλλειψη καυσίμων στα αεροσκάφη. «Αν χρειαστεί, μπορεί να αναδιανείμουμε και να μοιραστούμε τα διαθέσιμα καύσιμα αεροσκαφών» είπε.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Πιο αναλυτικά, το ποσοστό απασχόλησης των ανδρών στην ΕΕ διαμορφώθηκε στο 80,9%. Μεταξύ των χωρών της Ένωσης, τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Μάλτα (89,1%), στην Τσεχία (88,2%) και στην Ολλανδία (87,2%), ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στο Βέλγιο (76,4%), στην Κροατία (76,8%) και στη Φινλανδία (77,0%).

Για τις γυναίκες στην ΕΕ, το ποσοστό απασχόλησης διαμορφώθηκε στο 71,3%, με τα υψηλότερα επίπεδα να καταγράφονται στην Εσθονία (81,4%), στη Λιθουανία (80,3%) και στη Σουηδία (79,8%). Τα χαμηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στην Ιταλία (58,0%), στη Ρουμανία (59,5%) και στην Ελλάδα (62,3%).

Το χάσμα απασχόλησης μεταξύ ανδρών και γυναικών ανήλθε στις 9,6 ποσοστιαίες μονάδες στην ΕΕ. Οι μεγαλύτερες διαφορές καταγράφηκαν στην Ιταλία (19,1 μονάδες), στη Ρουμανία (18,7 μονάδες) και στην Ελλάδα (17,4 μονάδες), ενώ οι μικρότερες διαφορές παρατηρήθηκαν στην Εσθονία (0,5 μονάδες), στη Λιθουανία (-0,6 μονάδες), στη Φινλανδία (1,3 μονάδες) και στη Λετονία (1,9 μονάδες).

Το 2025, το 76,1% (197,7 εκατομμύρια άτομα) των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ηλικίας 20 έως 64 ετών ήταν απασχολούμενοι, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο που έχει καταγραφεί από την έναρξη των σχετικών καταγραφών το 2009. Το ποσοστό απασχόλησης αυξήθηκε κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2024 και κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2023.

Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης καταγράφηκαν στη Μάλτα (83,6%), στην Ολλανδία (83,4%) και στην Τσεχία (82,9%). Τα χαμηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στην Ιταλία (67,6%), στη Ρουμανία (69,0%) και στην Ελλάδα (71,0%).