Παρά τις πρόσφατες προσαρμογές, οι αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων εξακολουθούν να εμφανίζονται «υπερβολικά υψηλές σε ιστορικούς όρους», ανέφερε η ΕΚΤ στην εξαμηνιαία Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη. Η τράπεζα απαρίθμησε κινδύνους που σχετίζονται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τη δημοσιονομική κατάσταση και τις μακροχρηματοπιστωτικές συνθήκες, οι οποίοι —όπως επισημαίνει— φαίνεται να «υποεκτιμώνται» από τις αγορές.

«Αυτό αφήνει τις αγορές ευάλωτες σε απότομη επανατιμολόγηση», δήλωσε ο Λουίς ντε Γκίντος, ο οποίος αποχωρεί αυτόν τον μήνα έπειτα από οκτώ χρόνια εποπτείας της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στη ζώνη του ευρώ των 21 χωρών. «Οι μη τραπεζικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις διακυμάνσεις στις αγορές εάν αυτές εκδηλωθούν».

Οι δηλώσεις αυτές αποτελούν τη νεότερη προειδοποίηση της ΕΚΤ ότι η υπερβολικά αισιόδοξη στάση των επενδυτών ενδέχεται να δημιουργεί απόκλιση μεταξύ των χρηματοπιστωτικών αγορών και της πραγματικής οικονομίας. Οι διεθνείς μετοχές επέκτειναν την Τετάρτη το ιστορικό ράλι τους, με αιχμή τις τεχνολογικές μετοχές, των οποίων οι ιδιαίτερα υψηλές αποτιμήσεις δέχονται ολοένα και πιο στενό έλεγχο, όπως μεταδίδει το Bloomberg.

Η ΕΚΤ βρίσκεται ήδη σε δύσκολη θέση εξαιτίας του τρέχοντος σοκ στην προσφορά ενέργειας, το οποίο —όπως επανέλαβε ο ντε Γκίντος— ενέχει ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη. Παρά τις ανησυχίες για την ανάπτυξη, οι επενδυτές εξακολουθούν να προεξοφλούν αύξηση επιτοκίων τον επόμενο μήνα.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή «θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τη μεταβλητότητα στις αγορές και να δυσκολέψει την εξυπηρέτηση του χρέους, καθώς το κόστος χρηματοδότησης αυξάνεται σε ένα περιβάλλον ασθενέστερης οικονομικής ανάπτυξης», σημείωσε ο ντε Γκίντος.

Η ΕΚΤ δεν είναι η μόνη που εκπέμπει προειδοποιητικά σήματα για τις αγορές. Τον προηγούμενο μήνα, η υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Αγγλίας  Σάρα Μπρίντεν είχε επισημάνει ότι «υπάρχει πολύ ρίσκο εκεί έξω και παρ’ όλα αυτά οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά», προβλέποντας ότι «κάποια στιγμή θα υπάρξει προσαρμογή».

Οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν αυξηθεί σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ μετά το ξέσπασμα του πολέμου, αντανακλώντας υψηλότερα ασφάλιστρα και αναζωπύρωση των φόβων για τον πληθωρισμό. Η τάση αυτή ασκεί πιέσεις στα δημόσια οικονομικά σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές κυβερνήσεις αυξάνουν τις επενδύσεις σε υποδομές και άμυνα.

Η ΕΚΤ υπογράμμισε ότι η αγορά κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης συνεχίζει να λειτουργεί με «ομαλό τρόπο», με περιορισμένα spreads. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η αυξανόμενη παρουσία επενδυτών ευαίσθητων στις τιμές —όπως τα hedge funds— και οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα σε χώρες όπως οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ή να ενισχύσουν μια απότομη επανατιμολόγηση του κινδύνου.

Οι συγκεκριμένες απειλές καθιστούν ακόμη πιο σημαντικό τον περιορισμό των εγχώριων δαπανών, σύμφωνα με την ΕΚΤ. «Οποιαδήποτε δημοσιονομική στήριξη πρέπει να είναι προσωρινή και στοχευμένη ώστε να αποφευχθεί η τροφοδότηση διατηρήσιμων πληθωριστικών πιέσεων και η περαιτέρω επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών», ανέφερε.

Η κεντρική τράπεζα με έδρα τη Φρανκφούρτη επισήμανε επίσης κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στον τομέα του private credit, παρότι μέχρι στιγμής τα ευρωπαϊκά ιδρύματα έχουν περιορισμένη έκθεση. Όπως ανέφερε την Τρίτη, πιθανές ζημίες θα επηρέαζαν περισσότερο ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά ταμεία παρά τις τράπεζες.

Από το άτυπο Eurogroup της Λευκωσίας, η Κριστίν Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι μπορεί μεν να έχουμε άνοδο του πληθωρισμού στο 3% τον Απρίλιο, αλλά μεσοπρόθεσμα η τάση θέλει τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης να επιστρέφει στο 2%.

Τόσο πάντως τα στελέχη της τράπεζας που αποκαλούνται «γεράκια», όσο και αυτοί που αποκαλούνται «περιστέρια» – ανάλογα με την στάση τους απέναντι στη νομισματική πολιτική – με δηλώσεις τους τα τελευταία 24ωρα, δείχνουν ότι μια πρώτη αύξηση επιτοκίων τον επόμενο μήνα είναι μονόδρομος, προκειμένου να αρχίσει να μαζεύεται ο πληθωρισμός προς τον στόχο του 2% και να πάρουν και οι αγορές το μήνυμα ότι η ΕΚΤ δείχνει ετοιμότητα να δράσει.

Η Γερμανίδα οικονομολόγος και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ, Ιζαμπέλ Σνάμπελ, που θεωρείται και πιθανή αντικαταστάτρια της Λαγκάρντ, δήλωσε σήμερα στο Reuters, ότι η Κεντρική Τράπεζα πρέπει να αυξήσει τα επιτόκια τον Ιούνιο, ακόμα και αν υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Και αυτό, γιατί η σύγκρουση έχει διαρκέσει πολύ περισσότερο από ότι αναμενόταν και οι υψηλές τιμές ενέργειας επηρεάζουν συνολικά την οικονομία. Κατά την ίδια, με τα σημερινά δεδομένα, η στάση αναμονής δεν αποτελεί πλέον επιλογή.

Πέραν του Ιουνίου, η ΕΚΤ δεν θα πρέπει να δεσμευτεί εκ των προτέρων για οποιοδήποτε νέο βήμα πολιτικής, αλλά να επανεξετάζει τη στάση της σε κάθε συνεδρίαση με βάση τα οικονομικά δεδομένα, υποστήριξε, υπενθυμίζοντας ωστόσο, ότι οι ίδιες οι βασικές προβλέψεις της ΕΚΤ περιλάμβαναν δύο αυξήσεις επιτοκίων, αφήνοντας να εννοηθεί ότι μία μόνο αύξηση ενδέχεται να μην είναι αρκετή.

Πέρα από την Σνάμπελ, είχαν προηγηθεί και άλλοι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ, Γιάννης Στουρνάρας, δήλωσε το Σαββατοκύριακο στο Bloomberg, ότι η διατήρηση της αξιοπιστίας της ΕΚΤ αποτελεί ισχυρό επιχείρημα υπέρ μιας αύξησης επιτοκίων τον επόμενο μήνα. «Μια αύξηση επιτοκίων έχει κόστος — για τους πολίτες, για την απασχόληση — και γι’ αυτό εύχομαι να μη χρειαζόταν να το κάνουμε. Όμως, αν η κατάσταση συνεχιστεί και δεν δράσουμε, τότε θα υπάρξει πρόβλημα», υπογράμμισε.

Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο Bloomberg ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ενδέχεται να «αναγκαστούν να αναλάβουν δράση» τον Ιούνιο, καθώς η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε το Ιράν αποδεικνύεται επίμονη. Στο ίδιο μήκος κύματος, κυμάνθηκαν σε δηλώσεις τους και ο κεντρικός τραπεζίτης της Μάλτας, Αλεξάντερ Ντε Μάρκο, αλλά και ο Αυστριακός Μάρτιν Κόχερ.

Αντίστοιχα, ο επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, δήλωσε σε συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε το βράδυ της Δευτέρας στη Le Figaro ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να αναλάβει δράση, αν χρειαστεί, για να επαναφέρει τον πληθωρισμό στον στόχο του 2%.

«Πιθανή αναθεώρηση προβλέψεων τον Ιούνιο»

Την σκυτάλη πήρε σήμερα ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, βάζοντας και μια νέα παράμετρο στο τραπέζι, εκείνη της αναθεώρησης των προβλέψεων της κεντρικής τράπεζας για τον πληθωρισμό τον Ιούνιο, κάτι που αναμένεται να σημάνει καμπανάκι για άμεση δράση. «Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που σχετίζονται με τον πόλεμο στο Ιράν και δείχνουν ότι οι μακροοικονομικές προοπτικές έχουν επιδεινωθεί», δήλωσε ο Λέιν σε συνέντευξή του στην ιαπωνική επιχειρηματική εφημερίδα Nikkei.

Όπως ανέφερε ακόμη, οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να παραμείνουν υψηλές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με τις υποθέσεις της ΕΚΤ τον Μάρτιο. Ενώ η αυξημένη προμήθεια φυσικού αερίου στις ΗΠΑ θα μπορούσε να βοηθήσει στην άμβλυνση της αγοράς ενέργειας, «σε καθαρά δεδομένα, εξακολουθώ να πιστεύω ότι υπήρξε ανοδική πίεση στον πληθωρισμό», τόνισε. «Είναι πιθανό να κάνουμε μια περαιτέρω ανοδική προσαρμογή στην πρόβλεψη για τον πληθωρισμό τον Ιούνιο», δήλωσε.

Δύο ή τρεις αυξήσεις επιτοκίων

Οι αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει πλήρως δύο αυξήσεις στο επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ, που βρίσκεται στο 2%, ενώ αποδίδουν περίπου 50% πιθανότητα και για τρίτη αύξηση μέσα στον επόμενο χρόνο.

Οι οικονομολόγοι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί και προβλέπουν δύο αυξήσεις, ακολουθούμενες από μείωση επιτοκίων στα μέσα του 2027, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Reuters.

Μιλώντας στο CNBC από τη Σιγκαπούρη, ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, επιχείρησε να διαβεβαιώσει τις αγορές ότι οι Ευρωπαίοι κεντρικοί τραπεζίτες παραμένουν προσηλωμένοι στον περιορισμό των επιπτώσεων της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, ως αποτέλεσμα του ουσιαστικού αποκλεισμού των Στενά του Ορμούζ, έχει πυροδοτήσει φόβους ότι μια νέα ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιστροφή του πληθωρισμού σε πολλές οικονομίες.

Ο Βιλερουά ντε Γκαλό υπογράμμισε ότι οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι «θα κάνουν ό,τι χρειάζεται, ως ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα, ώστε να επαναφέρουν τον πληθωρισμό στον στόχο».

«Αν μιλήσω εκ μέρους της ΕΚΤ, αυτό σημαίνει ότι θα κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να επαναφέρουμε τον πληθωρισμό στο 2% μεσοπρόθεσμα. Οι αγορές μπορούν να είναι βέβαιες γι’ αυτό», δήλωσε στο CNBC.

Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη είχε υποχωρήσει κάτω από τον στόχο της ΕΚΤ, στο 1,9%, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολ. Έκτοτε, ωστόσο, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 3% τον Απρίλιο, από 2,6% τον Μάρτιο.

Η Ευρώπη θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη σε ενεργειακά σοκ, καθώς αποτελεί μεγάλο καθαρό εισαγωγέα ενέργειας. Οι τιμές της βενζίνης, του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων έχουν αυξηθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες, αναγκάζοντας ορισμένες κυβερνήσεις να παρέμβουν, ενώ παράλληλα έχουν ενταθεί οι προειδοποιήσεις για ακυρώσεις πτήσεων μέσα στο καλοκαίρι.

Ο Βιλερουά ντε Γκαλό σημείωσε ότι υπάρχει φόβος ο πληθωρισμός να διαχυθεί στις χρηματοπιστωτικές αγορές, κάτι που αποτυπώνεται κυρίως στην αγορά κρατικών ομολόγων.

«Η επίδραση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή είναι ξεκάθαρη», ανέφερε. «Βραχυπρόθεσμα υπάρχουν σημαντικές ανοδικές πιέσεις πρώτου γύρου λόγω των τιμών της ενέργειας, αλλά είναι δική μας ευθύνη, θα έλεγα ακόμη και δέσμευση, να αποτρέψουμε τις δευτερογενείς επιδράσεις».

Τα παγκόσμια κρατικά ομόλογα εμφανίζουν έντονη μεταβλητότητα από την έναρξη του πολέμου. Το δεκαετές γερμανικό ομόλογο, σημείο αναφοράς για την Ευρωζώνη, έχει αυξηθεί κατά περίπου 32 μονάδες βάσης, ενώ ακόμη μεγαλύτερες διακυμάνσεις καταγράφονται και σε άλλα ομόλογα χωρών της ευρωζώνης.

Ο Γάλλος κεντρικός τραπεζίτης αποκάλυψε, επίσης, ότι η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητο το βασικό της επιτόκιο στο 2% τον περασμένο μήνα, επειδή οι αξιωματούχοι δεν διέθεταν επαρκή στοιχεία για τον κίνδυνο των λεγόμενων «δευτερογενών επιδράσεων» στον πληθωρισμό.

«Τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται κυρίως για επίδραση πρώτου γύρου, αλλά πρέπει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί για πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις», επεσήμανε ο Βιλερουά ντε Γκαλό. «Επομένως, μην έχετε καμία αμφιβολία ότι θα δράσουμε όσο χρειαστεί».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της LSEG, οι αγορές προεξοφλούν πλέον σχεδόν πλήρως αύξηση επιτοκίων στη συνεδρίαση της ΕΚΤ τον Ιούνιο, ενώ οι περισσότεροι traders αναμένουν συνολική άνοδο τουλάχιστον 50 μονάδων βάσης έως το τέλος του έτους.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι οι κυβερνοκίνδυνοι αποκτούν πλέον συστημικό χαρακτήρα, ενώ η ΕΚΤ συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση με κορυφαίες ευρωπαϊκές τράπεζες για να εξεταστούν άμεσα μέτρα θωράκισης απέναντι στις νέες απειλές. Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης όπως το Claude Mythos της Anthropic, τα οποία, σύμφωνα με αναλύσεις, μπορούν να εντοπίζουν και να εκμεταλλεύονται ευπάθειες σε τραπεζικά συστήματα με πρωτοφανή ταχύτητα.

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει δραστικά το τοπίο στον κυβερνοχώρο. Σύμφωνα με την ανάλυση του Ταμείου, τα προηγμένα εργαλεία AI ενισχύουν όχι μόνο τις δυνατότητες άμυνας αλλά και τις επιθετικές δυνατότητες κυβερνοεγκληματιών.

Αυτό δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον ασύμμετρων απειλών, όπου οι επιτιθέμενοι μπορούν να κινούνται ταχύτερα από τις άμυνες των τραπεζών και των οργανισμών. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι σε ακραία σενάρια κυβερνοεπιθέσεων θα μπορούσαν να προκληθούν σοβαρές πιέσεις στη χρηματοδότηση τραπεζών, αμφισβήτηση της φερεγγυότητάς τους αλλά και ευρύτερη αποσταθεροποίηση των αγορών.

Η ανησυχία εντείνεται εξαιτίας της μεγάλης εξάρτησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος από κοινές ψηφιακές υποδομές, όπως υπηρεσίες cloud, λογισμικό και δίκτυα πληρωμών. Οι ειδικοί τονίζουν ότι μία μεμονωμένη ευπάθεια μπορεί πλέον να προκαλέσει ταυτόχρονες επιπτώσεις σε πολλά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι κυβερνοκίνδυνοι αποκτούν πλέον σαφή μακροοικονομική διάσταση.

Έκτακτη συνεδρίαση της ΕΚΤ για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη σημάνει συναγερμό για τους κινδύνους που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη στο τραπεζικό σύστημα. Για τον λόγο αυτό συγκαλεί έκτακτη συνάντηση με κορυφαία ευρωπαϊκά τραπεζικά ιδρύματα. Στόχος της συνεδρίασης είναι να εξεταστούν προτάσεις για ταχύτερη άμυνα απέναντι στις κυβερνοαπειλές που συνδέονται με την AI. Η ΕΚΤ αναμένεται να ζητήσει από τις τράπεζες να επιταχύνουν τις επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια και να προχωρήσουν σε άμεση θωράκιση των πληροφοριακών τους συστημάτων.

Σύμφωνα με τους Financial Times, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται εργαλεία όπως το Claude Mythos της Anthropic αλλά και άλλα εξελιγμένα μοντέλα AI. Οι ευρωπαϊκές αρχές φοβούνται ότι τα συγκεκριμένα μοντέλα ενδέχεται να δημιουργήσουν νέες ευπάθειες σε τραπεζικές υποδομές και συστήματα διαχείρισης δεδομένων. Ο Φρανκ Έλντερσον, αντιπρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου της ΕΚΤ, τόνισε ότι οι παραδοσιακοί ρυθμοί προσαρμογής δεν επαρκούν πλέον απέναντι στην ταχύτητα των εξελίξεων της AI. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε: «Το andante δεν είναι πλέον αρκετό απαιτείται presto».

Το Claude Mythos και ο φόβος συστημικής κρίσης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα νέα προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να εντοπίζουν ευπάθειες σε λειτουργικά συστήματα και προγράμματα μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Σύμφωνα με την έκθεση, μοντέλα όπως το Claude Mythos Preview της Anthropic έχουν ήδη αναδείξει πόσο γρήγορα μπορεί να αυξηθεί η ικανότητα κυβερνοεπιθέσεων ακόμη και από μη εξειδικευμένους χρήστες.

Παράλληλα, η OpenAI αναπτύσσει ειδικές εκδόσεις όπως το GPT-5.5, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως στην ενίσχυση της άμυνας και της κυβερνοπροστασίας. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ανακάλυψη και εκμετάλλευση ευπαθειών μπορεί να γίνεται ταχύτερα από την επιδιόρθωσή τους. Αυτό δημιουργεί έναν διαρκή κίνδυνο για τις τράπεζες και συνολικά για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι κυβερνοεπιθέσεις μπορούν να προκαλέσουν διακοπές πληρωμών, έλλειψη ρευστότητας και κρίση εμπιστοσύνης στις αγορές. Η μεγάλη εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό cloud providers και κοινών ψηφιακών υποδομών αυξάνει ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο μιας αλυσιδωτής κρίσης. Για τον λόγο αυτό, το ΔΝΤ και η ΕΚΤ ζητούν ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας, ανταλλαγή πληροφοριών αλλά και σημαντικές επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια. Οι δύο οργανισμοί προειδοποιούν ότι η ανθεκτικότητα των τραπεζών απέναντι στις κυβερνοαπειλές της AI θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες σταθερότητας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με έρευνες οικονομολόγων που συγκέντρωσε το Bloomberg, τα στοιχεία που θα ανακοινωθούν την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να δείξουν αισθητά ταχύτερη αύξηση των τιμών καταναλωτή στη Γαλλία και την Ιταλία, κυρίως λόγω της ενέργειας, ενώ οι γενικοί δείκτες πληθωρισμού σε Γερμανία και Ισπανία εκτιμάται ότι θα παραμείνουν στα υψηλότερα επίπεδα από το 2024.

Τα στοιχεία θα δημοσιευθούν στις 29 Μαΐου, μαζί με τις ανακοινώσεις από τις Ιρλανδία, Πορτογαλία και Σλοβενία. Μαζί με τα δεδομένα του Βελγίου που θα ανακοινωθούν μία ημέρα νωρίτερα, θα καλύπτουν περισσότερο από το 80% της οικονομίας της Ευρωζώνης.

Τα στοιχεία αυτά θα τροφοδοτήσουν και τον συνολικό δείκτη πληθωρισμού της περιοχής, ο οποίος θα ανακοινωθεί στις 2 Ιουνίου και θα αποτελέσει την τελευταία μέτρηση τιμών καταναλωτή πριν από τη συνεδρίαση της ΕΚΤ, τον ερχόμενο μήνα.

Οι νέες προβλέψεις έρχονται έπειτα από τη δραματική αναθεώρηση των προσδοκιών στις αγορές ομολόγων τις τελευταίες ημέρες, καθώς ενισχύονται οι φόβοι ότι το κλείσιμο των Στενά του Ορμούζ θα προκαλέσει πιο μόνιμο πληθωριστικό σοκ στην παγκόσμια οικονομία. Οι αποδόσεις ομολόγων στις χώρες της G7 εκτινάχθηκαν σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν εδώ και δεκαετίες.

Το περιβάλλον αυτό ενισχύει τη δυναμική υπέρ μιας αύξησης επιτοκίων στην Ευρωζώνη τον Ιούνιο. Την Παρασκευή, ο επίτροπος Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι «είναι σαφές πως η ΕΚΤ θα πρέπει να αντιδράσει», ενώ ο επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Μάλτας και μέλος της ΕΚΤ, Αλεξάντερ Ντεμάρκο, χαρακτήρισε «πιθανή» μια αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο.

Μια τέτοια κίνηση θα ήταν η πρώτη αύξηση επιτοκίων στην Ευρωζώνη από τον Σεπτέμβριο του 2023 και θα σηματοδοτούσε αλλαγή πορείας μετά από οκτώ μειώσεις που έχουν φέρει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2%.

Η επικεφαλής οικονομολόγος της Bloomberg Economics για την Ευρωζώνη, Σιμόνα Ντέλε Κιάιε, ανέφερε σε έκθεσή της ότι «η ΕΚΤ θα μπορούσε να προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο ως κίνηση διαχείρισης κινδύνου». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η επιβράδυνση της οικονομίας και η χαλάρωση της αγοράς εργασίας ενισχύουν την εκτίμηση ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό ίσως τελικά παραμείνουν περιορισμένες.

Η πρώτη μεγάλη ανακοίνωση στις 29 Μαΐου θα προέλθει από τη Γαλλία, όπου η διάμεση πρόβλεψη των οικονομολόγων κάνει λόγο για άνοδο του πληθωρισμού στο 2,9% από 2,5% τον Απρίλιο.

Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η Ισπανία, με τις εκτιμήσεις να προβλέπουν πληθωρισμό 3,5%, αμετάβλητο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Οι αναλυτές εκτιμούν επίσης ότι στην Ιταλία ο δείκτης θα εκτιναχθεί στο 3,3%.

Τελευταία θα ανακοινώσει στοιχεία η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, όπου ο πληθωρισμός προβλέπεται να διατηρηθεί στο 2,9%.

Όλες αυτές οι μετρήσεις παραμένουν αισθητά υψηλότερες από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ και ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω επιτάχυνση του συνολικού πληθωρισμού στην Ευρωζώνη, ο οποίος είχε διαμορφωθεί στο 3% τον Απρίλιο.

Σε ομιλία της την Παρασκευή, η Λαγκάρντ αναγνώρισε ότι τα stablecoins σε ευρώ θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος χρηματοδότησης στην ευρωζώνη και να ενισχύσουν τον διεθνή ρόλο του κοινού νομίσματος.

Ωστόσο, όπως υποστήριξε, τα μειονεκτήματα είναι «σημαντικά».

«Υπερβαίνουν τα βραχυπρόθεσμα οφέλη στις συνθήκες χρηματοδότησης και στη διεθνή εμβέλεια που θα μπορούσαν να προσφέρουν τα stablecoins σε ευρώ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Αν θέλουμε να ενισχύσουμε τη διεθνή απήχηση του ευρώ, τα stablecoins δεν αποτελούν αποτελεσματικό τρόπο για να το πετύχουμε», πρόσθεσε.

Η άνοδος των stablecoins και οι ευρωπαϊκές ανησυχίες

Τα stablecoins, τα οποία είναι κυρίως συνδεδεμένα με το δολάριο, έχουν γνωρίσει εκρηκτική άνοδο δημοτικότητας τον τελευταίο χρόνο, καθώς χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για διασυνοριακές μεταφορές χρημάτων και ως εναλλακτική στα παραδοσιακά συστήματα πληρωμών.

Η ανάπτυξή τους έχει ανοίξει τη συζήτηση για το κατά πόσο η Ευρώπη χρειάζεται τη δική της εκδοχή τέτοιων ψηφιακών νομισμάτων.

Ο πρόεδρος της Deutsche Bundesbank, Γιόακιμ Νάγκελ, είχε ταχθεί υπέρ των stablecoins σε ευρώ τον Φεβρουάριο.

Ωστόσο, έγγραφο εργασίας της ΕΚΤ τον Μάρτιο — στο οποίο αναφέρθηκε η Λαγκάρντ — προειδοποιούσε ότι η ευρεία υιοθέτηση stablecoins θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους για τις τράπεζες της ευρωζώνης και για τη νομισματική κυριαρχία της ΕΚΤ, ιδιαίτερα αν τα ψηφιακά νομίσματα συνδέονται με ξένα νομίσματα όπως το δολάριο.

Η ΕΚΤ επιταχύνει το ψηφιακό ευρώ

Την ώρα που τράπεζες και εταιρείες πληρωμών στην Ευρώπη εντείνουν τις προσπάθειες για την κυκλοφορία stablecoins, αρκετοί διεθνείς ρυθμιστικοί φορείς και εποπτικές αρχές εκφράζουν επίσης ανησυχίες για πιθανές απειλές στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η Λαγκάρντ, η οποία πιέζει για ταχύτερη εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει απλώς να «αντιγράφει εργαλεία που αναπτύχθηκαν αλλού».

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις εργασίες της ΕΚΤ πάνω σε νέες λύσεις χονδρικών διακανονισμών.

«Η καλύτερη λύση παραμένει η ίδια», είπε.

«Πιο ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές μέσω της ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων και, με την πάροδο του χρόνου, μια ασφαλής βάση περιουσιακών στοιχείων που θα ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες μας για τον διεθνή ρόλο του ευρώ».

Παρότι οι ιδιωτικές αγορές παραμένουν «σχετικά μικρές» στην ευρωζώνη, παρά την ανάπτυξη που καταγράφουν τα τελευταία χρόνια, μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στις χρηματοδοτικές ανάγκες πιο ριψοκίνδυνων επιχειρήσεων και στους μακροπρόθεσμους επενδυτές, που είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν αυτό το ρίσκο, ανέφερε η ΕΚΤ σε σημερινή της έκθεση.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προωθούν τη δημιουργία μιας «Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων», με στόχο τη χρηματοδότηση στρατηγικών προτεραιοτήτων όπως η άμυνα, η πράσινη μετάβαση και η τεχνολογία, προσφέροντας ταυτόχρονα υψηλότερες αποδόσεις στους πολίτες. Η αξιολόγηση της ΕΚΤ για τις προοπτικές του κλάδου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι επενδυτές εκφράζουν ανησυχίες για την περιορισμένη διαφάνεια και τη χαμηλή ρευστότητα στην αγορά ιδιωτικών πιστώσεων.

«Η παρακολούθηση των κινδύνων παραμένει αναγκαία», υπογράμμισε η ΕΚΤ. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στην επιδείνωση της ποιότητας του ιδιωτικού δανεισμού, στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες εξαγορών στην αποεπένδυση λόγω διαφωνιών για τις αποτιμήσεις, αλλά και στην αυξανόμενη αναντιστοιχία ρευστότητας, καθώς οι ιδιωτικές αγορές στρέφονται ολοένα περισσότερο σε ιδιώτες επενδυτές για άντληση κεφαλαίων.

Η ΕΚΤ σημείωσε επίσης ότι οι επιχειρήσεις που έχουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση μέσω ιδιωτικών αγορών εμφανίζουν «σημαντικά» υψηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας σε σύγκριση με όσες βασίζονται αποκλειστικά στις τράπεζες. Ωστόσο, για τη μέση επιχείρηση, η προσθήκη ιδιωτικών αγορών στο χρηματοδοτικό της μείγμα «συνδέεται με υψηλότερο δανεισμό και μειωμένη δυνατότητα εξυπηρέτησης τόκων», προειδοποίησε η ΕΚΤ.

Οι ερωτηθέντες αναθεώρησαν σημαντικά προς τα πάνω τις προσδοκίες τους για το 2026 -από 1,8% στον προηγούμενο γύρο- ενώ προβλέπουν αύξηση τιμών 2,1% και 2% για το 2027 και το 2028 αντίστοιχα. Παράλληλα, προβλέπουν ελαφρώς βραδύτερη οικονομική ανάπτυξη σε σχέση με προηγούμενες εκτιμήσεις.

Μια ξεχωριστή δημοσκόπηση της ΕΚΤ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ευρύτερη μετακύλιση του υψηλότερου ενεργειακού κόστους λόγω του πολέμου με το Ιράν «ενδέχεται να είναι πιο σταδιακή από ό,τι στο παρελθόν», αλλά προειδοποίησε επίσης ότι η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί εάν οι συγκρούσεις δεν τερματιστούν σύντομα.

Τα στοιχεία αυτά δημοσιοποιούνται αφότου η ΕΚΤ διατήρησε την περασμένη Πέμπτη τα επιτόκια αμετάβλητα, δίνοντας ωστόσο σήμα ότι μια αύξηση των επιτοκίων θα εξεταστεί στην επόμενη συνεδρίαση. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόακιμ Νάγκελ, δήλωσε την Παρασκευή ότι μια τέτοια κίνηση θα καταστεί απαραίτητη εάν δεν υπάρξει σημαντική βελτίωση στις προοπτικές για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη.

Ενώ ορισμένοι συνάδελφοί του επανέλαβαν ανάλογα σχόλια, άλλοι υιοθέτησαν πιο επιφυλακτική στάση, με τον Έλληνα κεντρικό τραπεζίτη Γιάννη Στουρνάρα να δηλώνει ότι ο κίνδυνος ύφεσης είναι «υπαρκτός» και τον Φινλανδό Όλι Ρεν να υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν ακόμη «προφανή σημάδια» ότι ο πληθωρισμός που προκαλείται από τον πόλεμο παγιώνεται στην οικονομία μέσω αυξήσεων σε μισθούς και τιμές.

Όπως αναφέρει το Bloomberg, η ανάλυση της ΕΚΤ επικεντρώνεται πλέον στον κίνδυνο των λεγόμενων έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεων, όπως η συσσώρευση πιέσεων στους μισθούς και η άνοδος των πληθωριστικών προσδοκιών μεταξύ καταναλωτών και επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με την έρευνα στις επιχειρήσεις, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου τον Μάρτιο μεταφέρθηκε γρήγορα στις τιμές πώλησης των περισσότερων αγαθών και υπηρεσιών που εξαρτώνται από το πετρέλαιο. Επισημάνθηκε όμως ότι τουλάχιστον οι μεγάλες εταιρείες τείνουν να είναι καλύτερα προστατευμένες έναντι των διακυμάνσεων των τιμών ενέργειας σε σχέση με το 2022, περιορίζοντας τον αντίκτυπο.

Ωστόσο, εάν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν τερματιστεί σύντομα, «είναι πιθανό να προκαλέσει διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, ασκώντας σημαντικές περαιτέρω ανοδικές πιέσεις στις τιμές και περιορίζοντας τη ζήτηση». Ιδιαίτερες ανησυχίες εκφράζονται για πιθανές ελλείψεις σε υδρογόνο και ήλιο.

«Διαταραχές του εφοδιασμού αυτού του είδους θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πληθωριστικές πιέσεις παρόμοιες με εκείνες που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19», αναφέρει η έρευνα, τονίζοντας παράλληλα ότι υπάρχουν αρκετοί μετριαστικοί παράγοντες, όπως η ασθενέστερη παγκόσμια ζήτηση.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, «για τις περισσότερες επαφές, η κύρια ανησυχία ήταν ο αντίκτυπος που θα είχε ο πόλεμος στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών και, κατά συνέπεια, στην τελική ζήτηση».

Όσον αφορά την αύξηση των μισθών, η έρευνα έδειξε ότι οι εταιρείες εξακολουθούν να αναμένουν επιβράδυνση στο 2,9% και 2,8% φέτος και του χρόνου, από 3,5% το 2025. Ωστόσο, ορισμένες επιχειρήσεις προχώρησαν σε μικρές ανοδικές αναθεωρήσεις για το 2027 λόγω του πολέμου, ενώ ένας μεγαλύτερος αριθμός βλέπει τη σύρραξη ως ανοδικό κίνδυνο (upside risk) για το μέλλον.

«Από τη σημερινή οπτική, η κατάσταση εξελίσσεται λιγότερο ευνοϊκά σε σχέση με το βασικό σενάριο που είχαμε προηγουμένως», ανέφερε σε σχόλιά του μέσω email την Παρασκευή (1/5). «Αυτό καθιστά ακόμη πιο κατάλληλη μια αντίδραση του Διοικητικού Συμβουλίου τον Ιούνιο, εφόσον οι προοπτικές δεν βελτιωθούν αισθητά».

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται μία ημέρα μετά την απόφαση της ΕΚΤ να διατηρήσει αμετάβλητο το κόστος δανεισμού, αν και η επικεφαλής της τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων στην επόμενη συνεδρίαση. Πηγές με γνώση των συζητήσεων δήλωσαν στο Bloomberg ότι αξιωματούχοι της ΕΚΤ είναι πιθανό να προχωρήσουν σε αύξηση επιτοκίων τότε, εκτός εάν υπάρξουν θετικές εξελίξεις στις τιμές της ενέργειας και στον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.

Ο Νάγκελ σημείωσε ότι η ΕΚΤ ακολούθησε μια «προσεκτική στάση αναμονής», επειδή επιδιώκει να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για τις εξελίξεις, προσθέτοντας ότι «γνωρίζουμε τους κινδύνους για τη σταθερότητα των τιμών και είμαστε έτοιμοι να δράσουμε ανά πάσα στιγμή».

Όταν οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής συνεδριάσουν ξανά τον Ιούνιο, θα επανεξετάσουν τα σενάρια για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή βρίσκεται πλέον στον τρίτο μήνα του και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επίκειται σύντομα το τέλος του.

Ο Νάγκελ υπογράμμισε επίσης ότι ακόμη και το βασικό σενάριο της ΕΚΤ ενσωματώνει ήδη τις προσδοκίες των αγορών για αυξήσεις επιτοκίων.

«Ας μην ξεχνάμε ότι το βασικό σενάριο προϋποθέτει ήδη μια πιο περιοριστική νομισματική πολιτική», δήλωσε.

Νωρίτερα την Παρασκευή, ο Εσθονός κεντρικός τραπεζίτης Μάντις Μούλερ εξέφρασε παρόμοια άποψη, γράφοντας σε ανάρτησή του ότι πρέπει να υπάρχει «ετοιμότητα για το ενδεχόμενο το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ να αναγκαστεί να αυξήσει ξανά τα επιτόκια στο άμεσο μέλλον». Ο ίδιος πάντως δεν θα συμμετάσχει στη σχετική απόφαση, καθώς η θητεία του ολοκληρώνεται πριν από τη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής του Ιουνίου.

Πιο συγκρατημένος εμφανίστηκε ο Αυστριακός αξιωματούχος Μάρτιν Κόχερ, ο οποίος υποστήριξε ότι η απόφαση της Πέμπτης να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια δίνει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής περισσότερο χρόνο για να αξιολογήσουν αν η κρίση στη Μέση Ανατολή θα προκαλέσει παρατεταμένο πληθωρισμό.

Όπως ανέφερε σε ανάρτησή του, οι οικονομικές εξελίξεις εξακολουθούν να βρίσκονται κοντά στο βασικό σενάριο της ΕΚΤ που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο, ωστόσο οι προοπτικές για τον πληθωρισμό έχουν επιδεινωθεί και δεν αποκλείεται να υπάρξει επίμονη άνοδος των τιμών.

«Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να διαπιστωθεί μια ευρύτερη αύξηση τιμών ή δευτερογενείς επιπτώσεις στα διαθέσιμα στοιχεία», ανέφερε ο Κόχερ. «Ωστόσο, όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να συμβεί αυτό».

Σύμφωνα με τη μηνιαία έρευνα καταναλωτών της ΕΚΤ, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, οι πολίτες της ευρωζώνης εκτιμούν πλέον ότι ο πληθωρισμός θα φτάσει το 4% μέσα στους επόμενους 12 μήνες, έναντι 2,5% τον Φεβρουάριο.

Πρόκειται για απότομη μεταβολή που αποτυπώνει την αυξανόμενη ανησυχία γύρω από την εκτίναξη των τιμών ενέργειας και τις γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή.

Ανησυχία για νέο κύμα ανατιμήσεων

Οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό σε ορίζοντα τριετίας αυξήθηκαν στο 3% από 2,5%, πλησιάζοντας το υψηλό 3,1% που είχε καταγραφεί τον Οκτώβριο του 2022, στο αποκορύφωμα της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.

Παράλληλα, οι εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό σε βάθος πενταετίας αυξήθηκαν στο 2,4% από 2,3%, απομακρυνόμενες ακόμη περισσότερο από τον στόχο 2% της ΕΚΤ για τη μεσοπρόθεσμη σταθερότητα τιμών.

Η ΕΚΤ παρακολουθεί στενά αν το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα οδηγήσει εργαζομένους σε υψηλότερες μισθολογικές απαιτήσεις και επιχειρήσεις σε νέες αυξήσεις τιμών.

Οι λεγόμενες «δευτερογενείς επιδράσεις» του πληθωρισμού — πέρα από κατηγορίες όπως τα καύσιμα — θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε νέες αυξήσεις στα επιτόκια.

Αν και στην επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ, την Πέμπτη, δεν αναμένεται αλλαγή επιτοκίων, αγορές και οικονομολόγοι που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg προβλέπουν αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης στη συνεδρίαση του Ιουνίου.

Οι traders εκτιμούν επίσης ότι μπορεί να υπάρξει ακόμη μία αύξηση έως το τέλος του έτους.

Το βλέμμα στραμμένο στον πόλεμο

Η πορεία του πληθωρισμού εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς οι μέχρι στιγμής ειρηνευτικές συνομιλίες δεν έχουν οδηγήσει σε μόνιμη λύση.

Το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, Πίτερ Κάζιμιρ, προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι αρνητικές οικονομικές συνέπειες.

«Πριν από λίγους μήνες συζητούσαμε πιθανή μείωση επιτοκίων. Σήμερα εξετάζουμε το ενδεχόμενο να χρειαστεί μια μικρή αύξηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η έρευνα της ΕΚΤ έδειξε επίσης επιδείνωση των προσδοκιών των καταναλωτών για την οικονομία.

Οι ερωτηθέντες εκτιμούν πλέον ότι το ΑΕΠ της ευρωζώνης θα συρρικνωθεί κατά 2,1% τους επόμενους 12 μήνες, έναντι πρόβλεψης για ύφεση 0,9% τον Φεβρουάριο.

Παράλληλα, οι προσδοκίες για την ανεργία αυξήθηκαν στο 11,3% από 10,8%.

Σφίγγουν τα τραπεζικά κριτήρια δανεισμού

Σε ακόμη μία ένδειξη επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών, ξεχωριστή έρευνα της ΕΚΤ έδειξε ότι οι τράπεζες της ευρωζώνης αυστηροποίησαν τα κριτήρια χορήγησης επιχειρηματικών δανείων στις αρχές του 2026, στον υψηλότερο βαθμό εδώ και περισσότερο από δύο χρόνια.

Η ΕΚΤ ανέφερε ότι βασικοί παράγοντες ήταν οι αυξημένοι κίνδυνοι για τις οικονομικές προοπτικές και η μειωμένη διάθεση ανάληψης ρίσκου από τις τράπεζες.

Οι ίδιες οι τράπεζες απέδωσαν την αυστηροποίηση των όρων στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στην ενεργειακή κρίση που εντείνεται.