Σύμφωνα με την έρευνα Consumer Expectations Survey για τον Σεπτέμβριο του 2026, οι προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό τους επόμενους 12 μήνες αυξήθηκαν στο 3,1%, από 3% τον Αύγουστο, ενώ ο πληθωρισμός που εκτιμούν ότι βίωσαν το προηγούμενο δωδεκάμηνο διαμορφώθηκε στο 3,6%, από 3,5%. Οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες παρέμειναν αμετάβλητες, στο 2,9% για την επόμενη τριετία και στο 2,5% για την πενταετία.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα γύρω από την πορεία του πληθωρισμού αυξήθηκε ελαφρώς και παραμένει υψηλότερη από τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, τα νοικοκυριά με τα χαμηλότερα εισοδήματα εξακολουθούν να αναφέρουν υψηλότερες πληθωριστικές πιέσεις σε σχέση με τα οικονομικά ισχυρότερα.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η απόσταση ανάμεσα στην αναμενόμενη αύξηση των εισοδημάτων και των δαπανών. Οι Ευρωπαίοι εκτιμούν ότι τα ονομαστικά εισοδήματά τους θα αυξηθούν μόλις 1,1% το επόμενο δωδεκάμηνο, έναντι 1% τον Αύγουστο, ενώ οι δαπάνες τους αναμένεται να ενισχυθούν κατά 3,7%, από 3,6% προηγουμένως. Η διαφορά των 2,6 ποσοστιαίων μονάδων αναδεικνύει την πίεση που ενδέχεται να συνεχίσουν να δέχονται οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί.

Ακόμη πιο αρνητική είναι η εικόνα για την οικονομική δραστηριότητα, καθώς οι καταναλωτές προβλέπουν συρρίκνωση της οικονομίας κατά 1,5% τους επόμενους 12 μήνες, έναντι 1,2% που ανέμεναν τον Αύγουστο. Ταυτόχρονα, οι προσδοκίες για την ανεργία αυξήθηκαν στο 11,3%, από 11%, με τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα να εμφανίζονται περισσότερο απαισιόδοξα, προβλέποντας ανεργία 13,6%.

Στην αγορά κατοικίας, οι καταναλωτές αναμένουν αύξηση των τιμών των ακινήτων κατά 3,5% το επόμενο δωδεκάμηνο, έναντι 3,4% προηγουμένως, ενώ οι προσδοκίες για τα στεγαστικά επιτόκια παραμένουν στο 4,9%. Παράλληλα, αυξάνεται το ποσοστό των νοικοκυριών που διαπιστώνουν ή αναμένουν αυστηρότερους όρους πρόσβασης στον τραπεζικό δανεισμό.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη δύσκολη εξίσωση που αντιμετωπίζει η ΕΚΤ, καθώς οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν υψηλότερες από τον στόχο του 2%, την ώρα που οι εκτιμήσεις για την ανάπτυξη και την απασχόληση επιδεινώνονται. Η εικόνα αυτή ενισχύει την αβεβαιότητα γύρω από την πορεία της νομισματικής πολιτικής, καθώς τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά εξακολουθούν να ανησυχούν για το κόστος ζωής, την αγοραστική τους δύναμη και τις οικονομικές προοπτικές.

Η συντριπτική πλειοψηφία των οικονομολόγων που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Bloomberg εκτίμησε ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει το επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,75%, στην τελευταία συνεδρίασή της για το 2026 και θα το διατηρήσει σε αυτά τα επίπεδα μέχρι τον Μάιο του 2028. Οι traders, αντίθετα, βλέπουν άλλες τρεις κινήσεις το επόμενο έτος.

Τα αποτελέσματα της έρευνας υπογραμμίζουν τη διαφορά των απόψεων γύρω από το πόσο επιθετικά θα πρέπει να κινηθούν οι αξιωματούχοι για να επαναφέρουν τον πληθωρισμό στον στόχο του 2%, καθώς τώρα διαμορφώνεται σε σχεδόν διπλάσια επίπεδα. Ενώ οι επενδυτές εστιάζουν στη σταθερή άνοδο των τιμών του πετρελαίου, οι αναλυτές στηρίζουν τις απόψεις τους για τα επιτόκια στο γεγονός ότι δεν διαπιστώνονται δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό.

«Δεν υπάρχουν ακόμη ενδείξεις ότι ο ενεργειακός πληθωρισμός εξαπλώνεται ευρύτερα, στον καθορισμό των μισθών και των τιμών», δήλωσε στο Bloomberg ο Bas van Geffen, οικονομολόγος της Rabobank. «Η ΕΚΤ δεν χρειάζεται να επιταχύνει τον κύκλο αύξησης των επιτοκίων της και μπορεί να περιμένει μέχρι τον Δεκέμβριο».

Η ΕΚΤ ανέβασε τα επιτόκια δύο φορές ως απάντηση στον πόλεμο του Ιράν, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο. Ενώ ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε και έφτασε στο 3,8% τον περασμένο μήνα, η ανάπτυξη αποδείχθηκε πιο ανθεκτική από ό,τι αναμενόταν.

Οι αξιωματούχοι θέλουν να αποτρέψουν την ενσωμάτωση του ενεργειακού σοκ στην οικονομία και σκέφτηκαν μια ακόμα αύξηση των επιτοκίων αυτόν τον μήνα. Ωστόσο, θεωρείται πιο πιθανό η κίνηση να γίνει στη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου, όταν και θα δημοσιοποιηθούν οι νέες προβλέψεις της ΕΚΤ για την οικονομία.

Οι προβλέψεις του Σεπτεμβρίου μιλούσαν για αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,9% φέτος και 1,4% το 2027, με πληθωρισμό στο 3% και 2,5% αντίστοιχα. Στο δυσμενές σενάριο, ο πληθωρισμός προβλεπόταν να φτάσει στο 3,1% και στο 3,2%.

Με τις τιμές του πετρελαίου να ξεπερνούν τα 110 δολάρια το βαρέλι, περισσότερα από τα δύο τρίτα των οικονομολόγων θεωρούν ότι η οικονομία της Ευρωζώνης πηγαίνει χειρότερα από τις εκτιμήσεις του Σεπτεμβρίου.

«Όσο περισσότερο παραμένει υψηλός ο πληθωρισμός, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να απορρίψουμε τις δευτερογενείς επιπτώσεις για τους μισθούς, τις τιμές και τις προσδοκίες», δήλωσε στο Bloomberg ο Dennis Shen, λέκτορας στη Διεθνή Σχολή Διοίκησης στο Βερολίνο. «Για την ΕΚΤ, ο υψηλότερος του στόχου πληθωρισμός είναι πλέον πολύ μεγαλύτερος μεσοπρόθεσμος κίνδυνος από τον χαμηλότερο του στόχου δείκτη».

Πέρα από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι κεντρικοί τραπεζίτες παρακολουθούν και κατά πόσο οι αυξανόμενες αποδόσεις των ομολόγων δυσχεραίνουν τις χρηματοοικονομικές συνθήκες. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Christine Lagarde και άλλοι έχουν υποστηρίξει ότι αυτό θα περιορίσει την οικονομική ανάπτυξη και θα περιορίσει τη μεταφορά του ενεργειακού κόστους στον πληθωρισμό.

Με την απόδοση του γαλλικού 10ετούς ομολόγου να φτάνει στο 5% αυτή την εβδομάδα για πρώτη φορά από το 2002, ορισμένοι επενδυτές βλέπουν ακόμη και τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης χρέους του ευρώ. Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πόσο άσχημα θα έπρεπε να γίνουν τα πράγματα πριν παρέμβει η ΕΚΤ με το εργαλείο Transmission Protection Instrument, το οποίο δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ έως σήμερα.

Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι ο πήχυς για μια παρέμβαση είναι πολύ υψηλός, με το 70% να μην περιμένει ότι θα γίνει σε οποιαδήποτε μορφή και περίπου το 90% να αποκλείει τη χρήση του TPI, το οποίο σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίσει μια αδικαιολόγητη δυναμική της αγοράς που απειλεί τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.

Ορισμένοι οικονομολόγοι θεωρούν πιθανά λιγότερο ριζοσπαστικά βήματα, όπως λεκτικές παρεμβάσεις, μηνύματα για νομισματική χαλάρωση ή διακοπή της ποσοτικής σύσφιξης.

«Υπάρχουν πολύ λίγα πράγματα που μπορεί να κάνει η ΕΚΤ επί του παρόντος για να βοηθήσει τη Γαλλία, εφόσον η Γαλλία δεν είναι διατεθειμένη να βοηθήσει τον εαυτό της», εξηγεί ο Carsten Brzeski, της ING. «Το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να κάνει η ΕΚΤ, καθώς οι αγορές ομολόγων αναλαμβάνουν τη δουλειά της ΕΚΤ, είναι να ακούγεται κάπως λιγότερο αυστηρή και να προσπαθήσει να μειώσει τις προσδοκίες για αύξηση των επιτοκίων».

Σε ομιλία της ενόψει των Ετήσιων Συνόδων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, που θα πραγματοποιηθούν την επόμενη εβδομάδα στην Μπανγκόκ, η Γκεοργκίεβα δήλωσε ότι η παγκόσμια οικονομία δέχεται πιέσεις από δύο αντίθετες κατευθύνσεις: από τη μία, ένα αρνητικό σοκ στην προσφορά ενέργειας λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και, από την άλλη, ένα θετικό σοκ στη ζήτηση που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο όμως τροφοδοτεί επίσης τον πληθωρισμό.

«Η συνδυασμένη επίδραση αυτών των δύο δυνάμεων είναι εξαιρετικά άνιση σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, επισημαίνοντας ότι η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης αφήνει πολλές χώρες στο περιθώριο.

Οι νέες προβλέψεις του ΔΝΤ για την ανάπτυξη, οι οποίες θα δημοσιοποιηθούν κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στην Μπανγκόκ, αναμένεται να δείξουν ότι οι μεγαλύτερες υποβαθμίσεις θα αφορούν οικονομίες που έχουν πληγεί από πολέμους. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Ουκρανία, η οποία έχει υποστεί σημαντικές ζημιές στις πολιτικές και οικονομικές υποδομές της, καθώς και χώρες του Κόλπου που έχουν πληγεί από ιρανικά πλήγματα και από τη δραστική μείωση των εξαγωγών ενέργειας.

Η Γκεοργκίεβα δεν διευκρίνισε εάν το νέο World Economic Outlook του ΔΝΤ θα μεταβάλει την προηγούμενη πρόβλεψη για παγκόσμια ανάπτυξη μόλις 3,0% το 2026, η οποία είχε δημοσιευθεί τον Ιούλιο.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη, που προέβλεπε επιτάχυνση της ανάπτυξης στο 3,4% το 2027, βασιζόταν στην υπόθεση ότι τα Στενά του Ορμούζ θα άρχιζαν να επαναλειτουργούν από τα μέσα Ιουλίου και ότι οι συνθήκες θα επέστρεφαν στα προπολεμικά επίπεδα έως τον Μάρτιο του 2027. Παράλληλα, προέβλεπε μέση τιμή πετρελαίου στα 89 δολάρια το βαρέλι το 2026 και στα 78 δολάρια το 2027.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Γκεοργκίεβα, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα προβλήματα στη δυναμικότητα διύλισης προσθέτουν ακόμη και 100 δολάρια ανά βαρέλι στα περιθώρια διύλισης («crack spreads») για βασικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων το ντίζελ.

Η χειμερινή περίοδος θέρμανσης αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση, την ώρα που οι προμήθειες φυσικού αερίου παραμένουν περιορισμένες λόγω των απειλών για τις μεταφορές LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ.

«Ακόμη και εάν ο πόλεμος στον Κόλπο τελείωνε σύντομα, το πρόβλημα των υψηλών τιμών της ενέργειας πιθανότατα θα παρέμενε για κάποιο χρονικό διάστημα», ανέφερε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent προεξοφλούν υψηλές τιμές πετρελαίου έως και το 2027.

Οι υψηλότερες ενεργειακές τιμές ωθούν προς τα πάνω τον πληθωρισμό, τα επιτόκια νομισματικής πολιτικής και τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων. Όπως επισήμανε, οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Ιαπωνίας βρίσκονται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, το 2009 και το 1996, αντίστοιχα, και συνεχίζουν να αυξάνονται.

Το βάρος του χρέους αυξάνεται

Ένας ακόμη σημαντικός κίνδυνος που θα απασχολήσει τις 191 χώρες-μέλη του ΔΝΤ την επόμενη εβδομάδα είναι η αυξανόμενη επιβάρυνση από το δημόσιο χρέος, η οποία περιορίζει την ανάπτυξη και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και προβλέπεται να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ πριν από το 2030.

Η Γκεοργκίεβα ξεχώρισε τις προηγμένες οικονομίες, με πρώτες τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως τους μεγαλύτερους «παραβάτες» όσον αφορά το βάρος του χρέους, καθώς εμφανίζουν υψηλότερους δείκτες χρέους προς ΑΕΠ από τις αναδυόμενες οικονομίες και τις χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Όπως υπογράμμισε, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν μπορούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης για να επιλύσουν τα δημοσιονομικά προβλήματα.

«Και όμως, δεν βλέπουμε αποφασιστική δράση στις προηγμένες οικονομίες με υψηλό χρέος, όπου αυτό που απαιτείται τώρα είναι αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής εξυγίανσης, υποστηριζόμενα σε ορισμένες περιπτώσεις από άμεσα δημοσιονομικά μέτρα, ώστε να μειωθεί και μέρος της πίεσης που ασκείται στη νομισματική πολιτική», τόνισε.

Έπειτα από πεντέμισι χρόνια πληθωρισμού πάνω από τους στόχους, η Γκεοργκίεβα σημείωσε ότι οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να υφίστανται και προέρχονται από την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, τα σοκ στις τιμές ενέργειας και τροφίμων, τους δασμούς, τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και το υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

«Ίσως τώρα να είναι η κατάλληλη στιγμή για μια συνετά επιθετική κατεύθυνση στη νομισματική πολιτική πολλών χωρών», ανέφερε η επικεφαλής του ΔΝΤ, προσθέτοντας ότι οι αυξήσεις επιτοκίων από τη Federal Reserve, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ιαπωνίας ήταν «απολύτως κατάλληλες».

Σε συζήτηση που ακολούθησε την ομιλία της, η Γκεοργκίεβα πρόσθεσε ότι το «σημαντικότερο καθήκον» της νομισματικής πολιτικής στο σημερινό περιβάλλον είναι η προσήλωση στη σταθερότητα των τιμών, αλλά και η σαφής επικοινωνία από τις κεντρικές τράπεζες της αποφασιστικότητάς τους να την προστατεύσουν.

Τόνισε επίσης ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν οι κεντρικές τράπεζες είναι ανεξάρτητες και αντιστέκονται στις πιέσεις από τη δημοσιονομική πλευρά για χαλάρωση της πολιτικής μέσω αγορών κρατικού χρέους.

«Θα τους αποκαλούσα “νομισματικούς καουμπόηδες”, που τρέχουν να διασώσουν τις δημοσιονομικές αρχές, και το μήνυμά μου είναι: παρακαλώ, μην το κάνετε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη

Η Γκεοργκίεβα αναφέρθηκε επίσης στους κινδύνους που απορρέουν από την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι πιθανό να ξεπεράσουν εκείνες που είχαν πραγματοποιηθεί ιστορικά για τους σιδηροδρόμους, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ή τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Η αυξανόμενη οικονομική και χρηματοοικονομική συγκέντρωση ασκεί πίεση στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να επιτύχουν σημαντικά κέρδη παραγωγικότητας και κερδοφορίας, ώστε να δικαιολογήσουν τις ιδιαίτερα υψηλές αποτιμήσεις τους.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ προειδοποίησε ότι μια απογοήτευση των αγορών θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα «σοκ με εκτεταμένες συνέπειες».

Από την άλλη πλευρά, έρευνα του ΔΝΤ δείχνει ότι, εφόσον αξιοποιηθεί σωστά, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προσθέτει περίπου 0,5 ποσοστιαία μονάδα στην παγκόσμια ανάπτυξη κάθε χρόνο.

Καθοριστικής σημασίας, σύμφωνα με την Γκεοργκίεβα, είναι η κατάλληλη προετοιμασία για την εποχή της AI, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ρυθμιστικών δικλίδων ασφαλείας για τη διαχείριση των σημαντικών κινδύνων που συνεπάγεται.

Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι μεγάλης κλίμακας επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, οι σοβαροί κίνδυνοι στον κυβερνοχώρο και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, καθώς και το ενδεχόμενο προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο.

Πέρα από την ενίσχυση της δημοσιονομικής ανθεκτικότητας, ακόμη και εάν αυτή συνεπάγεται δύσκολο πολιτικό κόστος, η Γκεοργκίεβα κάλεσε τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την ανάπτυξη.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, η διευκόλυνση της ίδρυσης αλλά και της εξόδου επιχειρήσεων από την αγορά, η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και η απλοποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου.

«Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι ο πρόεδρος Αντόνιο Κόστα έλαβε την επιστολή της προέδρου Λαγκάρντ, με την οποία ζητείται να ξεκινήσει η επίσημη διαδικασία για τον διορισμό νέου μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ», δήλωσε εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο οποίος προεδρεύει στις συνόδους κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αξιωματούχος της ΕΕ επιβεβαίωσε ότι το αίτημα αφορά την έναρξη της διαδικασίας χωρίς καθυστέρηση.

Η εξέλιξη μεταφέρει πλέον το βάρος στο Eurogroup, το οποίο αποτελείται από τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνης και προεδρεύεται από τον Κυριάκο Πιερρακάκη, προκειμένου να συζητήσει το ζήτημα ενδεχομένως ήδη από τη συνεδρίαση της 8ης Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο. Οι συζητήσεις αυτές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πρόσκληση για την υποβολή υποψηφιοτήτων για την κάλυψη της θέσης.

Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης καλούν τα κράτη να υποβάλουν υποψηφιότητες και συζητούν τα πρόσωπα που προτείνονται, προτού εισηγηθούν την προτιμώμενη επιλογή τους. Τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ έχουν λόγο στη διαδικασία, ενώ την τελική απόφαση για τον διορισμό λαμβάνουν οι ηγέτες της ΕΕ.

Η Σνάμπελ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα αποχωρήσει από την ΕΚΤ σχεδόν έναν χρόνο πριν από τη λήξη της θητείας της, προκειμένου να αναλάβει υψηλόβαθμη θέση στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Η εξέλιξη αυτή προσθέτει επείγοντα χαρακτήρα στην επικείμενη αλλαγή ηγεσίας στην ΕΚΤ, με έδρα τη Φρανκφούρτη, καθώς τόσο η Κριστίν Λαγκάρντ όσο και ο επικεφαλής οικονομολόγος Φίλιπ Λέιν πρόκειται επίσης να αποχωρήσουν.

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν τον τελευταίο λόγο σε κάθε διορισμό και ενδέχεται να επιχειρήσουν να καταλήξουν σε συμφωνία και για τις τρεις θέσεις ταυτόχρονα, στο πλαίσιο αυτού που ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει χαρακτηρίσει ως «μεγάλο συμβιβασμό» (grand bargain).

Δεδομένου ότι η θέση της Σνάμπελ θα μείνει κενή από τις αρχές Ιανουαρίου, θεωρείται πιθανό να υπάρξει απόφαση έως την τελευταία Σύνοδο Κορυφής του έτους, τον Δεκέμβριο.

Καθώς η Σνάμπελ είναι Γερμανίδα, η άμεση πίεση μεταφέρεται πλέον στο Βερολίνο, προκειμένου να κινηθεί για την επιλογή υποψηφίου, παρά την κυβερνητική αναταραχή που επικρατεί στη Γερμανία μετά τα αρνητικά αποτελέσματα σε τρεις περιφερειακές εκλογικές αναμετρήσεις.

Τόσο η Γαλλία όσο και η Γερμανία είναι αποφασισμένες να διατηρήσουν παρουσία στην Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ. Παράλληλα, η Ισπανία, η οποία διεκδικεί θέση μετά την αποχώρηση του αντιπροέδρου Λουίς ντε Γκίντος νωρίτερα φέτος, προωθεί για την κορυφαία θέση τον επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος.

Βασικός ανταγωνιστής του Ντε Κος για την προεδρία της ΕΚΤ θεωρείται ο πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Νοτ, αν και είναι ακόμη πολύ νωρίς για να διαπιστωθεί ποιος διαθέτει ισχυρότερη στήριξη.

Οι πρωθυπουργοί και των δύο χωρών αξιοποίησαν την περασμένη εβδομάδα τις επαφές τους στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη για να εκφράσουν τη στήριξή τους στους υποψηφίους τους.

Η Λαγκάρντ έδωσε την Τετάρτη την πιο σαφή ένδειξη μέχρι σήμερα ότι ενδέχεται να αποχωρήσει πρόωρα, αντί να παραμείνει στη θέση της έως τον Οκτώβριο του 2027.

Μιλώντας στη γαλλική εφημερίδα La Croix, δήλωσε: «Δεν αποκλείω το ενδεχόμενο να αποχωρήσω λίγους μήνες πριν από τη λήξη της θητείας μου».

Εκπρόσωπος της ΕΚΤ αρνήθηκε να σχολιάσει.

Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσης αποτελεί η είσοδος και της Fed στον κύκλο αύξησης των επιτοκίων, μετά την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Ιαπωνίας, καθώς η ενεργειακή κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο αναζωπύρωσης του πληθωρισμού.

Σύμφωνα με την Πειραιώς, η τεταμένη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, χωρίς ορατή προοπτική αποκλιμάκωσης βραχυπρόθεσμα, ενισχύει τις ανησυχίες για έναν ενεργειακά δύσκολο χειμώνα. Την ίδια στιγμή, η μείωση των στρατηγικών αποθεμάτων, η εξάντληση αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας και τα ιδιαίτερα χαμηλά, για την εποχή, επίπεδα πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου δημιουργούν ένα σύνθετο σκηνικό ενόψει των επόμενων μηνών.

Η ενέργεια ξανά στο επίκεντρο

Η Πειραιώς επισημαίνει ότι στις ήδη δύσκολες συνθήκες προστίθενται οι ζημιές που έχουν προκληθεί σε εγκαταστάσεις εξόρυξης, διύλισης και μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και, σε μικρότερο βαθμό, στη Ρωσία εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

Οι ζημιές αυτές περιορίζουν τη διαθέσιμη προσφορά, ενώ απαιτείται χρόνος για την αποκατάσταση των υποδομών. Το αποτέλεσμα είναι να εντείνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ των χωρών για την εξασφάλιση επαρκών ενεργειακών ποσοτήτων.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, τα περιθώρια διύλισης έχουν διευρυνθεί σημαντικά, ενώ οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, αυξάνοντας τον κίνδυνο το ενεργειακό κόστος να περάσει ευρύτερα στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.

Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η νομισματική πολιτική επιστρέφει σε πιο περιοριστική κατεύθυνση.

Αυξήσεις 25 μονάδων βάσης από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες

Όπως σημειώνει η Πειραιώς, οι Fed, ΕΚΤ και Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησαν τον Σεπτέμβριο τα βασικά τους επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, επιδιώκοντας να περιορίσουν τις αναμενόμενες πληθωριστικές πιέσεις.

Παράλληλα, οι τρεις κεντρικές τράπεζες διατήρησαν ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αυξήσεων, οι οποίες θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των οικονομικών στοιχείων.

Η εξέλιξη αυτή αλλάζει εκ νέου το διεθνές νομισματικό περιβάλλον. Οι κεντρικές τράπεζες καλούνται να αντιμετωπίσουν πληθωριστικές πιέσεις που δεν προέρχονται από υπερβολική ζήτηση, αλλά σε σημαντικό βαθμό από την αύξηση του κόστους της ενέργειας και τους περιορισμούς στην προσφορά.

ΗΠΑ: Ανθεκτική οικονομία, αλλά ο πληθωρισμός επιμένει

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς διαπιστώνει ότι τα τελευταία οικονομικά στοιχεία και οι πρόδρομοι δείκτες καταδεικνύουν συνέχιση της ανάπτυξης με ικανοποιητικό ρυθμό.

Οι συνθήκες στην αγορά εργασίας παραμένουν αρκετά καλές, με τη ζήτηση και την προσφορά εργασίας να βρίσκονται σε γενικές γραμμές σε ισορροπία. Η εικόνα αυτή εξακολουθεί να προσφέρει στήριξη στην αμερικανική οικονομία.

Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στον πληθωρισμό. Παρότι έχει επιστρέψει στα επίπεδα του Μαρτίου, εξακολουθεί να βρίσκεται συγκριτικά υψηλά και η Πειραιώς θεωρεί πιθανή την περαιτέρω άνοδό του το επόμενο διάστημα, καθώς οι αυξημένες τιμές των ενεργειακών αγαθών αναμένεται να επηρεάσουν ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα.

Ταυτόχρονα, εμφανίζεται μια πρώτη ένδειξη επιφυλακτικότητας από την πλευρά των νοικοκυριών. Οι Αμερικανοί καταναλωτές εμφανίζονται περισσότερο απαισιόδοξοι, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκράτηση του ρυθμού αύξησης της καταναλωτικής ζήτησης το επόμενο διάστημα.

Στον αντίποδα, σημαντική θετική επίδραση εξακολουθούν να έχουν οι αυξημένες εταιρικές επενδύσεις και ιδιαίτερα εκείνες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Ευρωζώνη: Ανάπτυξη 0,6%, αλλά με «αστερίσκο» την Ιρλανδία

Στην Ευρωζώνη, η αναθεώρηση της ανάπτυξης του δεύτερου τριμήνου στο 0,6% σε τριμηνιαία βάση, έναντι 0,0% στο πρώτο τρίμηνο, αποτέλεσε θετική έκπληξη.

Η Τράπεζα Πειραιώς επισημαίνει, ωστόσο, ότι η βελτίωση προήλθε σε σημαντικό βαθμό από τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης της Ιρλανδίας και επομένως η συνολική εικόνα χρειάζεται πιο προσεκτική ανάγνωση.

Σε γενικές γραμμές, πάντως, η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται από μια σειρά θετικών παραγόντων. Μεταξύ αυτών είναι οι ευνοϊκές συνθήκες στην αγορά εργασίας, η αύξηση των εξαγωγών, οι υψηλότερες δαπάνες για άμυνα και υποδομές, καθώς και οι επενδύσεις στην υψηλή τεχνολογία.

Από την άλλη πλευρά, η αύξηση των τιμών της ενέργειας έχει αρχίσει να επηρεάζει τον πληθωρισμό. Η επίδραση, σύμφωνα με την έκθεση, παραμένει μέχρι στιγμής μικρότερη σε σύγκριση με ανάλογες περιπτώσεις του παρελθόντος.

Για το τρίτο τρίμηνο, οι ενδείξεις παραπέμπουν σε συνέχιση της ανάπτυξης με ήπιο ρυθμό, ο οποίος όμως αναμένεται να είναι χαμηλότερος από εκείνον του δεύτερου τριμήνου.

Η ΕΚΤ βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια δύσκολη ισορροπία: από τη μία πλευρά την ανάγκη περιορισμού των νέων πληθωριστικών πιέσεων και από την άλλη μια οικονομία η οποία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με σχετικά χαμηλές ταχύτητες.

Κίνα: Εκρηκτικές εξαγωγές, αδύναμη εσωτερική αγορά

Πιο συγκρατημένη είναι η εικόνα που παρουσιάζει η Πειραιώς για την Κίνα, όπου τα τελευταία οικονομικά στοιχεία και οι πρόδρομοι δείκτες δεν δείχνουν ουσιαστική ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης.

Οι λιανικές πωλήσεις αυξήθηκαν τον Αύγουστο μόλις κατά 0,4% σε ετήσια βάση, ενώ η βιομηχανική παραγωγή κατέγραψε αύξηση 5,2%.

Η μεγάλη διαφορά εξακολουθεί να προέρχεται από τον εξαγωγικό τομέα. Οι κινεζικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 25%, διατηρώντας τον πολύ ισχυρό ρυθμό ανόδου τους και παραμένοντας ο σημαντικότερος παράγοντας στήριξης της οικονομικής ανάπτυξης.

Παράλληλα, ο συνολικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε μόλις στο 0,8%. Σε συνδυασμό με την ασθενική αύξηση των λιανικών πωλήσεων, το στοιχείο αυτό αποτυπώνει, σύμφωνα με την Πειραιώς, την περιορισμένη συμβολή της εσωτερικής αγοράς στην αναπτυξιακή δυναμική της χώρας.

Πίσω από την πολιτική αντιπαράθεση βρίσκεται ένα πραγματικό οικονομικό πρόβλημα: το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος θα φτάσει στο 119,3% του ΑΕΠ το 2026 και στο 121,7% το 2027, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται στο 5,4% του ΑΕΠ φέτος.

Τι ακριβώς προτείνει ο Μελανσόν

Η πρόταση δεν αφορά τη διαγραφή ολόκληρου του γαλλικού δημόσιου χρέους.Ο Μελανσόν έχει μιλήσει για το τμήμα των γαλλικών κρατικών τίτλων που βρίσκεται στην κατοχή της Τράπεζας της Γαλλίας, στο πλαίσιο των προηγούμενων προγραμμάτων αγοράς ομολόγων του Ευρωσυστήματος.

Το ποσό υπολογίζεται περίπου στα 488 δισ. ευρώ.

Η λογική που προβάλλεται είναι να μετατραπούν ουσιαστικά οι συγκεκριμένοι τίτλοι σε ένα είδος μόνιμου, άτοκου χρέους, χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία αποπληρωμής.Ο ίδιος έχει χρησιμοποιήσει πολύ πιο έντονη φρασεολογία, μιλώντας ακόμη και για «κάψιμο» του χρέους, ενώ συνεργάτες και οικονομολόγοι που βρίσκονται κοντά του περιγράφουν την πρόταση περισσότερο ως «πάγωμα».

Γιατί αντιδρά η ΕΚΤ

Το μεγάλο εμπόδιο είναι το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, όπως και άλλοι κεντρικοί τραπεζίτες, έχουν απορρίψει την ιδέα διαγραφής κρατικού χρέους που βρίσκεται στα χαρτοφυλάκια των κεντρικών τραπεζών, επικαλούμενοι την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης των κρατών.

Η συζήτηση επομένως δεν είναι απλώς λογιστική.Μια τέτοια κίνηση θα έθετε ζητήματα για τον τρόπο λειτουργίας του Ευρωσυστήματος και για τη σχέση μεταξύ κυβερνήσεων και ανεξάρτητων κεντρικών τραπεζών.

Το γαλλικό χρέος πλησιάζει το 120% του ΑΕΠ

Η πρόταση αποκτά μεγαλύτερο βάρος λόγω της κατάστασης των γαλλικών δημόσιων οικονομικών.Το χρέος είχε διαμορφωθεί στο 115,7% του ΑΕΠ το 2025 και, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών, ανεβαίνει στο 119,3% το 2026, πριν φτάσει στο 121,7% το επόμενο έτος.Η κυβέρνηση σχεδιάζει πακέτο εξοικονόμησης περίπου 54 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό του 2027, σε μια προσπάθεια να περιορίσει το έλλειμμα.

Το πολιτικό πρόβλημα είναι ότι η γαλλική Εθνοσυνέλευση παραμένει βαθιά κατακερματισμένη, γεγονός που δυσκολεύει την εφαρμογή σημαντικών δημοσιονομικών παρεμβάσεων.

Οι αγορές στέλνουν προειδοποίηση

Η επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών έχει αρχίσει να αποτυπώνεται και στην αγορά ομολόγων.Το spread του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του αντίστοιχου γερμανικού ξεπέρασε τις 100 μονάδες βάσης, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από την κρίση της Ευρωζώνης το 2012.Αυτό σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη απόδοση για να αγοράσουν γαλλικό χρέος.

Σύμφωνα με το Reuters, το spread έχει περίπου διπλασιαστεί σε σχέση με την περίοδο πριν από τις πρόωρες εκλογές του 2024, καθώς η πολιτική αβεβαιότητα και η δυσκολία περιορισμού του ελλείμματος έχουν αυξήσει την επιφυλακτικότητα των αγορών.

Το παράδοξο των €488 δισ.

Υπάρχει όμως ένα πρακτικό πρόβλημα στην πρόταση Μελανσόν.Το απόθεμα γαλλικών κρατικών τίτλων που βρίσκεται στα χαρτοφυλάκια της κεντρικής τράπεζας μειώνεται σταδιακά, καθώς η ΕΚΤ έχει τερματίσει τις καθαρές αγορές κρατικών ομολόγων και τίτλοι που λήγουν δεν αντικαθίστανται όπως στο παρελθόν.Στα τέλη του 2025 το συγκεκριμένο απόθεμα αντιστοιχούσε περίπου στο 15% του συνολικού γαλλικού χρέους.Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η γαλλική πλευρά, μπορεί να μειωθεί στα 465,3 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους.Άρα, ακόμη και εάν ξεπερνιόταν το νομικό και θεσμικό εμπόδιο, η πρόταση θα αφορούσε μόνο ένα μέρος του συνολικού προβλήματος.

Γιατί αφορά ολόκληρη την Ευρωζώνη

Η συζήτηση έχει σημασία πολύ πέρα από τη Γαλλία.Εάν άνοιγε ο δρόμος για διαγραφή ή μόνιμο «πάγωμα» κρατικών ομολόγων που κατέχουν οι εθνικές κεντρικές τράπεζες, το ίδιο επιχείρημα θα μπορούσε θεωρητικά να τεθεί και από άλλες χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος.Ταυτόχρονα όμως δημιουργείται το ερώτημα τι θα συνέβαινε με την αξιοπιστία των κρατικών ομολόγων και το κόστος μελλοντικού δανεισμού.

Αυτό ακριβώς παρακολουθούν τώρα οι αγορές. Το γαλλικό ζήτημα δεν περιορίζεται πλέον στο ύψος του χρέους, αλλά επεκτείνεται στο πώς θα χρηματοδοτείται το γαλλικό κράτος τα επόμενα χρόνια και με ποιο κόστος.Και με το χρέος να κατευθύνεται προς το 120% του ΑΕΠ, το συγκεκριμένο ερώτημα αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία για τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης.

Σε συνέντευξή της στον ιρλανδικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα RTE, η πρόεδρος της ΕΚΤ δήλωσε ότι «θα φύγω το 2027». Όταν, ωστόσο, ρωτήθηκε εάν αυτό σημαίνει ότι θα παραμείνει έως τον Οκτώβριο του 2027, όταν ολοκληρώνεται κανονικά η θητεία της, απέφυγε να δεσμευτεί, απαντώντας χαρακτηριστικά: «Θα δούμε».

Η απάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς εδώ και μήνες κυκλοφορούν σενάρια περί πρόωρης αποχώρησής της. Η ίδια διαβεβαίωσε ότι, όποτε έρθει η στιγμή της αποχώρησης, η μετάβαση θα πραγματοποιηθεί «με τον πλέον επαγγελματικό τρόπο».

Φουντώνει η μάχη της διαδοχής

Οι δηλώσεις της Λαγκάρντ έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεργασίες για τη μελλοντική ηγεσία της ΕΚΤ έχουν ήδη ενταθεί.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η Γαλλία εμφανίζεται διατεθειμένη να στηρίξει τον Ολλανδό Klaas Knot, πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, για τη διαδοχή της Λαγκάρντ. Το Παρίσι φέρεται να συνδέει τη στήριξή του με μια ευρύτερη συμφωνία για τις κορυφαίες θέσεις της ΕΚΤ, στο πλαίσιο της οποίας Γάλλος υποψήφιος θα αναλάμβανε τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου.

Η θέση αυτή κατέχεται σήμερα από τον Philip Lane, η θητεία του οποίου λήγει τον Μάιο του 2027, δημιουργώντας ακόμη ένα σημαντικό κενό στην κορυφή της κεντρικής τράπεζας.

Μεταξύ των ονομάτων που έχουν βρεθεί στο τραπέζι για την προεδρία της ΕΚΤ περιλαμβάνεται επίσης ο Pablo Hernández de Cos, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και νυν γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS).

Τα σενάρια για πρόωρη έξοδο

Οι φήμες για το μέλλον της Λαγκάρντ έχουν ενταθεί στη διάρκεια του 2026. Δημοσιεύματα την έχουν συνδέσει, μεταξύ άλλων, με την ηγεσία του World Economic Forum, ενώ έχει συζητηθεί και το ενδεχόμενο να αποχωρήσει πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027.

Η ίδια είχε δηλώσει τον Ιούλιο ότι δεν μπορούσε να αποκλείσει μια πρόωρη αποχώρηση, αναφερόμενη τότε στο ενδεχόμενο να έχει δημόσια παρέμβαση στον γαλλικό πολιτικό διάλογο πριν από τις προεδρικές εκλογές. Αργότερα, είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν επρόκειτο να αποχωρήσει πριν από το 2027, χωρίς όμως να δεσμευτεί ότι θα εξαντλήσει τη θητεία της.

Η σημερινή φράση «θα δούμε» διατηρεί επομένως ανοιχτό το βασικό ερώτημα: όχι πλέον εάν η Λαγκάρντ θα βρίσκεται στην ΕΚΤ το 2027, αλλά μέχρι ποιο σημείο του 2027.

Πιέσεις και από το εσωτερικό της ΕΚΤ

Το ζήτημα έχει αρχίσει να προκαλεί ανησυχία και στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η επιτροπή προσωπικού της ΕΚΤ ζήτησε πρόσφατα μεγαλύτερη σαφήνεια για τη μελλοντική ηγεσία, προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη περίοδος αβεβαιότητας θα μπορούσε να επηρεάσει την εμπιστοσύνη προς το θεσμικό όργανο.

Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος επειδή η Φρανκφούρτη βρίσκεται μπροστά σε μια ευρύτερη ανανέωση της ηγετικής της ομάδας. Πέρα από τη Λαγκάρντ και τον Lane, στο επίκεντρο των συζητήσεων έχει βρεθεί και το μέλλον της Γερμανίδας Isabel Schnabel, μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ.

Η Λαγκάρντ, από την πλευρά της, έδωσε έμφαση στην ανάγκη η νέα σύνθεση των κορυφαίων οργάνων της ΕΚΤ να διαθέτει διαφορετικές δεξιότητες και εμπειρίες. Όπως επισήμανε, δεν έχει σημασία μόνο το προφίλ του επόμενου προέδρου, αλλά ο συνολικός συνδυασμός γνώσεων και εμπειρίας στην Εκτελεστική Επιτροπή και το Διοικητικό Συμβούλιο.

Έτσι, την ώρα που η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις και ένα νέο περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων, ανοίγει παράλληλα και ένα δεύτερο μεγάλο μέτωπο: ποιος θα αναλάβει το τιμόνι της κεντρικής τράπεζας μετά τη Λαγκάρντ και πόσο σύντομα θα χρειαστεί να ληφθεί αυτή η απόφαση.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της ΕΚΤ, ο δείκτης που παρακολουθεί τις μισθολογικές αυξήσεις βάσει των ενεργών συλλογικών συμβάσεων και εξομαλύνει τις έκτακτες εφάπαξ πληρωμές διαμορφώνεται στο 2,2% κατά μέσο όρο το 2026. Η κάλυψη ανέρχεται στο 46,9% των εργαζομένων στις χώρες που συμμετέχουν στον δείκτη.

Η εικόνα αλλάζει, ωστόσο, καθώς περνάμε στο 2027. Ο βασικός δείκτης μισθών της ΕΚΤ ανεβαίνει στο 2,7% το α΄ τρίμηνο του 2027, με κάλυψη 32,5% των εργαζομένων, και στο 2,8% το β΄ τρίμηνο, όπου η κάλυψη περιορίζεται στο 25,1%.

Η ΕΚΤ διευκρινίζει ότι η χαμηλότερη ένδειξη για το πρώτο εξάμηνο του 2026 οφείλεται εν μέρει σε έναν μηχανικό καθοδικό παράγοντα: έκτακτες πληρωμές που είχαν καταβληθεί στο δεύτερο εξάμηνο του 2024 δεν επαναλήφθηκαν την επόμενη χρονιά. Η συγκεκριμένη επίδραση εξαλείφεται πλήρως στο δεύτερο εξάμηνο του 2026.

Σε σύγκριση με τη δημοσίευση των στοιχείων του Ιουλίου, η ένδειξη για το σύνολο του 2026 αναθεωρήθηκε ελαφρώς προς τα κάτω, ενώ ουσιαστικά αμετάβλητες παρέμειναν οι εκτιμήσεις του δείκτη για το δ΄ τρίμηνο του 2026 και το α΄ τρίμηνο του 2027, παρά τη σημαντική αύξηση της κάλυψης των εργαζομένων.

Τα επιμέρους στοιχεία ενισχύουν την εικόνα αποκλιμάκωσης. Ο δείκτης που περιλαμβάνει τις μη εξομαλυμένες εφάπαξ πληρωμές υποχωρεί από 3% το 2025 σε 2,6% το 2026, ενώ στο 2,6% κινείται κατά μέσο όρο και ο δείκτης που εξαιρεί πλήρως τις έκτακτες πληρωμές. Αυτό, σύμφωνα με την ΕΚΤ, υποδηλώνει ότι οι εφάπαξ καταβολές διαδραματίζουν πλέον περιορισμένο ρόλο στις πρόσφατες συλλογικές συμβάσεις.

Και οι τρεις δείκτες συγκλίνουν στη συνέχεια στο 2,7% για το α΄ τρίμηνο του 2027 και στο 2,8% για το β΄ τρίμηνο.

Η Φρανκφούρτη υπογραμμίζει, πάντως, ότι τα στοιχεία για το 2027 πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή. Η κάλυψη μειώνεται από 46,9% το 2026 σε 32,5% το α΄ τρίμηνο και 25,1% το β΄ τρίμηνο του 2027, καθώς πολλές νέες συλλογικές συμβάσεις δεν έχουν ακόμη υπογραφεί. Όσο προστίθενται νέες συμφωνίες, η εικόνα θα γίνεται περισσότερο αντιπροσωπευτική.

Παράλληλα, η ΕΚΤ ξεκαθαρίζει ότι ο wage tracker δεν αποτελεί πρόβλεψη για την εξέλιξη των μισθών. Αποτυπώνει αποκλειστικά τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις συλλογικές συμβάσεις που είναι ήδη ενεργές και μπορεί να αναθεωρηθεί σημαντικά καθώς προστίθενται νέα δεδομένα.

Η διαφορά είναι σημαντική σε σχέση με τις μακροοικονομικές προβλέψεις της κεντρικής τράπεζας. Στις προβολές του Σεπτεμβρίου, οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ εκτιμούν ότι η αμοιβή ανά εργαζόμενο στην Ευρωζώνη θα αυξηθεί κατά 3,3% το 2026, ποσοστό υψηλότερο από το 2,2% του wage tracker.

Για τις αγορές, το κρίσιμο μήνυμα είναι ότι οι συμφωνημένες μισθολογικές πιέσεις εμφανίζονται σαφώς ηπιότερες μέσα στο 2026, αλλά τα διαθέσιμα συμβόλαια δείχνουν επανεπιτάχυνση προς το 2,7%-2,8% στο πρώτο εξάμηνο του 2027. Η εξέλιξη αυτή θα παραμείνει στο μικροσκόπιο της ΕΚΤ, καθώς η δυναμική μισθών και υπηρεσιών αποτελεί βασική παράμετρο για την αξιολόγηση της επιμονής του πληθωρισμού.

Η ΕΚΤ αύξησε την Πέμπτη τα επιτόκια για δεύτερη φορά φέτος και αναθεώρησε ανοδικά αρκετές από τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό, ενισχύοντας τα στοιχήματα της αγοράς για έως και τρεις ακόμη αυξήσεις επιτοκίων μέσα στον επόμενο χρόνο.

Αν και ο Καζίμιρ, ο οποίος συγκαταλέγεται στα πιο «γερακίσια» στελέχη της ΕΚΤ, δεν προχώρησε σε σαφή έκκληση για νέες αυξήσεις επιτοκίων, σε αντίθεση με άλλους συναδέλφους του, τόνισε ότι η διάθεση των αξιωματούχων να παραμείνουν ανοιχτοί ως προς την επόμενη κίνηση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως δισταγμός. Όπως επισήμανε, η ΕΚΤ θα δράσει αποφασιστικά όταν τα δεδομένα δικαιολογήσουν μια τέτοια κίνηση.

«Η προσοχή μου πλέον εστιάζεται λιγότερο στις τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων και όλο και περισσότερο στις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας», ανέφερε ο Καζίμιρ, ο οποίος είναι και διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Σλοβακίας, σε ανάρτησή του. «Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα, που είναι τόσο σημαντικός για τις αντιλήψεις και τις προσδοκίες των καταναλωτών, αναμένεται επίσης να επιταχυνθεί».

Οι τιμές του φυσικού αερίου βρίσκονται σε υψηλό τετραετίας, καθώς αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δίστασαν να γεμίσουν τις αποθήκες τους κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, προσδοκώντας ότι η σύγκρουση με το Ιράν θα τερματιζόταν και ότι οι τιμές του αερίου θα υποχωρούσαν απότομα.

Με τα επίπεδα αποθήκευσης να παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα ιστορικά τους επίπεδα, οι ευρωπαϊκές χώρες σπεύδουν πλέον να αυξήσουν τα αποθέματά τους, οδηγώντας τις τιμές ακόμη υψηλότερα. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αυξήσει το κόστος θέρμανσης και ηλεκτρικής ενέργειας και να ενισχύσει ευρύτερα τις πληθωριστικές πιέσεις.

Την ίδια ώρα, οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων παραμένουν απροσδόκητα χαμηλές, ωστόσο ένας συνδυασμός δυσμενών παραγόντων, όπως η ξηρασία στην Ευρώπη, το φαινόμενο Ελ Νίνιο και η απότομη άνοδος των τιμών του ντίζελ και των λιπασμάτων —βασικών εισροών για την αγροτική παραγωγή— αναμένεται να οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών τους επόμενους μήνες.

«Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό είναι ξεκάθαρα στραμμένοι προς τα πάνω», ανέφερε ο Καζίμιρ. «Το ενεργειακό σοκ έχει ήδη διαρκέσει περισσότερο απ’ όσο ανέμεναν πολλοί. Ωστόσο, οι πλήρεις επιπτώσεις του δεν έχουν ακόμη περάσει στην οικονομία».

Η ΕΚΤ θα συνεδριάσει εκ νέου στις 29 Οκτωβρίου, με τις χρηματοπιστωτικές αγορές να αποτιμούν περίπου 60% πιθανότητα νέας αύξησης επιτοκίων τότε, ενώ μια κίνηση μέχρι το τέλος του έτους θεωρείται πλέον πλήρως προεξοφλημένη.

Το μήνυμα που έστειλε η Κριστίν Λαγκάρντ μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου ήταν σαφές: ο πληθωρισμός θα παραμείνει σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2% για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, ενώ η ΕΚΤ δεν προτίθεται να δεσμευθεί εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.

Η απόφαση για αύξηση κατά 25 μ.β. συνοδεύθηκε από αισθητή επιδείνωση των πληθωριστικών προβλέψεων για τα επόμενα χρόνια. Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει πλέον μέσο πληθωρισμό 3,0% το 2026, 2,5% το 2027 και 2,1% το 2028. Η εκτίμηση για το 2026 παρέμεινε αμετάβλητη, όμως οι προβλέψεις για το 2027 και το 2028 αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω.

Για τον πληθωρισμό χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, η ΕΚΤ προβλέπει 2,5% το 2026, 2,6% το 2027 και 2,3% το 2028, γεγονός που δείχνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην ενέργεια.

Η ενέργεια αλλάζει ξανά την εξίσωση

Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται το ενεργειακό σοκ. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη επιταχύνθηκε στο 3,3% τον Αύγουστο, από 2,9% τον Ιούλιο, με τις τιμές της ενέργειας να καταγράφουν άνοδο 14,3%, έναντι 10,3% ένα μήνα νωρίτερα.

Η Λαγκάρντ συνέδεσε την εξέλιξη τόσο με την άνοδο των ενεργειακών εμπορευμάτων όσο και με τη σημαντική συμβολή των περιθωρίων διύλισης στα υγρά καύσιμα.

Ακόμη πιο κρίσιμο για τις αγορές είναι ότι η ΕΚΤ εκτιμά πως ο γενικός πληθωρισμός θα παραμείνει αισθητά πάνω από τον στόχο έως και το πρώτο εξάμηνο του 2027. Μόνο στη συνέχεια αναμένεται να αρχίσει να αποκλιμακώνεται ουσιαστικά η συμβολή της ενέργειας, με τον ενεργειακό πληθωρισμό να γίνεται αρνητικός έως τα μέσα του 2028.

Η Φρανκφούρτη προειδοποιεί παράλληλα ότι οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας θα αρχίσουν σταδιακά να περνούν στον δομικό πληθωρισμό και στις τιμές των τροφίμων.

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να επιστρέψει κοντά στον στόχο του 2% προς το τέλος του 2027, με τα υψηλότερα επιτόκια να αποτελούν βασικό μηχανισμό για την επαναφορά του.

Καλύτερη ανάπτυξη, αλλά μεγάλοι κίνδυνοι

Παρά την επιδείνωση στο μέτωπο του πληθωρισμού, η εικόνα για την οικονομία της ευρωζώνης εμφανίζεται καλύτερη από ό,τι αναμενόταν.

Η ΕΚΤ αναβάθμισε τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη και προβλέπει πλέον αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,9% το 2026, 1,4% το 2027 και 1,5% το 2028.

Η αναθεώρηση προς τα πάνω για το 2026 και το 2027 αποδίδεται κυρίως στη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, με την ιδιωτική κατανάλωση και τις δημόσιες δαπάνες να λειτουργούν υποστηρικτικά.

Η μεταποίηση εξακολουθεί να καταγράφει σταθερές επιδόσεις, καθώς οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις δαπάνες για άμυνα και υποδομές, ενώ η ανάκαμψη της καταναλωτικής εμπιστοσύνης βοηθά τον τομέα των υπηρεσιών να ξεπεράσει το αρχικό πλήγμα από το ενεργειακό σοκ.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Λαγκάρντ και στην αυξανόμενη δραστηριότητα που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία γίνεται ήδη ορατή στις ψηφιακές υπηρεσίες, στις επιχειρηματικές επενδύσεις και στις εξαγωγές.

Η αγορά εργασίας εξακολουθεί επίσης να λειτουργεί ως βασικό στήριγμα, με την ανεργία να παραμένει τον Ιούλιο στο 6,4%.

Το μεγάλο ρίσκο: Ενέργεια, γεωπολιτική και ομόλογα

Παρά τις καλύτερες προβλέψεις για το ΑΕΠ, η ΕΚΤ χαρακτηρίζει τις προοπτικές εξαιρετικά αβέβαιες.

Οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί, ενώ για τον πληθωρισμό είναι ανοδικοί.

Στο δυσμενές σενάριο, νέες διαταραχές στην ενεργειακή προσφορά θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές της ενέργειας ακόμη υψηλότερα και για μεγαλύτερο διάστημα, πλήττοντας τα πραγματικά εισοδήματα, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ειδικά τον κίνδυνο για το φυσικό αέριο, καθώς περαιτέρω προβλήματα στην προσφορά ή ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με χαμηλά αποθέματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα σημαντική άνοδο των τιμών.

Παράλληλα, μια επιδείνωση του κλίματος στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές ή η μετάδοση αναταράξεων από τις παγκόσμιες αγορές ομολόγων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης και ασθενέστερη ζήτηση.

Στο ίδιο πλαίσιο, μια νέα κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ των μεγάλων οικονομιών θα μπορούσε να διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, να περιορίσει τις εξαγωγές και να επιβαρύνει κατανάλωση και επενδύσεις.

Το κόστος χρήματος έχει ήδη ανέβει

Οι επιπτώσεις της πιο περιοριστικής νομισματικής πολιτικής είναι ήδη ορατές στο κόστος χρηματοδότησης.

Τα επιτόκια τραπεζικού δανεισμού προς τις επιχειρήσεις αυξήθηκαν στο 3,8% τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, από 3,6% τον Μάιο, ενώ το κόστος του εταιρικού χρέους που αντλείται απευθείας από τις αγορές διαμορφώθηκε στο 4,0% τον Ιούλιο.

Τα στεγαστικά επιτόκια παρέμειναν στο 3,5%, ενώ ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων επιβραδύνθηκε στο 3,0%.

Παρά το ακριβότερο χρήμα, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς τις επιχειρήσεις επιταχύνθηκε στο 4,4% τον Ιούλιο, από 4,0% τον Μάιο και τον Ιούνιο.

Καμία δέσμευση για το επόμενο βήμα

Το σημαντικότερο μήνυμα για επενδυτές, ομόλογα, τράπεζες και μετοχές είναι ότι η ΕΚΤ δεν δίνει πλέον κανένα προκαθορισμένο σήμα για την επόμενη κίνησή της.

Η Λαγκάρντ επανέλαβε ότι κάθε απόφαση θα λαμβάνεται «από συνεδρίαση σε συνεδρίαση» και θα εξαρτάται από τα νέα οικονομικά στοιχεία, τις πληθωριστικές προοπτικές, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την αποτελεσματικότητα της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.

Με τον πληθωρισμό να προβλέπεται πάνω από τον στόχο μέχρι το 2027 και την ενεργειακή αβεβαιότητα να παραμένει εξαιρετικά υψηλή, το μήνυμα της ΕΚΤ είναι ότι η μάχη με τις τιμές απέχει ακόμη από το τέλος της.

Για τις αγορές, αυτό μεταφράζεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι προσδοκίες για τα επιτόκια θα εξαρτώνται ακόμη περισσότερο από κάθε νέο στοιχείο για ενέργεια, πληθωρισμό και ανάπτυξη, με τη Λαγκάρντ να κρατά επί της ουσίας όλες τις επιλογές ανοικτές.