Όπως επισημαίνει το Reuters, οι ρόλοι στην Ευρωζώνη έχουν πλέον σε μεγάλο βαθμό αντιστραφεί. Την ώρα που οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με πιέσεις από τον πληθωρισμό και τη διόγκωση του αμερικανικού χρέους, χώρες που το 2011 βρίσκονταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης εμφανίζονται σήμερα με σαφώς ισχυρότερη δημοσιονομική εικόνα.

Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Ιταλία, οι πέντε οικονομίες που είχαν ταυτιστεί τότε με το ακρωνύμιο PIIGS, έχουν βελτιώσει σε διαφορετικό βαθμό τα δημόσια οικονομικά τους, με τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων τους να διαπραγματεύονται πλέον χαμηλότερα από εκείνες της Γαλλίας, μιας οικονομίας που μαζί με τη Γερμανία θεωρούνταν επί χρόνια βασικός πυλώνας της Ευρωζώνης.

Η Ελλάδα πρωταθλήτρια στις αναβαθμίσεις

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αφορά την ελληνική πιστοληπτική αξιολόγηση.

Σύμφωνα με το Reuters, η Ελλάδα έχει ανακτήσει από εννέα έως δεκατρείς βαθμίδες σε σχέση με τα χαμηλά επίπεδα της περιόδου της κρίσης, επίδοση που συγκαταλέγεται στις ισχυρότερες ανακάμψεις κρατικής πιστοληπτικής ικανότητας μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών.

Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη απόσταση που έχει διανύσει η χώρα από την εποχή κατά την οποία οι ελληνικοί τίτλοι αντιμετωπίζονταν από τις διεθνείς αγορές ως ένα από τα πλέον επικίνδυνα στοιχήματα στην Ευρώπη.

Ιρλανδία και Πορτογαλία έχουν επίσης ανακτήσει μεγάλο μέρος του χαμένου εδάφους, ενώ η Ισπανία έχει κινηθεί με πιο αργούς ρυθμούς. Αντίθετα, η Ιταλία ξεχωρίζει αρνητικά, καθώς η βελτίωση της αξιολόγησής της περιορίζεται μόλις σε μία έως δύο βαθμίδες στους μεγάλους οίκους.

Από χρέος άνω του 209% στο 137%

Το δεύτερο καθοριστικό στοιχείο της ελληνικής ανατροπής βρίσκεται στο δημόσιο χρέος.

Η Ελλάδα είχε δει το χρέος της να ξεπερνά το 209% του ΑΕΠ το 2020, στην κορύφωση των επιπτώσεων της πανδημίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που επικαλείται το Reuters, το ποσοστό υποχωρεί σε περίπου 137% του ΑΕΠ το 2026.

Πρόκειται για μείωση άνω των 70 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε λίγα χρόνια, η οποία αλλάζει ουσιαστικά τη σχετική θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη χρέους.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η Ιταλία αναμένεται μέσα στο 2026 να ξεπεράσει την Ελλάδα και να καταστεί η χώρα με το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη. Το ιταλικό χρέος έχει ήδη ανέβει πάνω από τα επίπεδα του 2011, καθώς η επίμονα χαμηλή οικονομική ανάπτυξη δυσκολεύει την αποκλιμάκωσή του.

Η μεγάλη αλλαγή στην αγορά ομολόγων

Η εικόνα απέχει θεαματικά από εκείνη του 2011.

Τότε, οι αποδόσεις των 10ετών τίτλων Ελλάδας, Πορτογαλίας, Ιρλανδίας, Ισπανίας και Ιταλίας κινούνταν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, γύρω στο 7,5%, προτού η παρέμβαση του Μάριο Ντράγκι και η περίφημη δέσμευση για «ό,τι χρειαστεί» αλλάξει την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής κρίσης.

Ακολούθησε το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ από το 2015, ενώ στη συνέχεια η πανδημία και κυρίως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δημιούργησαν νέες αποκλίσεις στις αγορές κρατικού χρέους.

Σήμερα, σύμφωνα με το Reuters, Ελλάδα και Ιταλία προσφέρουν αποδόσεις άνω του 4%, η Ισπανία κινείται γύρω στο 3,8%, η Πορτογαλία στο 3,7% και η Ιρλανδία περίπου στο 3,5%.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται λιγότερο στα απόλυτα επίπεδα των αποδόσεων και περισσότερο στη μεταβολή του σχετικού κινδύνου μέσα στην Ευρωζώνη.

Χώρες που πριν από δεκαπέντε χρόνια βρίσκονταν στο επίκεντρο των ανησυχιών για τη συνοχή του ευρώ εμφανίζονται πλέον να έχουν ενισχύσει τη θέση τους, ενώ οι επενδυτές στρέφουν μεγαλύτερη προσοχή σε παραδοσιακά ισχυρές οικονομίες.

Η Γερμανία και η Γαλλία στο νέο κάδρο

Το Reuters υπογραμμίζει ότι οι αποδόσεις των γερμανικών Bunds έχουν δεχθεί πιέσεις, με το 10ετές γερμανικό ομόλογο να φθάνει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011, ενώ στην αγορά έχουν αρχίσει να διατυπώνονται ερωτήματα γύρω από την αξιολόγηση ΑΑΑ της Γερμανίας.

Την ίδια στιγμή, οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων των πρώην PIIGS βρίσκονται πλέον χαμηλότερα από εκείνες της Γαλλίας, αποτυπώνοντας με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο πόσο έχει αλλάξει η αντίληψη των επενδυτών για τον δημοσιονομικό κίνδυνο στην Ευρωζώνη.

Για την Ελλάδα, η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης κρατικού χρέους έχει πλέον καταγράψει τη μεγαλύτερη βελτίωση αξιολόγησης μεταξύ των πρώην PIIGS, έχει μειώσει θεαματικά το χρέος της ως ποσοστό του ΑΕΠ και βρίσκεται κοντά στο να παραδώσει στην Ιταλία τον τίτλο της πλέον υπερχρεωμένης οικονομίας της Ευρωζώνης.

Δεκαπέντε χρόνια μετά, το επενδυτικό αφήγημα έχει αλλάξει δραματικά: οι πρώην «παρίες» της Ευρωζώνης έχουν μετατραπεί σε παραδείγματα δημοσιονομικής προσαρμογής και η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της ανατροπής.

Στο 80% της ΕΕ η πραγματική κατανάλωση

Για την υλική ευημερία των νοικοκυριών, ο υπουργός παραπέμπει στον δείκτη Πραγματικής Ατομικής Κατανάλωσης (AIC). Εκεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επικαλείται, η Ελλάδα βρισκόταν το 2025 στο 80% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δηλαδή 12 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS. Κάτω από την Ελλάδα βρίσκονται έξι χώρες της ΕΕ.Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η σύγκριση των κατώτατων μισθών. Τον Ιούλιο του 2026, ο ελληνικός κατώτατος μισθός αντιστοιχούσε σε 1.229 μονάδες PPS, έναντι 993 μονάδων στη Βουλγαρία. Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον Σκέρτσο, ότι ακόμη και μετά την προσαρμογή για το διαφορετικό κόστος ζωής, ο ελληνικός κατώτατος μισθός διαθέτει περίπου 24% μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη.

1.073 ευρώ έναντι 620 ευρώ

Σε ονομαστικούς όρους και σε δωδεκάμηνη βάση για να είναι συγκρίσιμα τα στοιχεία, ο κατώτατος μισθός αντιστοιχεί σε περίπου 1.073 ευρώ στην Ελλάδα έναντι 620 ευρώ στη Βουλγαρία, με διαφορά 453 ευρώ τον μήνα.Η Ελλάδα βρίσκεται στη 14η θέση μεταξύ των 22 κρατών της ΕΕ που διαθέτουν εθνικό κατώτατο μισθό, ενώ η Βουλγαρία κατατάσσεται 20ή. Ανάμεσά τους βρίσκονται Κύπρος, Μάλτα, Σλοβακία, Ουγγαρία και Τσεχία.Ο Σκέρτσος χαρακτηρίζει επομένως «στατιστική υπεραπλούστευση» την εξίσωση Ελλάδας και Βουλγαρίας αποκλειστικά βάσει του κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS.

Η ουσία, πάντως, παραμένει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει σημαντικό δρόμο για να συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το κρίσιμο στοίχημα δεν είναι μόνο η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών, αλλά η πραγματική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.

]]> https://www.moneypress.gr/reuters-i-ellada-mporei-na-kseplirosei-to-pro/ Thu, 03 Sep 2026 05:00:27 +0000 https://www.moneypress.gr/?p=219096 Η Ελλάδα μπορεί να κλείσει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της οικονομικής κρίσης ακόμη νωρίτερα από ό,τι είχε σχεδιαστεί, καθώς η ισχυρή δημοσιονομική εικόνα, τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα και η ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ανοίγουν τον δρόμο για πλήρη αποπληρωμή των δανείων του πρώτου μνημονίου έως το 2029. Σύμφωνα με το Reuters, δύο κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Αθήνα μπορεί να επισπεύσει κατά ένα ή δύο ακόμη χρόνια το χρονοδιάγραμμα που προέβλεπε εξόφληση έως το 2031, ενώ το υπόλοιπο των συγκεκριμένων δανείων έχει ήδη περιοριστεί στα 19,5 δισ. ευρώ.

Από το 2031 στο 2029

Η Ελλάδα είχε ανακοινώσει ότι στόχος της ήταν να αποπληρώσει μέχρι το 2031 τα διμερή δάνεια που έλαβε από τις χώρες της Ευρωζώνης μέσω του Greek Loan Facility (GLF) στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος στήριξης. Πρόκειται για δάνεια αρχικού ύψους περίπου 53 δισ. ευρώ, τα οποία κανονικά είχαν πολύ μεγαλύτερο ορίζοντα αποπληρωμής. Η στρατηγική των πρόωρων εξοφλήσεων, ωστόσο, έχει επιταχυνθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ελλάδα αξιοποιεί τα ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα και τα δημοσιονομικά πλεονάσματα για να περιορίσει γρηγορότερα το χρέος.

Η νέα εκτίμηση είναι ακόμη πιο αισιόδοξη. Σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο που επικαλείται το Reuters, είναι πλέον πολύ πιθανό τα συγκεκριμένα δάνεια να έχουν αποπληρωθεί πλήρως έως το 2030 ή ακόμη και το 2029, αντί για το 2031. Εάν επιβεβαιωθεί το ταχύτερο σενάριο, η Ελλάδα θα έχει κλείσει το κεφάλαιο των διμερών δανείων του πρώτου μνημονίου περίπου 12 χρόνια νωρίτερα από τις τελευταίες συμβατικές λήξεις.

Στα 19,5 δισ. ευρώ το υπόλοιπο

Καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση του σχεδιασμού έπαιξε η νέα μεγάλη πρόωρη αποπληρωμή που πραγματοποιήθηκε μέσα στο 2026. Η Ελλάδα κατέβαλε αυξημένη δόση ύψους 6,9 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα το ανεξόφλητο υπόλοιπο των δανείων του GLF να περιοριστεί στα 19,5 δισ. ευρώ.

Η στρατηγική δεν είναι καινούργια. Η Αθήνα πραγματοποιεί συστηματικά πρόωρες αποπληρωμές τα τελευταία χρόνια, επιδιώκοντας να μειώσει τόσο το συνολικό ύψος του χρέους όσο και τους κινδύνους που συνδέονται με το κόστος εξυπηρέτησής του. Το MoneyPress είχε καταγράψει ήδη την πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους 5,3 δισ. ευρώ, σε μια στρατηγική που έκτοτε επιταχύνθηκε σημαντικά.

Γιατί συμφέρουν οι πρόωρες αποπληρωμές

Τα δάνεια του Greek Loan Facility έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το επιτόκιό τους είναι κυμαινόμενο και συνδέεται με το Euribor, στο οποίο προστίθεται συγκεκριμένο περιθώριο. Αυτό σημαίνει ότι η εξυπηρέτησή τους είναι περισσότερο ευαίσθητη στις μεταβολές των ευρωπαϊκών επιτοκίων σε σχέση με ένα μεγάλο μέρος του υπόλοιπου ελληνικού δημόσιου χρέους που έχει εξαιρετικά μακρές διάρκειες και σε σημαντικό βαθμό ευνοϊκούς όρους.

Με την πρόωρη εξόφλησή τους, το Δημόσιο μειώνει την έκθεσή του στον επιτοκιακό κίνδυνο και περιορίζει μελλοντικές πληρωμές τόκων. Παράλληλα, βελτιώνεται το προφίλ των μελλοντικών λήξεων του χρέους, ιδιαίτερα ενόψει της επόμενης δεκαετίας, όταν θα αρχίσουν να αυξάνονται οι υποχρεώσεις εξυπηρέτησης προς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.

Από το 145,9% στο 136,8% του ΑΕΠ

Η δυνατότητα ταχύτερης εξόφλησης στηρίζεται στην εντυπωσιακή αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters, το ελληνικό δημόσιο χρέος έχει μειωθεί κατά περισσότερες από 60 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σχέση με τα υψηλότερα επίπεδα της προηγούμενης περιόδου.

Το 2025 διαμορφώθηκε στο 145,9% του ΑΕΠ, ενώ για το 2026 προβλέπεται περαιτέρω πτώση στο 136,8%. Εάν η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί, η Ελλάδα θα βρίσκεται πλέον χαμηλότερα από την Ιταλία ως προς τον συγκεκριμένο δείκτη, μια εξέλιξη με ισχυρό συμβολισμό αν αναλογιστεί κανείς ότι για περισσότερα από δύο δεκαετίες η χώρα είχε το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη.

Το «μαξιλάρι» δίνει δύναμη στην Αθήνα

Σημαντικό όπλο παραμένουν τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου. Η Ελλάδα δημιούργησε το λεγόμενο «μαξιλάρι» ρευστότητας κατά την έξοδο από τα προγράμματα διάσωσης και έκτοτε διατηρεί σημαντικά διαθέσιμα, τα οποία παρέχουν ασφάλεια έναντι πιθανών αναταράξεων στις διεθνείς αγορές.

Η αξιοποίηση μέρους αυτών των κεφαλαίων για την πρόωρη εξόφληση χρέους αποτελεί επιλογή ενεργητικής διαχείρισης. Αντί τα χρήματα να παραμένουν αποκλειστικά ως διαθέσιμα, ένα μέρος τους χρησιμοποιείται για την αποπληρωμή υποχρεώσεων που θεωρούνται ακριβότερες ή περισσότερο ευαίσθητες στις μεταβολές των επιτοκίων.

Η κυβέρνηση επιχειρεί ταυτόχρονα να διατηρήσει επαρκές απόθεμα ασφαλείας, ώστε η χώρα να μπορεί να αντιμετωπίσει μια πιθανή περίοδο μεγάλης μεταβλητότητας στις αγορές χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από νέο δανεισμό.

Τι σημαίνει για τις αγορές και τις αξιολογήσεις

Η ταχύτερη μείωση του χρέους αποτελεί σημαντικό μήνυμα προς επενδυτές και οίκους αξιολόγησης. Η Ελλάδα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και τα τελευταία χρόνια το κόστος δανεισμού της έχει συγκλίνει σημαντικά με εκείνο άλλων κρατών της Ευρωζώνης. Η περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους ενισχύει την εικόνα μιας οικονομίας που απομακρύνεται σταθερά από την περίοδο της κρίσης.

Οι πρόωρες αποπληρωμές μπορούν να λειτουργήσουν θετικά και στις επόμενες αξιολογήσεις, καθώς δείχνουν ότι το Δημόσιο δεν περιορίζεται στην εξυπηρέτηση των συμβατικών λήξεων αλλά αξιοποιεί τη δημοσιονομική υπεραπόδοση για ταχύτερη μείωση των υποχρεώσεων. Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου τα υψηλότερα επιτόκια και οι γεωπολιτικές αναταράξεις αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης πολλών κρατών.

Το πρώτο μνημόνιο των 53 δισ. ευρώ

Τα συγκεκριμένα δάνεια αποτελούν μέρος του πρώτου προγράμματος διάσωσης της Ελλάδας το 2010. Οι χώρες της Ευρωζώνης χορήγησαν περίπου 53 δισ. ευρώ μέσω του GLF, ενώ ακολούθησαν τα προγράμματα του EFSF και του ESM.

Συνολικά, τα τρία προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης της ελληνικής οικονομίας ανήλθαν περίπου στα 289 δισ. ευρώ. Η αποπληρωμή των GLF δεν σημαίνει επομένως ότι εξαφανίζεται το σύνολο των υποχρεώσεων που συνδέονται με την εποχή των μνημονίων. Παραμένουν πολύ μεγάλα δάνεια προς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς, με μακροχρόνιο ορίζοντα αποπληρωμής.

Η σημασία της εξόφλησης του πρώτου πακέτου είναι όμως μεγάλη τόσο οικονομικά όσο και συμβολικά, καθώς πρόκειται για τα δάνεια που συνδέθηκαν με την έναρξη της ελληνικής κρίσης χρέους το 2010.

Το ΔΝΤ έχει ήδη εξοφληθεί

Η Ελλάδα έχει ήδη ακολουθήσει αντίστοιχη στρατηγική με τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα οποία εξοφλήθηκαν πλήρως και πρόωρα το 2022. Η κίνηση αυτή επέτρεψε στη χώρα να απαλλαγεί από ακριβότερες υποχρεώσεις και αποτέλεσε ένα από τα πρώτα σημαντικά βήματα της μεταμνημονιακής στρατηγικής διαχείρισης χρέους.

Ακολούθησαν οι πρόωρες αποπληρωμές των διμερών ευρωπαϊκών δανείων. Η συστηματική συνέχιση της ίδιας πολιτικής έχει πλέον οδηγήσει το υπόλοιπο του πρώτου μνημονίου σε επίπεδο που επιτρέπει στην κυβέρνηση να εξετάζει πλήρη εξόφλησή του μέσα στα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια.

Τι κερδίζει πραγματικά η οικονομία

Η πρόωρη αποπληρωμή δεν σημαίνει ότι τα 19,5 δισ. ευρώ εξαφανίζονται χωρίς κόστος. Το Δημόσιο χρησιμοποιεί διαθέσιμα κεφάλαια για να μειώσει ισόποσα υποχρεώσεις. Το βασικό οικονομικό όφελος προκύπτει από τη μείωση των μελλοντικών τόκων, τη βελτίωση του προφίλ λήξεων και τη μείωση του επιτοκιακού κινδύνου.

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο όφελος: η ενίσχυση της αξιοπιστίας της χώρας στις διεθνείς αγορές. Μια οικονομία που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν αποκλεισμένη από τις αγορές και εξαρτιόταν από διεθνή προγράμματα στήριξης μπορεί πλέον να χρησιμοποιεί τα δημοσιονομικά της διαθέσιμα για να εξοφλεί υποχρεώσεις χρόνια πριν από τη λήξη τους.

Από την κρίση του 2010 στην εξόφληση του 2029

Εάν επιβεβαιωθεί το νέο σενάριο, το 2029 μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό για την ελληνική οικονομία. Δεκαεννέα χρόνια μετά την έναρξη του πρώτου προγράμματος στήριξης, η χώρα θα μπορούσε να έχει εξοφλήσει πλήρως τα διμερή δάνεια που αποτέλεσαν την πρώτη γραμμή χρηματοδότησης κατά την κορύφωση της κρίσης.

Η μεγαλύτερη σημασία, ωστόσο, βρίσκεται στη δυναμική του δημόσιου χρέους. Η πτώση από το 145,9% του ΑΕΠ το 2025 προς το 136,8% το 2026, σε συνδυασμό με τις πρόωρες αποπληρωμές, δημιουργεί μια εικόνα ταχείας αποκλιμάκωσης που δύσκολα θα μπορούσε να προβλεφθεί στην κορύφωση της ελληνικής κρίσης.

Το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια είναι αυτή η πορεία να συνεχιστεί χωρίς να διαταραχθεί η ανάπτυξη και χωρίς η ταχύτερη εξόφληση του χρέους να περιορίσει τους απαραίτητους πόρους για επενδύσεις. Εάν αυτό επιτευχθεί, η πρόωρη αποπληρωμή του πρώτου μνημονίου έως το 2029 θα αποτελέσει όχι μόνο συμβολικό τέλος μιας εποχής αλλά και ένα ακόμη βήμα στην αλλαγή του προφίλ της ελληνικής οικονομίας.

Ο οίκος εκτιμά ότι η ευνοϊκή δυναμική του ελληνικού δημόσιου χρέους, σε συνδυασμό με τις ισχυρές οικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις, αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τις επιπτώσεις από το αυξημένο κόστος δανεισμού.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Morningstar DBRS, η δαπάνη για τόκους ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα αναμένεται να μειωθεί κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2025 και 2030. Η Ελλάδα είναι η μοναδική μεταξύ των εννέα οικονομιών της Ευρωζώνης που εξετάζει ο οίκος όπου προβλέπεται υποχώρηση της σχετικής επιβάρυνσης.

Αντίθετα, στη Γαλλία η δαπάνη για τόκους αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, στο Βέλγιο κατά 0,6 μονάδες, στη Γερμανία κατά 0,4 μονάδες και σε Αυστρία και Ολλανδία κατά 0,3 μονάδες.

Περιορισμένη επιβάρυνση προβλέπεται επίσης για την Ισπανία και την Πορτογαλία, όπου η αύξηση των τόκων εκτιμάται σε μόλις 0,1 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ.

Η ανάλυση της Morningstar DBRS καλύπτει εννέα οικονομίες της Ευρωζώνης: Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Ολλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία.

Η δυναμική του ελληνικού χρέους

Η Ελλάδα, μαζί με την Ισπανία και την Πορτογαλία, εμφανίζεται μεταξύ των χωρών που επηρεάζονται λιγότερο από το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης.

Βασικός παράγοντας είναι η προβλεπόμενη αποκλιμάκωση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ την περίοδο 2025-2030, η οποία στηρίζεται στην οικονομική ανάπτυξη και στη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων.

Η μείωση του αποθέματος χρέους περιορίζει σταδιακά και το ποσό που θα χρειάζεται να αναχρηματοδοτείται με υψηλότερα επιτόκια.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που χρησιμοποιεί η Morningstar DBRS, το ονομαστικό ΑΕΠ της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας αναμένεται να αυξάνεται κατά μέσο όρο 4,4% ετησίως την περίοδο 2026-2030, έναντι 3,1% για τις υπόλοιπες έξι χώρες του δείγματος.

Παράλληλα, και οι τρεις οικονομίες προβλέπεται να καταγράφουν πρωτογενή πλεονάσματα σε όλη την περίοδο 2026-2030, περιορίζοντας τις ανάγκες για νέο δανεισμό.

Υψηλότερο κόστος δανεισμού για μεγαλύτερο διάστημα

Η Morningstar DBRS εκτιμά ότι το κόστος χρηματοδότησης των κυβερνήσεων της Ευρωζώνης είναι πιθανό να παραμείνει σε υψηλότερα επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν σημαντικά από το 2022, όταν η άνοδος του πληθωρισμού οδήγησε τις κεντρικές τράπεζες σε επιθετική αύξηση των επιτοκίων.

Παρά την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, οι αποδόσεις δεν έχουν επιστρέψει στα ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα που επικρατούσαν τα προηγούμενα χρόνια.

Η Morningstar DBRS αποδίδει την εξέλιξη αυτή, μεταξύ άλλων, στην αυξημένη προσφορά κρατικών τίτλων, στις υψηλότερες χρηματοδοτικές ανάγκες αρκετών οικονομιών και στα αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου που απαιτούν οι επενδυτές.

Παράλληλα, η ποσοτική σύσφιξη των κεντρικών τραπεζών έχει περιορίσει τις αγορές κρατικών τίτλων, ενώ η αυξημένη έκδοση εταιρικών ομολόγων δημιουργεί πρόσθετο ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα επενδυτικά κεφάλαια.

Μεγαλύτερη πίεση σε Γαλλία και Βέλγιο

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι χώρες που διαθέτουν μεγάλο απόθεμα δημόσιου χρέους και ασθενέστερες δημοσιονομικές προοπτικές είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην άνοδο των επιτοκίων.

Η Γαλλία εμφανίζει τη μεγαλύτερη προβλεπόμενη αύξηση της δαπάνης τόκων έως το 2030, κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ενώ ακολουθεί το Βέλγιο με αύξηση 0,6 μονάδων.

Στον αντίποδα, η Ελλάδα καταγράφει την ευνοϊκότερη εξέλιξη μεταξύ των εννέα χωρών, με τη δαπάνη τόκων ως ποσοστό του ΑΕΠ να προβλέπεται ότι θα μειωθεί κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες μέχρι το 2030.

Η Morningstar DBRS επισημαίνει ότι η επίδραση ενός περιβάλλοντος υψηλότερων επιτοκίων στα δημόσια οικονομικά εξαρτάται όχι μόνο από το επίπεδο του υφιστάμενου χρέους, αλλά και από την πορεία της οικονομικής ανάπτυξης, τα δημοσιονομικά αποτελέσματα και τις ανάγκες αναχρηματοδότησης κάθε χώρας.

Η εξέλιξη φέρνει την Ελλάδα κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, μετά τις ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις που είχαν καταγραφεί τους προηγούμενους μήνες.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3% τον Ιούλιο, έναντι 2,9% τον Ιούνιο. Έναν χρόνο νωρίτερα βρισκόταν στο 2,4%.

Από το 3,9% στο 2,7% στην Ελλάδα

Η αποκλιμάκωση στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα αισθητή, καθώς μέσα σε έναν μήνα ο εναρμονισμένος πληθωρισμός υποχώρησε κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες, από 3,9% σε 2,7%.

Σε μηνιαία βάση, μάλιστα, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση τιμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.

Η εξέλιξη αποτελεί σημαντική αλλαγή σε σχέση με την εικόνα της άνοιξης, όταν οι πληθωριστικές πιέσεις είχαν ενισχυθεί σημαντικά.

Στο 2,9% η Ευρωζώνη

Αντίθετη ήταν η κίνηση στο σύνολο της Ευρωζώνης.

Ο ετήσιος πληθωρισμός αυξήθηκε στο 2,9% τον Ιούλιο από 2,8% τον Ιούνιο, ενώ τον Ιούλιο του 2025 βρισκόταν στο 2%.

Η εξέλιξη δείχνει ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού στην Ευρώπη απέχει ακόμη από το να θεωρηθεί ολοκληρωμένη, ιδιαίτερα καθώς το επίπεδο των τιμών παραμένει πάνω από τον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Πού καταγράφηκε ο υψηλότερος πληθωρισμός

Μεγάλες παραμένουν οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.

Τα υψηλότερα ετήσια ποσοστά πληθωρισμού στην ΕΕ τον Ιούλιο καταγράφηκαν:

• στη Ρουμανία με 8,2%,
• στη Λιθουανία με 5,4%,
• στην Κύπρο με 4,4%,
• στη Βουλγαρία επίσης με 4,4%.

Στον αντίποδα, τον χαμηλότερο πληθωρισμό εμφάνισε η Σουηδία με μόλις 0,3%, ενώ ακολούθησαν η Τσεχία με 1,3% και η Δανία και η Ουγγαρία με 1,6%.

Πτώση του πληθωρισμού σε 15 χώρες

Η εικόνα στην Ευρώπη παραμένει μικτή.

Σε σύγκριση με τον Ιούνιο, ο ετήσιος πληθωρισμός μειώθηκε σε 15 κράτη-μέλη, παρέμεινε αμετάβλητος σε τρία και αυξήθηκε σε εννέα.

Η μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ των χωρών δείχνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν εξελίσσονται με την ίδια ένταση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι υπηρεσίες εξακολουθούν να πιέζουν

Σε επίπεδο Ευρωζώνης, οι υπηρεσίες εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες που κρατούν τον πληθωρισμό σε υψηλότερα επίπεδα.

Παράλληλα, η ενέργεια έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της προσοχής των αγορών, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου δημιουργεί τον κίνδυνο νέων πληθωριστικών πιέσεων τους επόμενους μήνες. Η Eurostat επισημαίνει ότι υπηρεσίες και ενέργεια συνέβαλαν στη διατήρηση των ανοδικών πιέσεων στην Ευρωζώνη.

Σημαντική διαφορά μεταξύ Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ

Χρειάζεται, πάντως, μια σημαντική διευκρίνιση για τα ελληνικά στοιχεία.

Το 2,7% της Eurostat αφορά τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (HICP), ο οποίος χρησιμοποιείται ώστε να μπορούν να συγκρίνονται τα επίπεδα πληθωρισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

Ο εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ έδειξε πληθωρισμό 3,4% τον Ιούλιο του 2026. Επομένως, τα δύο ποσοστά δεν είναι αντικρουόμενα αλλά προέρχονται από διαφορετικούς δείκτες και μεθοδολογίες.

Τι σημαίνει για τα ελληνικά νοικοκυριά

Η πτώση του εναρμονισμένου πληθωρισμού στο 2,7% αποτελεί θετική ένδειξη, αλλά δεν σημαίνει ότι οι τιμές επιστρέφουν στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν από το πληθωριστικό κύμα.

Η επιβράδυνση του πληθωρισμού σημαίνει ότι το γενικό επίπεδο των τιμών αυξάνεται με χαμηλότερο ρυθμό.

Για τα νοικοκυριά, το κρίσιμο ζήτημα παραμένει επομένως η εξέλιξη των τιμών σε βασικές κατηγορίες καθημερινών δαπανών, όπως τρόφιμα, στέγαση, ενέργεια και μεταφορές.

Το νέο στοίχημα για την ΕΚΤ

Τα στοιχεία δημιουργούν ένα σύνθετο σκηνικό και για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Από τη μία πλευρά, η σημαντική αποκλιμάκωση σε χώρες όπως η Ελλάδα αποτελεί θετική εξέλιξη. Από την άλλη, η άνοδος του συνολικού πληθωρισμού της Ευρωζώνης στο 2,9% διατηρεί τις πιέσεις προς την ΕΚΤ να παραμείνει προσεκτική στις επόμενες αποφάσεις της.

Ιδιαίτερη σημασία θα έχει πλέον η πορεία της ενέργειας και των υπηρεσιών, καθώς και το εάν η σημερινή γεωπολιτική αβεβαιότητα θα μεταφραστεί σε υψηλότερες τιμές πετρελαίου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Για την Ελλάδα, πάντως, ο Ιούλιος έφερε μια σημαντική αλλαγή εικόνας: από πληθωρισμό 3,9% τον Ιούνιο στο 2,7%, χαμηλότερα πλέον από το 2,9% της Ευρωζώνης.

Αφού ευχαρίστησε όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτή την επιτυχία, πρόσθεσε πως τα ισχυρά αποτελέσματα της πρώτης διοργάνωσης «μάς ενθάρρυναν να συνεχίσουμε αυτό το ταξίδι. Για τον λόγο αυτό, με ιδιαίτερη ικανοποίηση διοργανώνουμε φέτος το 2ο Hackathon Τουρκίας–Ελλάδας με θέμα την «Τεχνητή Νοημοσύνη».

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί μία από τις τεχνολογίες που καθορίζουν τον αιώνα μας. Μετασχηματίζει τις οικονομίες, τις βιομηχανίες και τις κοινωνίες με πρωτοφανή ταχύτητα. Επιλέγοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη ως φετινό θέμα, επενδύουμε στο μέλλον και ενδυναμώνουμε τους νέους καινοτόμους ώστε να συμβάλουν στη διαμόρφωσή του», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις διμερείς οικονομικές μας Ελλάδας-Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι «το 2025, ο όγκος του διμερούς εμπορίου μας έφθασε τα 6,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Προχωρούμε σταθερά προς τον στόχο των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έθεσαν οι ηγέτες μας πριν από τρία χρόνια. Οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές βλέπουν ολοένα και περισσότερο η μία την άλλη ως αξιόπιστους εταίρους».

«Ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι η εξαγορά της Traçim, μιας σημαντικής τουρκικής βιομηχανικής εταιρείας, από την ελληνική εταιρεία Titan Cement, μέσω επένδυσης ύψους 190 εκατομμυρίων δολαρίων. Πρόκειται για μια σαφή απόδειξη της αυξανόμενης εμπιστοσύνης μεταξύ των επιχειρηματικών μας κοινοτήτων», πρόσθεσε και εξέφρασε την ελπίδα ότι «καθώς η εμπιστοσύνη μεταξύ των επιχειρηματικών μας κοινοτήτων συνεχίζει να ενισχύεται, θα δούμε επίσης περισσότερες ευκαιρίες για τουρκικές επενδύσεις στην Ελλάδα».

«Οι οικονομίες μας είναι συμπληρωματικές σε πολλούς τομείς»
«Οι διεθνώς ανταγωνιστικοί τομείς των κατασκευών, των υποδομών και της ενέργειας της Τουρκίας μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία νέων συνεργασιών και επενδύσεων προς όφελος και των δύο χωρών και των δύο λαών μας. Οι οικονομίες μας είναι συμπληρωματικές σε πολλούς τομείς. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι οικονομικές μας σχέσεις πρέπει να καθοδηγούνται από το αμοιβαίο όφελος, την εμπιστοσύνη και την εποικοδομητική συνεργασία. Το Hackathon αντανακλά ακριβώς αυτό το πνεύμα».

Κλείνοντας, ανέφερε ότι «σήμερα δεν εγκαινιάζουμε απλώς έναν διαγωνισμό. Δημιουργούμε μια πλατφόρμα συνεργασίας, φέρνοντας κοντά Τούρκους και Έλληνες καινοτόμους για να συμβάλουν στη διαμόρφωση του μέλλοντος».

Για την υλοποίηση της συναλλαγής, το Ελληνικό Δημόσιο επέλεξε έξι κορυφαίες διεθνείς τράπεζες, τις Alpha Bank, Barclays, Citi, Commerzbank, Nomura και Societe Generale, οι οποίες θα αναλάβουν τον ρόλο των κοινοπρακτικών αναδόχων της έκδοσης.

Η κίνηση δεν αφορά την έκδοση νέου τίτλου, αλλά την αύξηση του μεγέθους του υφιστάμενου 10ετούς benchmark ομολόγου λήξης 16 Ιουνίου 2036, με στόχο να ενισχυθεί περαιτέρω η ρευστότητα και η εμπορευσιμότητά του στη δευτερογενή αγορά. Πρόκειται για μια στρατηγική που ακολουθούν συστηματικά οι σύγχρονοι οργανισμοί διαχείρισης δημόσιου χρέους, καθώς τα μεγαλύτερα και πιο ρευστά ομόλογα προσελκύουν ευρύτερη επενδυτική βάση και βελτιώνουν τη θέση της χώρας στις διεθνείς αγορές.

Η συναλλαγή θα απευθυνθεί σε διεθνείς θεσμικούς επενδυτές μέσω κοινοπρακτικής διαδικασίας, ενώ η ακριβής ημερομηνία έναρξης θα καθοριστεί ανάλογα με τις συνθήκες που θα επικρατούν στις αγορές.

Η νέα έξοδος αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και εν αναμονή της πρώτης αύξησης επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μετά το 2023. Παρά τις προκλήσεις, η Ελλάδα συνεχίζει να απολαμβάνει ισχυρή εμπιστοσύνη από την επενδυτική κοινότητα, έχοντας πλέον επενδυτική βαθμίδα από όλους τους βασικούς οίκους αξιολόγησης.

Σήμερα η χώρα αξιολογείται με Baa3 από τη Moody’s και BBB από τους οίκους S&P, Fitch και DBRS, γεγονός που έχει διευρύνει σημαντικά την επενδυτική βάση των ελληνικών τίτλων και έχει επαναφέρει την Ελλάδα στον πυρήνα των ευρωπαϊκών αγορών χρέους.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η χώρα συμμορφώθηκε με τις δημοσιονομικές συστάσεις το 2025 και εκτιμά ότι θα παραμείνει εντός των συνιστώμενων ορίων και το 2026, γεγονός που αντανακλά τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου και εξωτερικού χρέους, καθώς και στη συνεχιζόμενη ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος. Σύμφωνα με την έκθεση, η σταθερή οικονομική ανάπτυξη σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα έχουν συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση των βασικών μακροοικονομικών δεικτών της χώρας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων, επισημαίνοντας ότι οι παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στόχευσαν αποτελεσματικά στις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό αποδίδει εύσημα για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, τη βελτίωση της λειτουργίας του κράτους και τη σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στις τράπεζες.

Παρά τη θετική εικόνα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις και ευπάθειες που απαιτούν προσοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το διεθνές περιβάλλον παραμένει αβέβαιο, με την ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή να δημιουργεί νέους κινδύνους για την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Η αξιολόγηση της Κομισιόν έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα καταγράφει ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, συνεχή μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ και βελτιωμένη εικόνα του τραπεζικού κλάδου, στοιχεία που ενισχύουν τη θέση της χώρας έναντι των διεθνών επενδυτών και των αγορών.

Το μήνυμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι σαφές: η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών που χαρακτήριζαν την οικονομία της κατά την προηγούμενη δεκαετία, ωστόσο η διατήρηση της μεταρρυθμιστικής δυναμικής και της δημοσιονομικής πειθαρχίας παραμένει κρίσιμη προϋπόθεση για τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι στις νέες διεθνείς προκλήσεις.

Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου, η Κομισιόν προτείνει:

1. Τήρηση των δημοσιονομικών ορίων και του πλαφόν δαπανών, με αξιοποίηση της ευελιξίας που προσφέρει η ρήτρα διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες. Σε ό,τι αφορά τα μέτρα για την απορρόφηση του ενεργειακού κόστους, προτείνει να παραμείνουν προσωρινά και στοχευμένα, χωρίς να «τεντώνουν» τα δημοσιονομικά όρια. Σημειώνει ότι πρέπει να συνεχίσουν οι προσπάθειες για βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και της διαφάνειας του φορολογικού συστήματος. Σημαντική θεωρεί και την περαιτέρω βελτίωση της αποδοτικότητας της δημόσιας διοίκησης. Επίσης, τονίζει ότι πρέπει να συνεχίσει η περαιτέρω μείωση των κόκκινων δανείων, με επιτάχυνση των νομικών διαδικασιών ρευστοποίησης ή εκκαθάρισης.
2. Συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής.
3. Απλούστευση και ψηφιοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, άρση των κανονιστικών εμποδίων στην επιχειρηματικότητα (κυρίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις), βελτίωση της πρόσβασης των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, επιτάχυνση της δικαιοσύνης και ολοκλήρωση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και τον χωροταξικό σχεδιασμό.
4. Προώθηση της φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων και της ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων, την αναμόρφωση της φορολογίας στην ενέργεια και τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα, την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των μεταφορών, την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας και τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και των σχετικών υποδομών.
5. Αύξηση της συμμετοχής των γυναικών, των νέων και των ευάλωτων ομάδων στην αγορά εργασίας, καθώς και βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης. Παράλληλα, ζητεί βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων μέσω της ενίσχυσης της κατάρτισης και της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, αλλά και της μεγαλύτερης αυτονομίας των σχολικών μονάδων. Επίσης, προτείνει συνέχιση της μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικών παροχών, ενίσχυση της πρόσβασης σε υπηρεσίες, επέκταση της προσιτής και κοινωνικής στέγασης και βελτίωση της πρόσβασης σε ποιοτικές και προσιτές υπηρεσίες υγείας.

«Υψηλός συμβολισμός»

Για εξέλιξη ιδιαίτερα υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικής σημασίας για την ελληνική οικονομία κάνει λόγο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αναφερόμενο στην αφαίρεση της χώρας από την κατηγορία παρακολούθησης των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης χρέους.

«Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. Μετά τη δεκαετία των μνημονίων (2010-2018), το καθεστώς Ενισχυμένης Εποπτείας (2018-2022), την πολυετή παραμονή της Ελλάδας στην κατηγορία των Υπερβολικών Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (Excessive Macroeconomic Imbalances) κατά την περίοδο 2019-2024 και την ένταξή της στην κατηγορία των Μακροοικονομικών Ανισορροπιών το 2025, η χώρα επιστρέφει πλέον στην πλήρη ευρωπαϊκή κανονικότητα», αναφέρει το υπουργείο.

«Η σημασία της εξέλιξης είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία δέκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, γεγονός που αναδεικνύει όχι μόνο την θεαματική βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης αλλά και το γεγονός ότι οι εξωτερικές ανισορροπίες και οι διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας έχουν πλέον περιοριστεί σε βαθμό που δεν συνιστούν συστημικό κίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα της χώρας», τονίζει.

 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τη μεγάλη πρόοδο της ελληνικής οικονομίας 

Στην αξιολόγησή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι οι ευπάθειες που σχετίζονται με το δημόσιο και εξωτερικό χρέος έχουν υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η σταθερή ανάπτυξη, τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, η βελτίωση των τραπεζικών ισολογισμών και η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων συνέβαλαν καθοριστικά στη μείωση των κινδύνων που χαρακτήριζαν την ελληνική οικονομία επί σειρά ετών.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι:

• το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερή πτωτική πορεία,
• οι εξωτερικές ανισορροπίες έχουν περιοριστεί,
• οι τράπεζες έχουν ενισχύσει σημαντικά τους ισολογισμούς τους,
• η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί περαιτέρω,
• ενώ η χώρα έχει υλοποιήσει ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων στο επιχειρηματικό περιβάλλον, στην αγορά εργασίας και στη φορολογική διοίκηση.

Ισχυρή ανάπτυξη παρά το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον

Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι η ανάπτυξη θα συνεχιστεί με ρυθμό 1,8% το 2026 έναντι 0,9% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Δημοσιονομικά πλεονάσματα και ισχυρή δημοσιονομική επίδοση

Η Ελλάδα κατέγραψε πλεόνασμα Γενικής Κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ το 2025, έναντι 1,3% του ΑΕΠ το 2024.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η επίδοση αυτή επιτεύχθηκε χάρη:

• στη συγκράτηση των τρεχουσών δαπανών,
• στη μείωση των δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους,
• και στην αυξημένη απόδοση των φορολογικών εσόδων.

Η Ελλάδα πέτυχε την επίδοση αυτή παράλληλα με μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, αυξήσεις μισθών στο Δημόσιο και στοχευμένα μέτρα στήριξης νοικοκυριών.

Η ταχύτερη αποκλιμάκωση χρέους στην Ευρώπη συνεχίζεται

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει περαιτέρω σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους:

• 154,2% του ΑΕΠ το 2024
• 146,1% του ΑΕΠ το 2025
• 140,7% του ΑΕΠ το 2026 (πρόβλεψη)
• 134,4% του ΑΕΠ το 2027 (πρόβλεψη)

Μέσα σε μόλις τρία χρόνια, η Ελλάδα προβλέπεται να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες.

Η Επιτροπή αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση πλεονασματικών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων.

Αναγνώριση των μεταρρυθμίσεων και της ψηφιακής μετάβασης

Η έκθεση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Ειδική αναφορά γίνεται:

• στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης,
• στην ψηφιοποίηση των τελωνειακών ελέγχων,
• στην ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων συμμόρφωσης,
• στη σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ,
• καθώς και στη συνολική ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, ενώ σημειώνει ότι το μισθολογικό κόστος του Δημοσίου διαμορφώθηκε στο 10,2% του ΑΕΠ το 2025, παραμένοντας κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (10,3%).

Πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η εφαρμογή των προγραμμάτων Πολιτικής Συνοχής στην Ελλάδα εξελίσσεται με ταχύτερο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο ως προς την επιλογή έργων όσο και ως προς τις πληρωμές.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται η σημαντική συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην προώθηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.

ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής ώστε να συμπεριληφθούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ειδικό ετήσιο όριο 0,3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028 και σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας, εντός του συνολικού πλαισίου ευελιξίας που έχει ήδη θεσπιστεί για την άμυνα.

Η πρωτοβουλία αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες επιτάχυνσης στρατηγικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι σχετικές υποδομές και η ανθεκτικότητα, διευρύνοντας παράλληλα το περιθώριο αξιοποίησης διαθέσιμων δημοσιονομικών δυνατοτήτων στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων.

Ένα ακόμη ορόσημο στην πορεία της χώρας 

Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές αναγνωρίσεις της προόδου που έχει επιτύχει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Η έξοδος από το καθεστώς Μακροοικονομικών Ανισορροπιών, η διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων, η συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, η βελτίωση της αγοράς εργασίας, η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις και η ισχυρή αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομίας που έχει αφήσει οριστικά πίσω της τα χαρακτηριστικά της κρίσης και συνεχίζει την πορεία της με όρους σταθερότητας, αξιοπιστίας και ανθεκτικότητας.

Η BofA σημειώνει ότι η διατάραξη στις προμήθειες LNG από το Κατάρ δεν προκάλεσε την εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου που αναμενόταν, κυρίως λόγω ενός συνδυασμού παραγόντων όπως οι ήπιες θερμοκρασίες, η αυξημένη παραγωγή πυρηνικής ενέργειας και ΑΠΕ, αλλά και η ταχεία ενίσχυση των προμηθειών LNG από τη Βόρεια Αμερική.

Στο πλαίσιο αυτό, ο οίκος προχωρά σε σημαντική αναθεώρηση των προβλέψεών του για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, μειώνει την εκτίμησή του για το TTF στα 55 ευρώ/MWh για το 2026 και στα 35 ευρώ/MWh για το 2027, έναντι προηγούμενων προβλέψεων για 75 ευρώ και 50 ευρώ αντίστοιχα.

Η αποκλιμάκωση αυτή μεταφράζεται σε αισθητά χαμηλότερες πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη. Η Bank of America μειώνει τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό κατά 40 μονάδες βάσης στο 2,9% για το 2026 και κατά 20 μονάδες βάσης στο 1,9% για το 2027, ενώ και ο δομικός πληθωρισμός αναθεωρείται χαμηλότερα, στο 2,2% και 2,1% αντίστοιχα.

Σύμφωνα με το νέο βασικό σενάριο της BofA, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται πλέον να κορυφώσει στο 3,3% στα τέλη του τρίτου τριμήνου, αντί για 4% στα τέλη του τέταρτου τριμήνου που προέβλεπε προηγουμένως ο οίκος, πριν υποχωρήσει ξανά κάτω από το 2% από το δεύτερο τρίμηνο του 2027.

Η βελτιωμένη εικόνα στις τιμές φυσικού αερίου οδηγεί παράλληλα και σε αναβάθμιση των εκτιμήσεων για την οικονομική ανάπτυξη της Ευρωζώνης. Η BofA αυξάνει τις προβλέψεις της κατά 10 μονάδες βάσης στο 0,7% για το 2026 και κατά 20 μονάδες βάσης στο 1,2% για το 2027.

Όπως επισημαίνει ο οίκος, οι χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου περιορίζουν περίπου κατά ένα τρίτο το πραγματικό οικονομικό σοκ της ενεργειακής κρίσης για την Ευρώπη. Παρά ταύτα, οι πιέσεις από τις υψηλές τιμές πετρελαίου και η γεωπολιτική αβεβαιότητα εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς κινδύνους για την οικονομική δραστηριότητα.

Σε ό,τι αφορά τη νομισματική πολιτική, η Bank of America διατηρεί αμετάβλητες τις προβλέψεις της για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εκτιμώντας ότι θα υπάρξουν δύο ακόμη αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, οδηγώντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%.

Ωστόσο, η BofA αναγνωρίζει ότι αυξάνονται πλέον οι πιθανότητες η δεύτερη αύξηση να μετατεθεί χρονικά για τον Σεπτέμβριο, εφόσον συνεχιστεί η αποκλιμάκωση των πληθωριστικών πιέσεων.

Παράλληλα, ο οίκος προβλέπει ότι από τον Ιούνιο του 2027 η ΕΚΤ θα ξεκινήσει σταδιακές μειώσεις επιτοκίων, με ρυθμό μία μείωση ανά τρίμηνο, οδηγώντας το επιτόκιο στο 1,75% μέχρι το τέλος του έτους.

Η αλλαγή του σεναρίου της BofA επηρεάζει διαφορετικά τις ευρωπαϊκές οικονομίες, καθώς η επίδραση από τις χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου είναι ισχυρότερη σε χώρες με μεγαλύτερη ενεργειακή εξάρτηση, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία.

Για την Ελλάδα, η Bank of America προχωρά επίσης σε αναβάθμιση των προβλέψεών της, εκτιμώντας πλέον ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 1,8% τόσο το 2026 όσο και το 2027, έναντι προηγούμενων προβλέψεων για 1,6% και 1,7% αντίστοιχα.

Ουσιαστικά, η BofA σχεδόν αναιρεί τις υποβαθμίσεις που είχε πραγματοποιήσει στις αρχές Απριλίου εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή και του πολέμου στο Ιράν. Υπενθυμίζεται ότι πριν από την ενεργειακή αναταραχή, ο οίκος προέβλεπε ανάπτυξη 1,8% για φέτος και 1,9% για το 2027.

Οι νέες εκτιμήσεις της BofA ευθυγραμμίζονται πλέον περισσότερο με τις προβλέψεις άλλων διεθνών οργανισμών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία τοποθετεί επίσης την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κοντά στο 1,8%, ελαφρώς χαμηλότερα από τον επίσημο στόχο του οικονομικού επιτελείου για ανάπτυξη 2%.

Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό στην Ελλάδα, η Bank of America εκτιμά ότι θα διαμορφωθεί στο 4,1% φέτος και θα αποκλιμακωθεί στο 2,9% το 2027, παραμένοντας ωστόσο υψηλότερος σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Στις εαρινές οικονομικές προβλέψεις της, η Κομισιόν εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να υπεραποδίδει σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο προειδοποιεί ότι η ενεργειακή κρίση και η επιβράδυνση της κατανάλωσης περιορίζουν πλέον τις αναπτυξιακές δυναμικές.

Το μεγαλύτερο «αγκάθι» για την ελληνική οικονομία παραμένει ο πληθωρισμός, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβλέπει σημαντική επιτάχυνση στο 3,7% το 2026, έναντι πρόβλεψης 2,3% στις προηγούμενες εκτιμήσεις του Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, το νέο ενεργειακό σοκ μειώνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και επιβραδύνει την κατανάλωση, παρά τις αυξήσεις μισθών και τα μέτρα στήριξης που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση.

Οι φορολογικές ελαφρύνσεις του 2025, οι ενισχύσεις για το κόστος της ενέργειας και η συνεχιζόμενη άνοδος των αποδοχών εκτιμάται ότι θα περιορίσουν μέρος της πίεσης στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, χωρίς όμως να αποτρέψουν την επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Την ίδια στιγμή, οι επενδύσεις συνεχίζουν να αποτελούν τον βασικό πυλώνα ανάπτυξης της οικονομίας, με την Κομισιόν να υπογραμμίζει ότι η απορρόφηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης διατηρεί υψηλή τη δυναμική των επενδυτικών δαπανών.

Στο μέτωπο του δημόσιου χρέους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να βλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση, αν και εμφανίζεται πιο επιφυλακτική σε σχέση με τις προβλέψεις της ελληνικής κυβέρνησης και του ΔΝΤ.

Συγκεκριμένα, εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος θα διαμορφωθεί στο 140,7% του ΑΕΠ το 2026 και στο 134,4% το 2027, γεγονός που σημαίνει ότι η Ελλάδα θα παραμείνει και τα επόμενα χρόνια η πιο χρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης.

Παράλληλα, η Κομισιόν προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για την οικονομία παραμένουν κυρίως προς την αρνητική πλευρά, καθώς μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση ή περαιτέρω γεωπολιτική κλιμάκωση θα μπορούσαν να πλήξουν ιδιαίτερα τις εξαγωγές υπηρεσιών και κυρίως τον τουρισμό.

Για το 2027, οι Βρυξέλλες προβλέπουν περαιτέρω επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,6%, καθώς σταδιακά εξαντλείται και η ώθηση από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στο μέτωπο του πληθωρισμού, η Κομισιόν αναμένει αποκλιμάκωση στο 2,4% το 2027, επίπεδο όμως που παραμένει υψηλότερο από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Μάλιστα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ακόμη και αν αποκλιμακωθούν οι τιμές ενέργειας και τροφίμων, οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να παραμείνουν ισχυρές, καθώς το σοκ τιμών έχει ήδη περάσει σε μεγάλο μέρος των μη ενεργειακών προϊόντων και υπηρεσιών.

Στην αγορά εργασίας, η εικόνα παραμένει θετική, με την ανεργία να συνεχίζει να μειώνεται, αν και με βραδύτερους ρυθμούς. Η Κομισιόν προβλέπει ότι η ανεργία θα διαμορφωθεί στο 7,9% το 2027.

Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η Ελλάδα εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να εμφανίζει πλεονάσματα έως και το 2027, παρά τα νέα μέτρα στήριξης και τις φορολογικές παρεμβάσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα παραμείνει πλεονασματικό κατά 0,8% του ΑΕΠ το 2026 και κατά 0,6% το 2027, ενώ υπογραμμίζει ότι η υπεραπόδοση του 2025 οφείλεται κυρίως στα υψηλότερα έσοδα από ΦΠΑ και στη βελτίωση των μηχανισμών καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.