Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την αγορά ακινήτων, καθώς το ιστορικό κτίριο βρίσκεται σε μια περιοχή με σημαντική εμπορική κίνηση και αυξανόμενο ενδιαφέρον για επενδύσεις σε ξενοδοχειακές, επαγγελματικές και άλλες χρήσεις. Παράλληλα, ο e-ΕΦΚΑ εξετάζει την αξιοποίηση του ακινήτου που στέγαζε το πρώην πολυκατάστημα Fokas, ενώ προωθεί μελέτες αποκατάστασης για τρία ακόμη διατηρητέα κτίρια σε Αθήνα και Πειραιά.

Επένδυση 7,5 εκατ. ευρώ με μίσθωση έως 35 χρόνια

Η νέα διαδικασία εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο του e-ΕΦΚΑ στις 21 Οκτωβρίου 2026 και αφορά δημόσιο πλειοδοτικό διαγωνισμό με κλειστές προσφορές.Η διάρκεια της μίσθωσης ορίζεται στα 30 χρόνια, με δυνατότητα παράτασης για επιπλέον πέντε. Το ελάχιστο μηνιαίο μίσθωμα εκκίνησης ανέρχεται στις 23.000 ευρώ, δηλαδή σε 276.000 ευρώ ετησίως, πριν από τις προβλεπόμενες αναπροσαρμογές.

Ο επενδυτής θα αναλάβει την αποκατάσταση και αναβάθμιση του ακινήτου, με ελάχιστη υποχρεωτική δαπάνη 7,5 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ. Οι εργασίες θα πρέπει να πραγματοποιηθούν μέσα στα τρία πρώτα χρόνια της σύμβασης.Για το συγκεκριμένο διάστημα προβλέπεται απαλλαγή από την καταβολή μισθώματος, ώστε να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση των έργων.

Το οικονομικό μοντέλο της αξιοποίησης

Η συμφωνία που επιδιώκει ο ασφαλιστικός φορέας στηρίζεται σε ένα μοντέλο συνεργασίας με ιδιωτικά κεφάλαια. Ο e-ΕΦΚΑ διατηρεί την κυριότητα του ακινήτου, ενώ ο μισθωτής αναλαμβάνει το κόστος αποκατάστασης και αποκτά δικαίωμα εκμετάλλευσης για μεγάλο χρονικό διάστημα.Μετά την τριετή περίοδο χάριτος, το μίσθωμα θα καταβάλλεται κανονικά, ακόμη και εάν το επενδυτικό πρόγραμμα δεν έχει ολοκληρωθεί.

Παράλληλα, προβλέπεται ετήσια αναπροσαρμογή του ενοικίου με βάση τον πληθωρισμό, προσαυξημένο κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες, με ελάχιστη αύξηση 2%.Η συγκεκριμένη πρόβλεψη ενισχύει τη δυνατότητα διατήρησης της πραγματικής αξίας των εσόδων του ασφαλιστικού φορέα σε βάθος χρόνου.

Αυστηρές προϋποθέσεις για τους επενδυτές

Ο νέος διαγωνισμός συνοδεύεται από απαιτήσεις οικονομικής επάρκειας, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος ανάθεσης σε επενδυτή που δεν θα μπορέσει να ολοκληρώσει τις εργασίες.Οι υποψήφιοι πρέπει να αποδείξουν χρηματοοικονομική ικανότητα 4,5 εκατ. ευρώ και να καταθέσουν εγγυητική επιστολή συμμετοχής 23.000 ευρώ.Προβλέπεται επίσης εγγύηση 375.000 ευρώ για την υλοποίηση του επενδυτικού προγράμματος, καθώς και εγγύηση καλής εκτέλεσης της μίσθωσης.Οι όροι αυτοί αντανακλούν την πολυπλοκότητα του έργου, καθώς η αποκατάσταση ενός διατηρητέου κτιρίου απαιτεί εξειδικευμένες μελέτες, αδειοδοτήσεις και εργασίες που πρέπει να σέβονται τα προστατευόμενα αρχιτεκτονικά στοιχεία.

Το ιστορικό ακίνητο των 3.105 τετραγωνικών

Το πρώην ξενοδοχείο «Απόλλων» βρίσκεται στη Σταδίου 58 και στην Αιόλου 103, σε μικρή απόσταση από την πλατεία Ομονοίας.Η συνολική επιφάνειά του φτάνει τα 3.105 τετραγωνικά μέτρα και περιλαμβάνει υπόγειο, ισόγεια καταστήματα, ημιώροφο, τρεις ανώτερους ορόφους και δώμα.Το κτίριο ανεγέρθηκε πριν από το 1885 και αρχικά λειτούργησε ως ξενοδοχείο με την επωνυμία «Μασσαλία», προτού μετονομαστεί σε «Απόλλων».Η νεοκλασική αρχιτεκτονική του, οι μαρμάρινοι εξώστες και τα διακοσμητικά στοιχεία των όψεών του αποτελούν χαρακτηριστικά της ιστορικής φυσιογνωμίας του αθηναϊκού κέντρου.Ο χαρακτηρισμός του ως διατηρητέου συνεπάγεται αυξημένες απαιτήσεις προστασίας και αποκατάστασης.

Γιατί δεν προχώρησε η προηγούμενη προσπάθεια

Η νέα διαδικασία δεν αποτελεί την πρώτη απόπειρα αξιοποίησης του συγκεκριμένου ακινήτου.Το 2023 είχε προκηρυχθεί διαγωνισμός με προοπτική τη μετατροπή του σε ξενοδοχείο τουλάχιστον τεσσάρων αστέρων. Τότε, η ελάχιστη επένδυση είχε οριστεί στα 3,8 εκατ. ευρώ και το μίσθωμα εκκίνησης στις 20.500 ευρώ μηνιαίως.Η διαδικασία δεν οδήγησε στην αποκατάσταση του κτιρίου.Στον νέο διαγωνισμό, η ελάχιστη επενδυτική υποχρέωση αυξάνεται κατά 3,7 εκατ. ευρώ, ενώ η μελλοντική χρήση δεν περιορίζεται υποχρεωτικά σε ξενοδοχειακή δραστηριότητα.Η μεγαλύτερη ευελιξία μπορεί να διευρύνει τον κύκλο των ενδιαφερόμενων επενδυτών, χωρίς όμως να εξαλείφει το υψηλό κόστος αποκατάστασης.

Στο επενδυτικό πλάνο και το πρώην πολυκατάστημα Fokas

Ο σχεδιασμός του e-ΕΦΚΑ δεν περιορίζεται στο «Απόλλων». Στα ακίνητα που εξετάζονται για μελλοντική αξιοποίηση περιλαμβάνεται και εκείνο που στέγαζε το πρώην πολυκατάστημα Fokas.Πρόκειται για ακίνητο με ισχυρή εμπορική ταυτότητα, συνδεδεμένο με μια επιχείρηση που είχε επί δεκαετίες σημαντική παρουσία στην ελληνική αγορά λιανικής.Η ενδεχόμενη επαναλειτουργία του με νέα χρήση θα μπορούσε να συμβάλει στην αναζωογόνηση της εμπορικής δραστηριότητας στο κέντρο της Αθήνας.Προς το παρόν, πάντως, δεν έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένοι όροι διαγωνισμού ή χρονοδιάγραμμα για το ακίνητο του πρώην Fokas.

Τρία ακόμη διατηρητέα σε Αθήνα και Πειραιά

Παράλληλα, ο e-ΕΦΚΑ προωθεί τις διαδικασίες μελετητικής προετοιμασίας για την αποκατάσταση τριών ακόμη ιστορικών ακινήτων.Πρόκειται για κτίρια στη Σοφοκλέους 39 και στην Πειραιώς 26, στην Αθήνα, καθώς και για ακίνητο στη συμβολή των οδών Παπαστράτου, Δαφνίου και Γραβιάς, στον Πειραιά.Για τα συγκεκριμένα ακίνητα προβλέπεται η εκπόνηση των αναγκαίων μελετών και η εξασφάλιση των απαιτούμενων εγκρίσεων, ώστε να καταστεί δυνατή η μελλοντική δημοπράτηση των έργων αποκατάστασης.Δεν πρόκειται ακόμη για έναρξη κατασκευαστικών εργασιών, αλλά για ουσιαστικό στάδιο προετοιμασίας των επενδύσεων.

Το στοίχημα της αξιοποίησης της περιουσίας του ΕΦΚΑ

Η ενεργοποίηση της ακίνητης περιουσίας του ασφαλιστικού φορέα μπορεί να δημιουργήσει μακροχρόνιες πηγές εσόδων, περιορίζοντας παράλληλα το κόστος διατήρησης ακινήτων που παραμένουν αναξιοποίητα.Για την αγορά, η αποκατάσταση ιστορικών κτιρίων δημιουργεί ευκαιρίες στον κατασκευαστικό κλάδο, στις τεχνικές υπηρεσίες και στην εμπορική εκμετάλλευση ακινήτων.

Το βασικό ζητούμενο είναι η προσέλκυση επενδυτών με επαρκή κεφάλαια και αξιόπιστο επιχειρηματικό σχέδιο.Η νέα προσπάθεια για το «Απόλλων» αποτελεί δοκιμασία για το κατά πόσο η ιστορική ακίνητη περιουσία του e-ΕΦΚΑ μπορεί να μετατραπεί σε παραγωγικό περιουσιακό στοιχείο, προσφέροντας έσοδα στον ασφαλιστικό φορέα και νέες επενδύσεις στο κέντρο της Αθήνας.

Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την άμεση εκταμίευση του συνόλου των χρημάτων ούτε με την αυτόματη έναρξη των προσλήψεων. Αποτελεί ένα σημαντικό διοικητικό στάδιο, το οποίο πρέπει να ακολουθηθεί από τις προβλεπόμενες διαδικασίες ένταξης και υλοποίησης των επενδύσεων. Το τελικό οικονομικό αποτύπωμα θα εξαρτηθεί από την πραγματοποίηση των έργων, τον χρόνο ολοκλήρωσής τους και την πορεία των επιχειρήσεων που θα τα αναλάβουν.

Επενδύσεις στη μεταποίηση και στην εφοδιαστική αλυσίδα

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε δύο τομείς που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγική δυναμικότητα της χώρας. Η μεταποίηση αποτελεί κρίσιμο κρίκο για τη δημιουργία προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, ενώ η εφοδιαστική αλυσίδα καθορίζει την ταχύτητα και το κόστος μεταφοράς, αποθήκευσης και διανομής αγαθών. Η ενίσχυση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων μπορεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και να δημιουργήσει ευκαιρίες για συνεργασίες με προμηθευτές, μεταφορικές εταιρείες και εξαγωγικές μονάδες.

Οι επενδύσεις αυτές αποκτούν πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις καλούνται να διαχειριστούν υψηλό ενεργειακό κόστος, ανάγκες τεχνολογικού εκσυγχρονισμού και διεθνή ανταγωνισμό. Ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού, η αυτοματοποίηση διαδικασιών και η αποτελεσματικότερη διαχείριση των αποθεμάτων μπορούν να μειώσουν λειτουργικές επιβαρύνσεις, εφόσον συνοδεύονται από κατάλληλο επιχειρηματικό σχεδιασμό.

Περισσότερες από 2.000 νέες θέσεις εργασίας

Η πρόβλεψη για περισσότερες από 2.000 θέσεις εργασίας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία των επενδυτικών σχεδίων. Οι θέσεις αυτές αναμένεται να συνδέονται με τις ανάγκες των μονάδων που θα δημιουργηθούν ή θα επεκταθούν, καλύπτοντας ενδεχομένως ειδικότητες στην παραγωγή, στην τεχνική υποστήριξη, στην αποθήκευση, στη διανομή και στη διοίκηση. Οι συγκεκριμένες ειδικότητες και ο αριθμός θέσεων ανά επιχείρηση θα αποσαφηνιστούν κατά την υλοποίηση των επενδύσεων.

Για τους εργαζομένους και τους ανέργους, η προοπτική δημιουργίας νέων θέσεων αποτελεί θετική ένδειξη, αλλά δεν συνιστά ακόμη προκήρυξη προσλήψεων. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ενιαίες ημερομηνίες υποβολής αιτήσεων ή κατάλογος διαθέσιμων θέσεων για το σύνολο των σχεδίων. Οι ενδιαφερόμενοι θα χρειαστεί να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις των επιχειρήσεων όταν τα έργα περάσουν στη φάση λειτουργίας τους.

Η περιφερειακή διάσταση του Αναπτυξιακού Νόμου

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το καθεστώς των περιοχών ειδικής ενίσχυσης, καθώς η ανάπτυξη δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλη τη χώρα. Σε αρκετές περιφέρειες, η προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση του εργατικού δυναμικού, στην ενίσχυση τοπικών προμηθευτών και στη δημιουργία σταθερότερης οικονομικής δραστηριότητας. Η εγκατάσταση ή επέκταση μιας παραγωγικής μονάδας μπορεί επίσης να επηρεάσει θετικά τις μεταφορές, τις υπηρεσίες και την αγορά επαγγελματικών ακινήτων.

Η επιτυχία των παρεμβάσεων θα κριθεί, πάντως, από την ικανότητα των επενδυτικών σχεδίων να εξελιχθούν σε βιώσιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Η ολοκλήρωση των υποδομών, η διαθεσιμότητα κατάλληλα καταρτισμένου προσωπικού και η πρόσβαση σε ενέργεια και χρηματοδότηση παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες.

Το επόμενο βήμα για τις επιχειρήσεις

Η αξιολόγηση των 186 σχεδίων μέσα σε 90 ημέρες δείχνει ότι η ταχύτητα των διοικητικών διαδικασιών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την προσέλκυση επενδύσεων. Για τις επιχειρήσεις, η προβλεψιμότητα ως προς τις εγκρίσεις και τους όρους χρηματοδότησης είναι συχνά εξίσου σημαντική με το ύψος των διαθέσιμων κινήτρων.

Το ζητούμενο πλέον είναι η μετάβαση από τα επενδυτικά σχέδια στην πραγματική παραγωγή και απασχόληση. Εφόσον τα έργα προχωρήσουν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγική βάση της οικονομίας και να δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες απασχόλησης σε περισσότερες περιοχές της χώρας.

Ένα σημαντικό επενδυτικό σχέδιο για την ελληνική γαλακτοβιομηχανία βρίσκεται σε διαδικασία θεσμικής αξιολόγησης, με τη ΜΕΒΓΑΛ να επιδιώκει την κατασκευή νέας παραγωγικής εγκατάστασης γιαουρτιού στη Θεσσαλονίκη.

Το έργο φέρει την ονομασία «MEVGAL Dairy Future: Νέα Πρότυπη Εγκατάσταση Γιαουρτιού» και έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 161,64 εκατ. ευρώ, προ ΦΠΑ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης, η εταιρεία έχει υποβάλει αίτημα για την υπαγωγή του σχεδίου στις διατάξεις του νόμου 4864/2021 περί Στρατηγικών Επενδύσεων.

Η δημόσια διαβούλευση ξεκίνησε στις 5 Οκτωβρίου και ολοκληρώθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026, στις 12:00.

Πού σχεδιάζεται η νέα μονάδα

Η επένδυση προγραμματίζεται να υλοποιηθεί σε οικόπεδο όμορο των υφιστάμενων εγκαταστάσεων του κεντρικού εργοστασίου της ΜΕΒΓΑΛ.

Η τοποθεσία βρίσκεται στα Κουφάλια, στον Δήμο Χαλκηδόνος της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.

Η επιλογή γειτονικής έκτασης συνδέει το νέο επενδυτικό σχέδιο με την ήδη υφιστάμενη παραγωγική παρουσία της εταιρείας στην περιοχή.

Το έργο προβλέπει την κατασκευή νέας μονάδας γιαουρτιού, με στόχο την αύξηση της συνολικής παραγωγικής δυναμικότητας.

Παράλληλα, η εταιρεία επιδιώκει να ενισχύσει την εξωστρέφειά της, δηλαδή τη δυνατότητα διεύρυνσης της παρουσίας της σε αγορές πέρα από την εγχώρια.

Πού θα κατευθυνθούν τα 161,64 εκατ. ευρώ

Ο επίσημος φάκελος που τέθηκε σε διαβούλευση διακρίνει τρεις βασικές κατηγορίες επενδυτικών δαπανών.

Η πρώτη αφορά την κατασκευή των κτιριακών υποδομών που θα στεγάσουν τη νέα παραγωγική μονάδα.

Η δεύτερη περιλαμβάνει την προμήθεια παραγωγικού εξοπλισμού, απαραίτητου για τη λειτουργία της εγκατάστασης.

Η τρίτη αφορά δαπάνες εξοικονόμησης ενέργειας.

Η τελευταία κατηγορία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος επηρεάζει τη λειτουργία των βιομηχανικών επιχειρήσεων.

Η επίσημη δημοσιοποίηση προσδιορίζει το συνολικό ύψος της επένδυσης, χωρίς να παρουσιάζει στην ανακοίνωση αναλυτική κατανομή ποσών ανά κατηγορία δαπάνης.

Τι ζητά η ΜΕΒΓΑΛ από το Δημόσιο

Η ΜΕΒΓΑΛ αιτείται τον χαρακτηρισμό του σχεδίου ως «Εμβληματική Επένδυση Εξαιρετικής Σημασίας».

Παράλληλα, ζητά την αξιοποίηση των κινήτρων που προβλέπονται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, συγκεκριμένα τη δυνατότητα ταχείας αδειοδότησης και τη λήψη επιχορήγησης για την ενίσχυση των επενδυτικών δαπανών.

Η υποβολή αιτήματος δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα κίνητρα έχουν ήδη εγκριθεί.

Η τελική υπαγωγή και οι τυχόν όροι ενίσχυσης εξαρτώνται από την αξιολόγηση και τις αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων.

Επίσης, από τη δημοσιοποίηση του επενδυτικού σχεδίου δεν προκύπτει ότι έχει ήδη καταβληθεί δημόσια επιχορήγηση.

Τι σημαίνει η ολοκλήρωση της διαβούλευσης

Η δημόσια διαβούλευση αποτελεί στάδιο της προβλεπόμενης διαδικασίας εξέτασης ενός επενδυτικού σχεδίου.

Κατά τη διάρκειά της, το ενδιαφερόμενο κοινό είχε τη δυνατότητα να διατυπώσει απόψεις προς την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Η περίοδος υποβολής σχολίων έληξε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026.

Στην επίσημη ηλεκτρονική καταχώριση το στάδιο εμφανίζεται πλέον ως ολοκληρωμένο, χωρίς δυνατότητα υποβολής νέων σχολίων μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας.

Αυτό αποτελεί διοικητική εξέλιξη, όχι τελική έγκριση της επένδυσης.

Για να προχωρήσει το έργο, απαιτούνται τα επόμενα βήματα που προβλέπει το ισχύον θεσμικό και αδειοδοτικό πλαίσιο.

Γιατί έχει σημασία για την ελληνική γαλακτοβιομηχανία

Η παραγωγή γιαουρτιού αποτελεί σημαντική δραστηριότητα για τον ελληνικό κλάδο τροφίμων, με παρουσία τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στις εξαγωγές.

Μια νέα παραγωγική εγκατάσταση μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη δυνατότητα κάλυψης της ζήτησης, υπό την προϋπόθεση ότι η επένδυση θα υλοποιηθεί και θα λειτουργήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό.

Η επέκταση της παραγωγικής δυναμικότητας μπορεί επίσης να υποστηρίξει την ανάπτυξη νέων εμπορικών συνεργασιών.

Ωστόσο, το μέγεθος της μελλοντικής παραγωγής, οι αγορές στις οποίες θα κατευθυνθούν τα προϊόντα και οι οικονομικές αποδόσεις του σχεδίου δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα πριν από την υλοποίησή του.

Η σημασία για την περιοχή της Θεσσαλονίκης

Τα Κουφάλια αποτελούν τον τόπο όπου βρίσκεται ήδη το κεντρικό εργοστάσιο της ΜΕΒΓΑΛ.

Η σχεδιαζόμενη επένδυση θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τη βιομηχανική δραστηριότητα της περιοχής, καθώς περιλαμβάνει νέες εγκαταστάσεις και παραγωγικό εξοπλισμό.

Ένα έργο τέτοιου μεγέθους ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετη ζήτηση για κατασκευαστικές εργασίες, τεχνικές υπηρεσίες και προμήθειες κατά τη φάση υλοποίησης.

Οι πραγματικές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία θα εξαρτηθούν από την τελική μορφή, το χρονοδιάγραμμα και τις συνεργασίες που θα αναπτυχθούν.

Στην επίσημη ανακοίνωση της διαβούλευσης δεν προσδιορίζεται συγκεκριμένος αριθμός νέων θέσεων εργασίας. Συνεπώς, δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως επιβεβαιωμένη κάποια εκτίμηση προσλήψεων.

Ενεργειακή εξοικονόμηση και ανταγωνιστικότητα

Η συμπερίληψη δαπανών εξοικονόμησης ενέργειας στον σχεδιασμό δείχνει ότι η ενεργειακή απόδοση αποτελεί μέρος της επενδυτικής πρότασης.

Στη βιομηχανία τροφίμων, η ενέργεια είναι απαραίτητη σε διάφορα στάδια παραγωγής, επεξεργασίας, ψύξης και συντήρησης.

Η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας ανά μονάδα παραγόμενου προϊόντος μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του λειτουργικού κόστους.

Παράλληλα, μπορεί να υποστηρίξει τη βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος μιας εγκατάστασης, ανάλογα με τις τεχνολογίες που θα επιλεγούν.

Η πραγματική επίδοση της νέας μονάδας θα μπορεί να αξιολογηθεί μόνο όταν γίνουν γνωστά τα τεχνικά χαρακτηριστικά και προχωρήσει η υλοποίηση.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα

Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, το ενδιαφέρον στρέφεται στην περαιτέρω αξιολόγηση του επενδυτικού σχεδίου.

Κρίσιμη εξέλιξη θα αποτελέσει η απόφαση για το αίτημα υπαγωγής στο καθεστώς Στρατηγικών Επενδύσεων και για τα κίνητρα που ζητά η εταιρεία.

Εξίσου σημαντικά θα είναι τα επόμενα στάδια αδειοδότησης και ο καθορισμός του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης.

Μέχρι στιγμής, η επίσημη καταχώριση τεκμηριώνει το ύψος, την τοποθεσία και τους βασικούς στόχους του έργου, καθώς και την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης.

Δεν επιβεβαιώνει ότι έχει ήδη εγκριθεί η αιτούμενη κρατική ενίσχυση ή ότι έχουν αρχίσει οι κατασκευαστικές εργασίες.

Το «MEVGAL Dairy Future» αποτελεί, πάντως, ένα από τα σημαντικά επενδυτικά σχέδια που βρίσκονται υπό εξέταση στον κλάδο των γαλακτοκομικών, με προϋπολογισμό άνω των 160 εκατ. ευρώ και επίκεντρο την ενίσχυση της παραγωγής γιαουρτιού στη Θεσσαλονίκη.

Σε μια εποχή κατά την οποία οι επενδυτές αναζητούν εναλλακτικές τοποθετήσεις πέρα από μετοχές, ομόλογα και ακίνητα, τα έργα τέχνης συγκεντρώνουν ενδιαφέρον ως περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να διατηρήσουν ή να αυξήσουν την αξία τους. Ωστόσο, πρόκειται για μια αγορά με ιδιαίτερους κανόνες, περιορισμένη ρευστότητα και σημαντικούς κινδύνους.

Μια παγκόσμια αγορά με ισχυρή οικονομική δραστηριότητα

Η διεθνής αγορά τέχνης περιλαμβάνει γκαλερί, δημοπρασίες, ιδιωτικές πωλήσεις, εκθέσεις, μουσεία και εξειδικευμένες υπηρεσίες. Οι συναλλαγές δεν περιορίζονται στα έργα των μεγαλύτερων δημιουργών, αλλά επεκτείνονται στη φωτογραφία, στη γλυπτική, στη χαρακτική και στη σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή.

Η οικονομική δραστηριότητα δημιουργεί ένα ευρύτερο οικοσύστημα επιχειρήσεων, από συμβούλους επενδύσεων και ασφαλιστικές εταιρείες μέχρι μεταφορικές επιχειρήσεις, συντηρητές και οργανωτές εκθέσεων. Παράλληλα, οι μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις λειτουργούν ως σημεία συνάντησης κεφαλαίων και συλλεκτών από διαφορετικές χώρες.

Γιατί οι πλούσιοι επενδύουν σε έργα τέχνης

Για πολλούς εύπορους επενδυτές, η απόκτηση έργων τέχνης αποτελεί μέρος της στρατηγικής διαφοροποίησης της περιουσίας τους. Ένα σημαντικό έργο μπορεί να συνδυάζει αισθητική αξία, κοινωνικό κύρος και την προσδοκία μελλοντικής υπεραξίας.

Σε αντίθεση με μια τραπεζική κατάθεση, ένα έργο τέχνης δεν προσφέρει προκαθορισμένη απόδοση. Η τιμή του εξαρτάται από τη φήμη του δημιουργού, τη σπανιότητα, την κατάσταση διατήρησης, την προέλευση και τη ζήτηση της αγοράς. Επιπλέον, οι προτιμήσεις των συλλεκτών μπορούν να μεταβληθούν, επηρεάζοντας σημαντικά τις αποτιμήσεις.

Πώς ένας πίνακας αποκτά αξία εκατομμυρίων

Η αξία ενός έργου δεν καθορίζεται μόνο από το υλικό του κόστος ή τον χρόνο που χρειάστηκε για τη δημιουργία του. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η ιστορική σημασία, η αναγνώριση του καλλιτέχνη, οι προηγούμενες εκθέσεις και η παρουσία του σε σημαντικές συλλογές.

Όταν ένα έργο σπάνια εμφανίζεται προς πώληση και υπάρχει ισχυρός ανταγωνισμός μεταξύ συλλεκτών, η τελική τιμή μπορεί να ξεπεράσει τις αρχικές εκτιμήσεις. Αντίθετα, ακόμη και ένα ακριβό έργο μπορεί να δυσκολευτεί να βρει αγοραστή όταν περιορίζεται το επενδυτικό ενδιαφέρον.

Οι κίνδυνοι πίσω από τις υψηλές αποδόσεις

Η αγορά τέχνης δεν λειτουργεί όπως το χρηματιστήριο. Δεν υπάρχει συνεχής διαπραγμάτευση ούτε μία ενιαία, διαφανής τιμή για κάθε έργο. Η πώληση μπορεί να απαιτήσει μήνες, ενώ οι προμήθειες δημοπρασιών, η ασφάλιση, η φύλαξη και η συντήρηση μειώνουν την πραγματική απόδοση.

Επιπλέον, η αυθεντικότητα και η τεκμηριωμένη προέλευση αποτελούν κρίσιμα ζητήματα. Ένας επενδυτής που αποκτά έργο χωρίς επαρκή έλεγχο μπορεί να αντιμετωπίσει οικονομικές απώλειες ή δυσκολίες μεταπώλησης. Για τον λόγο αυτό, η εξειδικευμένη αξιολόγηση είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα στις ακριβές συναλλαγές.

Η ελληνική αγορά και οι νέες ευκαιρίες

Στην Ελλάδα, η αγορά τέχνης συνδέεται με ένα ισχυρό πολιτιστικό υπόβαθρο και με τη δραστηριότητα γκαλερί, οίκων δημοπρασιών και ιδιωτικών συλλογών. Το ενδιαφέρον για καταξιωμένους Έλληνες δημιουργούς συνυπάρχει με τη σταδιακή ανάδειξη νεότερων καλλιτεχνών που επιδιώκουν διεθνή παρουσία.

Η οικονομική διάσταση δεν περιορίζεται στην αγοραπωλησία έργων. Εκθέσεις, πολιτιστικές διοργανώσεις και συλλογές μπορούν να ενισχύσουν τον τουρισμό, την τοπική επιχειρηματικότητα και την προβολή μιας πόλης. Έτσι, η τέχνη λειτουργεί και ως παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης.

Μπορεί η τέχνη να γίνει επένδυση για περισσότερους;

Η πρόσβαση στην αγορά δεν απαιτεί πάντοτε εκατομμύρια ευρώ. Υπάρχουν έργα νέων δημιουργών, χαρακτικά και φωτογραφίες με πολύ χαμηλότερες τιμές από εκείνες που καταγράφονται στις μεγάλες διεθνείς δημοπρασίες.

Ωστόσο, η αγορά ενός προσιτού έργου δεν εγγυάται μελλοντικό κέρδος. Για τον μικρό επενδυτή, η πιο συνετή προσέγγιση είναι η γνώση της αγοράς, η επιλογή έργων με προσωπικό ενδιαφέρον και η αποφυγή προσδοκιών για γρήγορες αποδόσεις.

Η τέχνη μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας διαφοροποιημένης περιουσίας, αλλά δύσκολα υποκαθιστά τις παραδοσιακές επενδύσεις. Η πραγματική ιδιαιτερότητά της βρίσκεται στο γεγονός ότι συνδυάζει ένα οικονομικό περιουσιακό στοιχείο με μια πολιτιστική αξία που δεν μπορεί πάντοτε να αποτυπωθεί σε αριθμούς.

Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα περιβάλλον αυξημένου λειτουργικού κόστους, διεθνούς ανταγωνισμού και υψηλότερων απαιτήσεων από τους επισκέπτες. Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας προϋποθέτει επενδύσεις που βελτιώνουν την εμπειρία του πελάτη, αλλά ταυτόχρονα περιορίζουν τις δαπάνες και ενισχύουν την παραγωγικότητα.

Η νέα γενιά ξενοδοχειακών επενδύσεων

Οι επενδύσεις στον τουρισμό αποκτούν περισσότερο ποιοτικό χαρακτήρα, με έμφαση στις ανακαινίσεις, στις υποδομές ευεξίας, στη βελτίωση των κοινόχρηστων χώρων και στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Για πολλές επιχειρήσεις, η ανακαίνιση μιας υπάρχουσας μονάδας μπορεί να προσφέρει καλύτερη σχέση κόστους και απόδοσης σε σύγκριση με την κατασκευή ενός νέου ξενοδοχείου.

Η επιλογή, ωστόσο, εξαρτάται από την τοποθεσία, την κατάσταση των εγκαταστάσεων, τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης και τη δυνατότητα της επιχείρησης να διατηρήσει τη λειτουργία της κατά τη διάρκεια των εργασιών.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τη διαχείριση

Οι ψηφιακές τεχνολογίες χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για την ανάλυση κρατήσεων, τη διαχείριση διαθεσιμότητας και την πρόβλεψη της ζήτησης. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να εντοπίζουν εποχικές μεταβολές, να οργανώνουν καλύτερα το προσωπικό και να βελτιώνουν την επικοινωνία με τους επισκέπτες.

Η χρήση τέτοιων συστημάτων απαιτεί, ωστόσο, αξιόπιστα δεδομένα και ανθρώπινη εποπτεία. Οι αυτοματοποιημένες αποφάσεις δεν είναι πάντοτε κατάλληλες για κάθε περίπτωση, ιδιαίτερα όταν επηρεάζουν τη διαμόρφωση τιμών ή την επεξεργασία προσωπικών πληροφοριών.

Το ενεργειακό κόστος στο επίκεντρο

Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί σημαντικό λειτουργικό κόστος για τις ξενοδοχειακές μονάδες, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. Ο κλιματισμός, η παραγωγή ζεστού νερού, ο φωτισμός και οι εγκαταστάσεις εστίασης δημιουργούν υψηλές ανάγκες, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά αποτελέσματα.

Οι επενδύσεις σε ενεργειακή αναβάθμιση, αυτοματισμούς και συστήματα διαχείρισης κατανάλωσης μπορούν να περιορίσουν τις δαπάνες. Η οικονομική απόδοση τέτοιων παρεμβάσεων εξαρτάται από το αρχικό κόστος, τις τιμές ενέργειας και το πραγματικό προφίλ λειτουργίας της μονάδας.

Η πρόκληση του ανθρώπινου δυναμικού

Η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τον ανθρώπινο παράγοντα στη φιλοξενία. Η ποιότητα εξυπηρέτησης, η επαγγελματική κατάρτιση και η δυνατότητα προσέλκυσης εξειδικευμένου προσωπικού παραμένουν καθοριστικά στοιχεία ανταγωνιστικότητας.

Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις χρειάζεται να επενδύσουν σε εκπαίδευση και σε συνθήκες εργασίας που υποστηρίζουν τη σταθερότητα του προσωπικού. Η συχνή αντικατάσταση εργαζομένων δημιουργεί πρόσθετο κόστος και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εμπειρία των επισκεπτών.

Η χρηματοδότηση και οι αποδόσεις

Η υλοποίηση επενδύσεων απαιτεί προσεκτικό οικονομικό σχεδιασμό, ιδιαίτερα σε μια δραστηριότητα που χαρακτηρίζεται από εποχικότητα. Οι επιχειρήσεις πρέπει να εξετάζουν τις αναμενόμενες πληρότητες, τη μέση τιμή δωματίου, τις λειτουργικές δαπάνες και το κόστος εξυπηρέτησης δανείων.

Η αύξηση των εσόδων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και αντίστοιχη αύξηση κερδοφορίας. Οι δαπάνες προσωπικού, συντήρησης, προμηθειών και ενέργειας μπορούν να απορροφήσουν σημαντικό μέρος των πρόσθετων εισπράξεων.

Το στοίχημα της επόμενης τουριστικής περιόδου

Η μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των επιχειρήσεων να προσφέρουν υψηλή ποιότητα με βιώσιμο οικονομικό μοντέλο. Η ανάπτυξη δραστηριοτήτων πέρα από τους θερινούς μήνες, η αξιοποίηση τοπικών προϊόντων και η καλύτερη σύνδεση των ξενοδοχείων με την περιφερειακή οικονομία μπορούν να ενισχύσουν την προστιθέμενη αξία του κλάδου.

Η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά από το οικονομικό αποτέλεσμα που αφήνει κάθε τουριστική δραστηριότητα στις επιχειρήσεις, στους εργαζομένους και στις τοπικές κοινωνίες.

Με βάση την τιμή αναφοράς των 49,68 ευρώ, η τιμή-στόχος υποδηλώνει περιθώριο ανόδου 4,7%, ενώ συνυπολογίζοντας την εκτιμώμενη μερισματική απόδοση 3%, η συνολική προσδοκώμενη απόδοση διαμορφώνεται στο 7,7%. Η Citi διατηρεί αμετάβλητη την αποτίμηση που είχε θέσει κατά την έναρξη κάλυψης της μετοχής.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει ο οίκος στη στρατηγική αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων υποδομών και παραχωρήσεων της Metlen, οι οποίες σχεδιάζεται να συγκεντρωθούν κάτω από την ομπρέλα της METKA Group. Το σχέδιο περιλαμβάνει την ενοποίηση των κατασκευών, των παραχωρήσεων, των έργων ΣΔΙΤ, των επενδύσεων και του facility management σε μία αυτοτελή εταιρική δομή, με παράλληλη εξέταση της εισαγωγής της στο Euronext Athens.

Σύμφωνα με την Citi, η συγκεκριμένη κίνηση μπορεί να αναδείξει την αξία των δραστηριοτήτων υποδομών, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ανεξάρτητη χρηματοδότηση και επιτάχυνση της ανάπτυξής τους. Η Metlen προτίθεται να διατηρήσει πλειοψηφικό ποσοστό στη METKA, εξασφαλίζοντας τη συνέχιση του ελέγχου της δραστηριότητας.

Τα οικονομικά μεγέθη του κλάδου ενισχύουν το επενδυτικό ενδιαφέρον. Τα έσοδα των υποδομών αυξήθηκαν από 250 εκατ. ευρώ το 2024 σε περίπου 600 εκατ. ευρώ το 2025, ενώ για το 2026 η Citi προβλέπει περαιτέρω άνοδο στα 800 εκατ. ευρώ.

Αντίστοιχα, τα EBITDA διαμορφώθηκαν στα 100 εκατ. ευρώ το 2025, με το πρώτο εξάμηνο του 2026 να αποφέρει ήδη 82 εκατ. ευρώ. Η διοίκηση έχει θέσει μεσοπρόθεσμο στόχο EBITDA 150 εκατ. ευρώ για τις δραστηριότητες παραχωρήσεων, με τον αμερικανικό οίκο να εκτιμά ότι η επίτευξή του ενδέχεται να πραγματοποιηθεί νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό.

Σε επίπεδο ομίλου, η Citi προβλέπει για το 2026 έσοδα 7,53 δισ. ευρώ, προσαρμοσμένα EBITDA 1,196 δισ. ευρώ και καθαρά κέρδη 686 εκατ. ευρώ, με τα κέρδη ανά μετοχή να διαμορφώνονται στα 4,83 ευρώ.

Η ανοδική πορεία εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, με τα EBITDA να αυξάνονται στα 1,335 δισ. ευρώ το 2027 και στα 1,507 δισ. ευρώ το 2028. Τα καθαρά κέρδη προβλέπεται να ανέλθουν αντίστοιχα σε 770 εκατ. ευρώ και 875 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, η εκτιμώμενη μερισματική απόδοση διαμορφώνεται στο 3,5% για το 2026, στο 3,9% για το 2027 και στο 4,4% για το 2028, ενώ η απόδοση ιδίων κεφαλαίων αναμένεται να παραμείνει κοντά στο 20%.

Η τιμή-στόχος των 52 ευρώ προκύπτει από τον συνδυασμό δύο μεθόδων αποτίμησης, της προεξόφλησης ταμειακών ροών και αποτίμησης επιμέρους δραστηριοτήτων (DCF/SOTP) και του πολλαπλασιαστή EV/EBITDA. Στο μοντέλο της, η Citi χρησιμοποιεί κόστος κεφαλαίου 9%, μακροπρόθεσμο ρυθμό ανάπτυξης 2% και πολλαπλασιαστή 7,5 φορές επί των εκτιμώμενων EBITDA της περιόδου 2026-2027.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα εναλλακτικά σενάρια αποτίμησης που παραθέτει ο οίκος, καθώς αποτυπώνουν το εύρος των πιθανών εξελίξεων για τη μετοχή.

Στο θετικό σενάριο, η τιμή μπορεί να φτάσει τα 80 ευρώ, επίπεδο που αντιστοιχεί σε δυνητική άνοδο περίπου 61% από την τιμή αναφοράς. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην ταχύτερη ανάπτυξη του χαρτοφυλακίου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της M Renewables, στην εμπορική αξιοποίηση της παραγωγής βασικών μετάλλων και σε ευνοϊκότερες τιμές εμπορευμάτων.

Αντίθετα, στο αρνητικό σενάριο, η αποτίμηση περιορίζεται στα 28 ευρώ, υποδηλώνοντας δυνητική πτώση περίπου 44%. Οι βασικοί κίνδυνοι συνδέονται με χαμηλότερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, επιβράδυνση της ανάπτυξης των ΑΠΕ και υποχώρηση των τιμών των εμπορευμάτων.

Η νέα ανάλυση της Citi τοποθετεί τη METKA στο επίκεντρο της επενδυτικής αξιολόγησης της Metlen, καθώς η πιθανή χρηματιστηριακή της αυτονομία θα μπορούσε να προσφέρει διακριτή αποτίμηση σε έναν ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο του ομίλου. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη αύξηση της λειτουργικής κερδοφορίας και των μερισματικών διανομών, αποτελεί βασικό στοιχείο για τη διατήρηση της θετικής σύστασης της Citi.

Το Προσχέδιο προβλέπει ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 2% το 2026 και θα επιταχύνει στο 2,3% το 2027. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο εμφανίζεται ελαφρώς πιο συντηρητικό, τοποθετώντας την ανάπτυξη στο 1,9% φέτος και κοντά στο 2% το επόμενο έτος, χωρίς πάντως να θεωρεί ότι οι κυβερνητικές προβλέψεις βρίσκονται εκτός αποδεκτού εύρους.

Το μεγάλο στοίχημα για την επίτευξη του στόχου του 2027 βρίσκεται στις επενδύσεις, οι οποίες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,9%. Πρόκειται για ιδιαίτερα ισχυρή επίδοση, υψηλότερη από τις εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών, η οποία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η οικονομία περνά στη μετά Ταμείο Ανάκαμψης εποχή.

Το ΕΔΣ επισημαίνει ότι η επίτευξη αυτής της πρόβλεψης προϋποθέτει ομαλή μετάβαση από το Ταμείο Ανάκαμψης στα νέα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση των νέων πηγών χρηματοδότησης θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επενδυτική δυναμική και, κατ' επέκταση, τον ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας.

Πληθωρισμός στο 2,4%, αλλά η ενέργεια απειλεί τις προβλέψεις

Στο μέτωπο των τιμών, το Προσχέδιο προβλέπει πληθωρισμό 3,6% το 2026, με σημαντική αποκλιμάκωση στο 2,4% το 2027.

Η επιστροφή κοντά στην περιοχή του 2% αποτελεί βασική παραδοχή του οικονομικού σχεδιασμού, όμως το ενεργειακό μέτωπο δημιουργεί αυξημένη αβεβαιότητα. Η νέα άνοδος των τιμών της ενέργειας μπορεί να διατηρήσει τις πληθωριστικές πιέσεις για μεγαλύτερο διάστημα και να επηρεάσει τόσο την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών όσο και το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο συγκεκριμένο ζήτημα, επισημαίνοντας ότι μια περισσότερο συντονισμένη ευρωπαϊκή αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης θα ήταν αποτελεσματικότερη από αποσπασματικά εθνικά μέτρα, τα οποία επιβαρύνουν τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Πρωτογενές πλεόνασμα 3,3% το 2027

Ισχυρή παραμένει η εικόνα στο δημοσιονομικό μέτωπο. Το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,6% του ΑΕΠ το 2026 και στο 3,3% το 2027, ενώ το συνολικό ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει πλεονασματικό και τις δύο χρονιές.

Η μέχρι τώρα εκτέλεση του προϋπολογισμού ενισχύει την εκτίμηση ότι οι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν. Στο επτάμηνο καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 8,9 δισ. ευρώ, επίδοση που σύμφωνα με το ΕΔΣ δημιουργεί θετική αφετηρία για το σύνολο του έτους.

Το ισχυρό πρωτογενές αποτέλεσμα είναι ταυτόχρονα κρίσιμο για τη συνέχιση της αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, ιδιαίτερα σε ένα διεθνές περιβάλλον υψηλότερου κόστους χρήματος.

Από το 146,1% στο 128,8% του ΑΕΠ το χρέος

Η μεγαλύτερη μεταβολή στα βασικά δημοσιονομικά μεγέθη αφορά την πορεία του δημόσιου χρέους. Από 146,1% του ΑΕΠ το 2025, προβλέπεται να μειωθεί στο 136,8% το 2026 και περαιτέρω στο 128,8% το 2027.

Πρόκειται για αποκλιμάκωση άνω των 17 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε δύο χρόνια, η οποία βελτιώνει σημαντικά τους βασικούς δείκτες βιωσιμότητας.

Ωστόσο, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι, παρά την ταχεία πτώση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τον λόγο αυτό θεωρεί αναγκαία τη διατήρηση της δημοσιονομικής επαγρύπνησης, ιδιαίτερα σε συνθήκες υψηλότερων επιτοκίων.

Οι δαπάνες, τα ευρωπαϊκά όρια και η ρήτρα διαφυγής

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα των καθαρών πρωτογενών δαπανών υπό το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

Η αύξησή τους εκτιμάται στο 8% το 2026, έναντι συνιστώμενου ορίου 3,6%, και στο 3,6% το 2027, έναντι ορίου 3,1%. Σωρευτικά για την περίοδο 2024-2027, η αύξηση των δαπανών φθάνει στο 14,9%, έναντι ορίου 13,7%.

Η φαινομενικά σημαντική απόκλιση περιορίζεται, ωστόσο, όταν συνυπολογιστεί η ευελιξία που παρέχεται για τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και τις παρεμβάσεις ενεργειακής ασφάλειας.

Η πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία καλύπτει αμυντικές δαπάνες που αντιστοιχούν περίπου στο 0,4% του ΑΕΠ το 2026 και στο 0,3% το 2027, καθώς και ενεργειακά μέτρα ύψους 0,2% του ΑΕΠ το 2027. Μετά την εφαρμογή της σχετικής ρήτρας, η απόκλιση από την προβλεπόμενη πορεία των δαπανών περιορίζεται σχεδόν στο μηδέν.

Παράλληλα, σύμφωνα με το ΕΔΣ, ο εθνικός δημοσιονομικός κανόνας τηρείται πλήρως.

Οι τρεις μεγάλες αβεβαιότητες

Παρά τη θετική δημοσιονομική εικόνα, το Προσχέδιο του 2027 καταρτίζεται μέσα σε ένα σαφώς δυσκολότερο διεθνές περιβάλλον. Ενέργεια, επιτόκια και γεωπολιτικές εντάσεις αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που μπορούν να ανατρέψουν μέρος των προβλέψεων.

Οι υψηλότερες αποδόσεις στις αγορές ομολόγων αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης, ενώ μια παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή θα μπορούσε να πιέσει ταυτόχρονα ανάπτυξη, πληθωρισμό, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Στο γεωπολιτικό πεδίο, οι εξελίξεις από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή διατηρούν υψηλό τον βαθμό αβεβαιότητας και μπορούν να προκαλέσουν νέες αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και κεφαλαίου.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο θέτει ακόμη έναν παράγοντα στο μικροσκόπιο: την πορεία των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ενδεχόμενη επιβράδυνσή τους, ιδιαίτερα όσο η χώρα πλησιάζει σε προεκλογική περίοδο, θα μπορούσε να περιορίσει τα οφέλη στην παραγωγικότητα και να επηρεάσει την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.

Το Προσχέδιο του 2027 στηρίζεται επομένως σε μια ισχυρή δημοσιονομική αφετηρία, με υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους. Το δύσκολο μέρος της εξίσωσης βρίσκεται στην πραγματική οικονομία: για να επιβεβαιωθεί η ανάπτυξη 2,3%, θα πρέπει η επενδυτική μηχανή να παραμείνει ισχυρή μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, ο πληθωρισμός να επιστρέψει προς το 2,4% και το νέο ενεργειακό και γεωπολιτικό περιβάλλον να μην οδηγήσει σε ένα ακόμη εξωτερικό σοκ για την ελληνική οικονομία.

Στην έκθεσή της, με ημερομηνία 5 Οκτωβρίου 2026, η Morgan Stanley διατηρεί τη σύσταση Overweight για τη Metlen και θέτει την τιμή-στόχο στα 56 ευρώ, έναντι τιμής κλεισίματος 48,60 ευρώ στις 2 Οκτωβρίου. Αυτό αντιστοιχεί σε δυνητικό περιθώριο ανόδου περίπου 15%.

Η νέα συμφωνία αφορά μεγάλη ιαπωνική εταιρεία χημικών και καλύπτει έως το 16% της ετήσιας παραγωγής γαλλίου από τη νέα ελληνική μονάδα. Ακολουθεί τη συμφωνία του Ιουλίου με κορυφαία αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας, η οποία αφορά περίπου 25% της παραγωγής. Συνολικά, οι δύο συμφωνίες καλύπτουν περίπου 41% της σχεδιαζόμενης παραγωγής, με τη διοίκηση να αναμένει ότι το σύνολο της παραγωγής θα έχει πωληθεί πριν από την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας το γ΄ τρίμηνο του 2027.

Η μονάδα έχει σχεδιαστεί για παραγωγή 50 τόνων γαλλίου ετησίως, ποσότητα που, σύμφωνα με τη Metlen, επαρκεί για να καλύψει τη σημερινή ευρωπαϊκή ζήτηση. Το project αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ολοκληρωμένης επένδυσης βωξίτη, αλουμίνας και γαλλίου, ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ, η οποία υποστηρίζεται από περίπου 118 εκατ. ευρώ επιχορηγήσεων και φορολογικών κινήτρων και 90 εκατ. ευρώ χρηματοδότησης από την ΕΤΕπ.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η Morgan Stanley στην εκρηκτική άνοδο της τιμής του γαλλίου. Οι ευρωπαϊκές τιμές έχουν αυξηθεί απότομα και βρίσκονται κοντά στα 3.350 δολάρια ανά κιλό, δημιουργώντας σημαντικό δυνητικό upside σε σχέση με τις παραδοχές του βασικού σεναρίου του οίκου.

Η Morgan Stanley χρησιμοποιεί στο μοντέλο της τιμή περίπου 1.000 δολάρια/κιλό, η οποία αντιστοιχεί σε περίπου 40 εκατ. ευρώ ετήσιου EBITDA από το γάλλιο. Με τις τρέχουσες τιμές κοντά στα 3.350 δολάρια/κιλό, όμως, το EBITDA θα μπορούσε να φθάσει περίπου τα 140 εκατ. ευρώ ετησίως, δηλαδή περισσότερο από τριπλάσια επίπεδα.

Ακόμη και με τιμή γαλλίου 3.000 δολάρια/κιλό, η Morgan Stanley εκτιμά δυνητικό EBITDA περίπου 120 εκατ. ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη κόστος παραγωγής κάτω από 300 δολάρια/κιλό.

Το δεύτερο offtake agreement, επομένως, λειτουργεί ως ακόμη μία εμπορική επιβεβαίωση της επένδυσης και περιορίζει περαιτέρω το ρίσκο του project. Για τη Morgan Stanley, το γάλλιο αποκτά αυξανόμενη σημασία στο επενδυτικό story της Metlen, με την έναρξη παραγωγής το 2027 να αποτελεί βασικό καταλύτη και τη σύσταση να παραμένει Overweight με τιμή-στόχο τα 56 ευρώ.

Η νέα αυτή συνεργασία είναι η δεύτερη στρατηγική εμπορική συμφωνία για τη μελλοντική παραγωγή γαλλίου της METLEN και επιβεβαιώνει περαιτέρω την ισχυρή διεθνή ζήτηση για μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή πηγή προμήθειας. Καθώς οι βιομηχανίες διεθνώς επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών, η METLEN εδραιώνει περαιτέρω τη θέση της ως αξιόπιστος, μακροπρόθεσμος εταίρος κορυφαίων βιομηχανικών και τεχνολογικών εταιρειών σε διαφορετικές γεωγραφικές αγορές.

Το αυξανόμενο εμπορικό ενδιαφέρον αντανακλά τόσο τη στρατηγική σημασία του γαλλίου όσο και την εμπιστοσύνη στο ολοκληρωμένο μοντέλο παραγωγής της METLEN, το οποίο συνδυάζει in-house τεχνολογία, εξασφαλισμένη πρώτη ύλη από την Αλουμίνιον της Ελλάδος και δυνατότητες παραγωγής βιομηχανικής κλίμακας, μοναδικές στην Ευρώπη.

Με κάθε νέα εμπορική συνεργασία, η Ελλάδα ενισχύει τη θέση της ως αναδυόμενος κόμβος για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ η Ευρώπη ενισχύει ουσιαστικά την παρουσία της σε μία από τις πλέον στρατηγικής σημασίας αλυσίδες αξίας.

Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, Εκτελεστικός Πρόεδρος της METLEN, δήλωσε σχετικά με τη συμφωνία: «Η διεθνής ανταπόκριση στο έργο μας για την παραγωγή γαλλίου συνεχίζει να ξεπερνά τις προσδοκίες μας. Οι διαδοχικές εμπορικές συμφωνίες που ανακοινώνουμε καταδεικνύουν ότι η παγκόσμια βιομηχανία αναζητά αξιόπιστες, υψηλής ποιότητας και διαφοροποιημένες πηγές εφοδιασμού. Μέσω αυτής της επένδυσης, η Ελλάδα εντάσσεται σε ένα νέο παγκόσμιο τεχνολογικό οικοσύστημα, ενώ η Ευρώπη εδραιώνει σταδιακά τον ρόλο της σε μια στρατηγικής σημασίας αγορά, η οποία θα αποτελέσει θεμέλιο για την επόμενη γενιά βιομηχανικής και τεχνολογικής καινοτομίας.»

Με τη νέα αυτή συμφωνία είναι πλέον βέβαιο ότι η συνολική σχεδιαζόμενη παραγωγή των 50MT ετησίως θα έχει πωληθεί για μερικά χρόνια, αρκετά πριν ξεκινήσει η παραγωγή (προβλέπεται για το Γ΄ τρίμηνο του 2027).

Πέρα από το ίδιο το γάλλιο, οι συμφωνίες αυτές επιβεβαιώνουν τη στρατηγική κατεύθυνση της METLEN στον τομέα M Critical & Rare Metals – CRM, της M Metals. Αναδεικνύουν επίσης, ότι η διορατικότητα, η καινοτομία και η βιομηχανική τεχνογνωσία μπορούν να δημιουργήσουν διεθνώς ανταγωνιστικές αλυσίδες εφοδιασμού για υλικά που είναι απαραίτητα για τις τεχνολογίες του μέλλοντος.

Η νέα επιχειρηματική κινητικότητα αποτυπώθηκε στην 6η Σύνοδο της Μικτής Διυπουργικής Επιτροπής Οικονομικής, Βιομηχανικής και Τεχνολογικής Συνεργασίας Ελλάδας–Αζερμπαϊτζάν, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα την 1η Οκτωβρίου. Παράλληλα διοργανώθηκε επιχειρηματικό συνέδριο των δύο χωρών, το πρώτο από το 2013, με τη συμμετοχή δεκάδων εταιρειών και φορέων και περισσότερες από 100 στοχευμένες επιχειρηματικές συναντήσεις.

Πάνω από 100 επιχειρηματικές συναντήσεις στην Αθήνα

Το επιχειρηματικό συνέδριο διοργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, την Enterprise Greece και τον Οργανισμό Προώθησης Εξαγωγών και Επενδύσεων του Αζερμπαϊτζάν, AZPROMO. Στις εργασίες συμμετείχαν ελληνικές και αζερικές επιχειρήσεις που αναζήτησαν συγκεκριμένες δυνατότητες συνεργασίας σε κλάδους στους οποίους οι δύο πλευρές θεωρούν ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης.

Πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 100 συναντήσεις B2B, με αντικείμενο πιθανές εμπορικές και επενδυτικές συνεργασίες. Η επανεκκίνηση ενός τέτοιου επιχειρηματικού διαλόγου μετά από 13 χρόνια αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο στόχος είναι η διμερής οικονομική σχέση να αποκτήσει μεγαλύτερο εύρος και να μην εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την ενέργεια.

Υποδομές, τεχνολογία και μεταφορές στο επίκεντρο

Στην ατζέντα βρέθηκαν το εμπόριο και οι επενδύσεις, η βιομηχανία, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι υποδομές, αλλά και οι οδικές, θαλάσσιες, λιμενικές και αεροπορικές μεταφορές. Παράλληλα εξετάστηκαν οι δυνατότητες συνεργασίας στις ψηφιακές τεχνολογίες, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ακόμη και στον διαστημικό τομέα.

Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η ανάπτυξη των διασυνδέσεων μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη οικονομική σημασία. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, τα λιμάνια και οι ενεργειακές υποδομές της δημιουργούν δυνατότητες σύνδεσης των ευρωπαϊκών αγορών με τον Νότιο Καύκασο και, σε μεγαλύτερο βάθος, με τις αγορές της Κεντρικής Ασίας. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετη δραστηριότητα σε logistics, μεταφορές, λιμενικές υπηρεσίες και εμπορευματικές ροές.

Νέο κεφάλαιο για τον τουρισμό έως το 2028

Ξεχωριστό μέρος των συμφωνιών αφορά τον τουρισμό. Οι δύο χώρες υπέγραψαν Κοινό Πρόγραμμα Δράσης Ελλάδας–Αζερμπαϊτζάν για τον Τουρισμό 2026–2028, το οποίο δημιουργεί πλαίσιο συνεργασίας για τα επόμενα δύο χρόνια. Οι δράσεις θα επικεντρωθούν στον βιώσιμο τουρισμό, στην ψηφιοποίηση, στην καινοτομία, στις τουριστικές επενδύσεις και στην εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.

Παράλληλα συζητήθηκε η ενίσχυση της αεροπορικής σύνδεσης Αθήνας–Μπακού. Η καλύτερη συνδεσιμότητα μπορεί να διευκολύνει τόσο τις τουριστικές ροές όσο και τα επαγγελματικά ταξίδια, δημιουργώντας ευκαιρίες για ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, αερομεταφορές, τουριστικά γραφεία και άλλες υπηρεσίες που συνδέονται με τον κλάδο.

Ευκαιρίες για την ελληνική αγροδιατροφή

Σημαντική θέση στη νέα οικονομική ατζέντα καταλαμβάνει και η αγροδιατροφή. Ελλάδα και Αζερμπαϊτζάν εξετάζουν δυνατότητες μεγαλύτερης συνεργασίας στη γεωργία και στα τρόφιμα, δημιουργώντας δυνητικά ένα ακόμη κανάλι εξωστρέφειας για ελληνικές επιχειρήσεις. Στο επιχειρηματικό φόρουμ η αγροδιατροφή και η αγροτεχνολογία αποτέλεσαν άλλωστε έναν από τους βασικούς τομείς ενδιαφέροντος μαζί με την ενέργεια, τις υποδομές, την τεχνολογία, τον τουρισμό και τον φαρμακευτικό κλάδο.

Για τις ελληνικές εταιρείες τροφίμων, η διεύρυνση των εμπορικών σχέσεων μπορεί να ανοίξει πρόσβαση σε μία αγορά που μέχρι σήμερα δεν βρίσκεται μεταξύ των βασικών προορισμών των ελληνικών εξαγωγών. Η ουσιαστική αξιοποίηση αυτής της δυνατότητας θα εξαρτηθεί, ωστόσο, από την ανάπτυξη εμπορικών δικτύων, τη διευκόλυνση των μεταφορών και την αποτελεσματικότερη συνεργασία των τελωνειακών αρχών.

Η ενέργεια παραμένει ο βασικός πυλώνας

Παρά τη διεύρυνση της οικονομικής συνεργασίας, η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί τον ισχυρότερο κρίκο στις σχέσεις των δύο χωρών. Κατά τις συζητήσεις αναδείχθηκε ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας ως πύλης του Νοτίου Καυκάσου προς την Ευρώπη, καθώς και οι δυνατότητες περαιτέρω ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων.

Το ενδιαφέρον πλέον βρίσκεται στη δυνατότητα αξιοποίησης αυτής της ήδη ισχυρής σχέσης ως βάσης για περισσότερες επιχειρηματικές συνεργασίες. Η σύνδεση της ενέργειας με υποδομές, logistics, μεταφορές και επενδύσεις μπορεί να δημιουργήσει ένα ευρύτερο οικονομικό οικοσύστημα, μέσα στο οποίο θα μπορούν να δραστηριοποιηθούν περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις.

Από τις συμφωνίες στις πραγματικές επενδύσεις

Το επόμενο βήμα είναι η μετατροπή των θεσμικών συμφωνιών και των επιχειρηματικών επαφών σε συγκεκριμένες εμπορικές συναλλαγές και επενδύσεις. Οι περισσότερες από 100 συναντήσεις μεταξύ επιχειρήσεων αποτελούν ένα πρώτο βήμα, όμως το οικονομικό αποτέλεσμα θα κριθεί από τον αριθμό των συνεργασιών που τελικά θα προχωρήσουν και από το ύψος των κεφαλαίων που θα κινητοποιηθούν.

Για την Ελλάδα, η διεύρυνση των οικονομικών σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν δημιουργεί δυνατότητες τόσο για προσέλκυση επενδύσεων όσο και για μεγαλύτερη εξωστρέφεια ελληνικών επιχειρήσεων. Τουρισμός, αγροδιατροφή, υποδομές, τεχνολογία και μεταφορές είναι οι κλάδοι που βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο, με την επόμενη διετία να δείχνει κατά πόσο το νέο πλαίσιο συνεργασίας θα μετατραπεί σε μετρήσιμη επιχειρηματική δραστηριότητα.