Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, όπου το κόστος θέρμανσης, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος και οι τιμές των καυσίμων αποτελούν βασικές πηγές πίεσης για τα νοικοκυριά. Παράλληλα, οι ελληνικές επιχειρήσεις παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς η ενέργεια επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές, τη βιομηχανική παραγωγή και τις τελικές τιμές των προϊόντων.

Η προειδοποίηση που προκαλεί ανησυχία στις Βρυξέλλες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ήπειρος εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης ενεργειακής αβεβαιότητας. Η εκπρόσωπος της Κομισιόν για θέματα Ενέργειας, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, έκανε λόγο για έναν πολύ δύσκολο χειμώνα όσον αφορά τις τιμές, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από απότομες ανατιμήσεις παραμένει βασική προτεραιότητα.

Το πρόβλημα εντείνεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, την περιορισμένη ευελιξία της παγκόσμιας προσφοράς και τις ανησυχίες για νέες διαταραχές στις ενεργειακές μεταφορές. Ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ελλείψεων, οι αγορές μπορούν να αντιδρούν με σημαντικές αυξήσεις τιμών.

Τα στρατηγικά αποθέματα στο τραπέζι

Η απόφαση των G7 για την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου αντιμετωπίζεται θετικά από την Κομισιόν, καθώς μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση στις διεθνείς αγορές. Η αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς αποτελεί ένα από τα εργαλεία περιορισμού των έντονων διακυμάνσεων.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα προβλήματα της ενεργειακής αγοράς. Εάν οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχιστούν ή υπάρξουν νέες διακοπές στην τροφοδοσία, οι πιέσεις στις τιμές ενδέχεται να επανέλθουν.

Ο μεγάλος πονοκέφαλος για τα ελληνικά νοικοκυριά

Για τους καταναλωτές, το βασικό ερώτημα είναι πόσο θα κοστίσει η θέρμανση τους επόμενους μήνες. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα αποτελούν σημαντικές δαπάνες, ιδιαίτερα για οικογένειες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Μια νέα αύξηση των ενεργειακών τιμών θα περιόριζε το διαθέσιμο εισόδημα και θα δυσκόλευε την κάλυψη άλλων καθημερινών αναγκών. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση στις περιοχές με χαμηλές χειμερινές θερμοκρασίες, όπου οι ανάγκες θέρμανσης παραμένουν αυξημένες για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στην Ελλάδα έχουν ήδη ανακοινωθεί ενισχυμένα μέτρα για το επίδομα θέρμανσης της περιόδου 2026–2027, με στόχο τη στήριξη των δικαιούχων. Η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί και από την πραγματική εξέλιξη των τιμών.

Οι επιχειρήσεις φοβούνται νέο κύμα αυξήσεων

Η ενεργειακή αβεβαιότητα επηρεάζει ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα. Οι μεταφορικές εταιρείες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος καυσίμων, οι βιομηχανίες αυξημένες ενεργειακές δαπάνες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολίες στον προγραμματισμό των λειτουργικών τους εξόδων.

Εάν οι πιέσεις διατηρηθούν, μέρος του πρόσθετου κόστους μπορεί να μεταφερθεί στις τελικές τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο νέων πληθωριστικών πιέσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία προσπαθεί να διατηρήσει την αναπτυξιακή της δυναμική.

Η Ευρώπη αναζητά περιθώρια παρέμβασης

Η ενεργειακή κρίση επαναφέρει τη συζήτηση για στοχευμένα μέτρα στήριξης και μεγαλύτερο ευρωπαϊκό συντονισμό. Οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προστασία των καταναλωτών και στους περιορισμούς των δημόσιων οικονομικών.

Το ζητούμενο είναι να υπάρξουν παρεμβάσεις που θα περιορίζουν τις επιπτώσεις των ανατιμήσεων χωρίς να δημιουργούν μόνιμες δημοσιονομικές επιβαρύνσεις. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Το κρίσιμο στοίχημα του χειμώνα

Η εξέλιξη της κρίσης θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς ενεργειακές ροές, τις καιρικές συνθήκες και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων στην αγορά. Ένας ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να συγκρατήσει τη ζήτηση, ενώ μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών θερμοκρασιών θα αύξανε την κατανάλωση και τις πιέσεις στα αποθέματα.

Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό: να προστατευθεί η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η προειδοποίηση της Κομισιόν αποτελεί υπενθύμιση ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν αφορά μόνο την επάρκεια καυσίμων, αλλά και τη δυνατότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων να πληρώνουν το κόστος τους.

Η προειδοποίηση έχει άμεσο ενδιαφέρον για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς η Ευρώπη μπαίνει στη χειμερινή περίοδο με τις τιμές της ενέργειας ήδη σε υψηλά επίπεδα. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η επάρκεια της προσφοράς, η οποία προς το παρόν χαρακτηρίζεται σταθερή, αλλά το πόσο ακριβά θα πληρώσει η ευρωπαϊκή οικονομία την ενέργεια τους επόμενους μήνες.

«Πολύ δύσκολος χειμώνας» βλέπει η Κομισιόν

Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Ενέργειας, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, υπογράμμισε ότι η προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από απότομες αυξήσεις των τιμών παραμένει προτεραιότητα για τις Βρυξέλλες. Η αναφορά της σε έναν «πολύ δύσκολο χειμώνα» αποτυπώνει την αυξημένη ανησυχία για την εξέλιξη του ενεργειακού κόστους καθώς οι θερμοκρασίες θα υποχωρούν και η ζήτηση θα αυξάνεται.

Η Κομισιόν θεωρεί θετική την απόφαση των G7 για ενεργοποίηση των αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης και εκτιμά ότι οι σχετικές κινήσεις μπορούν να έχουν θετικό αντίκτυπο στην αγορά και στις τιμές του πετρελαίου. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δέσμευση για αποφυγή απαγορεύσεων στις εξαγωγές, καθώς τέτοιου είδους περιορισμοί θα μπορούσαν να μειώσουν περαιτέρω την προσφορά.

Στο τραπέζι τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου

Η απελευθέρωση αποθεμάτων λειτουργεί ως μηχανισμός έκτακτης ανάγκης όταν οι αγορές αντιμετωπίζουν σοβαρές διαταραχές. Η διάθεση πρόσθετων ποσοτήτων μπορεί να ενισχύσει προσωρινά την προσφορά και να περιορίσει ακραίες αυξήσεις στις διεθνείς τιμές, χωρίς όμως να αποτελεί μόνιμη λύση σε μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.

Η Κομισιόν διευκρίνισε ότι η οργάνωση της διαδικασίας και οι ποσότητες που θα απελευθερωθούν αποτελούν αρμοδιότητα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει έτοιμη να συγκαλέσει την Ομάδα Συντονισμού για το Πετρέλαιο ή την Ομάδα Εργασίας της ΕΕ για την Ενεργειακή Ασφάλεια εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.

Το ντίζελ παραμένει ακριβό

Η εικόνα στην ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό. Παρότι η προσφορά ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προς το παρόν σταθερή, οι τιμές εξακολουθούν να είναι υψηλές εξαιτίας της στενότητας που επικρατεί στην παγκόσμια αγορά.

Οι ευρωπαϊκές διυλιστηριακές μονάδες λειτουργούν κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά τους, ενώ τα εμπορικά αποθέματα στον βασικό κόμβο Άμστερνταμ-Ρότερνταμ-Αμβέρσα παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη διαθέτει προμήθειες, αλλά έχει μικρότερα περιθώρια απορρόφησης ενός νέου σοβαρού σοκ στην αγορά.

Και το φυσικό αέριο παραμένει στο επίκεντρο

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το φυσικό αέριο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιβεβαιώσει ότι τα αποθέματα βρίσκονται χαμηλότερα σε σύγκριση με τα ιστορικά επίπεδα, αν και προς το παρόν η τροφοδοσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει σταθερή.

Το MoneyPress έχει ήδη καταγράψει τη νέα πραγματικότητα στην ευρωπαϊκή αγορά αποθήκευσης, καθώς η αυξημένη εξάρτηση από το LNG και οι αλλαγές στη σχέση μεταξύ θερινών και χειμερινών τιμών έχουν καταστήσει δυσκολότερη την πλήρωση των αποθηκών με τον τρόπο που γινόταν τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο πλησιάζει η περίοδος υψηλής χειμερινής κατανάλωσης.

Τι σημαίνει για τους λογαριασμούς ρεύματος

Για τα νοικοκυριά, ο βασικός κίνδυνος είναι μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών χονδρεμπορικών τιμών που σταδιακά θα μεταφερθεί στους λογαριασμούς. Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά το κόστος ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη και συνεπώς μια νέα άνοδός του μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι οι λιανικές τιμές ηλεκτρικού ρεύματος στην ΕΕ παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο για τα ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά και για επιχειρήσεις με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας.

Η πίεση περνά και στις επιχειρήσεις

Ένας ακριβός ενεργειακά χειμώνας δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς ηλεκτρικού και θέρμανσης των νοικοκυριών. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, του ντίζελ, του φυσικού αερίου και του ρεύματος περνά στο κόστος μεταφορών, παραγωγής και εφοδιαστικής αλυσίδας, πιέζοντας τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι μεταφορές και οι επιχειρήσεις που δεν έχουν τη δυνατότητα να μετακυλίσουν εύκολα το πρόσθετο κόστος στους πελάτες τους. Εάν οι υψηλές ενεργειακές τιμές διατηρηθούν για μεγάλο διάστημα, αυξάνεται παράλληλα ο κίνδυνος νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Τα τρία κρίσιμα μέτωπα του χειμώνα

Η εξέλιξη της ενεργειακής αγοράς τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί κυρίως από τρεις παράγοντες: τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την προσφορά πετρελαίου, τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου και LNG και τις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη. Ένας σχετικά ήπιος χειμώνας θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση και να προσφέρει σημαντική ανάσα στις αγορές.

Αντίθετα, ένας παρατεταμένος ψυχρός χειμώνας σε συνδυασμό με νέες διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά θα δημιουργούσε ένα πολύ δυσκολότερο περιβάλλον. Αυτό εξηγεί γιατί οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να έχουν διαθέσιμα όλα τα εργαλεία, από τον συντονισμό των κρατών-μελών μέχρι την αξιοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων.

Το μεγάλο στοίχημα για Ευρώπη και Ελλάδα

Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη θέση από ό,τι στην κορύφωση της ενεργειακής κρίσης του 2022, έχοντας διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές εφοδιασμού της. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει απαλλαγεί από την έκθεση στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο από αυτή τη διεθνή πίεση θα φτάσει τελικά στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, στα καύσιμα και στο κόστος των επιχειρήσεων. Η προειδοποίηση της Κομισιόν δείχνει ότι το βασικό ενεργειακό στοίχημα του φετινού χειμώνα μπορεί να μην είναι μόνο η επάρκεια, αλλά κυρίως η τιμή στην οποία θα εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ενέργεια.

Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Μπαλάς Ουζβάρι, έδωσε αρχικά το πλαίσιο, λέγοντας πως «όσον αφορά την ευελιξία στον τομέα της ενέργειας, πράγματι υπάρχει μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία στο τραπέζι ήδη από τις αρχές του καλοκαιριού.

Επεκτείναμε το πεδίο εφαρμογής αυτού που αποκαλούμε «εθνική ρήτρα διαφυγής», η οποία αρχικά αφορούσε την άμυνα, και στον τομέα της ενέργειας, συγκεκριμένα για να δώσουμε δημοσιονομικό χώρο στα κράτη μέλη ώστε να λάβουν μέτρα ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή».

Υπάρχει, επομένως, πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος που μπορεί να αξιοποιηθεί, εφόσον ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Μέχρι στιγμής, έχουμε ενδείξεις από δύο κράτη μέλη ότι επιθυμούν πράγματι να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση. Ένα από αυτά είναι η Ιταλία, από την οποία έχουμε λάβει αίτημα ενεργοποίησης. Το αίτημα αυτό υποβλήθηκε πριν από μερικές εβδομάδες και εξετάζεται από την Επιτροπή».

Στη συνέχεια ρωτήθηκε για το δεύτερο αίτημα και την επιστολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, που ζητά επίσης ευελιξία, με τον εκπρόσωπο να απαντά ότι υπάρχει ένα δημοσιονομικό πλαίσιο, το οποίο απαιτεί τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και την τήρηση των στόχων του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού-διαρθρωτικού σχεδίου, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ορίου για την αύξηση των καθαρών δαπανών.

Ο εκπρόσωπος σημείωσε ότι τα τελευταία ενάμισι με δύο χρόνια η Επιτροπή έχει δείξει πως, όταν δικαιολογείται, μπορεί να προτείνει στοχευμένη ευελιξία, όπως συνέβη στην περίπτωση της άμυνας και, νωρίτερα φέτος, στον τομέα της ενέργειας.

Όπως είπε, η πόρτα είναι ανοιχτή για τα κράτη μέλη να ζητήσουν την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, είτε για την άμυνα είτε για την ενέργεια, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει εις βάρος της συνολικής δέσμευσης για δημοσιονομική πειθαρχία.

Τέλος, ο ίδιος τόνισε πως λαμβάνουν από τα κράτη μέλη προτάσεις και εισηγήσεις, οι οποίες θα συζητηθούν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

«Αυτή τη στιγμή, σήμερα, βρισκόμαστε πολύ κοντά στο 62% στην πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου. Ο στόχος είναι το 80% της χωρητικότητας των εγκαταστάσεων. Δεν πρόκειται για κάτι καινούργιο, καθώς δεν υπάρχει στόχευση για πλήρη πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης» ξεκαθάρισε.

«Βρισκόμαστε σε πολύ καλό δρόμο για να διασφαλίσουμε τον εφοδιασμό με φυσικό αέριο για τον χειμώνα», υπογράμμισε ενώ σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, τόνισε ότι: «βρισκόμαστε σε ένα πολύ ευμετάβλητο περιβάλλον, αλλά μπορούμε να πούμε ότι η κατάσταση είναι σταθερή και δεν υπάρχει κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού».

Αναγνώρισε ωστόσο πως: «ο ρυθμός είναι λίγο πιο αργός σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, αλλά η διαδικασία εξελίσσεται καλά». Οι αποθήκες φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ΕΕ γέμισαν στο 74% της χωρητικότητάς τους την ίδια περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.

Σύμφωνα με το Reuters, οι χώρες της ΕΕ πασχίζουν να γεμίσουν τις αποθήκες φυσικού αερίου ενόψει του χειμώνα, καθώς οι υψηλές τιμές από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχουν αποτρέψει τις εταιρείες από το να αγοράζουν καύσιμα για αποθήκευση.

Οι κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, λειτουργούν όμως ως πρακτικός οδηγός εφαρμογής του ευρωπαϊκού νόμου για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Στόχος τους είναι να περιοριστούν οι γκρίζες ζώνες και να καταστεί σαφές πότε οι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται ότι έρχονται σε επαφή με ένα αυτοματοποιημένο σύστημα, πότε το περιεχόμενο που παράγεται από AI πρέπει να επισημαίνεται και ποιες υποχρεώσεις ισχύουν για τη χρήση βιομετρικών τεχνολογιών.

Υποχρεωτική ενημέρωση των χρηστών

Ένας από τους βασικούς άξονες του νέου πλαισίου αφορά την υποχρέωση των εταιρειών να ενημερώνουν με σαφή τρόπο τους πολίτες όταν εκείνοι αλληλεπιδρούν με σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Οι πάροχοι θα πρέπει να σχεδιάζουν τις υπηρεσίες τους έτσι ώστε ο χρήστης να αντιλαμβάνεται άμεσα ότι συνομιλεί ή συνεργάζεται με μηχανή και όχι με άνθρωπο. Η απαίτηση αφορά, μεταξύ άλλων, φωνητικούς βοηθούς, συστήματα συνομιλίας για την εξυπηρέτηση πελατών, ψηφιακές υπηρεσίες δημόσιων οργανισμών, αλλά και εργαλεία που χρησιμοποιούνται για αναφορές ή καταγγελίες περιστατικών απάτης.

Η υποχρέωση δεν εφαρμόζεται όταν η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ήδη προφανής από το ίδιο το πλαίσιο της επικοινωνίας. Ωστόσο, στις περιπτώσεις όπου μπορεί να δημιουργείται σύγχυση, οι εταιρείες θα πρέπει να παρέχουν ξεκάθαρη και άμεσα ορατή ενημέρωση.

Σήμανση στο περιεχόμενο που παράγεται από AI

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην υποχρεωτική σήμανση του περιεχομένου που δημιουργείται ή τροποποιείται από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Η νομοθεσία προβλέπει την ενσωμάτωση ειδικού ψηφιακού σήματος ή υδατογραφήματος σε κείμενα, φωτογραφίες, βίντεο και ηχητικό υλικό που έχουν παραχθεί τεχνητά.

Η γενικευμένη εφαρμογή της συγκεκριμένης υποχρέωσης έχει μετατεθεί για τις 2 Δεκεμβρίου, ωστόσο προβλέπεται σημαντική εξαίρεση για περιεχόμενο που αφορά ζητήματα γενικού ενδιαφέροντος.

Από τις 2 Αυγούστου, κείμενα, εικόνες και παραποιημένα βίντεο, γνωστά ως deepfakes, θα πρέπει να φέρουν υποχρεωτική σήμανση όταν αφορούν εκλογές, δικαστικές διαδικασίες, ζητήματα δημόσιας υγείας, πολιτικές εξελίξεις ή οικονομικά γεγονότα και δεν έχουν προηγουμένως ελεγχθεί από άνθρωπο πριν από τη δημοσίευσή τους.

Η υποχρέωση αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό της παραπληροφόρησης και στη διευκόλυνση των πολιτών ώστε να αναγνωρίζουν αν ένα δημοσίευμα, μια εικόνα ή ένα βίντεο έχει δημιουργηθεί ή αλλοιωθεί με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης.

Από το συγκεκριμένο πλαίσιο εξαιρούνται έργα που εντάσσονται στη μυθοπλασία, στη σάτιρα, στην καλλιτεχνική δημιουργία ή σε άλλες μορφές έκφρασης όπου ο τεχνητός χαρακτήρας του περιεχομένου δεν δημιουργεί κίνδυνο παραπλάνησης του κοινού.

Κανόνες για τη βιομετρική κατηγοριοποίηση

Ξεχωριστές υποχρεώσεις προβλέπονται για τα συστήματα αναγνώρισης συναισθημάτων και βιομετρικής κατηγοριοποίησης. Οι πολίτες θα πρέπει να ενημερώνονται υποχρεωτικά όταν τα χαρακτηριστικά, οι εκφράσεις, η φωνή ή άλλα βιομετρικά δεδομένα τους αναλύονται από αυτοματοποιημένα εργαλεία.

Η ενημέρωση θα πρέπει να είναι σαφής και να προηγείται ή να συνοδεύει τη χρήση του συστήματος, ώστε ο ενδιαφερόμενος να γνωρίζει ότι υποβάλλεται σε ανάλυση μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης.

Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο στις περιπτώσεις που επιτρέπονται ρητά από τη νομοθεσία, κυρίως όταν η τεχνολογία χρησιμοποιείται από τις αρμόδιες αρχές για την πρόληψη, τη διερεύνηση και την εξιχνίαση εγκλημάτων.

Πρόστιμα έως 3% του παγκόσμιου τζίρου

Οι εταιρείες που παραβιάζουν τις νέες υποχρεώσεις διαφάνειας θα βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές χρηματικές κυρώσεις.

Τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως και το 3% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας επιχείρησης, με ανώτατο ποσό τα 15 εκατ. ευρώ. Το τελικό ύψος της ποινής θα εξαρτάται από τη σοβαρότητα, τη διάρκεια και τις επιπτώσεις της παράβασης, καθώς και από το μέγεθος της εταιρείας.

Για τα θεσμικά όργανα, τις υπηρεσίες και τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενδέχεται να παραβιάσουν τις ίδιες απαιτήσεις, το ανώτατο πρόστιμο περιορίζεται στις 750.000 ευρώ.

Οι υψηλές κυρώσεις αποτυπώνουν τη βαρύτητα που δίνει η ΕΕ στη διαφάνεια και στη δυνατότητα των πολιτών να γνωρίζουν πότε εκτίθενται σε περιεχόμενο ή αποφάσεις που έχουν παραχθεί από Τεχνητή Νοημοσύνη.

Εθελοντικές οδηγίες, υποχρεωτικοί κανόνες

Οι τεχνικές συστάσεις που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι εθελοντικές και δεν αποτελούν από μόνες τους δεσμευτικό κανονιστικό κείμενο.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να αγνοήσουν τις υποχρεώσεις του νόμου. Οι κανόνες διαφάνειας που περιλαμβάνονται στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη είναι υποχρεωτικοί για όλους τους παρόχους και τους φορείς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του.

Οι εταιρείες που θα επιλέξουν να ακολουθήσουν τον οδηγό της Κομισιόν θα διαθέτουν ένα πιο σαφές πλαίσιο για να αποδείξουν ότι έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα συμμόρφωσης.

Αντίθετα, όσες αποφασίσουν να μην εφαρμόσουν τις τεχνικές συστάσεις θα πρέπει να είναι σε θέση να τεκμηριώσουν με δικά τους μέσα ότι τα συστήματά τους πληρούν πλήρως τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.

Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να επεκτείνεται με ταχύτητα, όμως οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν πότε συνομιλούν με μηχανή, πότε ένα περιεχόμενο έχει παραχθεί τεχνητά και πότε τα προσωπικά χαρακτηριστικά τους αναλύονται από έναν αλγόριθμο.

Απρόβλεπτες καθυστερήσεις σχετικά με τις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων και χαμηλότερη από το αναμενόμενο ζήτηση για μεταρρυθμίσεις είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους η χώρα μας αποφάσισε να «αφαιρέσει» 111 μέτρα και να προσθέσει άλλες δράσεις όπως:

• η αύξηση των προληπτικών εξετάσεων του προγράμματος «Προλαμβάνω»
• η επέκταση του προγράμματος πρωτοβάθμιου προσεισμικού ελέγχου σε επιπλέον 2.000 αθλητικές εγκαταστάσεις σε όλη τη χώρα,
• προμήθεια 130 νέων ευέλικτων ηλεκτρικών απορριμματοφόρων για την Περιφέρεια Αττικής,
• η συμμετοχή στην Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ για την υλοποίηση του Δεκαετούς Αναπτυξιακού Προγράμματος 2025-2034,
• η επέκταση των μελετών για Τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια σε περισσότερες δημοτικές ενότητες,
• η επέκταση των παρεμβάσεων υποδομής και εξοπλισμού σε πολιτιστικούς χώρους.

Όπως περιγράφεται στην θετική εισήγηση της Κομισιόν, η Ελλάδα εξήγησε ότι ένα μέτρο δεν είναι πλέον εφικτό να υλοποιηθεί λόγω απρόβλεπτων τεχνικών προκλήσεων. Πρόκειται για την αναβάθμιση του προαστιακού σιδηροδρόμου της Δυτικής Αττικής.

Επίσης, επτά μέτρα κρίθηκε ότι δεν είναι εφικτό να υλοποιηθούν λόγω απρόβλεπτων καθυστερήσεων που σχετίζονται με τις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων. Πρόκειται για τα εξής μέτρα:

• Αναβάθμιση των υποδομών και υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους (cloud computing) του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (GRNET),
• Αναδιοργάνωση και αναβάθμιση της εταιρικής ταυτότητας των τοπικών υπηρεσιών της ΔΥΠΑ για την προώθηση της απασχόλησης (ΚΠΑ2),
• Ενίσχυση του Συστήματος Μαθητείας,
• Υποδομές Υγείας,
• Ψηφιακός μετασχηματισμός των φορολογικών ελέγχων,
  Αναβάθμιση των υποδομών και του εξοπλισμού των καταστημάτων της HOCRED,

Ανάπτυξη του Τουρισμού

Η Ελλάδα εξήγησε επίσης ότι εννέα μέτρα δεν είναι πλέον εφικτό να υλοποιηθούν λόγω χαμηλότερης του αναμενομένου ζήτησης. Πρόκειται για :

• Ενεργειακή ανακαίνιση κατοικιών,
• Ενέργεια και επιχειρηματικότητα,
• Μεταρρύθμιση του Συστήματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας,
• Προώθηση της ένταξης του προσφυγικού πληθυσμού στην αγορά εργασίας,
• Μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας στον πολιτιστικό τομέα,
• Κοινωνική Ένταξη,
• Ψηφιακός μετασχηματισμός του συστήματος κοινωνικής υποστήριξης,
• Προστασία του Παιδιού,

Επιτάχυνση της έξυπνης μεταποίησης

Ένα μέτρο κρίθηκε ότι δεν μπορούσε να υλοποιηθεί λόγω ανωτέρας βίας. Πρόκειται για το μέτρο «Διαχείριση και παρακολούθηση της πολιτικής προστασίας». Επίσης 24 μέτρα δεν μπορούσαν να υλοποιηθούν λόγω απρόβλεπτων τεχνικών προβλημάτων. Ενδεικτικά αφορά μέτρα όπως:

• Ανάπτυξη υποδομών και αποκατάσταση κτιρίων στο πρώην βασιλικό κτήμα Τατοΐου,
• Εναέρια μέσα για τη διαχείριση κρίσεων,
• Ψηφιακός μετασχηματισμός του Υπουργείου Εξωτερικών,
• Επέκταση του ΣΥΖΕΥΞΙΣ II,
• Ψηφιακός μετασχηματισμός των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (ΜΜΕ),
• Ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης,
• Αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης,
• Ψηφιακός μετασχηματισμός της Φορολογικής και Τελωνειακής Διοίκησης,
• Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.),
• Αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας,
• Εξοπλισμός για την πρόληψη, καταπολέμηση και αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών,
• Υλοποίηση έργων ασφάλειας αεροδρομίων,
• Ψηφιακός μετασχηματισμός των Ελληνικών Σιδηροδρόμων,
• Η Ελλάδα εξήγησε ότι 18 μέτρα τροποποιήθηκαν προκειμένου να εφαρμοστούν καλύτερες εναλλακτικές λύσεις για την επίτευξη της αρχικής τους «φιλοδοξίας». Πρόκειται για μέτρα όπως :

Παρεμβάσεις για τη διασύνδεση των νησιών με το ηλεκτρικό δίκτυο και επενδύσεις στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας,
Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα,

Νομοθεσία για τη διαχείριση αποβλήτων με στόχο τη βιώσιμη υγειονομική ταφή και την ανακύκλωση,
Οργανωτικές μεταρρυθμίσεις στο σύστημα υγείας,
Πρόγραμμα Προσιτής Στέγασης «Σπίτι μου ΙΙ»,
Οργανωτική μεταρρύθμιση στον σιδηροδρομικό τομέα,

Η χώρα μας εξήγησε ότι 41 μέτρα τροποποιήθηκαν προκειμένου να εφαρμοστούν καλύτερες εναλλακτικές λύσεις που επιτρέπουν τη μείωση του διοικητικού φόρτου, διασφαλίζοντας παράλληλα την επίτευξη των στόχων των συγκεκριμένων μέτρων. Πρόκειται για  μέτρα όπως :

• Υποσταθμοί Υψηλής/Μέσης Τάσης του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ),
• Εναέριο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ,
• Υποστήριξη της εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης για την ενίσχυση της διείσδυσης των ΑΠΕ,
• Ολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Αθηνών (ΟΑΚΑ),
• Ηλεκτροκίνηση,
• Υποδομές ύδρευσης και εξοικονόμησης νερού,

Στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα ζήτησε να αξιοποιηθούν οι πόροι που απελευθερώθηκαν από την κατάργηση των μέτρων και τη μείωση του επιπέδου υλοποίησής τους, προκειμένου να προστεθούν δύο νέα μέτρα:

1. Συμμετοχή της ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ (IPTO), με σκοπό τη διευκόλυνση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και την αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Υψηλής Τάσης (HV),
2. Εθελοντική συνεισφορά στην Κοινή Επιχείρηση EuroHPC για τη δημιουργία Gigafactory Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Gigafactory),
   καθώς και να αυξηθεί το επίπεδο υλοποίησης δέκα μέτρων. Πρόκειται για :

• Πρόγραμμα Ενεργειακής Αναβάθμισης «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου»,
• Υποδομές διαχείρισης αστικών λυμάτων και ιλύος από εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων,
• Πρωτοβάθμιο προσεισμικό έλεγχο κτιρίων,
• «Μικροδορυφόροι» (Small Satellites),
• Υλοποίηση του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης Δημόσιας Υγείας «Σπύρος Δοξιάδης» (ΕΠΠΔΥ),
• Αυτοκινητόδρομο Κεντρικής Ελλάδας (Ε65): Τμήμα Τρίκαλα – Εγνατία Οδός,
• Πολιτισμός ως μοχλός ανάπτυξης,
• Εκπόνηση πολεοδομικών σχεδίων στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της πολεοδομικής πολιτικής,
• Αποκατάσταση της προσβασιμότητας μετά τις καταστροφικές επιπτώσεις των καταιγίδων «DANIEL» και «ELIAS»,

Δανειακή Διευκόλυνση (Loan Facility).

Η θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνει την ορθότητα του σχεδιασμού της ελληνικής πρότασης σύμφωνα και με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ολοκλήρωση του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και ανοίγει τον δρόμο για την τελική έγκρισή της από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες τονίζει σε ανακοίνωση του ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, περίπου 17 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ ζουν σε περισσότερα από 4.000 νησιά, ενώ 95 εκατομμύρια άνθρωποι κατοικούν σε παράκτιες περιοχές που εκτείνονται σε περίπου 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής σε 22 κράτη-μέλη. Οι περιοχές αυτές αντιμετωπίζουν κοινές, αλλά και διαφοροποιημένες προκλήσεις, από τη γεωγραφική απομόνωση και το αυξημένο κόστος μεταφορών έως την κλιματική αλλαγή, την πίεση στον τουρισμό, τη δημογραφική γήρανση και την περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Τέσσερις πυλώνες

Η νέα στρατηγική για τα νησιά επιδιώκει να ενσωματώσει τις ανάγκες τους σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές, με έμφαση σε τέσσερις βασικούς άξονες: οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία, ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική ανθεκτικότητα, κοινωνική συνοχή και δημογραφική σταθερότητα, καθώς και ασφάλεια και ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στη βελτίωση της συνδεσιμότητας και στη στήριξη της επιχειρηματικότητας, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων ανάμεσα στα νησιά και τις ηπειρωτικές περιοχές της Ένωσης.

Αντίστοιχα, η στρατηγική για τις παράκτιες κοινότητες εστιάζει στην ανάπτυξη μιας βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση και στη δημιουργία ζωντανών και κοινωνικά συμπεριληπτικών περιοχών.

Νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, όπως η θαλάσσια βιοοικονομία, η υπεράκτια ενέργεια και ο βιώσιμος τουρισμός, αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Κοινωνικές πιέσεις

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις κοινωνικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν πολλές παράκτιες και νησιωτικές περιοχές. Σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφεται έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης, περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης και έντονη εποχικότητα στην οικονομική δραστηριότητα. Οι συνθήκες αυτές οδηγούν συχνά σε φυγή νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ή το εξωτερικό, ενισχύοντας το φαινόμενο της δημογραφικής αποδυνάμωσης και δημιουργώντας πρόσθετες προκλήσεις για τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.

Οικονομικές ανισότητες και αγορά εργασίας

Σε επίπεδο οικονομίας και απασχόλησης, οι νησιωτικές περιοχές της ΕΕ παρουσιάζουν έντονες διαφοροποιήσεις. Σε ορισμένα νησιωτικά κράτη-μέλη, όπως η Ιρλανδία και η Μάλτα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (221% και 112% αντίστοιχα), ενώ στην Κύπρο κινείται περίπου στο 98%. Αντίθετα, στα περισσότερα άλλα νησιά το ΑΕΠ φτάνει μόλις στο 70% του μέσου όρου της ΕΕ, αποτυπώνοντας σημαντικές ανισότητες ανάπτυξης.

Αντίστοιχα, τα ποσοστά απασχόλησης κυμαίνονται από 78% στην Κύπρο, 80% στην Ιρλανδία και 83% στη Μάλτα, υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ (75%), ενώ στα υπόλοιπα νησιά περιορίζονται στο 59%.

Το κόστος της νησιωτικότητας

Η γεωγραφία των νησιών δημιουργεί αυτό που διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ, αποκαλούν «κόστος νησιωτικότητας», δηλαδή πρόσθετα οικονομικά, κοινωνικά και δημοσιονομικά βάρη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το κόστος μεταφορών μπορεί να είναι σε ορισμένες περιπτώσεις πάνω από 300% υψηλότερο σε σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη. Παράλληλα, οι δημόσιες δαπάνες ανά κάτοικο μπορεί να είναι 30% έως 50% υψηλότερες, ενώ οι τιμές κατοικιών σε ορισμένους νησιωτικούς δήμους φτάνουν ακόμη και 75% έως 130% υψηλότερα επίπεδα.

Αξιοποίηση ήδη υπαρχόντων ευρωπαϊκών πόρων

Αν και οι νέες στρατηγικές θέτουν ένα φιλόδοξο πολιτικό πλαίσιο, δεν συνοδεύονται από τη δημιουργία ξεχωριστού χρηματοδοτικού ταμείου. Η υλοποίησή τους θα βασιστεί κυρίως στην αξιοποίηση ήδη υπαρχόντων ευρωπαϊκών πόρων, όπως το Ταμείο Συνοχής, καθώς και τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα των κρατών-μελών, αλλά και εργαλεία που σχετίζονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής αρμόδιος για θέματα Συνοχής Ραφαέλε Φίτο, ανέφερε ότι στο τρέχον Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 προβλέπονται περίπου 12,5 δισ. ευρώ για τα νησιά, στο πλαίσιο των προγραμμάτων συνοχής της ΕΕ.

Όπως διευκρίνισε ο Ρ. Φίτο, δεν πρόκειται για ξεχωριστό ταμείο, αλλά για πόρους ενταγμένους στο συνολικό πλαίσιο περιφερειακής πολιτικής. Παράλληλα, σημείωσε ότι για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν είναι ακόμη δυνατό να προσδιοριστούν συγκεκριμένα ποσά, ωστόσο ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό μέγεθος περίπου 218 δισ. ευρώ, που αφορά τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων, καλύπτει και μεγάλο μέρος των νησιών της Ευρώπης. Σύμφωνα με τον ίδιο, στο νέο πλαίσιο θα υπάρξει δυνατότητα πιο στοχευμένης ενσωμάτωσης των νησιωτικών αναγκών, ώστε οι πολιτικές να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες των περιοχών αυτών.

Παράλληλα, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν στοχευμένα μέτρα για νησιά και παράκτιες περιοχές στους εθνικούς τους σχεδιασμούς, ενώ ενισχυμένος αναμένεται να είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των τεχνικών εργαλείων στήριξης για επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.

Στο επίκεντρο της σχέσης οικονομίας και θαλασσών

Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης, ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών Κώστας Κάδης υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ανταγωνιστικότητα, τη συνδεσιμότητα και το κόστος ζωής των νησιωτικών κοινωνιών στο πλαίσιο των επικείμενων αναθεωρήσεων του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), του κανονισμού για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων και του FuelEU Maritime.

Όπως σημείωσε, η ισχύουσα νομοθεσία ήδη επιτρέπει στα κράτη μέλη να ζητούν εξαιρέσεις για συγκεκριμένα νησιά, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνδεσιμότητά τους. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν έχουν ληφθεί ακόμη οριστικές αποφάσεις, καθώς τα ζητήματα θα εξεταστούν στο πλαίσιο των επικείμενων αναθεωρήσεων.

Παράλληλα, τόνισε ότι οι ακτές της Ευρώπης, όπου ζουν 95 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκονται στο επίκεντρο της σχέσης οικονομίας και θαλασσών, αλλά και στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης. Η νέα στρατηγική, όπως είπε, στοχεύει στη μετατροπή των προκλήσεων σε ευκαιρίες, μέσω της ενίσχυσης της γαλάζιας οικονομίας, των υποδομών ανθεκτικότητας και της προστασίας της θαλάσσιας κληρονομιάς.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα των δύο εκθέσεων που δόθηκαν στη δημοσιότητα τις προηγούμενες ημέρες από τον ΟΟΣΑ και την Κομισιόν, παρά τις επιμέρους επισημάνσεις τους για τομείς στους οποίους απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος.

Η Κομισιόν, μάλιστα, αφαίρεσε την Ελλάδα από τον κατάλογο των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες, βάζοντας τέλος σε κάθε μορφή επιτήρησης προς τη χώρα μας και σε έναν κύκλο που ξεκίνησε πριν από 16 χρόνια. Είναι αξιοσημείωτο ωστόσο ότι την ίδια στιγμή που η Ελλάδα βγαίνει οριστικά από κάθε είδους επιτήρηση, 10 χώρες της ευρωζώνης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.

Οικονομικοί παράγοντες και αναλυτές εκτιμούν ότι το βασικό συμπέρασμα των δύο εκθέσεων, όχι μόνο στέλνει ένα ακόμη θετικό μήνυμα προς τις αγορές στην σημερινή κρίσιμη περίοδο της γεωπολιτικής αστάθειας λόγω του πολέμου στο Ιράν αλλά προσθέτει ισχυρές πιθανότητες για νέα αναβάθμιση, εντός της επενδυτικής βαθμίδας, της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας από τους οίκους αξιολόγησης στον νέο γύρο το ερχόμενου φθινοπώρου.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ήδη στις αγορές ομολόγων: Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου του ελληνικού δημοσίου κυμαίνεται στα επίπεδα του 3,7%, χαμηλότερη από της Ιταλίας (3,78%). Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου βρίσκεται στην περιοχή του 3,6%, του ισπανικού στο 3,45%, του πορτογαλικού στο 3,4% ενώ το βρετανικό 10ετές ομόλογο έχει εκτοξευθεί στο 4.9%

Οι αγορές τιμολογούν, όπως σημειώνουν οι ίδιοι παράγοντες, το επίπεδο ανάπτυξης της κάθε οικονομίας και τη δυναμική της, σε συνδυασμό την δημοσιονομική εικόνα η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί ισχυρό χαρτί λόγω των υψηλών ετήσιων πρωτογενών πλεονασμάτων που προβλέπεται ότι θα συνεχιστούν φέτος και τα επόμενα χρόνια και επιτρέπουν την ταχεία μείωση του χρέους.

Είναι ενδεικτικές οι προβλέψεις των δύο εκθέσεων:

Η ανάπτυξη

Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης στην Ελλάδα το 2026, παρά τις αναθεωρήσεις που έχει επιβάλει ο πόλεμος στο Ιράν, θα ανέλθει εφέτος στο 1,9% και στο 2% το 2027. Η Κομισιόν εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα τρέξει εφέτος με ρυθμό 1,8% και με ρυθμό 1,6% το 2027.  Σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν η Γερμανία θα σημειώσει ρυθμό ανάπτυξης 0,6% το 2026 και 0,9% το 2027, η Γαλλία 0,8% και 1,1% αντίστοιχα, η Ιταλία 0,5% και 0,6% αντίστοιχα

Το χρέος

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ το δημόσιο χρέος της χώρας μας θα μειωθεί εφέτος στο 135,8% του ΑΕΠ, από 146,5% πέρυσι, για να περιοριστεί περαιτέρω στο 129,8% του ΑΕΠ το 2027.  Η Κομισιόν προβλέπει ότι το χρέος θα διαμορφωθεί εφέτος στο 140,7% του ΑΕΠ από 146,1% πέρυσι για να υποχωρήσει στο 134,4% του ΑΕΠ το 2027.

Σύμφωνα με την Κομισιόν το χρέος της Ιταλίας θα ανέλθει στο 138,5% του ΑΕΠ εφέτος και ακόμη υψηλότερα στο 139,2% του ΑΕΠ το 2027. Στην Γαλλία το χρέος θα ανέλθει στο 118,1% του ΑΕΠ εφέτος για να αυξηθεί στο 120,9% του ΑΕΠ το 2027.

Στην Γερμανία το χρέος προβλέπεται στο 65,8% του ΑΕΠ εφέτος και στο 68% του ΑΕΠ το 2027.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι υιοθέτησε μια πρόταση που είχε σκιαγραφηθεί τον Απρίλιο, με σκοπό να εξουδετερώσει τον αντίκτυπο των τελευταίων μέτρων της Βασιλείας (Basel measures) στα κεφάλαια των τραπεζών μέχρι το 2030. Η πρόταση, η οποία περιλαμβάνει επίσης ορισμένες δευτερεύουσες τεχνικές τροποποιήσεις, θα τεθεί τώρα σε περίοδο ελέγχου από τα κράτη-μέλη και το Ευρωκοινοβούλιο, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει έως και έξι μήνες.

Η Κομισιόν δήλωσε ότι λαμβάνει αυτά τα μέτρα «για να διασφαλίσει ότι ο τραπεζικός τομέας της Ε.Ε. επωφελείται από ισότιμους όρους ανταγωνισμού (level playing field) με τους διεθνείς ανταγωνιστές του». Στις ΗΠΑ, οι κανόνες έχουν αποδυναμωθεί και το χρονοδιάγραμμά τους παραμένει αβέβαιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δηλώσει ότι δεν θα εφαρμόσει τους αυστηρότερους από αυτούς πριν από το 2028 – έναν χρόνο μετά την τρέχουσα προθεσμία της Ε.Ε.

Οι μεταρρυθμίσεις στα χαρτοφυλάκια συναλλαγών αποτελούν μέρος του τελικού πακέτου παγκόσμιων μεταρρυθμίσεων της μετα-κρίσης εποχής, το οποίο συμφωνήθηκε από την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία πίσω στο 2017. Οι εποπτικές αρχές ήθελαν να περιορίσουν τη χρήση επιθετικών μοντέλων από τις τράπεζες, τα οποία υποτιμούσαν τον κίνδυνο των χαρτοφυλακίων τους και μείωναν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις.

Οι κανόνες για τον κίνδυνο αγοράς, γνωστοί ως «Θεμελιώδης Αναθεώρηση του Χαρτοφυλακίου Συναλλαγών» (Fundamental Review of the Trading Book – FRTB), αφορούν κυρίως μία ομάδα μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών με επενδυτικές δραστηριότητες (trading operations), συμπεριλαμβανομένων της Deutsche Bank και της BNP Paribas.

Τα ευρωπαϊκά πιστωτικά ιδρύματα έχουν επιχειρηματολογήσει υπέρ μιας μόνιμης απαλλαγής από ορισμένα από τα μέτρα που εισάγει το νέο καθεστώς συναλλαγών, αλλά οι ρυθμιστικές αρχές έχουν αντισταθεί μέχρι στιγμής σε ουσιαστικές αλλαγές του πακέτου, φοβούμενες έναν «αγώνα δρόμου προς τον πάτο» (race to the bottom) με τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Παρόλα αυτά, η Ε.Ε. θα μπορούσε να επανεξετάσει το ζήτημα στο διάστημα μεταξύ του τώρα και του 2030.

«Η απόφαση της Επιτροπής ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία τονίζει την ανάγκη να διαφυλαχθεί η ανταγωνιστικότητα των τραπεζών της Ε.Ε. — ιδιαίτερα εκείνων που δραστηριοποιούνται στις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές — έναντι ιδρυμάτων τρίτων χωρών», ανέφερε η ευρωπαϊκή αρχή την Πέμπτη.

Η Επιτροπή είχε καθυστερήσει την εφαρμογή του πακέτου τρεις φορές στο παρελθόν, εν μέσω αβεβαιότητας σχετικά με την υιοθέτησή του από τις ΗΠΑ. Εκείνες οι καθυστερήσεις, καθώς και αυτή που ανακοινώθηκε την Πέμπτη, βασίστηκαν στις λεγόμενες «κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις» (delegated acts) των αρχικών κεφαλαιακών προτάσεων της Ε.Ε. και, ως εκ τούτου, δεν απαιτούσαν νομοθετικές αλλαγές.

Οποιαδήποτε περαιτέρω μέτρα θα απαιτούσαν μια νέα νομοθετική πρόταση, μια διαδικασία που προϋποθέτει εκτενείς διαβουλεύσεις μεταξύ του εκτελεστικού οργάνου της Ε.Ε., των εθνικών ηγετών και του κοινοβουλίου του μπλοκ.