Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, περίπου 17 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ ζουν σε περισσότερα από 4.000 νησιά, ενώ 95 εκατομμύρια άνθρωποι κατοικούν σε παράκτιες περιοχές που εκτείνονται σε περίπου 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής σε 22 κράτη-μέλη. Οι περιοχές αυτές αντιμετωπίζουν κοινές, αλλά και διαφοροποιημένες προκλήσεις, από τη γεωγραφική απομόνωση και το αυξημένο κόστος μεταφορών έως την κλιματική αλλαγή, την πίεση στον τουρισμό, τη δημογραφική γήρανση και την περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Τέσσερις πυλώνες

Η νέα στρατηγική για τα νησιά επιδιώκει να ενσωματώσει τις ανάγκες τους σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές, με έμφαση σε τέσσερις βασικούς άξονες: οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία, ενεργειακή ασφάλεια και κλιματική ανθεκτικότητα, κοινωνική συνοχή και δημογραφική σταθερότητα, καθώς και ασφάλεια και ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στη βελτίωση της συνδεσιμότητας και στη στήριξη της επιχειρηματικότητας, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων ανάμεσα στα νησιά και τις ηπειρωτικές περιοχές της Ένωσης.

Αντίστοιχα, η στρατηγική για τις παράκτιες κοινότητες εστιάζει στην ανάπτυξη μιας βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση και στη δημιουργία ζωντανών και κοινωνικά συμπεριληπτικών περιοχών.

Νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, όπως η θαλάσσια βιοοικονομία, η υπεράκτια ενέργεια και ο βιώσιμος τουρισμός, αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Κοινωνικές πιέσεις

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις κοινωνικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν πολλές παράκτιες και νησιωτικές περιοχές. Σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφεται έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης, περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης και έντονη εποχικότητα στην οικονομική δραστηριότητα. Οι συνθήκες αυτές οδηγούν συχνά σε φυγή νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ή το εξωτερικό, ενισχύοντας το φαινόμενο της δημογραφικής αποδυνάμωσης και δημιουργώντας πρόσθετες προκλήσεις για τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.

Οικονομικές ανισότητες και αγορά εργασίας

Σε επίπεδο οικονομίας και απασχόλησης, οι νησιωτικές περιοχές της ΕΕ παρουσιάζουν έντονες διαφοροποιήσεις. Σε ορισμένα νησιωτικά κράτη-μέλη, όπως η Ιρλανδία και η Μάλτα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (221% και 112% αντίστοιχα), ενώ στην Κύπρο κινείται περίπου στο 98%. Αντίθετα, στα περισσότερα άλλα νησιά το ΑΕΠ φτάνει μόλις στο 70% του μέσου όρου της ΕΕ, αποτυπώνοντας σημαντικές ανισότητες ανάπτυξης.

Αντίστοιχα, τα ποσοστά απασχόλησης κυμαίνονται από 78% στην Κύπρο, 80% στην Ιρλανδία και 83% στη Μάλτα, υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ (75%), ενώ στα υπόλοιπα νησιά περιορίζονται στο 59%.

Το κόστος της νησιωτικότητας

Η γεωγραφία των νησιών δημιουργεί αυτό που διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ, αποκαλούν «κόστος νησιωτικότητας», δηλαδή πρόσθετα οικονομικά, κοινωνικά και δημοσιονομικά βάρη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το κόστος μεταφορών μπορεί να είναι σε ορισμένες περιπτώσεις πάνω από 300% υψηλότερο σε σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη. Παράλληλα, οι δημόσιες δαπάνες ανά κάτοικο μπορεί να είναι 30% έως 50% υψηλότερες, ενώ οι τιμές κατοικιών σε ορισμένους νησιωτικούς δήμους φτάνουν ακόμη και 75% έως 130% υψηλότερα επίπεδα.

Αξιοποίηση ήδη υπαρχόντων ευρωπαϊκών πόρων

Αν και οι νέες στρατηγικές θέτουν ένα φιλόδοξο πολιτικό πλαίσιο, δεν συνοδεύονται από τη δημιουργία ξεχωριστού χρηματοδοτικού ταμείου. Η υλοποίησή τους θα βασιστεί κυρίως στην αξιοποίηση ήδη υπαρχόντων ευρωπαϊκών πόρων, όπως το Ταμείο Συνοχής, καθώς και τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα των κρατών-μελών, αλλά και εργαλεία που σχετίζονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής αρμόδιος για θέματα Συνοχής Ραφαέλε Φίτο, ανέφερε ότι στο τρέχον Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027 προβλέπονται περίπου 12,5 δισ. ευρώ για τα νησιά, στο πλαίσιο των προγραμμάτων συνοχής της ΕΕ.

Όπως διευκρίνισε ο Ρ. Φίτο, δεν πρόκειται για ξεχωριστό ταμείο, αλλά για πόρους ενταγμένους στο συνολικό πλαίσιο περιφερειακής πολιτικής. Παράλληλα, σημείωσε ότι για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν είναι ακόμη δυνατό να προσδιοριστούν συγκεκριμένα ποσά, ωστόσο ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό μέγεθος περίπου 218 δισ. ευρώ, που αφορά τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων, καλύπτει και μεγάλο μέρος των νησιών της Ευρώπης. Σύμφωνα με τον ίδιο, στο νέο πλαίσιο θα υπάρξει δυνατότητα πιο στοχευμένης ενσωμάτωσης των νησιωτικών αναγκών, ώστε οι πολιτικές να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες των περιοχών αυτών.

Παράλληλα, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν στοχευμένα μέτρα για νησιά και παράκτιες περιοχές στους εθνικούς τους σχεδιασμούς, ενώ ενισχυμένος αναμένεται να είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των τεχνικών εργαλείων στήριξης για επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.

Στο επίκεντρο της σχέσης οικονομίας και θαλασσών

Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης, ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών Κώστας Κάδης υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ανταγωνιστικότητα, τη συνδεσιμότητα και το κόστος ζωής των νησιωτικών κοινωνιών στο πλαίσιο των επικείμενων αναθεωρήσεων του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), του κανονισμού για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων και του FuelEU Maritime.

Όπως σημείωσε, η ισχύουσα νομοθεσία ήδη επιτρέπει στα κράτη μέλη να ζητούν εξαιρέσεις για συγκεκριμένα νησιά, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνδεσιμότητά τους. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν έχουν ληφθεί ακόμη οριστικές αποφάσεις, καθώς τα ζητήματα θα εξεταστούν στο πλαίσιο των επικείμενων αναθεωρήσεων.

Παράλληλα, τόνισε ότι οι ακτές της Ευρώπης, όπου ζουν 95 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκονται στο επίκεντρο της σχέσης οικονομίας και θαλασσών, αλλά και στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης. Η νέα στρατηγική, όπως είπε, στοχεύει στη μετατροπή των προκλήσεων σε ευκαιρίες, μέσω της ενίσχυσης της γαλάζιας οικονομίας, των υποδομών ανθεκτικότητας και της προστασίας της θαλάσσιας κληρονομιάς.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα των δύο εκθέσεων που δόθηκαν στη δημοσιότητα τις προηγούμενες ημέρες από τον ΟΟΣΑ και την Κομισιόν, παρά τις επιμέρους επισημάνσεις τους για τομείς στους οποίους απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος.

Η Κομισιόν, μάλιστα, αφαίρεσε την Ελλάδα από τον κατάλογο των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες, βάζοντας τέλος σε κάθε μορφή επιτήρησης προς τη χώρα μας και σε έναν κύκλο που ξεκίνησε πριν από 16 χρόνια. Είναι αξιοσημείωτο ωστόσο ότι την ίδια στιγμή που η Ελλάδα βγαίνει οριστικά από κάθε είδους επιτήρηση, 10 χώρες της ευρωζώνης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.

Οικονομικοί παράγοντες και αναλυτές εκτιμούν ότι το βασικό συμπέρασμα των δύο εκθέσεων, όχι μόνο στέλνει ένα ακόμη θετικό μήνυμα προς τις αγορές στην σημερινή κρίσιμη περίοδο της γεωπολιτικής αστάθειας λόγω του πολέμου στο Ιράν αλλά προσθέτει ισχυρές πιθανότητες για νέα αναβάθμιση, εντός της επενδυτικής βαθμίδας, της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας από τους οίκους αξιολόγησης στον νέο γύρο το ερχόμενου φθινοπώρου.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ήδη στις αγορές ομολόγων: Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου του ελληνικού δημοσίου κυμαίνεται στα επίπεδα του 3,7%, χαμηλότερη από της Ιταλίας (3,78%). Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου βρίσκεται στην περιοχή του 3,6%, του ισπανικού στο 3,45%, του πορτογαλικού στο 3,4% ενώ το βρετανικό 10ετές ομόλογο έχει εκτοξευθεί στο 4.9%

Οι αγορές τιμολογούν, όπως σημειώνουν οι ίδιοι παράγοντες, το επίπεδο ανάπτυξης της κάθε οικονομίας και τη δυναμική της, σε συνδυασμό την δημοσιονομική εικόνα η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί ισχυρό χαρτί λόγω των υψηλών ετήσιων πρωτογενών πλεονασμάτων που προβλέπεται ότι θα συνεχιστούν φέτος και τα επόμενα χρόνια και επιτρέπουν την ταχεία μείωση του χρέους.

Είναι ενδεικτικές οι προβλέψεις των δύο εκθέσεων:

Η ανάπτυξη

Ο ΟΟΣΑ προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης στην Ελλάδα το 2026, παρά τις αναθεωρήσεις που έχει επιβάλει ο πόλεμος στο Ιράν, θα ανέλθει εφέτος στο 1,9% και στο 2% το 2027. Η Κομισιόν εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα τρέξει εφέτος με ρυθμό 1,8% και με ρυθμό 1,6% το 2027.  Σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν η Γερμανία θα σημειώσει ρυθμό ανάπτυξης 0,6% το 2026 και 0,9% το 2027, η Γαλλία 0,8% και 1,1% αντίστοιχα, η Ιταλία 0,5% και 0,6% αντίστοιχα

Το χρέος

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ το δημόσιο χρέος της χώρας μας θα μειωθεί εφέτος στο 135,8% του ΑΕΠ, από 146,5% πέρυσι, για να περιοριστεί περαιτέρω στο 129,8% του ΑΕΠ το 2027.  Η Κομισιόν προβλέπει ότι το χρέος θα διαμορφωθεί εφέτος στο 140,7% του ΑΕΠ από 146,1% πέρυσι για να υποχωρήσει στο 134,4% του ΑΕΠ το 2027.

Σύμφωνα με την Κομισιόν το χρέος της Ιταλίας θα ανέλθει στο 138,5% του ΑΕΠ εφέτος και ακόμη υψηλότερα στο 139,2% του ΑΕΠ το 2027. Στην Γαλλία το χρέος θα ανέλθει στο 118,1% του ΑΕΠ εφέτος για να αυξηθεί στο 120,9% του ΑΕΠ το 2027.

Στην Γερμανία το χρέος προβλέπεται στο 65,8% του ΑΕΠ εφέτος και στο 68% του ΑΕΠ το 2027.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι υιοθέτησε μια πρόταση που είχε σκιαγραφηθεί τον Απρίλιο, με σκοπό να εξουδετερώσει τον αντίκτυπο των τελευταίων μέτρων της Βασιλείας (Basel measures) στα κεφάλαια των τραπεζών μέχρι το 2030. Η πρόταση, η οποία περιλαμβάνει επίσης ορισμένες δευτερεύουσες τεχνικές τροποποιήσεις, θα τεθεί τώρα σε περίοδο ελέγχου από τα κράτη-μέλη και το Ευρωκοινοβούλιο, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει έως και έξι μήνες.

Η Κομισιόν δήλωσε ότι λαμβάνει αυτά τα μέτρα «για να διασφαλίσει ότι ο τραπεζικός τομέας της Ε.Ε. επωφελείται από ισότιμους όρους ανταγωνισμού (level playing field) με τους διεθνείς ανταγωνιστές του». Στις ΗΠΑ, οι κανόνες έχουν αποδυναμωθεί και το χρονοδιάγραμμά τους παραμένει αβέβαιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δηλώσει ότι δεν θα εφαρμόσει τους αυστηρότερους από αυτούς πριν από το 2028 – έναν χρόνο μετά την τρέχουσα προθεσμία της Ε.Ε.

Οι μεταρρυθμίσεις στα χαρτοφυλάκια συναλλαγών αποτελούν μέρος του τελικού πακέτου παγκόσμιων μεταρρυθμίσεων της μετα-κρίσης εποχής, το οποίο συμφωνήθηκε από την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία πίσω στο 2017. Οι εποπτικές αρχές ήθελαν να περιορίσουν τη χρήση επιθετικών μοντέλων από τις τράπεζες, τα οποία υποτιμούσαν τον κίνδυνο των χαρτοφυλακίων τους και μείωναν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις.

Οι κανόνες για τον κίνδυνο αγοράς, γνωστοί ως «Θεμελιώδης Αναθεώρηση του Χαρτοφυλακίου Συναλλαγών» (Fundamental Review of the Trading Book – FRTB), αφορούν κυρίως μία ομάδα μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών με επενδυτικές δραστηριότητες (trading operations), συμπεριλαμβανομένων της Deutsche Bank και της BNP Paribas.

Τα ευρωπαϊκά πιστωτικά ιδρύματα έχουν επιχειρηματολογήσει υπέρ μιας μόνιμης απαλλαγής από ορισμένα από τα μέτρα που εισάγει το νέο καθεστώς συναλλαγών, αλλά οι ρυθμιστικές αρχές έχουν αντισταθεί μέχρι στιγμής σε ουσιαστικές αλλαγές του πακέτου, φοβούμενες έναν «αγώνα δρόμου προς τον πάτο» (race to the bottom) με τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Παρόλα αυτά, η Ε.Ε. θα μπορούσε να επανεξετάσει το ζήτημα στο διάστημα μεταξύ του τώρα και του 2030.

«Η απόφαση της Επιτροπής ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία τονίζει την ανάγκη να διαφυλαχθεί η ανταγωνιστικότητα των τραπεζών της Ε.Ε. — ιδιαίτερα εκείνων που δραστηριοποιούνται στις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές — έναντι ιδρυμάτων τρίτων χωρών», ανέφερε η ευρωπαϊκή αρχή την Πέμπτη.

Η Επιτροπή είχε καθυστερήσει την εφαρμογή του πακέτου τρεις φορές στο παρελθόν, εν μέσω αβεβαιότητας σχετικά με την υιοθέτησή του από τις ΗΠΑ. Εκείνες οι καθυστερήσεις, καθώς και αυτή που ανακοινώθηκε την Πέμπτη, βασίστηκαν στις λεγόμενες «κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις» (delegated acts) των αρχικών κεφαλαιακών προτάσεων της Ε.Ε. και, ως εκ τούτου, δεν απαιτούσαν νομοθετικές αλλαγές.

Οποιαδήποτε περαιτέρω μέτρα θα απαιτούσαν μια νέα νομοθετική πρόταση, μια διαδικασία που προϋποθέτει εκτενείς διαβουλεύσεις μεταξύ του εκτελεστικού οργάνου της Ε.Ε., των εθνικών ηγετών και του κοινοβουλίου του μπλοκ.

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η χώρα συμμορφώθηκε με τις δημοσιονομικές συστάσεις το 2025 και εκτιμά ότι θα παραμείνει εντός των συνιστώμενων ορίων και το 2026, γεγονός που αντανακλά τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου και εξωτερικού χρέους, καθώς και στη συνεχιζόμενη ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος. Σύμφωνα με την έκθεση, η σταθερή οικονομική ανάπτυξη σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα έχουν συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση των βασικών μακροοικονομικών δεικτών της χώρας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων, επισημαίνοντας ότι οι παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στόχευσαν αποτελεσματικά στις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό αποδίδει εύσημα για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, τη βελτίωση της λειτουργίας του κράτους και τη σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στις τράπεζες.

Παρά τη θετική εικόνα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις και ευπάθειες που απαιτούν προσοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το διεθνές περιβάλλον παραμένει αβέβαιο, με την ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή να δημιουργεί νέους κινδύνους για την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Η αξιολόγηση της Κομισιόν έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα καταγράφει ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, συνεχή μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ και βελτιωμένη εικόνα του τραπεζικού κλάδου, στοιχεία που ενισχύουν τη θέση της χώρας έναντι των διεθνών επενδυτών και των αγορών.

Το μήνυμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι σαφές: η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών που χαρακτήριζαν την οικονομία της κατά την προηγούμενη δεκαετία, ωστόσο η διατήρηση της μεταρρυθμιστικής δυναμικής και της δημοσιονομικής πειθαρχίας παραμένει κρίσιμη προϋπόθεση για τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι στις νέες διεθνείς προκλήσεις.

Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου, η Κομισιόν προτείνει:

1. Τήρηση των δημοσιονομικών ορίων και του πλαφόν δαπανών, με αξιοποίηση της ευελιξίας που προσφέρει η ρήτρα διαφυγής στις αμυντικές δαπάνες. Σε ό,τι αφορά τα μέτρα για την απορρόφηση του ενεργειακού κόστους, προτείνει να παραμείνουν προσωρινά και στοχευμένα, χωρίς να «τεντώνουν» τα δημοσιονομικά όρια. Σημειώνει ότι πρέπει να συνεχίσουν οι προσπάθειες για βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και της διαφάνειας του φορολογικού συστήματος. Σημαντική θεωρεί και την περαιτέρω βελτίωση της αποδοτικότητας της δημόσιας διοίκησης. Επίσης, τονίζει ότι πρέπει να συνεχίσει η περαιτέρω μείωση των κόκκινων δανείων, με επιτάχυνση των νομικών διαδικασιών ρευστοποίησης ή εκκαθάρισης.
2. Συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής.
3. Απλούστευση και ψηφιοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, άρση των κανονιστικών εμποδίων στην επιχειρηματικότητα (κυρίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις), βελτίωση της πρόσβασης των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, επιτάχυνση της δικαιοσύνης και ολοκλήρωση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και τον χωροταξικό σχεδιασμό.
4. Προώθηση της φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων και της ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων, την αναμόρφωση της φορολογίας στην ενέργεια και τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα, την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των μεταφορών, την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας και τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και των σχετικών υποδομών.
5. Αύξηση της συμμετοχής των γυναικών, των νέων και των ευάλωτων ομάδων στην αγορά εργασίας, καθώς και βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης. Παράλληλα, ζητεί βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων μέσω της ενίσχυσης της κατάρτισης και της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, αλλά και της μεγαλύτερης αυτονομίας των σχολικών μονάδων. Επίσης, προτείνει συνέχιση της μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικών παροχών, ενίσχυση της πρόσβασης σε υπηρεσίες, επέκταση της προσιτής και κοινωνικής στέγασης και βελτίωση της πρόσβασης σε ποιοτικές και προσιτές υπηρεσίες υγείας.

«Υψηλός συμβολισμός»

Για εξέλιξη ιδιαίτερα υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικής σημασίας για την ελληνική οικονομία κάνει λόγο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αναφερόμενο στην αφαίρεση της χώρας από την κατηγορία παρακολούθησης των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης χρέους.

«Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. Μετά τη δεκαετία των μνημονίων (2010-2018), το καθεστώς Ενισχυμένης Εποπτείας (2018-2022), την πολυετή παραμονή της Ελλάδας στην κατηγορία των Υπερβολικών Μακροοικονομικών Ανισορροπιών (Excessive Macroeconomic Imbalances) κατά την περίοδο 2019-2024 και την ένταξή της στην κατηγορία των Μακροοικονομικών Ανισορροπιών το 2025, η χώρα επιστρέφει πλέον στην πλήρη ευρωπαϊκή κανονικότητα», αναφέρει το υπουργείο.

«Η σημασία της εξέλιξης είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία δέκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, γεγονός που αναδεικνύει όχι μόνο την θεαματική βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης αλλά και το γεγονός ότι οι εξωτερικές ανισορροπίες και οι διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας έχουν πλέον περιοριστεί σε βαθμό που δεν συνιστούν συστημικό κίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα της χώρας», τονίζει.

 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τη μεγάλη πρόοδο της ελληνικής οικονομίας 

Στην αξιολόγησή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι οι ευπάθειες που σχετίζονται με το δημόσιο και εξωτερικό χρέος έχουν υποχωρήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η σταθερή ανάπτυξη, τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, η βελτίωση των τραπεζικών ισολογισμών και η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων συνέβαλαν καθοριστικά στη μείωση των κινδύνων που χαρακτήριζαν την ελληνική οικονομία επί σειρά ετών.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι:

• το δημόσιο χρέος ακολουθεί σταθερή πτωτική πορεία,
• οι εξωτερικές ανισορροπίες έχουν περιοριστεί,
• οι τράπεζες έχουν ενισχύσει σημαντικά τους ισολογισμούς τους,
• η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί περαιτέρω,
• ενώ η χώρα έχει υλοποιήσει ένα ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων στο επιχειρηματικό περιβάλλον, στην αγορά εργασίας και στη φορολογική διοίκηση.

Ισχυρή ανάπτυξη παρά το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον

Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι η ανάπτυξη θα συνεχιστεί με ρυθμό 1,8% το 2026 έναντι 0,9% του μέσου όρου της Ευρωζώνης, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Δημοσιονομικά πλεονάσματα και ισχυρή δημοσιονομική επίδοση

Η Ελλάδα κατέγραψε πλεόνασμα Γενικής Κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ το 2025, έναντι 1,3% του ΑΕΠ το 2024.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η επίδοση αυτή επιτεύχθηκε χάρη:

• στη συγκράτηση των τρεχουσών δαπανών,
• στη μείωση των δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους,
• και στην αυξημένη απόδοση των φορολογικών εσόδων.

Η Ελλάδα πέτυχε την επίδοση αυτή παράλληλα με μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, αυξήσεις μισθών στο Δημόσιο και στοχευμένα μέτρα στήριξης νοικοκυριών.

Η ταχύτερη αποκλιμάκωση χρέους στην Ευρώπη συνεχίζεται

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει περαιτέρω σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους:

• 154,2% του ΑΕΠ το 2024
• 146,1% του ΑΕΠ το 2025
• 140,7% του ΑΕΠ το 2026 (πρόβλεψη)
• 134,4% του ΑΕΠ το 2027 (πρόβλεψη)

Μέσα σε μόλις τρία χρόνια, η Ελλάδα προβλέπεται να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες.

Η Επιτροπή αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση πλεονασματικών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων.

Αναγνώριση των μεταρρυθμίσεων και της ψηφιακής μετάβασης

Η έκθεση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Ειδική αναφορά γίνεται:

• στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης,
• στην ψηφιοποίηση των τελωνειακών ελέγχων,
• στην ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων συμμόρφωσης,
• στη σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ,
• καθώς και στη συνολική ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, ενώ σημειώνει ότι το μισθολογικό κόστος του Δημοσίου διαμορφώθηκε στο 10,2% του ΑΕΠ το 2025, παραμένοντας κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (10,3%).

Πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι η εφαρμογή των προγραμμάτων Πολιτικής Συνοχής στην Ελλάδα εξελίσσεται με ταχύτερο ρυθμό από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο ως προς την επιλογή έργων όσο και ως προς τις πληρωμές.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται η σημαντική συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην προώθηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.

ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης τη δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής ώστε να συμπεριληφθούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δαπάνες και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται ειδικό ετήσιο όριο 0,3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2026-2028 και σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ για επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας, εντός του συνολικού πλαισίου ευελιξίας που έχει ήδη θεσπιστεί για την άμυνα.

Η πρωτοβουλία αυτή δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες επιτάχυνσης στρατηγικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι σχετικές υποδομές και η ανθεκτικότητα, διευρύνοντας παράλληλα το περιθώριο αξιοποίησης διαθέσιμων δημοσιονομικών δυνατοτήτων στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων.

Ένα ακόμη ορόσημο στην πορεία της χώρας 

Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές αναγνωρίσεις της προόδου που έχει επιτύχει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Η έξοδος από το καθεστώς Μακροοικονομικών Ανισορροπιών, η διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων, η συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, η βελτίωση της αγοράς εργασίας, η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις και η ισχυρή αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομίας που έχει αφήσει οριστικά πίσω της τα χαρακτηριστικά της κρίσης και συνεχίζει την πορεία της με όρους σταθερότητας, αξιοπιστίας και ανθεκτικότητας.

Στις εαρινές οικονομικές προβλέψεις της, η Κομισιόν εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να υπεραποδίδει σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο προειδοποιεί ότι η ενεργειακή κρίση και η επιβράδυνση της κατανάλωσης περιορίζουν πλέον τις αναπτυξιακές δυναμικές.

Το μεγαλύτερο «αγκάθι» για την ελληνική οικονομία παραμένει ο πληθωρισμός, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβλέπει σημαντική επιτάχυνση στο 3,7% το 2026, έναντι πρόβλεψης 2,3% στις προηγούμενες εκτιμήσεις του Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, το νέο ενεργειακό σοκ μειώνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και επιβραδύνει την κατανάλωση, παρά τις αυξήσεις μισθών και τα μέτρα στήριξης που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση.

Οι φορολογικές ελαφρύνσεις του 2025, οι ενισχύσεις για το κόστος της ενέργειας και η συνεχιζόμενη άνοδος των αποδοχών εκτιμάται ότι θα περιορίσουν μέρος της πίεσης στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, χωρίς όμως να αποτρέψουν την επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Την ίδια στιγμή, οι επενδύσεις συνεχίζουν να αποτελούν τον βασικό πυλώνα ανάπτυξης της οικονομίας, με την Κομισιόν να υπογραμμίζει ότι η απορρόφηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης διατηρεί υψηλή τη δυναμική των επενδυτικών δαπανών.

Στο μέτωπο του δημόσιου χρέους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να βλέπει περαιτέρω αποκλιμάκωση, αν και εμφανίζεται πιο επιφυλακτική σε σχέση με τις προβλέψεις της ελληνικής κυβέρνησης και του ΔΝΤ.

Συγκεκριμένα, εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος θα διαμορφωθεί στο 140,7% του ΑΕΠ το 2026 και στο 134,4% το 2027, γεγονός που σημαίνει ότι η Ελλάδα θα παραμείνει και τα επόμενα χρόνια η πιο χρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης.

Παράλληλα, η Κομισιόν προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για την οικονομία παραμένουν κυρίως προς την αρνητική πλευρά, καθώς μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση ή περαιτέρω γεωπολιτική κλιμάκωση θα μπορούσαν να πλήξουν ιδιαίτερα τις εξαγωγές υπηρεσιών και κυρίως τον τουρισμό.

Για το 2027, οι Βρυξέλλες προβλέπουν περαιτέρω επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,6%, καθώς σταδιακά εξαντλείται και η ώθηση από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στο μέτωπο του πληθωρισμού, η Κομισιόν αναμένει αποκλιμάκωση στο 2,4% το 2027, επίπεδο όμως που παραμένει υψηλότερο από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Μάλιστα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ακόμη και αν αποκλιμακωθούν οι τιμές ενέργειας και τροφίμων, οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να παραμείνουν ισχυρές, καθώς το σοκ τιμών έχει ήδη περάσει σε μεγάλο μέρος των μη ενεργειακών προϊόντων και υπηρεσιών.

Στην αγορά εργασίας, η εικόνα παραμένει θετική, με την ανεργία να συνεχίζει να μειώνεται, αν και με βραδύτερους ρυθμούς. Η Κομισιόν προβλέπει ότι η ανεργία θα διαμορφωθεί στο 7,9% το 2027.

Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η Ελλάδα εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να εμφανίζει πλεονάσματα έως και το 2027, παρά τα νέα μέτρα στήριξης και τις φορολογικές παρεμβάσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το δημοσιονομικό αποτέλεσμα θα παραμείνει πλεονασματικό κατά 0,8% του ΑΕΠ το 2026 και κατά 0,6% το 2027, ενώ υπογραμμίζει ότι η υπεραπόδοση του 2025 οφείλεται κυρίως στα υψηλότερα έσοδα από ΦΠΑ και στη βελτίωση των μηχανισμών καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.

Το νέο πρόγραμμα θα ωφελήσει εταιρείες σε τομείς που αναφέρονται στο Παράρτημα 1 των κατευθυντήριων γραμμών του 2022 για τις κρατικές ενισχύσεις για το κλίμα, την προστασία του περιβάλλοντος και την ενέργεια («CEEAG»), σύμφωνα με ανακοίνωση της Κομισιόν.

Οι εν λόγω τομείς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ηλεκτρική ενέργεια και είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στο διεθνές εμπόριο.

Ενώ στοχεύει στη μείωση του κινδύνου μετεγκατάστασης των δραστηριοτήτων αυτών των εταιρειών σε χώρες εκτός ΕΕ με λιγότερο φιλόδοξες πολιτικές για το κλίμα, γεγονός που θα οδηγούσε σε αύξηση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Μείωση φόρου στους δικαιούχους

Οι επιλέξιμοι δικαιούχοι θα λάβουν μείωση του φόρου μεταξύ 75 και 85%, ανάλογα με την έκθεσή τους σε κίνδυνο.

Η ισχύουσα μείωση δεν μπορεί να οδηγήσει σε τέλος κάτω των 0,5 €/MWh. Οι δικαιούχοι θα πρέπει να εφαρμόσουν ορισμένες συστάσεις ενεργειακού ελέγχου, να επενδύσουν τουλάχιστον το 50% της ενίσχυσης σε έργα που οδηγούν σε ουσιαστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της εγκατάστασης ή να καλύψουν τουλάχιστον το 30% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας με πηγές χωρίς άνθρακα.

Το καθεστώς προβλέπει επίσης μεταβατικούς κανόνες για την προοδευτική κατάργηση της μείωσης των τελών για τις ενεργοβόρες εταιρείες που επωφελήθηκαν από το προηγούμενο καθεστώς, αλλά δεν είναι πλέον επιλέξιμες στο νέο. Θα ισχύσει αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2024 και θα διαρκέσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το καθεστώς είναι απαραίτητο και κατάλληλο για την αποφυγή μετεγκατάστασης. Επιπλέον, το καθεστώς είναι αναλογικό, καθώς περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο και έχει περιορισμένο αντίκτυπο στον ανταγωνισμό και το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή ενέκρινε το ελληνικό σχέδιο βάσει των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις.

Η προστασία της υγείας και της ζωής των πυροσβεστών, που καθημερινά επιχειρούν υπό εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος, πρέπει να αποτελεί ζήτημα υψηλής προτεραιότητας για τη  δημόσια υγεία, την κοινωνική δικαιοσύνη και τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τα μέτρα που συνδέονται με την εν λόγω πληρωμή περιλαμβάνουν βελτιώσεις στους τομείς της ενέργειας και της απανθρακοποίησης, των μεταφορών, της ανάπτυξης εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, και της ψηφιοποίησης της διακυβέρνησης, της υγειονομικής περίθαλψης και των επιχειρηματικών υπηρεσιών. Η σημερινή εκταμίευση έρχεται σε συνέχεια της έβδομης αίτησης πληρωμής της Ελλάδας, η οποία υποβλήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2025 και εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 26 Μαρτίου 2026.

Με την πληρωμή αυτή, η Ελλάδα έχει πλέον λάβει 24,6 δισ. ευρώ, δηλαδή το 68,5% των συνολικών της πιστώσεων ύψους 35,95 δισ. ευρώ (18,22 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ σε δάνεια), ενώ έχει υλοποιήσει το 53% των οροσήμων και των στόχων του εθνικού της σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Όπως ισχύει για όλα τα κράτη μέλη, οι πληρωμές προς την Ελλάδα στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας - ΜΑΑ βασίζονται στις επιδόσεις της και εξαρτώνται από την επιτυχή υλοποίηση των οροσήμων και των στόχων που περιλαμβάνονται στο οικείο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Ενόψει του κλεισίματος του Μηχανισμού στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να υλοποιήσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους που εκκρεμούν έως τον Αύγουστο και να υποβάλουν τα τελευταία τους αιτήματα πληρωμής έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.

Στο διαδίκτυο μπορείτε να βρείτε ένα διαδραστικό χάρτη με παραδείγματα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που υποστηρίζονται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας - ΜΑΑ, καθώς και περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων πληρωμής στο πλαίσιο του ΜΑΑ.

Το προσχέδιο περιλαμβάνει πέντε άξονες δράσης: ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ κρατών-μελών, προστασία καταναλωτών και βιομηχανίας,εξοικονόμηση και υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων, αναβάθμιση του ενεργειακού συστήματος και κινητοποίηση επενδύσεων.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση για δημοσιεύματα και επιστολές φορέων του αεροπορικού κλάδου, η εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα ενέργειας, 'Ανα-Κάιζα Ιτκόνεν, δήλωσε ότι «προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις για έλλειψη καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα εφοδιασμού στο εγγύς μέλλον, ιδίως όσον αφορά τα καύσιμα αεροσκαφών».

Όπως είπε, η ομάδα συντονισμού για την ενέργεια στην ΕΕ που συνεδρίασε πριν από μερικές ημέρες, επιβεβαίωσε ότι «οι προμήθειες αργού πετρελαίου στα διυλιστήρια της ΕΕ παραμένουν σταθερές και δεν υπάρχει ανάγκη για αποδέσμευση επιπλέον αποθεμάτων επί του παρόντος». Σημείωσε, ωστόσο, ότι «η κατάσταση στα καύσιμα αεροσκαφών παραμένει η κύρια ανησυχία μας αυτή τη στιγμή», επισημαίνοντας πως «τα διυλιστήρια της ΕΕ καλύπτουν περίπου το 70% της κατανάλωσης, ενώ το υπόλοιπο βασίζεται σε εισαγωγές».

Η ίδια εκπρόσωπος πρόσθεσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εντείνει τον συντονισμό με τα κράτη-μέλη και τη βιομηχανία, συγκαλώντας εβδομαδιαίες συνεδριάσεις των ομάδων συντονισμού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όπως ανέφερε, στόχος είναι η πλήρης εικόνα και η ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο για τα αποθέματα, τη δυναμικότητα διύλισης και τις εναλλακτικές οδούς εισαγωγής. Υπογράμμισε, επίσης, ότι η «στενή παρακολούθηση και πλήρης επίγνωση της κατάστασης» είναι καθοριστικής σημασίας, προκειμένου η Επιτροπή να μπορεί «να προτείνει ή να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, εφόσον χρειαστεί».

Αναφορικά με το επικείμενο πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, που αναμένεται να παρουσιάσει η Επιτροπή την επόμενη εβδομάδα, η εκπρόσωπος περιορίστηκε να δηλώσει ότι η προσέγγιση θα είναι «ολιστική», χωρίς να προβεί σε περαιτέρω διευκρινίσεις.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, το πρόγραμμα αποσκοπεί στην αντιμετώπιση κρίσιμων προκλήσεων στον τομέα της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας, δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής, στη συνεργασία με την Ουκρανία, στις κοινές προμήθειες εξοπλισμού και στην ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών αμυντικών έργων.

Από το συνολικό πακέτο του 1,5 δισ. ευρώ, περισσότερα από 700 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την αύξηση της παραγωγής βασικών αμυντικών εξαρτημάτων και προϊόντων, όπως συστήματα αναχαίτισης drones, πύραυλοι και πυρομαχικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται 260 εκατ. ευρώ μέσω του Μέσου Στήριξης της Ουκρανίας (USI) για την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό της αμυντικής βιομηχανικής βάσης της χώρας.

Παράλληλα, 325 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στα Ευρωπαϊκά Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCI), με στόχο την ανάπτυξη συνεργατικών βιομηχανικών προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας, ανοικτών και για τη Νορβηγία και την Ουκρανία.

Για την ενίσχυση της κοινής προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού, η Επιτροπή προβλέπει 240 εκατ. ευρώ για έργα που θα καλύπτουν τομείς όπως τα συστήματα αναχαίτισης drones, η αντιαεροπορική άμυνα, η αντιπυραυλική άμυνα, καθώς και τα χερσαία και ναυτικά συστήματα μάχης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην καινοτομία, καθώς 100 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσω του Ταμείου FAST για τη στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων, μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μικρών εταιρειών μεσαίας κεφαλαιοποίησης στον αμυντικό τομέα. Επιπλέον, η νέα πρωτοβουλία BraveTech EU θα χρηματοδοτηθεί με 35,3 εκατ. ευρώ, με στόχο τη στήριξη καινοτόμων αμυντικών λύσεων για την Ουκρανία και την ΕΕ.

Ο πρώτος γύρος των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων θα αναρτηθεί στην πύλη χρηματοδότησης και υποβολής προσφορών της ΕΕ αύριο, Τρίτη. .

Το EDIP, το οποίο εγκρίθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2025, αποτελεί μία από τις βασικές πρωτοβουλίες της ΕΕ για την ενίσχυση της αμυντικής της ετοιμότητας και της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας στο νέο περιβάλλον ασφάλειας, προβλέποντας συνολικά 1,5 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις για την περίοδο 2026-2027.

Ο Επίτροπος ‘Αμυνας ‘Αντριους Κουμπίλιους δήλωσε: «Μέσα σε λίγους μήνες, μεταφράσαμε τον κανονισμό EDIP σε άμεσες ευκαιρίες. Τώρα, τα κράτη μέλη, η Νορβηγία, η Ουκρανία και οι βιομηχανίες τους μπορούν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες χρηματοδότησης για την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας και την αύξηση της παραγωγής. Η δημιουργία και η χρηματοδότηση, στο πλαίσιο του EDIP, ευρωπαϊκών αμυντικών έργων κοινού ενδιαφέροντος (EDPCI) αποτελεί επίσης αποφασιστικό βήμα για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης.»