Το 2026 βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν δρομολογηθεί επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ, από αποκαταστάσεις ιστορικών κτιρίων μέχρι λιμενικές υποδομές, φωτοβολταϊκά και νέο Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο.

Περισσότεροι προσκυνητές, αλλά όχι απαραίτητα περισσότερα έσοδα

Το Άγιο Όρος προσελκύει κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.Μέσα στο 2026 καταγράφηκε σημαντική αύξηση της προσκυνηματικής κίνησης, με στοιχεία από την Ουρανούπολη να κάνουν λόγο για άνοδο περίπου 30% σε συγκεκριμένη περίοδο.Η σύνθεση των επισκεπτών έχει όμως αλλάξει. Μετά το 2022 μειώθηκε δραστικά η παρουσία Ρώσων και Ουκρανών, ενώ σήμερα σημαντικό μέρος των ξένων προσκυνητών προέρχεται από τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Σερβία και την Κύπρο.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η αύξηση των αφίξεων δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη αύξηση εσόδων.

Η οικονομία γύρω από την Ουρανούπολη

Το οικονομικό αποτύπωμα του Αγίου Όρους ξεπερνά τα σύνορά του.Η Ουρανούπολη αποτελεί τη βασική πύλη εισόδου και ένα μεγάλο μέρος της τοπικής οικονομίας συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με την προσκυνηματική κίνηση.Ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, εστιατόρια, καφέ, καταστήματα θρησκευτικών ειδών, ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις, ταξί και άλλες υπηρεσίες επηρεάζονται από τον αριθμό των ανθρώπων που ταξιδεύουν προς τον Άθω.

Έτσι, ένας προσκυνητής μπορεί να μην πραγματοποιεί μεγάλη κατανάλωση μέσα στο Άγιο Όρος, αλλά δημιουργεί οικονομική δραστηριότητα πριν και μετά την επίσκεψή του.

3 εκατ. ευρώ η ετήσια κρατική χορηγία

Για το 2026, το ελληνικό Δημόσιο καθόρισε την ετήσια οικονομική χορηγία προς τις Ιερές Μονές του Αγίου Όρους στα 3 εκατ. ευρώ.Πρόκειται για την προβλεπόμενη κρατική χρηματοδότηση που εγγράφεται στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.Ωστόσο, τα μεγαλύτερα ποσά αφορούν πλέον συγκεκριμένα επενδυτικά και αναπτυξιακά έργα.

ΕΣΠΑ 5,3 εκατ. ευρώ για επτά έργα

Τον Ιούνιο του 2026 η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ανακοίνωσε τη χρηματοδότηση επτά έργων αποκατάστασης συνολικού προϋπολογισμού 5,3 εκατ. ευρώ.Οι παρεμβάσεις αφορούν τις Μονές Καρακάλλου, Κουτλουμουσίου, Ξενοφώντος, Μεγίστης Λαύρας, Σίμωνος Πέτρας και Αγίου Παύλου.

Παράλληλα, η αποκατάσταση της ιστορικής Αθωνιάδας Ακαδημίας χρηματοδοτείται μέσω ΕΣΠΑ με επιπλέον 4,8 εκατ. ευρώ.Δεν πρόκειται μόνο για δαπάνες συντήρησης. Τέτοια έργα δημιουργούν αντικείμενο για τεχνικές εταιρείες, μηχανικούς, εξειδικευμένα συνεργεία και προμηθευτές, ενώ προστατεύουν κτιριακό απόθεμα ιδιαίτερα μεγάλης πολιτιστικής αξίας.

Άλλα 3,4 εκατ. ευρώ για το νέο Ιατρείο

Στις επενδύσεις προστέθηκε και το νέο Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο Αγίου Όρους.Το έργο χρηματοδοτείται μέσω ΕΣΠΑ με 3,4 εκατ. ευρώ και προορίζεται να καλύψει τις ανάγκες τόσο της μοναστικής κοινότητας όσο και των χιλιάδων επισκεπτών.Η ιδιαιτερότητα της περιοχής καθιστά τις υποδομές υγείας κρίσιμες, καθώς η πρόσβαση σε μεγάλα νοσοκομεία απαιτεί χρόνο και μετακίνηση εκτός της χερσονήσου.

Ενεργειακή αυτονομία με επένδυση 19,2 εκατ. ευρώ

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επένδυση για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.Το πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης προβλέπει την εγκατάσταση 21 αυτόνομων φωτοβολταϊκών σταθμών, συνολικής ισχύος περίπου 2,64 MW, σε 17 Ιερές Μονές και τέσσερα εξαρτήματά τους.

Ο προϋπολογισμός του έργου ξεπερνά τα 19,2 εκατ. ευρώ.

Ο στόχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για μια απομονωμένη περιοχή: μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία και περιορισμός της εξάρτησης από συμβατικές μορφές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Το μεγάλο στοίχημα των υποδομών

Σημαντικά ποσά κατευθύνονται και στα λιμάνια. Έργα αναβάθμισης λιμενικών υποδομών σε Ιβήρων και Μεγίστη Λαύρα εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα ύψους 13,1 εκατ. ευρώ, με πόρους από το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης.Η ανάγκη είναι πραγματική. Περισσότεροι επισκέπτες σημαίνουν μεγαλύτερες απαιτήσεις σε μεταφορές, ασφάλεια, υγεία και λιμενικές εγκαταστάσεις.

Ένας διαφορετικός οικονομικός μικρόκοσμος

Το Άγιο Όρος δεν λειτουργεί όπως ένας συνηθισμένος τουριστικός προορισμός. Η διαμονή και η καθημερινότητα των προσκυνητών έχουν εντελώς διαφορετική λογική από ένα ξενοδοχειακό θέρετρο.

Ωστόσο, γύρω από τη μοναστική πολιτεία διαμορφώνεται ένα σημαντικό οικονομικό οικοσύστημα.Μόνο τα παραπάνω συγκεκριμένα έργα αντιστοιχούν σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ επενδύσεων και χρηματοδοτήσεων, χωρίς να υπολογίζονται όλες οι υπόλοιπες παρεμβάσεις, η οικονομική δραστηριότητα των μονών και το αποτύπωμα των επισκεπτών στην ευρύτερη Χαλκιδική.

Το μεγάλο στοίχημα είναι αυτή η οικονομική δραστηριότητα να στηρίξει τις απαραίτητες υποδομές και την προστασία ενός μοναδικού μνημειακού αποθέματος, χωρίς να αλλοιώσει τον ιδιαίτερο μοναστικό χαρακτήρα που κάνει το Άγιο Όρος μοναδικό παγκοσμίως.

Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης

Ο φετινός χειμώνας αναμένεται να είναι... πολεμικός, καθώς η "κόκκινη" γραμμή στις σχέσεις Ευρώπης-Ρωσίας είναι δεδομένες. Ακόμη και μια συντριβή των Ρώσων στο πολεμικό μέτωπο στην Ουκρανία, θα κάνει τον Πούτιν ακόμη πιο απρόβλεπτο. Ουδείς μπορεί να προβλέψει τι άλλο μπορεί να μας βρει μέσα στον χειμώνα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι πρέπει να προετοιμαζόμαστε όλοι για να αντιμετωπίσουμε μια έκτακτη και μάλλον πρωτοφανή κατάσταση. Η προετοιμασία έχει μία και μοναδική έννοια, αυτή της οικονομίας. Για την ακρίβεια, θα πρέπει να σφίξουμε τα... δόντια και ακόμη και αν ο καιρός δεν μας... πάει, τα... σίγουρα μέσα άμυνας είναι οι... κουβέρτες και τα χοντρά ρούχα!

Ακόμη και οι χθεσινές ανακοινώσεις της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, χαρακτηρίστηκαν ως ημίμετρα. Είναι σαν να περιμένεις βαρύ χειμώνα και να λες ότι θα τον βγάλεις με... φούτερ! Αν μας ευνοήσουν και οι καιρικές συνθήκες, τότε θα έχουμε τις ελάχιστες δυνατές απώλειες και το 2023, θα εξελιχθεί διαφορετικά. Ωστόσο, ουδείς γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι. Και το σχετικά καλό, αλλά και το καταστροφικό σενάριο είναι μέσα στο παιχνίδι...

Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση της ξέφρενης ανόδου των τιμών της ενέργειας κινούνται στη σφαίρα του αυτονόητου, αλλά ίσως και του ανέφικτου. Πέρα από την προφανή εξοικονόμηση από όλα τα κράτη-μέλη, δηλαδή από κράτος, νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η Ε.Ε., θα πάρει 142 δισ. ευρώ ως εισφορά αλληλεγγύης από τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και από τις εταιρείες πετρελαίου και άνθρακα, με υπερκέρδη. Αυτά τα χρήματα θα πάνε σ΄ έναν κουμπαρά, ώστε να επιδοτηθούν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις τον δύσκολο χειμώνα που έρχεται.

Η μείωση της ζήτησης θα αποτελέσει το κλειδί για τις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας, έτσι ώστε να υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση. Βεβαίως, οι τιμές της ενέργειας, των ομολόγων, των μετοχών και κάθε άλλου οικονομικού αντικειμένου, θα επηρεάζονται από τις προβλέψεις των... μετεωρολογικών υπηρεσιών των κρατών-μελών της Ένωσης! Με ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και μειωμένη ζήτηση, οι τιμές θα πηγαίνουν προς τα κάτω, ενώ με δυσμενείς συνθήκες και αυξημένη ζήτηση, προς τα πάνω. Απλά πράγματα...

Μεταξύ άλλων, η Ε.Ε. προτείνει την υποχρέωση μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τουλάχιστον 5% κατά τη διάρκεια επιλεγμένων ωρών αιχμής με τις υψηλότερες τιμές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν το 10% των ωρών με την υψηλότερη αναμενόμενη τιμή και να μειώσουν τη ζήτηση κατά τις ώρες αιχμής. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει στα κράτη-μέλη να επιδιώξουν τη μείωση της συνολικής ζήτησης ενέργειας κατά τουλάχιστον 10% έως τις 31 Μαρτίου 2023. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, μια τέτοια μείωση, θα μπορούσε να περιορίσει την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 1,2 bcm τον χειμώνα.

"Η ρωσική επίθεση και χειραγώγηση επηρεάζουν τις παγκόσμιες και ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας και πρέπει να είμαστε αποφασιστικοί στην αντίδρασή μας", δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επισημαίνοντας ότι η Ε.Ε. θα συνεχίσει να παραμένει ενωμένη απέναντι στην εργαλειοποίηση του φυσικού αερίου από τον Πούτιν, έχοντας ως στόχο την ελαχιστοποίηση του αντίκτυπου των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, σε αυτές τις έκτακτες περιστάσεις.

Με βάση τα παραπάνω, είναι δεδομένο ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα και λόγω κλίματος αλλά και λόγω ενεργειακού μείγματος, θα το έχουν οι Βορειοευρωπαίοι. Αυτοί αναμένεται να υποφέρουν περισσότερο απ΄ όλους και προφανώς ο ευρωπαϊκός νότος είναι θεωρητικά σε καλύτερη μοίρα και λόγω καιρικών συνθηκών και λόγω ενεργειακού μείγματος, με εξαίρεση ίσως την Ιταλία. Για τον λόγο αυτό, οι διεθνείς οίκοι επισημαίνουν ότι στη βάση ενός σχετικά κακού σεναρίου, η Ελλάδα δεν κινδυνεύει με ύφεση, καθώς έχει και το στήριγμα των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης αλλά και του ΕΣΠΑ 2021-2027. Ο καιρός θα δείξει. Το μόνο σίγουρο είναι ότι όλοι οι Ευρωπαίοι πρέπει να οπλιστούμε με υπομονή, να προετοιμαστούμε για όλα τα ενδεχόμενα και να δείξουμε προσαρμοστικότητα στις νέες συνθήκες. Θα ζήσουμε καταστάσεις, τις οποίες δεν έχουν ζήσει οι νεότερες γενιές, αλλά μέσα από τις δυσκολίες, πάμε παραπέρα.

Στάση αναμονής

Σε επίπεδο αγορών, οι επενδυτές τηρούν στάση αναμονής. Ακόμη και η χθεσινή ανοδική κίνηση στις ΗΠΑ δεν ήταν πειστική, καθώς οι αναλυτές θωρούν ότι ο πληθωρισμός ανθίσταται και η πορεία αποκλιμάκωσης του θα είναι βραδεία και... δύσπεπτη.

Χθες, η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, ζήτησε από τις κεντρικές τράπεζες να κάνουν τα πάντα ώστε να... μαζέψουν τον πληθωρισμό, προφανώς αυξάνοντας τα επιτόκια, μέχρι το... τέρας, να πει... φτάνει! Οι κινήσεις των θεσμικών χαρτοφυλακίων, αλλά και η εικόνα των αγορών χρήματος, ομολόγων, κεφαλαίων και εμπορευμάτων παραπέμπουν σε μια παρατεταμένη στάση αναμονής. Επί της ουσίας δεν υπάρχει κατεύθυνση, καθώς, αυτή τη στιγμή αφομοιώνονται οι προσδοκίες ενός κακού χειμώνα, που δεν ξέρουμε πόσο... κάκιστος μπορεί να είναι!

Ο Mytilhneos "εισβάλλει" στο Άγιο Όρος

Ένα εξαιρετικά σημαντικό και... ιερό deal έκλεισε ο Όμιλος Mytilineos με την Ιερή Κοινότητα του Αγίου Όρους, καθώς αναλαμβάνει να αλλάξει τα... φώτα και τα πάντα στην Αθωνική Πολιτεία.

Ο Όμιλος ανέλαβε αντί 12.844.955,40 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), την εκτέλεση των έργων που θα οδηγήσουν στην ενεργειακή εξοικονόμηση των Ιερών Μονών. Πρόκειται αναμφίβολα για μια ξεχωριστή "μπίζνα", η οποία αναδεικνύει ταυτόχρονα και τη σπουδαία δουλειά που γίνεται στον τομέα έργων βιώσιμης ανάπτυξης του ομίλου. Το έργο πρέπει να παραδοθεί σε 18 μήνες και θα αλλάξει θεαματικά, τη σημερινή υποδομή ολόκληρου του Αγίου Όρους. Και αντιλαμβανόμαστε όλοι, τι σημαίνει για έναν όμιλο, να παίρνει μια τέτοια εργολαβία στη Χερσόνησο του Άθω...

Κύριος στόχος του έργου είναι η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την κάλυψη σημαντικού μέρους της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της Ιεράς Κοινότητας. Οι Ιερές Μονές αναβαθμίζονται και γίνονται πλέον "υβριδικές" καθώς μέσα από νέες τεχνολογίες φωτοβολταϊκών και συστημάτων αποθήκευσης υψηλής απόδοσης, διασφαλίζεται τόσο η ενεργειακή επάρκεια και συνεπακόλουθα η μείωση του κόστους, όσο και η προστασία του περιβάλλοντος. Το έργο αφορά στην προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία 21 αυτόνομων Φωτοβολταϊκών Σταθμών συνολικής ισχύος 2,64MW και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (Li-on BESS) συνολικής χωρητικότητας περίπου 5 MWh τα οποία θα τοποθετηθούν πλησίον των κτιριακών εγκαταστάσεων 17 ιερών μονών και 4 εξαρτημάτων 3 εξ αυτών.

Η ολοκληρωμένη παρέμβαση στα υφιστάμενα ενεργειακά συστήματα του Αγίου Όρους έχει ως στόχο τη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος με τη μείωση των εκπομπών CO2 από την καύση πετρελαίου και τη μείωση της ηχορύπανσης από τη λειτουργία των ηλεκτροπαραγωγών ζευγών, τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας με την αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας και την απεξάρτηση από τη χρήση υγρών καυσίμων, τον εκσυγχρονισμό των λειτουργιών της Ιεράς Μονής με τη χρήση νέων τεχνολογιών και την επίτευξη εξοικονόμησης ενέργειας με την εφαρμογή Συστήματος Διαχείρισης Ενέργειας και εξοπλισμού υψηλής απόδοσης. Και το Άγιο Όρος προσαρμόζεται στις ανάγκες των καιρών. Αμήν...

Με ανακοίνωση που απέστειλε προς τις μονές , μετά από συνεδρίασή της τη Δευτέρα, η Ιερά Κοινότητα ορίζει ότι δε θα επιτρέπονται οι επισκέψεις λαϊκών προσκυνητών, με εξαίρεση ελάχιστο αριθμό εργαζομένων και συνεργατών των μονών, μόνο με την επίδειξη της πρόσκλησης από τη μονή και μόνο για τη μονή που έχει εκδοθεί.

Επίσης, απαγορεύεται η μετακίνησή τους πέραν της μονής για την οποία ισχύει η πρόσκληση, προς άλλη μονή. Ακόμη, η έξοδος μοναχών από το Άγιον Όρος θα γίνεται με την επίδειξη της άδειας εξόδου που εκδίδεται από κάθε μονή.

Με άλλη απόφαση, ορίζεται και στο Πρωτάτο και στους ναούς σε όλο το Άγιο Όρος η τέλεση αγρυπνίας από το απόγευμα της Παρασκευής μέχρι και πρωί του Σαββάτου, με παρακλήσεις και προσευχές για την απαλλαγή από την πανδημία του κορωνοϊού, καθώς και η - με την τήρηση ,σε κάθε μοναστήρι ,των προβλεπόμενων υγειονομικών οδηγιών αποφυγής εξάπλωσης του κορωνοϊού - πραγματοποίηση λιτανειών των ιερών λειψάνων και εικόνων.