Οι τρεις χώρες κατέληξαν χθες βράδυ σε μια συμφωνία μετά από τέσσερις και πλέον ώρες συνομιλιών στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη.

Ενώ η Σουηδία και η Φινλανδία θα λάβουν το καθεστώς «προσκεκλημένου» στη σύνοδο κορυφής της Μαδρίτης, οι αιτήσεις τους πρέπει να εγκριθούν από τα 30 σημερινά μέλη του ΝΑΤΟ, μια διαδικασία που μπορεί ακόμη να διακοπεί.

«Η Σουηδία μπορεί να έχει ξανά προβλήματα με την Τουρκία», γράφει η σουηδική εφημερίδα SvD. «Επειδή εάν η Τουρκία δεν είναι ευχαριστημένη που η Σουηδία τηρεί το δικό της μέρος της συμφωνίας, το τουρκικό κοινοβούλιο μπορεί να σταματήσει ξανά τη Σουηδία», αναφέρει η εφημερίδα.

Μιλώντας σε σουηδικό ραδιοφωνικό σταθμό, η Σουηδή υπουργός Εξωτερικών Αν Λίντε δήλωσε ότι αυτοί οι φόβοι ήταν υπερβολικοί.

«Πιστεύω ότι το έχουμε δουλέψει τόσο πολύ που δεν χρειάζεται να ανησυχούμε πολύ ότι θα υπάρξουν περαιτέρω προβλήματα», είπε. «Αλλά δεν θα ήταν σοφό εκ μέρους μου να πω ότι δεν θα προκύψει τίποτα απολύτως».

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, Στοκχόλμη και Ελσίνκι συμφώνησαν να μην υποστηρίζουν κουρδικές ένοπλες ομάδες.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε απειλήσει να θέσει βέτο στις αιτήσεις των δύο σκανδιναβικών χωρών για ένταξή τους στο ΝΑΤΟ με την Άγκυρα να κατηγορεί τις δύο αυτές χώρες ότι υποστήριζουν την κουρδική συριακή πολιτοφυλακή YPG στη βόρεια Συρία, το οποίο θεωρεί η Τουρκία ως επέκταση του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), που είναι εκτός νόμου στην Τουρκία και χαρακτηρίζεται και από τις ΗΠΑ και από την ΕΕ ως τρομοκρατική οργάνωση.

Η Αμινέ Κακαμπάβε, ανεξάρτητη Σουηδή βουλευτής, κουρδικής καταγωγής και πρώην αντάρτισσα, στην οποία η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα στηριχθεί για την επιβίωσή της σε ψηφοφορίες στο κοινοβούλιο, είπε ότι ήταν μια «μαύρη μέρα για τη σουηδική εξωτερική πολιτική».

«Αγχώνει επίσης πολύ τους ανθρώπους που επιδιώκουν άσυλο και καταφύγιο σε αυτή τη χώρα, αλλά τώρα δεν αισθάνονται πλέον ασφαλείς επειδή η Σουηδία ξεπουλά τα θεμελιωδή της δικαιώματα», είπε.

Συμπλήρωσε ότι η Λίντε θα πρέπει να εμφανιστεί ενώπιον της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων για να εξηγήσει τη συμφωνία και απείλησε να ξεκινήσει πρόταση μομφής εάν δεν ικανοποιηθεί. Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση είναι απίθανο να πετύχει, καθώς οι περισσότεροι βουλευτές υποστηρίζουν την ένταξη στο ΝΑΤΟ και βρίσκονται μπροστά σε εκλογές τον Σεπτέμβριο.

«Πολύ ανησυχητικό»

Η Σουηδία και η Φινλανδία θα χαλαρώσουν επίσης τους κανόνες εξαγωγής όπλων και θα συνεργαστούν στενά με την Τουρκία για αιτήματα έκδοσης υπόπτων που καταζητούνται από την Άγκυρα.

Η συναρχηγός του Κόμματος των Πρασίνων της Σουηδίας, Μάρτα Στεβένι δήλωσε ότι οι αλλαγές στους κανόνες εξαγωγής όπλων και οι εκδόσεις είναι «πολύ ανησυχητικές».

Αλλά τι σημαίνουν στην πράξη παραμένει ασαφές.

Η Σουηδία επέμεινε ότι παρέχει μόνο ανθρωπιστική βοήθεια στη Συρία και στους πρόσφυγες στις γύρω περιοχές.

Η Σουηδή ΥΠΕΞ τόνισε ότι αυτό «θα συνεχιστεί φυσικά», αλλά ότι η Σουηδία και η Φινλανδία συμφώνησαν να μην υποστηρίζουν μαχητικές οργανώσεις στη βορειοανατολική Συρία με οποιονδήποτε τρόπο που απειλεί την τουρκική ασφάλεια, για παράδειγμα με χρήματα ή όπλα.

«Αλλά αυτό δεν το κάνουμε ούτε σήμερα», είπε, συμπληρώνοντας ότι οι διαδικασίες έκδοσης δεν θα επηρεαστούν.

«Αυτό είναι σύμφωνο με τη σουηδική νομοθεσία και η συμφωνία με την Τουρκία δεν το αλλάζει», είπε.

Ωστόσο, παραμένει έντονη κριτική για τη συμφωνία στη Σουηδία.

Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στους Κούρδους αντιφρονούντες που ζουν στη Σουηδία και τη Φινλανδία και ότι η συμφωνία διευκολύνει τον Ερντογάν να εξαπολύσει νέα εισβολή στη βόρεια Συρία για να ανακαταλάβει πόλεις που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των υπό την ηγεσία Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, οι οποίες υποστηρίζονται από την Ουάσινγκτον.

«Προειδοποιήσαμε νωρίς για τους κινδύνους να τεθεί η σουηδική εξωτερική πολιτική στα χέρια του δεσπότη Ερντογάν», ανέφερε στο Twitter η επικεφαλής του Αριστερού Κόμματος Νούσι Νταντγκοστάρ.

«Θα οπλίσουμε την Τουρκία στον επιθετικό της πόλεμο στη Συρία; Ποιοι αντιφρονούντες θα εκδοθούν;» διερωτήθηκε.

Η Τουρκία δεν έχει αποδεχθεί ποτέ την δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, τόνισε η κυρία Σακελλαροπούλου, απαντώντας στην επίθεση που δέχθηκε από Τούρκο βουλευτή.

Ο βουλευτής υποστήριξε ότι είναι αντιφατικό η Ελλάδα να ζητά να πάμε στη Χάγη, ενώ δεν αναγνωρίζει το διεθνές δικαστήριο και έκανε λόγο για αποστρατιωκοποίηση των νησιών.

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας του απάντησε άμεσα, τονίζοντας πως η Τουρκία είναι εκείνη που δεν έχει αποδεχθεί ποτέ την δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου, υπογραμμίζοντας ότι «η Ελλάδα έχει αναγνωρίσει την υποχρεωτική δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, σύμφωνα με το άρθρο 36 του καταστατικού του, ήδη από το 1994».

Και προσέθεσε χαρακτηριστικά: «Το 2015, η χώρα μου ανανέωσε την αναγνώριση με σχετική δήλωση και προσθέτοντας κάποιες συγκεκριμένες εξαιρέσεις, ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών και μη κρατών. Αντιθέτως, η Τουρκία γνωρίζουμε πως δεν έχει αναγνωρίσει την ως άνω δικαιοδοσία του δικαστηρίου».

Ειδικότερα, ο Σασόλι με ανάρτησή του στο Twitter ανέφερε τα εξής: «η απέλαση δέκα Πρέσβεων είναι ένδειξη της απολυταρχικής διολίσθησης της τουρκικής κυβέρνησης. Δεν θα τρομάξουμε. Ελευθερία για τον Οσμάν Καβάλα».

Ο πρόεδρος της Τουρκίας δήλωσε, νωρίτερα, πως έδωσε εντολή στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών να κηρύξει 10 πρεσβευτές δυτικών χωρών, μεταξύ αυτών της Γαλλίας, της Γερμανίας και των ΗΠΑ, ''persona non grata'', επειδή απηύθυναν έκκληση για την αποφυλάκιση του αντιπολιτευόμενου Οσμάν Καβαλά.

Ο Καβαλά βρίσκεται στη φυλακή από τα τέλη του 2017, κατηγορούμενος ότι χρηματοδότησε τις διαδηλώσεις στην Τουρκία το 2013 και ότι ενεπλάκη στην απόπειρα πραξικοπήματος του 2016. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Σε μια κοινή ανακοίνωση, που εξέδωσαν στις 18 Οκτωβρίου, οι πρεσβευτές του Καναδά, της Δανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας, της Φινλανδίας, της Νέας Ζηλανδίας και των ΗΠΑ απηύθυναν έκκληση για μια δίκαιη και ταχεία επίλυση της υπόθεσης του Καβαλά, Τούρκου εκδότη και μαικήνα. Κλήθηκαν για εξηγήσεις από το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο αποκάλεσε τη δήλωση αυτή ανεύθυνη.

Με έξι άρθρα στο Κείμενο Συμπερασμάτων της χθεσινής Συνόδου Κορυφής των ηγετών των κρατών – μελών της ΕΕ, τα οποία περιλαμβάνουν είτε άμεσες, είτε έμμεσες αναφορές στα ελληνικά αιτήματα (σε σύνολο 29 άρθρων) αποχώρησε από τις Βρυξέλλες η ελληνική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, έχοντας αποσπάσει ένα ισχυρό, ευρωπαϊκό μήνυμα προς την Τουρκία.

Συγκεκριμένα, στο Άρθρο 18 των Συμπερασμάτων αναφέρεται ρητά πως «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να διασφαλίσει την πλήρη και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή της δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας του 2016 και έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας», με τις Βρυξέλλες να φέρνουν την Άγκυρα προ των ευθυνών της ως προς τα συμφωνηθέντα για τη διαχείριση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών, τραβώντας μια γραμμή με την πρακτική της σιωπηρής ανοχής των όποιων τουρκικών παρατυπιών, όπως στην περίπτωση των επαναπροωθήσεων, αλλά και της ανεξέλεγκτης δράσης των διακινητών.

Εξίσου κατηγορηματικά στο επόμενο άρθρο (19ο) επισημαίνεται πως «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν θα δεχθεί καμία απόπειρα τρίτων χωρών να εργαλειοποιήσουν τους μετανάστες για πολιτικούς σκοπούς. Καταδικάζει όλες τις υβριδικές επιθέσεις στα σύνορα της ΕΕ και θα αντιδράσει καταλλήλως» με φόντο τα γεγονότα στη Λευκορωσία, ανακαλώντας μνήμες από την ασύμμετρη απειλή στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020, η οποία -όπως φαίνεται- αποτέλεσε μόνο την αρχή για την εκδήλωση αντίστοιχων «ασύμμετρων απειλών» απέναντι στην ευρωπαϊκή κυριαρχία. Ταυτόχρονα, η απόλυτη -από ευρωπαϊκής σκοπιάς- καταδίκη της «εργαλειοποίησης» του μεταναστευτικού/προσφυγικού δεν είναι η μόνη ευνοϊκή για την Αθήνα διατύπωση, καθώς στο Άρθρο 23 υπογραμμίζεται ότι «η ΕΕ παραμένει αποφασισμένη να εγγυηθεί τον αποτελεσματικό έλεγχο των εξωτερικών της συνόρων», με πρώτο φυσικό σύνορο τον ποταμό Έβρο.

Να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η αποκλιμάκωση

«Χαιρετίζουμε τη συνέχιση των διμερών διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και χαιρετίζουμε την επικείμενη επίσκεψη του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών στην Τουρκία», ανέφερε και συνέχισε:

«Όσον αφορά την Κύπρο, η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην επανέναρξη των συνομιλιών επίλυσης, ως ενεργός παρατηρητής. Η ΕΕ υποστηρίζει πλήρως τη διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών και προσβλέπουμε στην άτυπη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί σε λίγες εβδομάδες. Έχουμε δει μια αποκλιμάκωση, αυτή είναι μια θετική εξέλιξη που πρέπει να διατηρηθεί και να ενισχυθεί», παρατήρησε.

«Είπαμε στον Πρόεδρο Ερντογάν ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να θέσει μια συγκεκριμένη και θετική ατζέντα στο τραπέζι, η οποία βασίζεται σε 3 πυλώνες, την οικονομική συνεργασία, τη μετανάστευση και τις επαφές μεταξύ των ανθρώπων και την κινητικότητα. Η δέσμευσή μας θα είναι προοδευτική αναλογική και αναστρέψιμη», σημείωσε ο Σαρλ Μισέλ.

Ορόσημο η Σύνοδος του Ιουνίου

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έθεσε ως ορόσημο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου για να κριθούν όλα τα παραπάνω.

Στη συνάντηση των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τον Πρόεδρο Ερντογάν, κατέστη σαφής «η ισορροπημένη πρόταση της ΕΕ, ότι μια προοδευτική, αναλογική και αναστρέψιμη ατζέντα μπορεί να τεθεί επί τάπητος και πως η Κομισιόν θα αρχίσει να το επεξεργάζεται. Αυτό θα συμβεί εάν συνεχιστεί η αποκλιμάκωση και η Τουρκία λάβει περαιτέρω θετικά μέτρα για τα γνωστά ζητήματα, όπως Ελλάδα, Κύπρος, περιφερειακά θέματα», ανέφερε η κοινοτική πηγή

Οι δυο εξήγησαν επίσης τη σημασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των γυναικών, της ελευθερίας του λόγου και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης. Χωρίς βελτίωση σε αυτούς τους τομείς, δεν θα υπάρξει αποδοχή από τα κράτη μέλη και τις κοινές γνώμες τους για μια θετική ατζέντα με την Τουρκία, αναφέρθηκε.

Οι επόμενες βδομάδες θα δείξουν

Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν πόσο μπορεί η ΕΕ να συνεργαστούμε με την Τουρκία, τόνισε η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν. Η Πρόεδρος της Κομισιόν, ξεκαθάρισε ότι η ΕΕ δεν θα διστάσει ποτέ να επισημάνει περαιτέρω αρνητικές εξελίξεις, ειδικά σε ό,τι έχει να κάνει με μονομερή δράση κατά των κρατών μελών της ΕΕ, της Ελλάδας και της Κύπρου και ανέδειξε το μεταναστευτικό ως το βασικότερο σημείο συνεργασίας, ζητώντας άμεση επανέναρξη επιχειρήσεων επιστροφής από τα ελληνικά νησιά στην Τουρκία χωρίς καθυστέρηση.

Συγκεκριμένα, από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Τουρκία έχει δείξει ενδιαφέρον να αρχίσει σταδιακά να συνεργάζεται εκ νέου με την ΕΕ με εποικοδομητικό τρόπο και σημείωσε ότι η επίσκεψη στην Τουρκία είχε το νόημα του να δοθεί δυναμική σε αυτή την επιλογή.

Τέσσερις τομείς συνεργασίας

Από αυτή την άποψη, χαρακτήρισε τη συνάντηση με τον Πρόεδρο Ερντογάν ως μια καλή πρώτη συνάντηση και εν συνεχεία περιέγραψε τους τέσσερις τομείς όπου η ΕΕ και η Τουρκία θα μπορούσαν να έχουν όφελος από μια ενισχυμένη συνεργασία.

Αναλυτικά κατέγραψε τους οικονομικούς μας δεσμούς καθώς η ΕΕ είναι ο νούμερο ένα εταίρος εισαγωγών και εξαγωγών της Τουρκίας, οι ευρωπαϊκές εταιρείες είναι μια κρίσιμη πηγή επενδύσεων, ενώ η Τουρκία εντός της τελωνειακής ένωσης είναι ένας σημαντικός εταίρος σε πολλές κρίσιμες αλυσίδες αξίας.

Σημείωσε ότι για την περαιτέρω προώθηση του εμπορίου, «θα αντιμετωπίσουμε τις τρέχουσες δυσκολίες στην εφαρμογή της Τελωνειακής Ένωσης και ανέφερε ότι θα εργαστούμε για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου της Τελωνειακής Ένωσης. Επιπλέον ανέφερε ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να εξετάσει καινοτόμους τρόπους ενίσχυσης της δημόσιας και ιδιωτικής συνεργασίας, με έμφαση στις πράσινες και ψηφιακές μεταβάσεις».

«Ο δεύτερος τομέας της ενισχυμένης συνεργασίας είναι οι διάλογοι υψηλού επιπέδου», ανέφερε η Πρόεδρος, σημειώνοντας «ότι το νούμερο ένα θέμα πρέπει να είναι το κλίμα καθώς και η δημόσια υγεία δεδομένης της πανδημίας. Τέτοιοι διάλογοι υψηλού επιπέδου έχουν αμοιβαίο ενδιαφέρον», σημείωσε.

«Ο τρίτος άξονας έχει να κάνει, κατά την Πρόεδρο της Κομισιόν, με τους τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας σχετικά με τις επαφές και την κινητικότητα μεταξύ ατόμων. Η συμμετοχή της Τουρκίας σε προγράμματα της ΕΕ όπως το Erasmus + και το Horizon Europe έχει αποδειχθεί πολύ πολύτιμη στο παρελθόν, ανέφερε η Φον Ντερ Λάιεν, τονίζοντας ότι αυτή είναι μια συνεργασία την οποία η ΕΕ επιθυμεί να επεκτείνει και ωφελεί και τις δύο πλευρές» τονίστηκε.

Πρόσφυγες και μετανάστευση

Είπε ότι «ο τέταρτος τομέας συνεργασίας είναι πρόσφυγες και μετανάστευση. Η Πρόεδρος σημείωσε ότι η δήλωση ΕΕ-Τουρκίας για το 2016 παραμένει έγκυρη και έφερε θετικά αποτελέσματα σε ό,τι αφορά κυρίως τους Σύρους πρόσφυγες και τις κοινότητες υποδοχής τους στην Τουρκία, αλλά και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Τόνισε δε ότι αναμένει από την Τουρκία να τηρήσει τις δεσμεύσεις της και να φέρει αποτελέσματα περιλαμβανομένης της πρόληψη παράτυπων μετακινήσεων».

Η Πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι αυτό περιλαμβάνει επίσης επανέναρξη επιχειρήσεων επιστροφής από τα ελληνικά νησιά στην Τουρκία χωρίς καθυστέρηση. Έκανε λόγο για κρίσιμη δέσμευση και κατέδειξε πως αυτό θα ήταν μια σημαντική παράσταση καλής θέλησης.

Από την πλευρά της ΕΕ, ξεκαθάρισε ότι θα συνεχίσει η υποστήριξη για τους πρόσφυγες και κοινότητες υποδοχής, καθώς η Τουρκία φιλοξενεί περί τα 4 εκατομμύρια πρόσφυγες. Η Ένωση θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις βασικές ανθρωπιστικές ανάγκες, εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη, αλλά στο μέλλον η χρηματοδότηση της ΕΕ θα πρέπει να προσφέρει περισσότερες δυνατότητες για τα προς το ζειν των προσφύγων.

Σεβασμός στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο

Κατέδειξε την προσωπική της δέσμευση να διασφαλίσει τη συνέχεια της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και τόνισε ότι η υποστήριξή της ΕΕ είναι ένδειξη αλληλεγγύης της Ευρώπης προς την Τουρκία και επένδυση στην κοινή σταθερότητα, προσθέτοντας ότι αυτό ισχύει επίσης για άλλες σημαντικές χώρες υποδοχής όπως ο Λίβανος και η Ιορδανία.

Η Τουρκία πρέπει να σέβεται το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, τους κανόνες και τα πρότυπα δικαιωμάτων στα οποία έχει δεσμευτεί ως ιδρυτικό μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, εκφράζοντας τη βαθιά της ανησυχία για το γεγονός ότι η Τουρκία αποχώρησε από την Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την προστασία των γυναικών και των παιδιών ενάντια στη βία.

«Η ΕΕ δεν θα διστάσει ποτέ να επισημάνει περαιτέρω αρνητικές εξελίξεις. Αυτό ισχύει επίσης για μονομερή δράση κατά των κρατών μελών της ΕΕ, της Ελλάδας και της Κύπρου», ξεκαθάρισε η Πρόεδρος.

Διευκρίνισε τέλος ότι θέλουμε να προχωρήσουμε στο μέλλον προς πολύ καλύτερες σχέσεις, αλλά είναι ακόμα νωρίς και οι επόμενες εβδομάδες και μήνες θα δείξουν πόσο μακριά μπορούμε να προχωρήσουμε μαζί σε αυτόν τον δρόμο.

Όπως είναι γνωστό, ο πρόεδρος Ερντογάν είχε θέσει θέμα επαναδιαπραγμάτευσης της Συνθήκης κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, τον Δεκέμβριο του 2017 - αλλά χωρίς να δώσει συνέχεια. Ωστόσο, υπουργοί της κυβέρνησής του φροντίζουν κατά διαστήματα να θέτουν σε φραστική αμφισβήτηση την ελληνική κυριαρχία σε νησιά και βραχονησίδες του Αιγαίου.

Ο Ερντογάν, από την πλευρά του, ανακοίνωσε συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τη Μεγάλη Βρετανία, ενώ έκανε και άνοιγμα προς το Ισραήλ. «Ύστερα από διαπραγματεύσεις μεγάλης διάρκειας, φτάσαμε στο σημείο της υπογραφής της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τη Μεγάλη Βρετανία. Αύριο (σήμερα) θα υπογράψουμε αυτή τη συμφωνία. Αυτή θα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εμπορική μας συμφωνία, μετά την τελωνειακή ένωση», δήλωσε ο πρόεδρος της Τουρκίας, μετά από συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου. Ο Ερντογάν, ενώ ανέφερε πως η Αγκυρα θα ήθελε καλύτερες σχέσεις με το Ισραήλ, συμπλήρωσε πως διαφωνεί με τη στάση του Τελ Αβίβ για το Παλαιστινιακό. Δεν έκανε αναφορά σε καμία άλλη διαφορά με το Ισραήλ και τόνισε πως επιθυμία της Τουρκίας είναι η βελτίωση των σχέσεων.

Η Αθήνα επιχειρεί να κινητοποιήσει όλες τις ευρωπαϊκές δυνάμεις για την επιβολή κυρώσεων στο επερχόμενο ευρωπαϊκό συμβούλιο ενώ στις προκλήσεις του Oruc Reis απαντά με πολυεθνικές ναυτικές ασκήσεις που προκαλούν εκνευρισμό στην Αγκυρα.

Θρασεία πρόκληση

Με ΝΟΤΑΜ που εξέδωσε η Τουρκία, ουσιαστικά μόλις μια ημέρα πριν από τη λήξη της ΝΑVΤΕΧ για  το ερευνητικό πλοίο Ορούτς Ρέις στην Ανατολική Μεσόγειο, απαιτεί την αναστολή οποιασδήποτε στρατιωτικής δραστηριότητας σε νησιά του ανατολικού Αιγαίου.

Πρόκειται για την Ρόδο, το Καστελόριζο, την Σαμοθράκη, τον Άγιο Ευστράτιο, την Χίο, τα Ψαρά, την Ικαρία, την Λήμνο, την Μυτιλήνη, την Σάμο, την Τήλο, την Χάλκη, και την Πάτμο. Φαίνεται πως η Άγκυρα, μερικές μέρες πριν από την κρίσιμη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στην οποία θα συζητηθούν πιθανές κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας, παίρνει θέση διατηρώντας ψηλά τους τόνους.

Πάντως σήμερα, τελευταία μέρα ισχύος της ΝΑVΤΕΧ που μέχρι το μεσημέρι της Κυριακής δεν είχε ανανεωθεί, το Ορούτς Ρέις έφτασε σε απόσταση 10 ναυτικών μιλίων από τη νήσο Στρογγύλη.

Διλήμματα στρατηγικής για την Άγκυρα

Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι, εάν πράγματι Ορούτς Ρέις αποχωρήσει από τη περιοχή, μήπως αυτό θα συνιστά απλώς μια στρατηγική κίνηση ενόψει της συνόδου κορυφής και μετά θα ακολουθήσει η επόμενη φάση.

Δηλαδή είτε η αποστολή γεωτρύπανου από την Τουρκία, είτε, ακόμα χειρότερα, μια πιθανή αδειοδότηση για διεξαγωγή γεωτρήσεων στις περιοχές του πρόσφατου τουρκολιβυκού συμφώνου.

Την οργή της για την διμερή διακλαδική άσκηση Ελλάδας – Αιγύπτου, «Μέδουσα 10», η οποία θα διεξαχθεί από τη Δευτέρα 30 Νοεμβρίου έως τις 6 Δεκεμβρίου στην Ανατολική Μεσόγειο εκφράζει η Τουρκία.

Συγκεκριμένα, η Άγκυρα, με μια γεμάτη ανακρίβειες και προκλητικούς ισχυρισμούς ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, κατηγορεί την Ελλάδα ότι αυξάνει την ένταση στην περιοχή, καθώς και ότι συνεχίζει την προκλητική στάση και τις παραβιάσεις της, επιλέγοντας τον δρόμο τρίτων, αντί του διαλόγου.

Εκνευρισμός για άσκηση «Μέδουσα 10»

Παράλληλα τονίζει πως, η Ελλάδα συνεχίζει την προκλητική της στάση με τρεις Naxtex, οι οποίες δημοσιεύθηκαν την ίδια ημέρα, στις 23 Νοεμβρίου, 2 από τις οποίες αλληλεπικαλύπτονται με τους χώρους εκπαίδευσης, για τους οποίους είχε εκδώσει και η Τουρκία Navtex, οι οποίες μάλιστα καλύπτουν νησιά τα οποία θα έπρεπε να είναι αποστρατικοποιημένα.

Οι ανακρίβειες της Τουρκίας δεν σταματούν εκεί. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, κατηγορεί την Ελλάδα πως παρενόχλησε τα αεροσκάφη της Τουρκίας, τα οποία χρησιμεύουν ως βοηθητική υποστήριξη στην επιχείρηση Ναυτικής Φρουράς του ΝΑΤΟ, τη στιγμή μάλιστα που αυτά βρίσκονταν στον διεθνή εναέριο χώρο.

Επιπλέον, γίνεται αναφορά στην άσκηση «Μέδουσα 10», όπου κατά την Άγκυρα «έδειξε και πάλι ποιοι επιθυμούν ένταση και ποιοι ξεφύγουν από την ειρήνη και τον διάλογο», τη στιγμή που η Τουρκία επιθυμεί πάντα «την ειρήνη, τον διάλογο και είναι υπέρ του πνεύματος καλής γειτονίας και συμμαχίας».

Ακόμα, αναφέρεται και στην επιθεώρηση του τουρκικού πλοίου, «Roseline A», από το πλήρωμα της γερμανικής φρεγάτας «Αμβούργο», η οποία έγινε στο πλαίσιο της επιχείρησης «Irini», όπου ξεκίνησε την προηγούμενη Κυριακή και διακόπηκε έπειτα από διαμαρτυρία της τουρκικής κυβέρνησης, ως κράτους σημαίας του πλοίου, ενώ το υπουργείο Άμυνας την χαρακτηρίζει παράνομη.

«Δεν θέλει ελέγχους στα πλοία της»

Τέλος βάλλει και κατά της επιχείρησης «Irini», την οποία χαρακτηρίζει προκατειλημμένη δραστηριότητα με αμφισβητήσιμη νομιμότητα, η οποία παραβιάζει την αρχή της ελευθερίας της ανοικτής θάλασσας και αγνοεί την υποστήριξη που παρέχεται στις δυνάμεις του Χαφτάρ στη Λιβύη.

«Θα θέλαμε να τονίσουμε για άλλη μια φορά ότι περιμένουμε από όλα τα μέρη, ειδικά τους συμμάχους μας, να ενεργούν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και το ναυτικό δίκαιο» υπογραμμίζει για να καταλήξει πως οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν να προστατεύουν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα τόσο της Τουρκίας, όσο και του ψευδοκράτους στην Ανατολική Μεσόγειο, τη στιγμή που αποτελούν και εγγύηση της ειρήνης και της ασφάλειας στο νησί της Κύπρου σύμφωνα με τις διεθνείς εγγυήσεις και συμφωνίες.

Εληξε η Navtex για το Oruc Reis

Όλα αυτά, ενώ την Κυριακή 29 Νοεμβρίου, έληξε η παράνομη τουρκική Navtex για το Oruc Reis, με το επικρατέστερο σενάριο αυτή τη στιγμή να θέλει το πλοίο να επιστρέφει στην Τουρκία, σε μια περίοδο που το κλίμα τόσο στις Βρυξέλλες, όσο και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες παραμένει βαρύ, αναφορικά με την συνεχιζόμενη προκλητική στάση της Άγκυρας.

Μάλιστα, στη… νομιμότητα -κατά την Τουρκία- των ερευνών του Oruc Reis αναφέρθηκε και το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, κατά την παραπάνω ανακοίνωση, όπου αναφέρει πως η χώρα συνεχίζει τις σεισμικές δραστηριότητες στην υφαλοκρηπίδα της, με βάση τα νόμιμα δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Ωστόσο, ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι πως τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται μικρή αλλαγή στη στάση του Βερολίνου, το οποίο μέχρι πρότινος φαίνεται να δίσταζε στο θέμα των κυρώσεων, ωστόσο μένει αυτό να αποδειχθεί αν θα αποτυπωθεί και σε επίπεδο δράσεων και πράξεων.

Μαγειρεύονται κυρώσεις

Όλα αυτά βέβαια εν όψει της κρίσιμη Συνόδου Κορυφής, κατά τη διάρκεια της οποίας φαίνεται να… «μαγειρεύονται» οι κυρώσεις για την Αγκυρα. Λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της Ευρώπης, η Αθήνα επιμένει στο θέμα κυρώσεων κατά της Τουρκίας.

Σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν και με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να γνωρίζει πως μια πιθανή ανανέωση της Navtex δεν θα είναι υπέρ του ενόψει της Συνόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται το ενδεχόμενο της παράτασης της τουρκικής Navtex για το Oruc Reis, προς το παρόν, να απομακρύνεται.

Βέβαια, αναλυτές υπογραμμίζουν πως ακόμα και αν επικρατήσει το σενάριο της παράτασης, αυτή θα είναι ολιγοήμερη, μιας και ο τούρκος πρόεδρος δεν θα θελήσει να βρεθεί στις Βρυξέλλες για τη Σύνοδο Κορυφής, τη στιγμή που το τουρκικό πλοίο θα βρίσκεται στα νερά της Ανατολικής Μεσογείου, ή της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας» όπως την έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει η Άγκυρα.

Πλέον, το ζητούμενο είναι τι θα συμβεί και με τις διερευνητικές επαφές μεταξύ των Υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας. Μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου στην Τουρκία δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να γίνει μια πρόσκληση προς την ελληνική πλευρά για διάλογο.

Η Άγκυρα εξακολουθεί να πιστεύει ότι δεν θα υπάρξουν σοβαρές κυρώσεις σε βάρος της.

Διπλωματικό σκάκι για τις κυρώσεις της ΕΕ

Όλα λοιπόν οδηγούν στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου, όπου αναμένεται να παιχτεί ένα δύσκολο διπλωματικό μπρα-ντε-φερ σχετικά με το ζήτημα των κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας.

Σύμφωνα με «Το Βήμα» στην τρέχουσα συγκυρία υπάρχουν δύο σαφή δεδομένα. Το πρώτο στοιχείο είναι ότι η κατάσταση στις ευρωτουρκικές σχέσεις δεν έχει βελτιωθεί καθόλου σε σχέση με την προηγούμενη φορά που οι «27» ασχολήθηκαν με το ζήτημα, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των δύο πρώτων ημερών του Οκτωβρίου. Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι η άμεση επιβολή περιοριστικών μέτρων/κυρώσεων εναντίον της Άγκυρας δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι.

Αυτό που εξετάζεται – και συνιστά το σενάριο επί του οποίου εργάζεται η Αθήνα – είναι η συγκεκριμένη καταγραφή των τομέων εκείνων στους οποίους μπορούν να εφαρμοστούν κυρώσεις και η ανάθεση στον Ζοζέπ Μπορέλ, τον ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, της εντολής για γραπτή καταγραφή ενός σχετικού καταλόγου κυρώσεων.

Ο παράγοντας της διάρκειας

Παρά τη δύσκολη κατάσταση που επικρατεί στην Ευρώπη λόγω της πανδημίας, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ φέρεται να έχει προτείνει η διεξαγωγή της συνάντησης των «27» να πραγματοποιηθεί τελικώς με φυσική παρουσία στις Βρυξέλλες. Δεν είναι όμως σαφές πώς θα οργανωθεί η συνάντηση. Με βάση το υπάρχον πρόγραμμα, η Σύνοδος πρέπει να πραγματοποιηθεί το διήμερο 10-11 Δεκεμβρίου. Μία ημέρα νωρίτερα, στις 9 Δεκεμβρίου, έχει προγραμματιστεί η Σύνοδος ΕΕ – Αφρικής στις Βρυξέλλες.

Δεν αποκλείεται όμως ο κ. Μισέλ να προτείνει να διαρκέσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μόνο μία ημέρα (στις 10 Δεκεμβρίου) για να μην παραταθεί υπερβολικά η παραμονή των ηγετών στη βελγική πρωτεύουσα. Είναι σαφές ότι η περικοπή της διάρκειας της Συνόδου θα επηρεάσει και τις διαβουλεύσεις για την Τουρκία, ιδιαίτερα εφόσον δεν έχει υπάρξει κάποια προτέρα συναίνεση επί των Συμπερασμάτων σε επίπεδο Μονίμων Αντιπροσώπων (Coreper).

Εξαντλείται η υπομονή…

Τις τελευταίες ημέρες έχουν υπάρξει πολλές δημόσιες αλλά και παρασκηνιακές επαφές που προφανώς θα κορυφωθούν όσο πλησιάζει η πραγματοποίηση της Συνόδου. Είναι ξεκάθαρο ότι η υπομονή έναντι της Τουρκίας εντός της ΕΕ έχει πλέον εξατμιστεί ακόμη και από κράτη-μέλη που παραδοσιακά τη στηρίζουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ρητορική που χρησιμοποιούν αξιωματούχοι αυτών των κρατών, όπως ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας, ξεφεύγει από το πάγιο πλαίσιο έκφρασης. Άλλωστε, η Αγκυρα συνέχισε την παραβατική της συμπεριφορά στην Ανατολική Μεσόγειο με τις σεισμικές έρευνες του Oruc Reis και προχώρησε στο άνοιγμα των Βαρωσίων στην Κύπρο.

Παράλληλα, οι σχέσεις Τουρκίας – Γαλλίας βρίσκονται στο ναδίρ εξαιτίας και της προσωπικής βεντέτας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Εμανουέλ Μακρόν. Επιπλέον, μόλις πριν από λίγες ημέρες υπήρξε ένταση μεταξύ Αγκυρας και Βερολίνου εξαιτίας του περιστατικού με τη νηοψία επί φορτηγού πλοίου «Rosaline A» με τουρκική σημαία από τη γερμανική φρεγάτα «Αμβούργο» στο πλαίσιο της επιχείρησης «Irini» για την εφαρμογή του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη.

Την ίδια στιγμή, η ήδη δύσκολη εξίσωση των ευρωτουρκικών σχέσεων περιπλέκεται από ακόμη δύο παράγοντες: Πρώτον, από την αλλαγή σκυτάλης στις Ηνωμένες Πολιτείες και, δεύτερον, από τα κατά τους περισσότερους ευκαιριακά και τακτικής φύσεως ανοίγματα που εμφανίζεται να επιδιώκει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προς τις Βρυξέλλες.

«Η Τουρκία να αποφύγει μονομερείς ενέργειες»

Μάλιστα, όπως αναφέρει και η Καθημερινή, στις κυρώσεις προσχωρεί και η Σερβία. Το πλαίσιο για τις συγκεκριμένες κυρώσεις υιοθετήθηκε τον περασμένο Νοέμβριο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Βάσει αυτού, επιβάλλεται απαγόρευση μετακινήσεων στην ΕΕ των ατόμων στα οποία έχουν επιβληθεί τα περιοριστικά αυτά μέτρα και πάγωμα των περιουσιακών τους στοιχείων (το πεδίο εφαρμογής των μέτρων επεκτείνεται πλέον και στη Σερβία).

Υπενθυμίζεται ότι χθες, με συντριπτική πλειοψηφία (631 ψήφους υπέρ, 3 αρνητικές και 59 αποχές) εγκρίθηκε μη δεσμευτικό ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που καταδικάζει τις πρόσφατες ενέργειες της Τουρκίας στα Βαρώσια και ζητεί την επιβολή κυρώσεων κατά της Αγκυρας.

Ζητείται, επίσης, από την Τουρκία «να αντιστρέψει την απόφαση αυτή και να αποφύγει μονομερείς ενέργειες».

Το προσωπείο της διαλλακτικότητας

Τέλος, όπως πληροφορείται «Το Βήμα», η Αθήνα είχε εδώ και τουλάχιστον δύο εβδομάδες συμπεράνει ότι η Αγκυρα θα προσανατολιζόταν σε μια τακτική να εμφανιστεί ως διαλλακτική εν όψει της Συνόδου Κορυφής του Δεκεμβρίου.

Το είχε άλλωστε διαπράξει και στο παρελθόν πριν από τη Σύνοδο των αρχών Οκτωβρίου, αποφασίζοντας στη συνέχεια να ξαναστείλει το Oruc Reis νοτίως Καστελλορίζου και Ρόδου.

Ήδη πριν από την τελευταία ανανέωση της Navtex για το τουρκικό σεισμογραφικό πλοίο είχε αποφασιστεί ότι η ελληνική πλευρά δεν θα έπεφτε στην παγίδα πιέσεων για έναρξη διερευνητικών επαφών πριν από τη συνάντηση των «27» τον Δεκέμβριο.

Αιχμές κατά Βερολίνου

H Γερμανία δεν ανταποκρίνεται στον ηγετικό της ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν απορρίπτει τις εκκλήσεις της Αθήνας για επιβολή εμπάργκο όπλων στην Τουρκία, τόνισε ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας σε συνέντευξή του στο Politico.

«Αδυνατώ να καταλάβω το δισταγμό της Γερμανίας να χρησιμοποιήσει την τεράστια ισχύ που η οικονομία της για να δώσει ένα σαφές παράδειγμα ότι οι χώρες πρέπει να υπακούουν στο διεθνές δίκαιο», σημειώνει ο κ. Δένδιας.

«Καταλαβαίνω το οικονομικό θέμα από τη γερμανική πλευρά, αλλά είμαι βέβαιος ότι και αυτή καταλαβαίνει την τεράστια αντίφαση του να παρέχεις επιθετικά όπλα σε μια χώρα που απειλεί την ειρήνη και τη σταθερότητα δύο χωρών της ΕΕ. Αυτός είναι ο ορισμός της λέξης αντίφασης», αναφέρει.

Προσθέτει μάλιστα ότι δεν καταλαβαίνει γιατί η Ελλάδα θα έπρεπε ακόμη και να θέσει το ζήτημα αυτό στο Βερολίνο «αντί της Γερμανίας να συνειδητοποιήσει από μόνη της, από τους μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπιών του δικού της συστήματος, ότι αυτό δεν είναι συμβατό με τον ρόλο της στην Ευρώπη».

Τρεις ημέρες πριν από τη λήξη της προηγούμενης Navtex για σεισμικές έρευνες, στην περιοχή νοτίως του Καστελόριζου, η Άγκυρα εξέδωσε νέα προαγγελία, με την οποία ανακοινώνει τη συνέχιση των εργασιών μέχρι τα μεσάνυχτα της Τετάρτης 4 Νοεμβρίου.

Σκληρή απάντηση στην ανανέωση της τουρκικής NAVTEX για το Ορούτς Ρέις έδωσε το υπουργείο Εξωτερικών, διαμηνύοντας ότι η Αθήνα δεν είναι διατεθειμένη να μείνει με... σταυρωμένα χέρια απέναντι στη συνεχιζόμενη τουρκική παραβατικότητα.

Μετά την απάντηση της Αθήνας, η Άγκυρα επιδόθηκε σε νέο προκλητικό σόου.

Το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας, σε ανακοίνωσή του υπογραμμίζει ότι το Ορούτς Ρέις βρίσκεται εντός τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

«Το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε σήμερα (25 Οκτωβρίου) μια αβάσιμη δήλωση που ισχυρίζεται ότι οι σεισμικές ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγει χώρα μας σε υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο πραγματοποιήθηκαν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και χαρακτήρισαν αυτές τις δραστηριότητες ως “παράνομες”», αναφέρει στην ανακοίνωση του τουρκικό ΥΠΕΞ.

«Η περιοχή όπου το πλοίο Ορούτς Ρέις διεξάγει σεισμικές ερευνητικές δραστηριότητες βρίσκεται εξ ολοκλήρου στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα της χώρας μας, η οποία καθορίζεται βάσει του διεθνούς δικαίου και είναι εγγεγραμμένη στα Ηνωμένα Έθνη», προσθέτει.

Νάρκες στην προσπάθεια που γίνεται για τη διεξαγωγή διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας βάζει ξανά ο Ερντογάν, αποφασίζοντας να βγάλει για μία ακόμη φορά το «Oruc Reis» στην περιοχή του Καστελόριζου.

Η εξέλιξη αυτή οδηγεί σε μία νέα κρίση τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, λίγα μόλις εικοσιτετράωρα μετά τη συνάντηση Δένδια - Τσαβούσογλου στην Μπρατισλάβα, όπου είχε καταγραφεί η προοπτική για την έναρξη των διερευνητικών επαφών.

Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί σε κατάσταση ετοιμότητας τις νέες εξελίξεις και το νέο γύρο τουρκικών προκλήσεων.

Η πρώτη αντίδραση ήρθε από το ελληνικό ΥΠΕΞ σε πολύ αυστηρό ύφος, ενώ ο Πρωθυπουργός ενημερώνεται συνεχώς για τις εξελίξεις. Εξάλλου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει διαμηνύσει πολλάκις ότι αφενός διάλογος με την Τουρκία να συνεχίζει να προκαλεί δεν μπορεί να γίνει, αλλά και η Ελλάδα θα υπερασπιστεί με κάθε μέσο τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Το κρίσιμο ερώτημα που θέτουν πια στρατηγικοί αναλυτές είναι «που το πάει η Τουρκία;». Πάντως μετά τη σημερινή εξέλιξη, φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο Ερντογάν συνεχίζει με την προκλητική του συμπεριφορά να σαμποτάρει μια ενδεχόμενη βελτίωση των σχέσεων των δύο χώρων που υποτίθεται είναι σύμμαχοι και στο ΝΑΤΟ.

Ταυτόχρονα, οι προκλήσεις Ερντογάν έρχονται λίγες μόλις εβδομάδες μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες να δικαιώσουν τις χώρες εκείνες που ζητούσαν πιο σκληρές κυρώσεις απέναντι στην Άγκυρα.

Εν κατακλείδι, η ελληνική πλευρά εμφανίζεται έτοιμη να αντιμετωπίσει κάθε πρόκληση από την απέναντι όχθη, μια χώρα που ξεπερνά κάθε όριο αναξιοπιστίας, αδιαφορώντας για τις δημόσιες υποσχέσεις της ακόμη και για την μέχρι σήμερα θετική στάση της κας Μέρκελ.

Ακόμη κάλεσε την Τουρκία να προχωρήσει σε διάλογο αντί των μονομερών ενεργειών που κλιμακώνουν τις εντάσεις.

Σημειώνεται ότι προς το παρόν, η ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στην Τουρκία συνεχίζει να ακροβατεί μεταξύ του καρότου του ευρωτουρκικού διαλόγου για τα πολλαπλά σύνθετα ζητήματα που ταλανίζουν τις διμερείς σχέσεις και του μαστιγίου πιθανών νέων κυρώσεων.

Στον κατάλογο πιθανών κυρώσεων που παρουσίασε προφορικά στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών ο ύπατος εκπρόσωπος της Ε.Ε. για την Εξωτερική Πολιτική Ζοζέπ Μπορέλ, περιλαμβάνονται στοιχεία που θα θορυβήσουν την Αγκυρα.

Στη σχετική λίστα, είπε ο κ. Μπορέλ την Παρασκευή, μπορεί να συμπεριληφθούν πλοία και άλλα περιουσιακά στοιχεία που εμπλέκονται στις παράνομες δραστηριότητες, στα οποία ενδέχεται να απαγορευθεί η πρόσβαση σε ευρωπαϊκές υποδομές, κεφάλαια και τεχνολογία. Επιπλέον, πρόσθεσε, υπάρχει η δυνατότητα επιβολής κυρώσεων σε τομεακό επίπεδο, που θα αφορούν «τους τομείς της τουρκικής οικονομίας που είναι πιο στενά συνδεδεμένοι με την ευρωπαϊκή οικονομία».

Η προθεσμία που τέθηκε είναι η 24η Σεπτεμβρίου, ημερομηνία έναρξης της έκτακτης Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. με αντικείμενο τις σχέσεις με την Τουρκία. Οπως ανέφεραν τόσο ο κ. Μπορέλ όσο και ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Χάικο Μάας, αν έως τότε δεν έχει υπάρξει αποκλιμάκωση στην περιοχή, η Σύνοδος θα επικεντρωθεί στην επιλογή των κυρώσεων.

Υπενθυμίζεται ότι σε ανάλογο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ, κατά τη συνομιλία του με τον Τούρκο ΥΠΕΞ, μεταφέροντας στην Αγκυρα το μήνυμα ότι η «Ε.Ε. βλέπει τον δρόμο προς την αποκλιμάκωση, καθώς και τα μέτρα που η Ε.Ε. είναι έτοιμη να πάρει - και ήδη λαμβάνει - για να αντιδράσει στην τουρκική συμπεριφορά η οποία είναι, όπως ξεκάθαρα δήλωσαν οι υπουργοί, πηγή ανησυχίας για ολόκληρη της Ενωσης».

Οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης Ερντογάν, όπως και ο τουρκικός Τύπος, δίνουν πολεμικό τόνο στα τεκταινόμενα στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, αφήνοντας σαφείς αιχμές για ένα ενδεχόμενο θερμό επεισόδιο.

Σημειώνεται ότι η Άγκυρα εξέδωσε νέα Navtex στη θάλασσα της Κύπρου, προκαλώντας την έκδοση αντίθετης Navtex από τη Λευκωσία. Μάλιστα ο τούρκος ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, δήλωσε πως το τουρκικό ερευνητικό πλοίο Oruc Reis θα παραμείνει στην ανατολική Μεσόγειο για 90 ημέρες, καθώς εκδίδονται «τμηματικές» Navtex.

Στη συνέντευξη του στο τουρκικό κανάλι «Α Χαμπέρ», ο Τσαβούσογλου έδειξε ότι η Τουρκία δεν σκοπεύει να λάβει στα σοβαρά το ενδεχόμενο κυρώσεων από την ΕΕ. Δεν έλειψαν μάλιστα και οι πολεμικές απειλές κατά της Ελλάδας, καθώς ναι μεν είπε πως δεν ενοχλεί την Άγκυρα η επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας στο Ιόνιο στα 12 μίλια, αλλά αντίστοιχη κίνηση στο Αιγαίο θα ήταν αιτία πολέμου.

«Η Ελλάδα ενεργεί όπως εκείνη θέλει όπου έχει δικαιώματα. Δεν μας αφορά αυτό. Ωστόσο, στο Αιγαίο δεν μπορούν να επεκτείνουν τα σύνορά τους στα 12 μίλια. Αυτό αποτελεί αιτία πολέμου. Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε στην Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από 6 σε 12 μίλια. Το λέω πολύ ξεκάθαρα», δήλωσε ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας.

Νωρίτερα, το casus belli επανέφερε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Τουρκίας, σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά ύδατα στο Αιγαίο στα 12 μίλια, θέτοντας ακόμη και ζήτημα κυριαρχίας των Δωδεκανήσων.

Ο Φουάτ Οκτάι χαρακτήρισε και αυτός «απόπειρα» πολέμου την επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας.

«Εάν η απόπειρα της Αθήνας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα δεν είναι αιτία πολέμου, τότε ποιο είναι;» διερωτήθηκε ο Τούρκος αντιπρόεδρος, Φουάτ Οκτάι.

Πώς απαντά η Αθήνα

Αμεση και σκληρή ήταν η απάντηση του ελληνικού ΥΠΕΞ στις πολεμικές ιαχές του τούρκου αντιπροέδρου Φουάτ Οκτάι σχετικά με την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων κατά 12 μίλια.

Σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Εξωτερικών σημειώνει ότι η πρωτοφανής αντίληψη της Τουρκίας ότι δύναται να απειλεί με τη χρήση βίας γειτονικές της χώρες όταν αυτές ασκούν τα νόμιμα δικαιώματά τους αντίκειται στον σύγχρονο πολιτικό πολιτισμό αλλά και σε θεμελιώδεις διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου.

Η Αθήνα υπενθυμίζει στην Άγκυρα πως «η άσκηση δικαιωμάτων κυριαρχίας της Ελλάδας δεν υπόκειται σε καμίας μορφής τουρκική αρνησικυρία».

«Καλούμε την Τουρκία να αντιληφθεί ότι το Διεθνές Δίκαιο και οι αξίες επί των οποίων οικοδομήθηκε η σύγχρονη διεθνής τάξη δεσμεύουν όλα τα κράτη του κόσμου», υπογραμμίζει το ελληνικό ΥΠΕΞ.

Η λίστα με τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας

Οι κυρώσεις που παρουσιάστηκαν από τον Ζοζέπ Μπορέλ στην άτυπη Σύνοδο των ΥΠΕΞ της ΕΕ , γεννούν ελπίδες αλλά και προβληματισμό ταυτόχρονα, για τη συμμόρφωση της Τουρκίας, με τους ειδικούς να κρίνουν ως πιο σημαντικές τις οικονομικές κυρώσεις και το κλείσιμο της στρόφιγγας προς τις τουρκικές επιχειρήσεις.

Οι κυρώσεις είναι οι εξής:

1. Περιοριστικά μέτρα σε περίπτωση συνέχισης παράνομων γεωτρήσεων σε Ανατολική Μεσόγειο.

2. Καταχώρηση πλοίων που εμπλέκονται σε παράνομες ερευνητικές δραστηριότητες.

3. Τομεακές κυρώσεις (πωλήσεις, προμήθειες, εξαγωγή υλικού σχετικά με έρευνες στον ενεργειακό τομέα, μεταφορά τεχνολογίας και προϊόντων)

4. Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (τραπεζικός και βιομηχανικός τομέας) – απαγόρευση δανεισμού σε Τουρκιά από κρατικές τράπεζες

5. Δυνατότητα για μείωση ευρωπαϊκών κονδυλίων

6. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της Τουρκίας μέχρι τον Σεπτέμβριο, δυνατότητα εξέτασης απαγόρευσης ταξιδιών (travel ban)

7. Να ενισχυθούν περαιτέρω οι καταχωρήσεις για ενέργειες Τουρκίας σε θαλάσσιες ζώνες ΚΔ και Ελλάδας σε υφιστάμενο καθεστώς κυρώσεων κατά Τουρκίας.