Καθώς αναμένεται η καθαρογραφή και η πλήρης αποτύπωση του σκεπτικού της απόφασης, κύκλοι του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αλλά και της Τραπέζης της Ελλάδος, επεξεργάζονται ήδη τις επόμενες κινήσεις, διαμορφώνοντας το πλαίσιο αντιμετώπισης των συνεπειών.

Όπως επισημαίνουν, πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις στο τραπεζικό σύστημα, εκφράζονται ανησυχίες και για το πρόγραμμα «Ηρακλής». Εκτιμάται ότι πιθανή μείωση των ανακτήσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε χρηματοδοτικό κενό που φτάνει έως και το 1 δισ. ευρώ, με το ενδεχόμενο ενεργοποίησης κρατικών εγγυήσεων να βρίσκεται στο τραπέζι. Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον χρηματοπιστωτικό τομέα.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι συνέπειες αγγίζουν άμεσα και τους ίδιους τους δανειολήπτες. Η επιβάρυνση στις ταμειακές ροές των τιτλοποιήσεων εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από τις υφιστάμενες ρυθμίσεις και τη βιωσιμότητα των λύσεων που έχουν συμφωνηθεί, αυξάνοντας το οικονομικό και κοινωνικό βάρος για χιλιάδες οικογένειες.

Παράλληλα, τονίζεται ότι η εκ των υστέρων αλλαγή βασικών χρηματοοικονομικών δεδομένων πλήττει την ασφάλεια δικαίου και διαταράσσει την εικόνα σταθερότητας που είχε διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια. Η αίσθηση ότι το θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο μπορεί να μεταβάλλεται αιφνιδίως, επιβαρύνει το κλίμα εμπιστοσύνης, επηρεάζει τις επενδυτικές αποφάσεις και δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για τη συνολική οικονομική σταθερότητα.

Ήδη, έχουν καταμετρηθεί πέντε βασικές επιπτώσεις, και συγκεκριμένα:

1. Μείωση νέας στεγαστικής πίστης: Η απόφαση, λόγω της ελάφρυνσης δανείων υψηλού ρίσκου, είναι πιθανό να οδηγήσει σε πιο «προσεκτική στάση» από τις τράπεζες ως προς τη χορήγηση νέων στεγαστικών δανείων. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε δανειολήπτες με σταθερά εισοδήματα και υψηλότερη πιστοληπτική ικανότητα, δηλαδή σε περιπτώσεις όπου η αποπληρωμή του δανείου εμφανίζεται πιο διασφαλισμένη.

Παράλληλα, οι τραπεζίτες εκφράζουν έντονους φόβους και για αύξηση των επιτοκίων δανεισμού, προκειμένου να καλυφθεί το όποιο κόστος δημιουργείται.

3. Επενδυτικοί κίνδυνοι: Η μεταβολή βασικών χρηματοοικονομικών παραμέτρων μέσω δικαστικής απόφασης, ιδίως εφόσον εφαρμοστεί αναδρομικά, δημιουργεί σημαντική ανασφάλεια δικαίου, αναφέρουν οικονομικοί παράγοντες.

Οι επενδυτές, επισημαίνουν οι ίδιοι, ενδέχεται να θεωρήσουν ότι οι κανόνες μπορούν να μεταβάλλονται απρόβλεπτα, γεγονός που αυξάνει το επενδυτικό ρίσκο σε τιτλοποιήσεις και χαρτοφυλάκια μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Η εξέλιξη αυτή, προσθέτουν από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μπορεί να δυσχεράνει την προσέλκυση επενδύσεων, να επηρεάσει το κόστος χρηματοδότησης και να περιορίσει την πρόσβαση τραπεζών, επιχειρήσεων και Δημοσίου στις αγορές κεφαλαίου.

Ήδη, ο οίκος αξιολόγησης Moody’s εκτίμησε ότι, παρά το γεγονός πως οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν σήμερα ενισχυμένα κεφαλαιακά και κερδοφοριακά μεγέθη, η συγκεκριμένη δικαστική απόφαση εισάγει πρόσθετη νομική αβεβαιότητα και δημιουργεί ουσιαστικές μεσοπρόθεσμες προκλήσεις, τόσο για την ποιότητα ενεργητικού όσο και για τη δομή και τη βιωσιμότητα μελλοντικών τιτλοποιήσεων.

4. Επίδραση στην κουλτούρα πληρωμών: Η απόφαση, παρότι αφορά ειδικά σε δανειολήπτες του «νόμου Κατσέλη», ενδέχεται να καλλιεργήσει προσδοκίες αντίστοιχης μεταχείρισης και σε άλλες κατηγορίες οφειλετών. Η εξέλιξη αυτή ενέχει τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της κουλτούρας πληρωμών και επαναφοράς κινήτρων στρατηγικής αθέτησης, σε μια περίοδο κατά την οποία έχει επιτευχθεί ουσιαστική εξυγίανση των τραπεζικών χαρτοφυλακίων, μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και συνολική αναβάθμιση της πιστοληπτικής εικόνας και της αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας.

5. Διεθνής πρωτοτυπία στον εκτοκισμό στεγαστικών δανείων: Σημειώνεται ότι η συγκεκριμένη απόφαση του Αρείου Πάγου που καθιερώνει εκτοκισμό των στεγαστικών δανείων του «νόμου Κατσέλη» επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου, αποκλίνει από τη συνήθη διεθνή τραπεζική πρακτική. Δεν υπάρχει γνωστή αντίστοιχη δικαστική απόφαση σε άλλη χώρα του κόσμου που να εφαρμόζει ως γενικό κανόνα εκτοκισμού τη μηνιαία δόση αντί του υπολοίπου της οφειλής.

Εν αναμονή της αποσαφήνισης της απόφασης, κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η περίμετρος εφαρμογής της. Συγκεκριμένα, πρέπει να διευκρινιστεί:

* Εάν η απόφαση θα εφαρμοστεί μόνο για το μέλλον ή και αναδρομικά,

* Ποιες κατηγορίες δανείων και ποιο στάδιο ρυθμίσεων καταλαμβάνει,

* Κατά πόσο επηρεάζει ήδη εκτελούμενες δικαστικές ρυθμίσεις ή μόνο εκκρεμείς υποθέσεις.

Η οριοθέτηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς θα καθορίσει το πραγματικό εύρος των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών επιπτώσεων και τις ανάλογες κινήσεις από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Σημειώνεται ότι η προστασία της πρώτης κατοικίας θεσπίστηκε το 2010 με τον ν. 3869/2010 («νόμος Κατσέλη»), στην έναρξη της κρίσης, με αρχική ημερομηνία λήξης την 31/12/2018. Η προστασία τερματίστηκε οριστικά τον Φεβρουάριο 2019.

Ο νόμος, όπως εφαρμόστηκε, εμφάνισε, σύμφωνα με τραπεζικούς παράγοντες, σημαντικές αδυναμίες:

* Δεν προέβλεπε άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η αντικειμενική αξιολόγηση για το ποιος χρήζει προστασίας.

* Παρείχε αναστολή καταδιωκτικών μέτρων από την κατάθεση της αίτησης έως την εκδίκαση, η οποία σε πολλές περιπτώσεις εκτεινόταν πέραν της δεκαετίας λόγω καθυστερήσεων.

* Κατά το διάστημα αυτό, οι οφειλέτες κατέβαλλαν πολύ χαμηλές προσωρινές δόσεις, πληρώνοντας περιορισμένο μέρος της συνολικής οφειλής.

Το περίπου 43% των αιτήσεων απορρίφθηκαν από τα δικαστήρια, κυρίως λόγω κρίσης περί «δολιότητας», δηλαδή ότι κατά τη λήψη του δανείου δεν υπήρχε πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.

Για όσους εντάχθηκαν επιτυχώς:

* Προβλεπόταν διάσωση της πρώτης κατοικίας με αποπληρωμή έως το 80% της αντικειμενικής αξίας, σε 20- 35 έτη με έντοκες δόσεις.

* Σε περίπτωση ύπαρξης δευτερεύουσας κατοικίας, προβλεπόταν εκποίηση, η οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν υλοποιήθηκε στην πράξη για πρακτικούς λόγους.

Με βάση τα στοιχεία της ΤτΕ, έως το τέλος του 2024:

* Περίπου 195.000 δανειολήπτες έχουν ενταχθεί στον «νόμο Κατσέλη».

* Τα δάνεια ανέρχονται συνολικά σε περίπου 6,1 δισ. ευρώ.

* Από αυτά, περίπου 5,4 δισ. ευρώ (140.000 δανειολήπτες) βρίσκονται σε τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής», ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν στους ισολογισμούς των τραπεζών.

Ερωτηματικό, έως ότου καθαρογραφεί η απόφαση, παραμένει η αναδρομικότητα της απόφασης.

Ας δούμε με ένα παράδειγμα τη σημασία της αναδρομικότητας:

• Έστω ότι σε δανειολήπτη είχε επιδικαστεί να πληρώνει 500 ευρώ συν τους τόκους. Με τον παλαιό τρόπο υπολογισμού, η μηνιαία τοκοχρεολυτική δόση έφθανε τα 700 ευρώ.Και αυτό επειδή ο υπολογισμός γινόταν επί του συνολκού άληκτου κεφαλαίου.
• Εάν ο δανειολήπτης πλήρωνε κανονικά τη δόση αυτή για 2 χρόνια και πλέον η νέα δόση μειώνεται από τα 700 στα 510 ευρώ, τότε η διαφορά των 190 ευρώ (επί 2 χρόνια = 4.560 ευρώ) συνιστά αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό και θα πρέπει να συμψηφισθεί με τις τρέχουσες απαιτήσεις των servicers  έναντι των δανειοληπτών.

Πληροφορίες πάντως αναφέρουν ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου προβλέπει τέτοια αναδρομικότητα.

Σημειωτέον ότι η καταναλωτική οργάνωση ΕΚΠΟΙΖΩ , σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου επιφέρει άμεσα τα εξής:

• νέο, ορθό υπολογισμό των τόκων,
• προσαρμογή των υφιστάμενων ρυθμίσεων 
• συμψηφισμό των χρημάτων που έχουν καταβάλει αδίκως οι δανειολήπτες όλα αυτά τα χρόνια,
• ενημέρωση των δανειοληπτών για τις νέες, χαμηλότερες δόσεις και αποστολή νέου δοσολογίου.

Παραδείγματα ελάφρυνσης δόσεων

Ενδεικτικά των μεγάλων διαφορών στις δόσεις που γεννά η απόφαση είναι τα παραδείγματα που παρέθεσε η δικηγόρος Αριάδνη Νούκα, στην ΕΡΤ, κάνοντας λόγο για «τερατώδεις διαφορές» στις χρεώσεις.

Ετσι:

• • Για οφειλή 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3%, ο ετήσιος τόκος επί του κεφαλαίου ανέρχεται σε 3.000 ευρώ (250 ευρώ τον μήνα).
    Με τον νέο τρόπο υπολογισμού επί της μηνιαίας δόσης (π.χ. δόση 500 ευρώ), η επιβάρυνση περιορίζεται μόλις στα 15 ευρώ τον μήνα.

  • Δάνειο 120.000 ευρώ (Επιτόκιο: 4,5% με διάρκεια: 20 έτη

    Παλαιά μηνιαία τοκοχρεολυτική δόση: 767 ευρώ
    Νέα δόση (μετά την απόφαση): 522,5 ευρώ
    Μηνιαία μείωση: 244,5 ευρώ
    Ετήσιο όφελος: 2.934 ευρώ

  • Δάνειο 150.000 ευρώ (Επιτόκιο: 5% με διάρκεια: 25 έτη)

    Παλαιά μηνιαία τοκοχρεολυτική δόση: 887 ευρώ
    Νέα δόση (μετά την απόφαση): 525 ευρώ
    Μηνιαία μείωση: 362 ευρώ
    Ετήσιο όφελος: 4.344 ευρώ

Άβυσσος

«Η διαφορά είναι άβυσσος», τόνισε η κ. Νούκα, υπογραμμίζοντας ότι η ρύθμιση του νόμου Κατσέλη δεν αποτελεί τραπεζικό προϊόν ή δάνειο, αλλά μια δικαστικά ορισμένη οφειλή που πρέπει να εξυπηρετείται με βάση την αξιοπρεπή διαβίωση του δανειολήπτη και χωρίς ανατοκισμό.

Σύμφωνα και με την κ. Νούκα, η απόφαση αναμένεται να έχει αναδρομική ισχύ, καθώς αποτελεί ερμηνεία του διατακτικού των αποφάσεων που έχουν εκδοθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια.

Ποια ερμηνεία επικράτησε

Με 35 ψήφους έναντι 12, η Ολομέλεια έκρινε ότι οι τόκοι δεν «τρέχουν» από την πρώτη ημέρα της ρύθμισης πάνω στο αρχικό κεφάλαιο, αλλά υπολογίζονται σε μηνιαία βάση και αποκλειστικά επί της εκάστοτε δόσης.

Το κρίσιμο ερώτημα ήταν αν ο ανατοκισμός θα εφαρμόζεται στο σύνολο της οφειλής (όπως ζητούσαν τράπεζες και servicers), ή
θα περιορίζεται στη δόση που έχει καθορίσει το δικαστήριο. Η δεύτερη επιλογή, που τελικά επικράτησε, αποτρέπει τον εκτοκισμό ποσών που δεν είναι άμεσα απαιτητά και καθιστά τις ρυθμίσεις ουσιαστικά βιώσιμες.

Το χρονικό

Το ζήτημα προέκυψε μέσα από αντικρουόμενες αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων σε όλη τη χώρα για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί με βάση τον Νόμο 3869/2010 (νόμος Κατσέλη). Καθώς τα δικαστήρια δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους για το αν ο ανατοκισμός γίνεται επί του συνολικού κεφαλαίου ή επί της μηνιαίας δόσης, δημιουργήθηκε ανασφάλεια δικαίου για χιλιάδες υποθέσεις.

Η διαμάχη επικεντρώθηκε στο άρθρο 9 παράγραφος 2 του νόμου, δηλαδή πώς πρέπει να «τρέχουν» οι τόκοι όταν ένα δάνειο ρυθμίζεται λόγω αδυναμίας αποπληρωμής.

Το θέμα έφτασε στον Άρειο Πάγο μέσω προδικαστικού ερωτήματος από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, το οποίο αντιμετώπισε την κρίσιμη νομική διαφοροποίηση και διαπίστωσε αντιφατικές αποφάσεις σε άλλες πόλεις.

Στις 27 Φεβρουαρίου 2025 το θέμα συζητήθηκε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου στο πλαίσιο πιλοτικής δίκης, δηλαδή μιας διαδικασίας που λύνει νομικό ζήτημα για όλους και όχι μόνο για τη συγκεκριμένη υπόθεση που έστειλε το ερώτημα.

Πώς φτάσαμε στην απόφαση

Η Ολομέλεια υιοθέτησε ουσιαστικά την εισαγγελική πρόταση της τότε εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, καθώς και την εισήγηση του αντιπροέδρου και εισηγητή της υπόθεσης.

Η εισαγγελέας είχε υπογραμμίσει ότι ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού των τόκων εναρμονίζεται με τον πυρήνα του νόμου, ο οποίος δεν είναι άλλος από την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της υπερχρέωσης και τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης για τον οφειλέτη και την οικογένειά του.

Η Ολομέλεια, με ευρεία πλειοψηφία, αποφάσισε ότι οι τόκοι στα δάνεια όσων έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη θα υπολογίζονται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι με βάση το σύνολο του ποσού , όπως ζητούσαν Τράπεζες και funds.

Η απόφαση αφορά περίπου 350.000 δανειολήπτες, καθώς πλέον οι δόσεις των δανείων τους μειώνονται δραστικά, καθίστανται σχεδόν άτοκα.

Η έκδοση της απόφασης αναμένεται μέσα στο επόμενο διάστημα.

Το ζήτημα μπήκε στο «μικροσκόπιο» της Ολομέλειας έπειτα από προδικαστικό ερώτημα, που απηύθυνε το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων σχετικά με το αν το επιτόκιο των μηνιαίων δόσεων υπολογίζεται επί του συνόλου της οφειλής ή επί κάθε μηνιαίας δόσης.

Πληροφορίες αναφέρουν έπειτα από τη θετική για τους δανειολήπτες πρόταση της τότε εισαγγελέως του Αρείου Πάγου Γεωργίας Αδειλίνη κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στα τέλη Φεβρουαρίου του 2025, και ο εισηγητής τάχθηκε υπέρ της ικανοποίησης των αιτημάτων των δανειοληπτών.

Μάλιστα, ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Σωτήρης Πλαστήρας φέρεται να τάχθηκε υπέρ της λύσης, που ευνοεί τους δανειολήπτες προτείνοντας ο υπολογισμός των οφειλόμενων τόκων για τα κόκκινα δάνεια να υπολογίζεται στη μηνιαία δόση τους και όχι στο σύνολο του ποσού.

Ανάλογη πρόταση εξάλλου είχε κάνει και η τότε Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γεωργία Αδειλίνη, εξηγώντας πως αυτός ο τρόπος υπολογισμού εναρμονίζεται με τον πρωταρχικό σκοπό νόμου, δηλαδή την αντιμετώπιση των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων στα οποία οδήγησε η υπερχρέωση των φυσικών προσώπων και την απαλλαγή των χρεών των υπερχρεωμένων δανειοληπτών.

«Βασικό κριτήριο συνιστά η διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογένειάς του, ο συνδυασμός της μεγαλύτερης κατά το δυνατόν ικανοποίησης των πιστωτών με τη βασική προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και, συνακόλουθα, την εξασφάλιση και διατήρηση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης του οφειλέτη και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του», είχε σημειώσει η κ. Αδειλίνη.

«Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και οι Ελληνες Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς, που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα αυτής, αποκεντρωμένο στην Ελλάδα και παράλληλα είναι ενσωματωμένοι στην Ελληνική – εθνική εισαγγελική δομή, αποτελώντας εν ενεργεία μέλη της Ελληνικής – εθνικής Εισαγγελικής Αρχής, έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα, έρευνας, δίωξης και παραπομπής, ενώπιον της δικαιοσύνης, των δραστών αξιοποίνων πράξεων, οι οποίες θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρμοδιότητα, την οποία και άσκησαν, εν προκειμένω, με τη διενεργηθείσα έρευνα στα γραφεία του ανωτέρω αναφερόμενου Οργανισμού (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.)», τονίζεται χαρακτηριστικά, μεταξύ άλλων.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

«Με αφορμή, α) την κοινή δήλωση των Ευαγγελίας Λιακούλη, υπεύθυνης Κ.Τ.Ε. Δικαιοσύνης, Θεσμών και Διαφάνειας και Χρήστου Κακλαμάνη, γραμματέα του Τομέα Δικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, περί μη ανταπόκρισης και παράλειψης της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, να παρέμβει στην υπόθεση του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.), προς την κατεύθυνση κατεπείγουσας αναζήτησης ευθυνών, από τα εμπλεκόμενα στην ανωτέρω υπόθεση, πρόσωπα, από το έτος 2017 και μέχρι σήμερα, και β) του Βασίλη Κόκκαλη, τομεάρχη Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ, περί μη ανταπόκρισης και παράλειψης της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, να παρέμβει, μετά τις δηλώσεις και καταγγελίες της Ευρωπαίας Εισαγγελέως, περί εκφοβισμού και παρακώλυσης του έργου του Έλληνα Ευρωπαίου Εντεταλμένου Εισαγγελέως, που υπηρετεί στο γραφείο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στην Αθήνα, κατά τη διάρκεια διενεργηθείσας νόμιμης έρευνας του τελευταίου, στα γραφεία του ανωτέρω Οργανισμού (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.), οι οποίες (δηλώσεις) φιλοξενήθηκαν, την 28-05-2025, στον γραπτό και ηλεκτρονικό τύπο, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ανακοινώνει τα εξής

1)  Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 του Ν. 4786/2021 [ΦΕΚ Α’ – 43/23-03-2021 – «Εφαρμογή διατάξεων του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1939 του Συμβουλίου της 12ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με την εφαρμογή ενισχυμένης συνεργασίας για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ρυθμίσεις για τη λειτουργία των δικαστηρίων και άλλες διατάξεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης»], «Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι αρμόδια για την έρευνα, τη δίωξη και την παραπομπή ενώπιον της δικαιοσύνης των δραστών αξιόποινων πράξεων, οι οποίες θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντικείμενο του παρόντος νόμου είναι η ειδικότερη ρύθμιση θεμάτων που σχετίζονται με τις αρμοδιότητες και τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στο πλαίσιο της εθνικής έννομης τάξης.». Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 7 του ίδιου νόμου, «Οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αποκεντρωμένο στα κράτη μέλη, ενώ παράλληλα παραμένουν ενσωματωμένοι στις εθνικές εισαγγελικές δομές και είναι εν ενεργεία μέλη της εθνικής Εισαγγελικής Αρχής, σύμφωνα με το άρθρο 8, την παρ. 2 του άρθρου 17 και το τρίτο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 96 του Κανονισμού 2017/1939 (L 283). Με την ιδιότητα αυτή ενεργούν για λογαριασμό και εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και έχουν τις ίδιες, κατά περίπτωση, εξουσίες με τους εθνικούς Εισαγγελείς, όταν ασκούν τις προβλεπόμενες στον ανωτέρω Κανονισμό αρμοδιότητές τους σχετικά με το δικαίωμα ανάληψης υπόθεσης, την κίνηση, διεξαγωγή και περάτωση διασυνοριακής ή μη έρευνας, την άσκηση ποινικής δίωξης, την παραπομπή υπόθεσης στο δικαστήριο, την παράσταση κατά την εκδίκαση στο ακροατήριο και την άσκηση ενδίκου μέσου κατά το εθνικό δίκαιο. Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους ακολουθούν τις γενικές και ειδικές κατευθύνσεις, οδηγίες και εντολές, κατά περίπτωση, του Συλλογικού Οργάνου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, του Μόνιμου Τμήματος αυτής που έχει αναλάβει την υπόθεση και του εποπτεύοντος Ευρωπαίου Εισαγγελέα.»

Από τις ανωτέρω διατάξεις, συνάγεται σαφώς, ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και οι Έλληνες Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς, που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα αυτής, αποκεντρωμένο στην Ελλάδα και παράλληλα είναι ενσωματωμένοι στην Ελληνική – εθνική εισαγγελική δομή, αποτελώντας εν ενεργεία μέλη της Ελληνικής – εθνικής Εισαγγελικής Αρχής, έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα,  έρευνας, δίωξης και παραπομπής, ενώπιον της δικαιοσύνης, των δραστών αξιοποίνων πράξεων, οι οποίες θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρμοδιότητα, την οποία και άσκησαν, εν προκειμένω, με τη διενεργηθείσα έρευνα στα γραφεία του ανωτέρω αναφερόμενου Οργανισμού (Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.), προς διερεύνηση και εξακρίβωση αξιοποίνων πράξεων οιωνδήποτε προσώπων, οι οποίες θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως εκ τούτου, είναι αυτονόητο, ότι, επί των ανωτέρω αξιοποίνων πράξεων, που διερευνώνται ήδη, από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, είναι ανεπίτρεπτη – αλλά και περιττή – η ενασχόληση των Ελληνικών – εθνικών Εισαγγελικών Αρχών και της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου.

2) Οι Έλληνες Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς, αποτελώντας, όπως ανωτέρω αναφέρθηκε, αναπόσπαστο τμήμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αποκεντρωμένο στην Ελλάδα και παράλληλα, παραμένοντας ενσωματωμένοι στις Ελληνική – εθνική εισαγγελική δομή και εν ενεργεία μέλη της εθνικής Εισαγγελικής Αρχής, σύμφωνα με το άρθρο 8, την παρ. 2 του άρθρου 17 και το τρίτο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 96 του Κανονισμού 2017/1939 (L 283), ενεργούν, για λογαριασμό και εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και έχουν τις ίδιες, κατά περίπτωση, εξουσίες με τους λοιπούς Έλληνες – εθνικούς Εισαγγελείς, όταν ασκούν τις προβλεπόμενες στον ανωτέρω Κανονισμό αρμοδιότητές τους, σχετικά με το δικαίωμα ανάληψης υπόθεσης, την κίνηση, διεξαγωγή και περάτωση διασυνοριακής ή μη έρευνας, την άσκηση ποινικής δίωξης, την παραπομπή υπόθεσης στο δικαστήριο, την παράσταση κατά την εκδίκαση στο ακροατήριο και την άσκηση ενδίκου μέσου κατά το εθνικό δίκαιο.

Ως εκ τούτων, οι εν λόγω Εισαγγελείς και όχι η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, σε περίπτωση που, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, διαπιστώνουν τη διάπραξη αξιοποίνων πράξεων (εκτός των εκ μέρους τους ερευνωμένων), που διώκονται αυτεπαγγέλτως, έχουν το εκ του νόμου προβλεπόμενο δικαίωμα και καθήκον, να επιληφθούν, άμεσα, προς διερεύνηση και ποινική δίωξη των πράξεων αυτών και παραπομπή των δραστών τους, ενώπιον της αρμόδιας Εισαγγελικής Αρχής (άρθρα 37, 42 του ΚΠΔ).

Η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου

Γεωργία Ευθ. Αδειλίνη»

Αναλυτικότερα, την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, με πρόεδρο την Ιωάννα Κλάπα και εισηγητή τον αρεοπαγίτη Σωκράτη Πλαστήρα, την απασχόλησε ο τρόπος ανατοκισμού των δόσεων των «κόκκινων» δανείων που έχουν υπαχθεί στο νόμο Κατσέλη.

Συγκεκριμένα, συζητήθηκε το προδικαστικό ερώτημα, που απηύθυνε το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων αναφορικά με τη διχογνωμία που έχει ανακύψει από την έκδοση αντίθετων αποφάσεων, σχετικά με τον τοκισμό των τοκοχρεολυτικών δόσεων των δανειοληπτών οφειλετών προς τα funds, που έχουν καθορισθεί με αποφάσεις των Ειρηνοδικείων στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη.

Τα funds, κ.λπ. υποστηρίζουν ότι το επιτόκιο των μηνιαίων δόσεων υπολογίζεται επί του συνόλου της οφειλής και όχι επί κάθε μηνιαίας δόσης, κάτι το οποίο έχει ως αποτέλεσμα η μηνιαία δόση του δανείου, να υπερδιπλασιάζεται.

Αντίθετα, οι δανειολήπτες υποστηρίζουν ότι η ορθή ερμηνεία του άρθρου 9 παρ. 2 του νόμου 3689/2010 (νόμος Κατσέλη), επιβάλλει το επιτόκιο να υπολογίζεται επί κάθε μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου.

Η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, μεταξύ των άλλων, επισήμανε ότι «ο υπολογισμός του επιτοκίου πρέπει να γίνει επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής, διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο εναρμονίζεται με τον πρωταρχικό σκοπό του ν. 3869/2010, δηλαδή την αντιμετώπιση των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων στα οποία οδήγησε η υπερχρέωση των φυσικών προσώπων και την απαλλαγή των χρεών των υπερχρεωμένων δανειοληπτών, προς εξυπηρέτηση του ευρύτερου, δημόσιου συμφέροντος, σκοπού της επανάκτησης από τους τελευταίους της αγοραστικής τους δύναμης και της επανένταξής τους στην οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα».

Και συνέχισε η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου:

«Βασικό κριτήριο επί του οποίου εδράζεται η θέση αυτή, συνιστά η διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογένειάς του, ο συνδυασμός της μεγαλύτερης κατά το δυνατόν ικανοποίησης των πιστωτών με τη βασική προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και, συνακόλουθα, την εξασφάλιση και διατήρηση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης του οφειλέτη και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του».

Ακόμη, η κυρία Αδειλίνη, τόνισε ότι «τυχόν αντίθετη ερμηνεία, δηλαδή ο υπολογισμός του επιτοκίου επί του συνολικού κεφαλαίου οφειλής, που ορίστηκε στο πλαίσιο τουάρθρου 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010, εν είδει νέου προϊόντος δανείου με πιστούχο τον οφειλέτη, θα ήταν μεν σύμφωνη και αναμενόμενη με βάση την τραπεζική πρακτική, ως επιτρέπουσα την αποκόμιση του μέγιστου κέρδους για τον πιστωτή, θα οδηγούσε όμως εν προκειμένω στον εκ νέου εγκλωβισμό του δανειολήπτη σε υπέρογκες δόσεις, υπερβαίνουσες τις οικονομικές του δυνατότητες, καταστρατηγώντας έτσι το πνεύμα και τον σκοπό του νόμου.

Θα είχε δε αρνητικές επιπτώσεις και για το τραπεζικό σύστημα, καθόσον ενώ η διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογενείας του έχει, εκτός των άλλων, ως αποτέλεσμα την πληρωμή δανείων που διαφορετικά δεν επρόκειτο ποτέ να πληρωθούν λόγω αδυναμίας των οφειλετών, την αναστολή μαζικών πλειστηριασμών και τη συγκράτηση της αξίας των ακινήτων, το αντίθετο θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, των πλειστηριασμών, και τη συνακόλουθη μείωση της αγοραστικής αξίας των ακινήτων, επί ζημία όλης της εθνικής οικονομίας, μηδέ του τραπεζικού συστήματος εξαιρουμένου, πέραν της αυτονόητης απόγνωσης των οφειλετών, της αύξησης των οικονομικών ανισοτήτων, σε βάρος των ευάλωτων νοικοκυριών και υπέρ των οικονομικά ευρώστων μετόχων των τραπεζών και των διαφόρων εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις».

Οι δανειολήπτες και όσοι είχαν καταθέσει παρέμβαση υπέρ τους επισήμαναν ότι τα funds και οι τράπεζες, επιχειρούν να μεταλλαχθεί ο νόμος Κατσέλη (νόμος 3689/2010) σε βάρος των δανειοληπτών των «κόκκινων» δανείων. Αναλυτικότερα, ανέφεραν ότι ενώ ο εν λόγω νόμος προστατεύει την πρώτη κατοικία, ωστόσο τα funds και οι τράπεζες προσπαθούν να κάνουν υπερήμερους τους δανειολήπτες προκειμένου να τους «πετάξουν έξω» από το πλαίσιο του νόμου Κατσέλη. Και για να το πετύχουν αυτό διπλασιάζουν τις μηνιαίες δόσεις έτσι ώστε να μην μπορούν να τις καταβάλλουν, με συνέπεια να καταγγέλλουν τις δανειακές συμβάσεις, να κατάσχουν τα ακίνητα και να τα πλειστηριάζουν.

Τα funds αμφισβήτησαν τις δικαστές ενέργειες και την όλη πορεία της υπόθεσης αυτής. Ανέφεραν ότι κακώς στάλθηκε το προδικαστικό ερώτημα του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων προς την τριμελή επιτροπή του Αρείου Πάγου και κακώς η τριμελής επιτροπή, έκρινε ότι το ζήτημα είναι μείζονος σημασίας και το εισήγαγαν στην πλήρη Ολομέλεια.

Ακόμη, οι δικηγόροι των funds, ανέφεραν ότι στους δανειολήπτες γίνεται «κούρεμα», δηλαδή μειώνεται το κεφαλαίο, παρατείνεται ο χρόνος αποπληρωμής των δόσεων, αλλά δεν μπορεί να επιστρέφεται το δάνειο άτοκα, καθώς αυτό είναι εκτός λογικής. Ακόμη, επισήμαναν ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται στο υπόλοιπο του κεφαλαίου, καθώς με τις δικαστικές αποφάσεις -λόγω προσφυγής στο νόμο Κατσέλη- υπάρχει ουσιαστικά νέο δάνειο.

Το δικαστήριο, επιφυλάχθηκε να εκδώσει την απόφασή του.

Η μειοψηφία των 13 αρεοπαγιτών είχε τη γνώμη ότι το θέμα είναι πολιτικής φύσεως και δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ολομέλεια που συγκροτήθηκε, θεωρεί ότι αποτελεί ανεπίτρεπτη παρέμβαση στο έργο των δικαστικών αρχών το ψήφισμα για σειρά υποθέσεων που είναι εκκρεμείς, όπως υποθέσεις διαφοράς, οι έρευνες για τα Τέμπη, τις τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ, το ναυάγιο της Πύλου αλλά και αυτή της χρηματοδότησης μέσων ενημέρωσης

Ειδική αναφορά γίνεται στο Ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου στη δικαστική μεταχείριση του Παναγιώτη Δημητρά που διώκεται από τις δικαστικές αρχές για σειρά έκνομων δράσεων, θέματα για τα οποία επίσης απασχολήθηκε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου.

Σε όλες τις υποθέσεις που επικαλείται το εν λόγω ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου, η Ολομέλεια τονίζει ότι είναι χωρίς τεκμηρίωση, με ψευδή και μη επιβεβαιωμένα δεδομένα ή παντελώς αόριστα, χωρίς αμεροληψία και χωρίς κάποια ανάθεση των ερευνών σε εθνική η κοινοτική αρχή.

Ο αρεοπαγίτης Παναγιώτης Λυπερόπουλος αναφέρθηκε, ξεκινώντας από την υπόθεση των Τεμπών, λέγοντας, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι η δικαιοσύνη έχει προχωρήσει σημαντικά τις έρευνες για την τραγωδία σε ό,τι αφορά τα μη πολιτικά πρόσωπα, ενώ για τυχόν ευθύνες των πολιτικών, τόνισε ότι δεν έχει καμία αρμοδιότητα η δικαιοσύνη, καθώς από το ελληνικό σύνταγμα την εν λόγω αρμοδιότητα για τους πολιτικούς την έχει αναθέσει μόνον στη Βουλή.

Αναφορικά επίσης με τους χειρισμούς στην υπόθεση των υποκλοπών, ο κ. Λυμπερόπουλος χαρακτήρισε ανεπίτρεπτη παρέμβαση στο έργο των εισαγγελικών και δικαστικών αρχών τις υποδείξεις του Ψηφίσματος για την έρευνα που είναι σε εξέλιξη, όπως και τις αιτιάσεις του για την ανάθεση σε ανώτατο εισαγγελέα των ερευνών.

Όσον αφορά την υπόθεση του Ζακ Κωστόπουλου, ο κ. Λυμπερόπουλος τόνισε ότι έχουν δικαστεί και καταδικαστεί οι δράστες σε πρώτο βαθμό και η δίκη γίνεται τώρα σε δεύτερο βαθμό, εφετείο, ενώ ανάλογη θέση έλαβε και στις αιτιάσεις για τη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ, τονίζοντας μεταξύ άλλων, ότι η δικαιοσύνη διερευνά την υπόθεση, ότι ήδη έχουν απολογηθεί εμπλεκόμενοι και έχουν υπάρξει προφυλακίσεις.

Ο κ. Λυμπερόπουλος σύμφωνα με πληροφορίες επίσης αναφέρθηκε στις αιτιάσεις του Ψηφίσματος ότι η ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων διορίζεται από την κυβέρνηση, σημειώνοντας ότι αυτό προβλέπει το σύνταγμα το οποίο ισχύει με τη βούληση του ελληνικού λαού και ότι η σχετική διαδικασία επιλογής γίνεται σε τήρηση του συντάγματος με όρους νομιμότητας, τονίζοντας ότι οι αστήρικτες αναφορές στο Ψήφισμα εμφανίζουν την ελληνική δικαιοσύνη ως υποχείριο της πολιτικής.

Επίσης κατά πληροφορίες ο κ. Λυμπερόπουλος απέκρουσε ως αόριστες και ατεκμηρίωτες τις αιτιάσεις για τις έρευνες στο πολύνεκρο ναυάγιο ανοικτά της Πύλου, σημειώνοντας ότι επιχειρείται με το Ψήφισμα ευθεία παρέμβαση στο έργο των ελληνικών δικαστικών αρχών.

Επίσης ανάλογη θέση εισηγήθηκε ο κ. Λυμπερόπουλος και για την αντιμετώπιση των θυμάτων βιασμού και σεξουαλικής βίας, υποστηρίζοντας ότι οι εισαγγελικές αρχές επιλαμβάνονται κάθε καταγγελίας, υπάρχει ειδικός εισαγγελέας ανηλίκων και η εισαγγελική αρχή ορίζει εισαγγελείς για τον χειρισμό ειδικά θεμάτων για ανήλικα, υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας και trafficking.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο εισηγητής αρεοπαγίτης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Ψήφισμα υιοθετεί αμφισβητούμενα δεδομένα και συμπεράσματα που έχουν εξαχθεί χωρίς τεκμηρίωση με την παράθεση ψευδών και μη επιβεβαιωμένων πληροφοριών. Πρόσθεσε ότι όλα αυτά πλήττουν τη δικαιοσύνη, καθώς όπως τόνισε, είναι δυνατόν να εγκατασταθεί στους πολίτες και τα κοινοτικά όργανα η εντύπωση ότι το κράτος δικαίου στην Ελλάδα υποχωρεί εξ αιτίας διαφθοράς που περιλαμβάνει και το δικαστικό σώμα.

Η απόφαση του υπουργικού συμβουλίου ελήφθη μετά από σχετική πρόταση του υπουργού Δικαιοσύνης, Γιώργου Φλωρίδη.

Και οι δύο ανώτατες δικαστικοί που θα ηγηθούν του Αρείου Πάγου και του συνόλου της ποινικής και πολιτικής δικαιοσύνης θα παραμείνουν στις θέσεις τους για δύο ακόμα χρόνια, καθώς και οι δύο συνταξιοδοτούνται το 2025.

Η επιλογή τους έγινε μεταξύ αρίστων δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών με το βασικό κριτήριο την ικανότητα τους, την νομική τους κατάρτιση, την επιτυχημένη δικαστική διαδρομή και την δυνατότητα τους να υποστηρίξουν τις θεσμικές αλλαγές που έχει εξαγγείλει ο πρωθυπουργός για τη δικαιοσύνη, σε μια προσπάθεια βαθύτατου εκσυγχρονισμού και τεχνολογικής της αναβάθμισης.

Η νέα Πρόεδρος του Αρείου Πάγου με μακρά και επιτυχημένη δικαστική πορεία, έχει χειριστεί σημαντικές υποθέσεις σε όλα τα στάδια της δικαστικής της διαδρομής, ενώ διακρίθηκε ως ανακρίτρια (μαζί με την Μαρία Δημητροπούλου) στην πολύκροτη υπόθεση της ΧΑ, με εισαγγελέα τότε τον επίτιμο σήμερα εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ισίδωρο Ντογιάκο.

Η Ιωάννα Κλάπα επίσης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, μαζί και με άλλους ανώτατους δικαστικούς,ως μέλος του Α1 Τμήματος του ανωτάτου δικαστηρίου για την απαγόρευση συμμετοχής στις εκλογές του έγκλειστου πρώην βουλευτή της ΧΑ Ηλία Κασιδιάρη.

Η νέα πρόεδρος διακρίνεται για την αποφασιστικότητα της, την εργατικότητα της και εν γένει την υπηρεσιακή της επάρκεια.

Σε ό,τι αφορά τη νέα εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, η οποία σάρωσε κατά την πρόσφατη ακρόαση ανώτατων εισαγγελικών λειτουργών στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας (συγκέντρωσε ρεκόρ ψήφων, 21 συνολικά καθώς ψηφίστηκε και από κόμματα της αντιπολίτευσης) πρόκειται για εισαγγελική λειτουργό με υψηλό κύρος, νομομάθεια, σύνεση και υπηρεσιακή επάρκεια.

Διετέλεσε σε κρίσιμα πόστα, κατά καιρούς, με σημαντικότερο εκείνο της εισαγγελέως της ΕΥΠ επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ αλλά και στη συνέχεια για ένα διάστημα και επί κυβερνήσεως Νέας Δημοκρατίας. Επίσης κατά καιρούς και ως αντεισαγγελέας του ανωτάτου δικαστηρίου έχει χειριστεί ευαίσθητα θέματα, όπως θέματα ανηλίκων και παραβατικότητας σε κρίσιμους τομείς. Διακρίνεται για την αποτελεσματικότητα της, παρά το χαμηλό προφίλ που διαθέτει.

Η κυβέρνηση οδηγήθηκε στην επιλογή των Αδειλίνη – Κλάπα καθώς αποφάσισε να μην επιλέξει ηγεσία στο ανώτατο δικαστήριο για ένα μόνον χρόνο, αποκλείοντας έτσι από την επιλογή άξιους, ικανούς και σημαντικούς δικαστικούς όπως ο Νικόλαος Πιπιλίγκας και ο Γεώργιος Χριστοδούλου που είναι αντιπρόεδροι σήμερα στον Αρειο Πάγο, αλλά συνταξιοδοτούνται τον Ιούνιο του 2024.

Σε ό,τι αφορά την επιλογή νέων αντιπροέδρων στον Αρειο Πάγο η κυβέρνηση προχώρησε και εδώ σε αξιοκρατικές επιλογές ικανότατων δικαστικών λειτουργών ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζει η Μαρία Λεπενιώτη, δικαστικός με κύρος, επάρκεια, εξαιρετικά στοιβαρή και ικανή.

Η Μαρία Λεπενιώτη πέραν της επιτυχημένης δικαστικής διαδρομής, υπήρξε η εμβληματική πρόεδρος στη δίκη της ΧΑ κρατώντας με μαεστρία το τιμόνι της διαδικασίας για πέντε και πλέον χρόνια (τόσο κράτησε η δίκη) ενώ με την εμπειρία της σφράγισε την ιστορική απόφαση καταδίκης της ΧΑ ως εγκληματικής οργάνωσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η απόφαση αυτή ελήφθη κατά πλειοψηφία με μόλις 9 ψήφους κατά.

Η απόφαση αναμένεται να καθαρογραφεί τις επόμενες μέρες και να δώσει οριστική λύση στο ζήτημα των ανακοπών από τους δικηγόρους των δανειοληπτών, οι οποίοι αμφισβητούν τη δυνατότητα των servicers να εκπροσωπούν τα funds στα δικαστήρια.

Η συζήτηση

Το θέμα συζητήθηκε στις 26 Ιανουαρίου στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, όπου δικηγορικοί σύλλογοι, επιμελητήρια, καταναλωτικές οργανώσεις και άλλοι φορείς υποστήριξαν ότι οι servicers δεν μπορούν να λειτουργούν ως διάδικοι των επενδυτών, καθώς αυτό δεν προβλέπεται στη νομοθεσία του 2003, στη βάση της οποίας έγιναν οι τιτλοποιήσεις. Από την πλευρά τους, οι νομικοί εκπρόσωποι των Eurobank και doValue, για υπόθεση των οποίων συνεδρίασε το δικαστήριο, υπογράμμισαν ότι ο νόμος του 2015 που διέπει τη λειτουργία του κλάδου, ορίζει την υποχρεωτική διαμεσολάβηση των διαχειριστών.

Σημείωσαν δε πως αυτό προβλέφθηκε για την προστασία των οφειλετών, ώστε να μη διαπραγματεύονται απευθείας με τα funds, αλλά με εταιρείες που είναι υποχρεωμένες να ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες. «Σημασία δεν έχει πώς ένα δάνειο αποενοποιήθηκε, με απευθείας πώληση ή μέσω τιτλοποίησης, αλλά ποιος θα είναι αυτός που θα το διαχειριστεί» τόνισαν σχετικά.

Ειδικότερα, με την πρόσφατη απόφασή του ο Άρειος Πάγος απέρριψε την πρόσθετη παρέμβαση από εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις ως απαράδεκτη, καθώς έκρινε ότι δεν έχει την κατάλληλη νομιμοποίηση.

Όπως αναφέρει η ΑΠ 822/2022, η εταιρεία διαχείρισης δεν μπορεί να επιδιώξει την εκπλήρωση της ένδικης απαίτησης στο όνομα και για λογαριασμό της εταιρείας που κατέστη δικαιούχος της απαίτησης με εκχώρηση.

Το κενό στο νόμο

Σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο, ο νόμος 3156/2003 για τις τιτλοποιήσεις δεν απονέμει στην εταιρεία διαχείρισης την ιδιότητα του κατ’ εξαίρεση νομιμοποιούμενου διαδίκου, όπως αντιθέτως ισχύει στον νόμο για τα κόκκινα δάνεια (4354/2015).

Όπως επισημαίνει στην απόφασή του το ανώτατο δικαστήριο, οι διατάξεις του Ν. 4354/2015 για την κατ’ εξαίρεση νομιμοποίηση (ως μη δικαιούχων διαδίκων) των εταιρειών διαχείρισης δανείων δεν μπορούν να εφαρμοστούν αναλογικώς και επί των εταιρειών διαχείρισης του Ν. 3165/2003, διότι η εταιρεία διαχείρισης του άρθρου 10 Ν. 3156/2003 αναλαμβάνει με σύμβαση εντολής τη διαχείριση των αποκτώμενων απαιτήσεων, χωρίς να έχει ορισθεί εκ του νόμου μη δικαιούχος, κατ’ εξαίρεση νομιμοποιούμενος, διάδικος.

«Επομένως, δεν νομιμοποιείται να ενεργεί διαδικαστικές πράξεις για λογαριασμό της εντολέως της εταιρείας, ούτε η μεταξύ τους σύμβαση και η παροχή πληρεξουσιότητας μπορεί να καθιδρύσει κατ’ εξαίρεση νομιμοποίηση» υπογραμμίζει ο Άρειος Πάγος.

Ο κίνδυνος του προγράμματος «Ηρακλής»

Η απόφαση του Αρείου Πάγου επηρεάζει και την πορεία του προγράμματος εγγυήσεων «Ηρακλής», καθώς το «κενό» που μπορεί να υπάρξει υπολογίζεται στα 20 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, κινδυνεύουν τα senior bonds των τραπεζών, καθώς αν χάσουν την αξία τους θα δημιουργηθεί ένα ακόμα «κενό», που υπολογίζεται στα 15 δισ. ευρώ, με τις συνολικές επιπτώσεις της απόφασης του Αρείου Πάγου να φτάνουν στα 35 δισ. ευρώ.

Σαθρές βάσεις για τα κόκκινα δάνεια

Μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου υπάρχει προβληματισμός γύρω από το ζήτημα των «κόκκινων δανείων», καθώς οι τράπεζες και τα funds κινδυνεύουν να χάσουν το «όπλο» του πλειστηριασμού.

Το πρόβλημα αυτό, έχει προκαλέσει πονοκέφαλο τόσο στον τραπεζικό κλάδο και τους servicers, όσο και στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, που αναζητούν την κατάλληλη δυνατή νομική φόρμουλα ώστε να ξεπεραστούν τα «εμπόδια» που έβαλε η απόφαση του Αρείου Πάγου.

Το υπουργικό Συμβούλιο διά περιφοράς προήγαγε στην θέση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, τον μέχρι σήμερα αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ισίδωρος Ντογιάκος , όπως επίσης προήγαγε σε πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας την αντιπρόεδρος και ΣτΕ Ευαγγελία Νίκα.

Ο κ. Ντογιάκος θα παραμείνει στην θέση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για ένα χρόνο Στο εισαγγελικό κλάδο εισήχθη τον Σεπτέμβριο του 1983 και προήχθη στον βαθμό του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου τον Σεπτέμβριο του 2018. Στην εισαγγελική επετηρίδα είναι 8ος και στην διάσκεψη των προέδρων της Βουλής ήταν πρώτη επιλογή.

Η κυρία Νίκα η οποία είναι σήμερα πρόεδρος του Γ΄ Τμήματος του ΣτΕ, θα παραμείνει στην θέση της προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας για δύο έτη. Στο δικαστικό σώμα εισήλθε το 1984 και στην θέση του αντιπροέδρου προήχθη το Δεκέμβριο του 2019. Κατέχει την 4η θέση στην επετηρίδα και κατά την στην διάσκεψη των προέδρων της Βουλής ήταν πρώτη στις επιλογές των βουλευτών.