Σε ποσοστό 43%, οι ερωτηθέντες απάντησαν ότι αισθάνονται άγχος ή αβεβαιότητα για τα οικονομικά τους, ενώ ένα 11% παραδέχθηκε ότι δυσκολεύεται να σημειώσει πρόοδο, παρά τις προσπάθειές του, γεγονός που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν πολλά νοικοκυριά εν όψει του νέου έτους.

Από την άλλη πλευρά, από το 40% που παραμένει αισιόδοξο, η πλειοψηφία λαμβάνει μέτρα για να ενισχύσει το οικονομικό τους μέλλον: το 17% σκοπεύει να διαχειριστεί ενεργά τα χρήματά του μέσω αποταμιεύσεων και επενδύσεων, ενώ ένα επιπλέον 15% θα επικεντρωθεί στην προσωπική ανάπτυξη, όπως η αναζήτηση εργασίας ή η αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους, για να βελτιώσουν τις προοπτικές κέρδους.

Όταν ρωτήθηκαν σχετικά με το τι θα βοηθούσε περισσότερο στη βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης το 2026, οι Έλληνες ανέφεραν πρώτα τη νοοτροπία και τις δεξιότητες και όχι εξωτερικούς παράγοντες. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες αναγνωρίζουν την αυτοπειθαρχία ως το πιο ισχυρό εργαλείο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αποφυγής υπερβολικών δαπανών και της προσήλωσης στους οικονομικούς στόχους. Σχεδόν 1 στους 5 τονίζει την ανάγκη για ισχυρότερη οικονομική εκπαίδευση, ώστε να διαχειρίζονται καλύτερα τα οικονομικά τους, ενώ το 18% δηλώνει ότι μια εύχρηστη εφαρμογή διαχείρισης οικονομικών θα τους βοηθούσε να παρακολουθούν τις δαπάνες τους, να αποταμιεύουν και να επενδύουν πιο αποτελεσματικά. Είναι ενδιαφέρον ότι ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό των ερωτηθέντων αναφέρεται επίσης στις σύγχρονες προκλήσεις και λύσεις: το 10% δηλώνει ότι η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα τους βοηθούσε να μειώσουν τις περιττές δαπάνες, ενώ το 15% θα βασιζόταν σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να σχεδιάζουν και να διαχειρίζονται τα οικονομικά τους με πιο έξυπνο τρόπο.

«Τα προσωπικά κίνητρα και η αυτοπειθαρχία παραμένουν οι πιο ισχυροί παράγοντες της οικονομικής προόδου, αλλά η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει ισχυρό σύμμαχο για να μετατραπούν οι σωστές προθέσεις σε ουσιαστικά αποτελέσματα», δήλωσε ο Ignacio Zunzunegui, επικεφαλής ανάπτυξης της Revolut για τη Νότια Ευρώπη. «Η εφαρμογή Revolut συγκεντρώνει ένα ευρύ φάσμα εργαλείων διαχείρισης χρημάτων, από αναλύσεις δαπανών και λειτουργίες προϋπολογισμού έως λύσεις αποταμίευσης και επενδύσεων, που έχουν σχεδιαστεί για να βοηθούν τους χρήστες να κατανοήσουν καλύτερα πώς αξιοποιούνται τα χρήματά τους και πώς μπορούν να τα αυξήσουν, με απλούς και ξεκάθαρους τρόπους».

Σχεδόν 8 στους 10 Έλληνες θα χρειαστεί να μειώσουν τα έξοδά τους (με υποχωρήσεις)

Η οικονομική ευχέρεια παραμένει βασικό μέλημα για πολλούς Έλληνες όσον αφορά το 2026, με τους περισσότερους να υπολογίζουν σε περικοπές ορισμένων δαπανών προκειμένου να καλύψουν βασικά μηνιαία έξοδα, όπως στέγαση, λογαριασμοί και είδη διατροφής. Το 36% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα μειώσει τις δαπάνες σε είδη ένδυσης, ενώ το 31% προβλέπει περικοπές σε μη βασικές δαπάνες, όπως ταξίδια, προϊόντα ομορφιάς και προαιρετικές αγορές. Το 30% αναμένει να αγοράσει φθηνότερα είδη διατροφής και, το πιο ανησυχητικό, το 13% δηλώνει ότι ενδέχεται να χρειαστεί να μειώσει τις δαπάνες στον τομέα της υγείας.

Παρά την πίεση αυτή, πολλοί Έλληνες εξακολουθούν να θεωρούν ως «απαράβατους» ορισμένους τομείς δαπανών, τους οποίους δεν είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν: το 21% δηλώνει ότι θα μειώσει τις δαπάνες σε όλους τους τομείς εκτός από τις δαπάνες για τα παιδιά του, το 15% θα διατηρήσει τις δαπάνες για ταξίδια και το 12% δεν είναι διατεθειμένο να μειώσει τις δαπάνες σε εστιατόρια/φαγητό.

Συνολικά, ενώ το 20% πιστεύει ότι μπορεί να διαχειριστεί τα οικονομικά του με κάποια υποτυπώδη προσπάθεια, μόνο το 3% αισθάνεται σίγουρο ότι θα μπορεί να ανταπεξέλθει οικονομικά σε όλα όσα χρειάζεται και στα οποία στοχεύει, κατά το 2026.

Οι Έλληνες ταξιδιώτες φαίνεται να προτιμούν κυρίως τους προορισμούς εντός Ευρώπης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Visa πάνω από το 80% των συνολικών διασυνοριακών δαπανών πραγματοποιούνται εντός του ΕΟΧ ενώ οι πέντε προορισμοί που επισκέπτονται συχνότερα οι Έλληνες είναι: Ιταλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Τουρκία. Όσον αφορά τους προορισμούς με τη μεγαλύτερη αύξηση ταξιδιωτών κατά το εννιάμηνο (Ιανουάριος - Σεπτέμβριος 2025), η Αίγυπτος κατέγραψε πάνω από 80% αύξηση, ενώ η Ιαπωνία περίπου 70%. Ακολουθούν η Αλβανία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σλοβενία.

Τα δεδομένα έδειξαν ότι οι κορυφαίες πέντε κατηγορίες δαπανών για τους Έλληνες ήταν: εστιατόρια, τρόφιμα και παντοπωλεία, καταλύματα, ένδυση και αξεσουάρ και καταστήματα λιανικής. Οι κορυφαίοι πέντε προορισμοί σε σχέση με τις δαπάνες ήταν: Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της Visa, στους πέντε κορυφαίους προορισμούς καταγράφονται διαφοροποιήσεις στην καταναλωτική συμπεριφορά. Στην Ιταλία, το 20% των συνολικών δαπανών κατευθύνεται στην κατηγορία "ένδυση και αξεσουάρ", ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο των υπόλοιπων χωρών (12%). Στη Γερμανία, οι δαπάνες για τρόφιμα και παντοπωλεία ήταν περίπου διπλάσιες σε σχέση με τον μέσο όρο. Στη Γαλλία, οι καταναλωτές ξοδεύουν 3% περισσότερο από τον μέσο όρο στην ψυχαγωγία. Τέλος, στο Ηνωμένο Βασίλειο οι αγορές σε πολυκαταστήματα εμφανίζονται αυξημένες κατά 4% σε σύγκριση με τον μέσο όρο.

Ο Νίκος Πετράκης, Country Manager της Visa στην Ελλάδα, δήλωσε: «Κάθε ταξίδι πρέπει να είναι απλό: ένα tap της κάρτας, ένα αξιόπιστο δίκτυο, παντού. Καθώς οι Έλληνες εξερευνούν περισσότερους προορισμούς, επενδύουμε μαζί με τράπεζες και εμπόρους για να φέρουμε σύγχρονες δυνατότητες: από tokenized checkout έως ανέπαφες συναλλαγές, σε κάθε σημείο της διαδρομής, οι πληρωμές να λειτουργούν αθόρυβα στο παρασκήνιο».

Συγκεκριμένα, σχεδόν δύο στους τρεις συμμετέχοντες στην έρευνα (63% το 2025, από 50% πέρσι) δήλωσαν ότι σκοπεύουν να κάνουν αγορές, εκμεταλλευόμενοι τις εκπτώσεις των Black Friday και Cyber Monday, που «πέφτουν» φέτος 28 Νοεμβρίου και 1 Δεκεμβρίου, αντίστοιχα.

Ποιοι θα αγοράσουν περισσότερο αυτή την Black Friday και Cyber Monday

Η ισχυρότερη πρόθεση για αγορές αυτή την περίοδο των Black Friday και Cyber Monday καταγράφεται στην ηλικιακή ομάδα 30-39 (76%), ενώ πριν έναν χρόνο πιο πρόθυμοι για αγορές εμφανίζονταν οι νέοι ηλικίας 18-29 ετών. Αντίθετα, στην ηλικιακή ομάδα 50-64 μόνο το 50% των ερωτηθέντων σκοπεύουν να πραγματοποιήσουν αγορές. Επιδραστικός παράγοντας στη θετική πρόθεση αγοράς φαίνεται να είναι η παρουσία παιδιών στην οικογένεια – και, κυρίως, ανηλίκων (77% πρόθεση αγοράς).

Τι σχεδιάζουν να αγοράσουν οι καταναλωτές
Κυρίως είδη τεχνολογίας και ηλεκτρονικές συσκευές (68% συνολικά, και 77% οι άνδρες), και ρούχα και αξεσουάρ (61% συνολικά, και 68% οι γυναίκες), σκοπεύουν να αγοράσουν οι Έλληνες καταναλωτές. Σε μικρότερο βαθμό, οι αγορές θα κατευθυνθούν σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας και ομορφιάς (32%), είδη σπιτιού και κουζίνας (26%), τρόφιμα και ποτά (11%), αλλά και εμπειρίες (φαγητό έξω, συναυλίες, κ.λπ. – 9%).

Εκπτώσεις και προσφορές… αλλά με επιφυλάξεις
Παρά την ισχυρή πρόθεση για αγορές κατά την περίοδο αυτή, μία σημαντική μερίδα των καταναλωτών εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στις προσφορές την περίοδο των Black Friday και Cyber Monday του 2025. Συγκεκριμένα, 45% αμφισβητούν κατά πόσο οι εκπτώσεις και προσφορές αντιστοιχούν σε πραγματικές μειώσεις τιμών, άποψη που βρίσκει μικρότερη απήχηση στους νέους 18-29 ετών (32%). Συγχρόνως, 30% των ερωτώμενων διαπιστώνουν ότι τα προϊόντα που τούς ενδιαφέρουν, σπάνια περιλαμβάνονται στις προσφορές.

Ενδιαφέρον εντοπίζεται και στο συναισθηματικό υπόβαθρο των καταναλωτών για τις εκπτώσεις στα τέλη Νοεμβρίου και στις αρχές Δεκεμβρίου: 19% των συμμετεχόντων στην έρευνα της EY Ελλάδος δηλώνουν ότι περιμένουν την Black Friday και τη Cyber Monday με ενθουσιασμό, ενώ, στον αντίποδα, 13% αναφέρουν ότι η πίεση για κατανάλωση την περίοδο αυτή, τους κουράζει ή τους αγχώνει.

Παρά τις επιφυλάξεις που διατυπώνονται, πάνω από τέσσερις στους πέντε καταναλωτές του δείγματος (81%) αναφέρουν ότι ανέβαλαν κάποιες αγορές που ήθελαν να πραγματοποιήσουν, μέχρι την περίοδο των Black Friday και Cyber Monday.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο Θάνος Μαύρος, Εταίρος της EY Ελλάδος και Επικεφαλής Τομέα Λιανεμπορίου της EY στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, δήλωσε: «Η αυξημένη πρόθεση των καταναλωτών για αγορές αυτή τη Black Friday και τη Cyber Monday, εφόσον επιβεβαιωθεί στην πράξη, είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική για το λιανεμπόριο. Συγχρόνως όμως, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προβληματιστούν για τις επιφυλάξεις που εκφράζουν σημαντικές μερίδες των καταναλωτών και να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να εδραιώσουν την εμπιστοσύνη του κοινού, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την αξιοπιστία των πρακτικών τους προς όφελος του καταναλωτή».

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, περίπου το 1/5 των Ελλήνων ενηλίκων έχει επενδύσει ή διατηρεί ψηφιακά νομίσματα, ενώ η πλειοψηφία δηλώνει ότι ενδιαφέρεται να γνωρίσει περισσότερα για τα ψηφιακά assets. Η Ελλάδα εμφανίζεται ιδιαίτερα δραστήρια στον χώρο των ψηφιακών πληρωμών και της τεχνολογίας blockchain, με startups και μικρές επιχειρήσεις να πειραματίζονται με εφαρμογές που αξιοποιούν την τεχνολογία αυτή.

Η αυξημένη διάδοση των κρυπτονομισμάτων συνδέεται με τη γενικότερη τάση των Ελλήνων να αναζητούν εναλλακτικές μορφές επένδυσης, ειδικά σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας και χαμηλών αποδόσεων των παραδοσιακών τραπεζικών προϊόντων. Οι πλατφόρμες συναλλαγών και οι ψηφιακές wallets έχουν γίνει καθημερινό εργαλείο για πολλούς, ενώ η ανάγκη για ασφάλεια και ενημέρωση παραμένει υψηλή, δεδομένου του ρίσκου που συνοδεύει τα crypto.

Παρά τις ευκαιρίες, υπάρχουν και προκλήσεις. Η μεταβλητότητα των τιμών, η έλλειψη σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου και οι κίνδυνοι απάτης αποτελούν σημαντικά εμπόδια για νέους επενδυτές. Ωστόσο, η ενημέρωση και η εκπαίδευση γύρω από τα κρυπτονομίσματα αυξάνεται, με σεμινάρια, webinars και ειδικά άρθρα να προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα γνώσης και εμπιστοσύνης.

Σημαντικό ρόλο παίζει η γενιά των νέων, που βλέπει τα ψηφιακά νομίσματα όχι μόνο ως επενδυτικό εργαλείο αλλά και ως μέρος της καθημερινής ψηφιακής κουλτούρας. Από online αγορές μέχρι διεθνείς μεταφορές χρημάτων, η χρήση των κρυπτονομισμάτων ενσωματώνεται σταδιακά στην καθημερινή ζωή, δημιουργώντας μια νέα τάξη ψηφιακών καταναλωτών και επενδυτών.

Η σχέση των Ελλήνων με τα κρυπτονομίσματα αποδεικνύει ότι η χώρα δεν μένει πίσω στις παγκόσμιες τάσεις της ψηφιακής οικονομίας. Παρά τις προκλήσεις, η ανάπτυξη της αγοράς και η αυξημένη συμμετοχή των πολιτών δημιουργούν τις βάσεις για ένα δυναμικό και συνεχώς εξελισσόμενο οικοσύστημα ψηφιακών χρημάτων στην Ελλάδα, προσφέροντας ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις που απαιτούν σοφία και ενημέρωση για ασφαλείς αποφάσεις.

Αυτό καταδεικνύει έρευνα της Revolut, που διεξήχθη σε δείγμα 1.000 ατόμων στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, 41% των συμμετεχόντων έχει ξεχωριστό ταμείο για διακοπές, ενώ 37% δεν αποταμιεύει από πριν, αλλά βρίσκει τους πόρους όταν προκύψει ανάγκη. Ηλικιακά, οι πιο συνεπείς είναι οι 25-34 ετών, με πάνω από τους μισούς να αποταμιεύουν συστηματικά για τα ταξίδια τους.

Αυθορμητισμός αντί προβολής

Οι Έλληνες γενικά δείχνουν εγκράτεια στα έξοδα. Το 38% δηλώνει ότι δεν θα υπερέβαινε ποτέ τον προϋπολογισμό του για διακοπές, ενώ 30% λέει πως το απέφυγε τελευταία στιγμή. Όταν συμβαίνει υπέρβαση, η κύρια αιτία είναι η ανάγκη να «ζήσουν τη στιγμή», όπως απάντησε το 27%. Το φαινόμενο αυτό είναι εντονότερο στη Generation Z, όπου σχεδόν οι μισοί το αναφέρουν ως βασικό κίνητρο.

Παρά την ευρέως διαδεδομένη εντύπωση ότι τα social media επηρεάζουν τη γενιά αυτή, μόνο 3% των ερωτηθέντων παραδέχεται πως υπερέβη τον προϋπολογισμό για λόγους προβολής. Αντίστοιχα, μόλις 4% δήλωσε ότι ένιωσε πίεση να ακολουθήσει τις διακοπές των φίλων του.

Το κόστος πρωταγωνιστεί

Για σχεδόν τους μισούς Έλληνες, ο καθοριστικός παράγοντας επιλογής διακοπών είναι το συνολικό κόστος, με τη φθηνή μεταφορά και διαμονή να είναι προτεραιότητα, όπως σημειώνει η Revolut με αφορμή την κυκλοφορία του Travel Mode, ενός νέου εργαλείου εντός της εφαρμογής. Η γνώμη της οικογένειας και των φίλων παραμένει επίσης καθοριστική (36%), ενώ η αναζήτηση πληροφοριών γίνεται κυρίως από ταξιδιωτικά blogs (25%) και οδηγούς (20%). Παρά την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης, μόνο 8% αξιοποιεί AI για να οργανώσει τις διακοπές του.

Ο Ignacio Zunzunegui, επικεφαλής Ανάπτυξης της Revolut για τη Νότια Ευρώπη, ανέφερε:
«Οι καλοκαιρινές διακοπές είναι για πολλούς ένα είδος πολυτέλειας, όμως δεν θα πρέπει να υπονομεύουν την οικονομική μας σταθερότητα. Η επιθυμία να ζήσουμε το τώρα είναι κατανοητή, αλλά χρειάζεται ισορροπία. Η σταδιακή αποταμίευση και τα έξυπνα εργαλεία, όπως η εφαρμογή μας, μπορούν να βοηθήσουν τους ταξιδιώτες να αποφύγουν μελλοντικά προβλήματα και να απολαύσουν τις διακοπές τους χωρίς οικονομικό άγχος.»

Αυτά προκύπτουν από δημοσκοπική έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ για την ποιότητα της εργασίας στην Ελλάδα, που δίνει σήμερα στη δημοσιότητα.

με τα ευρήματα της έρευνας, ένας στους δύο συμμετέχοντες δήλωσε ότι η εργασία του απαιτεί σημαντική σωματική καταπόνηση από επαναλαμβανόμενες κινήσεις, ορθοστασία, άρση βαριών αντικειμένων και παραμονή αρκετής ώρας σε πολύ ζεστό ή κρύο περιβάλλον.

«Γενικό το πρόβλημα ποιότητας της εργασίας στην Ελλάδα»

«Τα ευρήματα αναφορικά με τις επιπτώσεις του φυσικού περιβάλλοντος της εργασίας στην υγεία των εργαζομένων επιβεβαιώνουν την ανάγκη χάραξης πολιτικής για την αντιμετώπιση πολλών ζητημάτων στον τομέα των συνθηκών εργασίας», σημειώνεται στα συμπεράσματα της έρευνας.

«Η έρευνά μας παρέχει δεδομένα που αποτυπώνουν το γενικό πρόβλημα της ποιότητας της εργασίας στην Ελλάδα, αφού είναι πολύ υψηλό το ποσοστό των εργαζομένων που νιώθει ότι το φυσικό περιβάλλον της εργασίας του επηρεάζει αρνητικά την υγεία του».

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, τα ευρήματα δείχνουν επίσης την παγίωση ανισοτήτων μεταξύ των φύλων και ομάδων διαφορετικού επιπέδου εκπαίδευσης ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του εργασιακού περιβάλλοντος. Τα κλαδικά ευρήματα και εκείνα που αφορούν το μέγεθος των επιχειρήσεων αποτυπώνουν την αρνητική επίδραση του φυσικού περιβάλλοντος της εργασίας στην υγεία των εργαζομένων αναδεικνύοντας το πρόβλημα της παραγωγικής διάρθρωσης και της βιωσιμότητας του αναπτυξιακού υποδείγματος και την ανάγκη παραγωγικής και επιχειρησιακής αναδιάρθρωσης.

Έμφυλη διάσταση

Εξετάζοντας την Έμφυλη διάσταση των ίδιων ερωτημάτων, αξιοσημείωτο είναι το εύρημα ότι το ποσοστό των γυναικών που αντιμετωπίζουν εργασιακές συνθήκες σημαντικής σωματικής καταπόνησης είναι υψηλότερο από το αντίστοιχο των ανδρών.

Πιο συγκεκριμένα, το 46% των ανδρών του δείγματος και το 50% των γυναικών δήλωσαν πως η εργασία τους απαιτούσε σημαντική σωματική καταπόνηση, ενώ πολύ υψηλό είναι το ποσοστό των ανδρών και των γυναικών (72% και 76% αντίστοιχα) που πάντα ή συχνά επιστρέφει από την εργασία του εξαντλημένο. Παράλληλα, το 63% των ανδρών και το 58% των γυναικών θεωρούν πως η εργασία τους έχει επηρεάσει τη σωματική τους υγεία.

Ηλικιακή ομάδα

Η σωματική καταπόνηση στην εργασία είναι υψηλή σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Θετική ήταν η απάντηση του 48% των ηλικιακών ομάδων 17-34 ετών και 35-54 ετών και του 44% της ηλικιακής ομάδας 55+ ετών. Πολύ υψηλό (77%) είναι το ποσοστό των ερωτηθέντων ηλικίας 35-54 ετών που επιστρέφει πάντα ή συχνά από την εργασία του νιώθοντας πραγματική εξάντληση, ενώ την ίδια απάντηση έδωσε το68% του ερωτηθέντων του δείγματος ηλικίας 17-34 ετών και το 69% ηλικίας 55+ ετών.

Επίπεδο εκπαίδευσης

Η σωματική καταπόνηση κατά τη διάρκεια της εργασίας, η σωματική εξάντληση και γενικά οι επιπτώσεις της εργασίας στην υγεία των εργαζομένων διαφοροποιούνται σημαντικά ανά επίπεδο εκπαίδευσης.

Παράλληλα, ένα πολύ υψηλό ποσοστό (83%) των ερωτηθέντων με τεχνική και επαγγελματική κατάρτιση δήλωσε πως συχνά ή πάντα επιστρέφει από τη δουλειά νιώθοντας σωματική εξάντληση. Παρόμοια στο ίδιο ερώτημα απάντησε το 75% εκείνων που διέθεταν απολυτήριο λυκείου και το 74% όσων είχαν ολοκληρώσει έως και το γυμνάσιο. Αξιοσημείωτο είναι ότι αντίστοιχη απάντηση στο ίδιο ερώτημα έδωσε το 61% όσων είχαν πτυχίο ΤΕΙ/ΑΕΙ και το 64% εκείνων που κατείχαν δίπλωμα μεταπτυχιακού ή διδακτορικού επιπέδου.

Είναι σημαντικό επίσης πως ένα υψηλό ποσοστό από όλα τα εκπαιδευτικά επίπεδα του δείγματος θεωρούσε πως η εργασία του είχε επηρεάσει τη σωματική του υγεία. Ειδικότερα, στο σχετικό ερώτημα θετική ήταν η απάντηση του 72% του ερωτηθέντων με τεχνική και επαγγελματική κατάρτιση, του 61% των αποφοίτων λυκείου, του 57% με εκπαίδευση από το δημοτικό έως και το γυμνάσιο, του 57% εκείνων με δίπλωμα ΤΕΙ/ΑΕΙ και του 58% των κατόχων μεταπτυχιακού ή διδακτορικού διπλώματος.

Επίπεδο εισοδήματος

Το φυσικό περιβάλλον της εργασίας και ειδικότερα η σωματική καταπόνηση και εξάντληση από την εργασία και οι αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική υγεία των εργαζομένων σχετίζονται και με το επίπεδο του εισοδήματος.

Σημαντική σωματική καταπόνηση κατά την εργασία δήλωσε το 56% του ερωτηθέντων με εισόδημα έως 7.000 ευρώ και το 53% με εισόδημα από7.001 έως 16.000 ευρώ. Στις εισοδηματικές αυτές κατηγορίες, που προφανώς ανήκουν επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης ή/και μερικής απασχόλησης, οι εργαζόμενοι φαίνεται ότι πιθανά βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν συνδυασμό προβλημάτων που αφορούν τη σωματική και την ψυχική τους υγείας αλλά και τη διασφάλιση ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης. Η σχετική εικόνα βελτιώνεται στους εργαζομένους με υψηλότερα εισοδήματα, καθώς σε συνθήκες σημαντικής σωματικής καταπόνησης δήλωσε πως εργάζεται το 23% του δείγματος με εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ και το 37% με εισόδημα από 16.001 έως 30.000 ευρώ.

Παρόλο που η σωματική καταπόνηση κατά την εργασία διαφοροποιείται σημαντικά ανά επίπεδο εισοδήματος, εντούτοις ένα σημαντικά υψηλό ποσοστό των ερωτηθέντων από όλα τα εισοδηματικά επίπεδα δήλωσε πως επιστρέφει πάντα ή συχνά από την εργασία του νιώθοντας πραγματική εξάντληση.

Ειδικότερα, αυτή την απάντηση στο σχετικό ερώτημα έδωσε το 77% του ερωτηθέντων με εισόδημα έως7.000 ευρώ, το 76% με εισόδημα από 7.001 έως 16.000 ευρώ, το 71% όσων είχαν εισόδημα από 16.000 έως 30.000 ευρώ και το 64% με εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ, αντανακλώντας, πιθανά, την υψηλή εντατικοποίηση της εργασίας στην ελληνική οικονομία.

Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και από τις απαντήσεις των ερωτηθέντων στο ερώτημα εάν η εργασία τους έχει επηρεάσει τη σωματική τους υγεία. Θετικά αποκρίθηκε το 66% των ερωτηθέντων με εισόδημα έως 7.000 ευρώ και το 65% με εισόδημα από 7.001 έως 16.000 ευρώ. Στα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια, από 16.001 έως 30.000 ευρώ και πάνω από 30.000 ευρώ, τα ποσοστά ήταν 60% και 52% αντίστοιχα.

Κλάδοι

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αξιολόγηση της επίδρασης του φυσικού περιβάλλοντος της εργασίας στην υγεία των εργαζομένων έχει η διερεύνηση του κλάδου δραστηριότητας, του μεγέθους και της νομικής μορφής των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα όπου απασχολούνταν οι ερωτώμενοι, καθώς συσχετίζει το φυσικό περιβάλλον και την ποιότητας της εργασίας με τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά του αναπτυξιακού υποδείγματος της χώρας μας.

Στο ερώτημα εάν η εργασία τους απαιτεί σημαντική σωματική καταπόνηση απάντησε θετικά το 64% εκείνων που απασχολούνταν την περίοδο της έρευνας σε δραστηριότητες παροχής καταλύματος και υπηρεσιών εστίασης, το 56% εκείνων που απασχολούνταν στις μεταφορές και το 55% όσων εργάζονταν στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, καθώς και στην επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων.

Αντίστοιχη ήταν και η απάντηση του 43% των ερωτηθέντων του δείγματος που εργάζονταν στις κατασκευές και στη μεταποίηση, του 42% εκείνων που η εργασία τους αφορούσε δραστηριότητες για την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα και του 29% εκείνων που εργάζονταν στην εκπαίδευση.

Παράλληλα, σημαντική σωματική καταπόνηση κατά την εργασία του δήλωσε πως υφίστατο την περίοδο της έρευνας το 18% όσων εργάζονταν σε επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες καθώς και στην ενημέρωση και την επικοινωνία.

Επίσης πολύ υψηλό είναι και το ποσοστό των εργαζομένων σε όλους τους υπό εξέταση κλάδους δραστηριοποίησης οι οποίοι επέστρεφαν από την εργασία τους εξαντλημένοι. Ειδικότερα, πάντα ή συχνά εξαντλημένοι από την εργασία τους δήλωσαν ότι επέστρεφαν την περίοδο της έρευνας το 83% των ερωτηθέντων που εργάζονταν στους κλάδους της παροχής υπηρεσιών καταλύματος και της εστίασης, το 76% εκείνων που εργάζονταν στο χονδρικό/λιανικό εμπόριο και στις επισκευές μηχανοκίνητων οχημάτων, καθώς και το 76% όσων εργάζονταν στον κλάδο των μεταφορών και της αποθήκευσης. Επίσης, πραγματική εξάντληση μετά τη εργασία ένιωθε πάντα ή συχνά το 72% των εργαζομένων στις κατασκευές, το 72% των εργαζομένων στην εκπαίδευση και το 70%εκείνων που εργάζονταν στη μεταποίηση. Αντίστοιχη ήταν η απάντηση του 66% των εργαζομένων που δραστηριοποιούνταν στους τομείς της ανθρώπινης υγείας και της κοινωνικής μέριμνας, του 63% όσων εργάζονταν στον τομέα της ενημέρωσης και της επικοινωνίας και του 61% των εργαζομένων σε επιχειρήσεις στον τομέα των επιστημονικών και των τεχνικών δραστηριοτήτων.

Αναφορικά με τη σύνδεση της φύσης της εργασίας με τη σωματική υγεία, τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εργαζόμενοι στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο καθώς και στην επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων σε ποσοστό 67% δήλωσαν πως η φύση της εργασίας τους έχει επηρεάσει τη σωματική τους υγεία. Αντίστοιχη ήταν και η απάντηση του 66% των ερωτηθέντων που εργάζονταν στις μεταφορές και στην αποθήκευση, του 64% όσων εργάζονταν στις κατασκευές, του 63% εκείνων που εργάζονταν σε υπηρεσίες παροχής καταλύματος και στην εστίαση, του 59% όσων εργάζονταν σε επιχειρήσεις που σχετίζονταν με επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, του 56% εκείνων που εργάζονταν σε επιχειρήσεις τον τομέα της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας, και του 56% των εργαζομένων στην ενημέρωση και την επικοινωνία.

Ανά μέγεθος επιχείρησης (αριθμός απασχολουμένων)

Η αναπτυξιακή διάσταση της παραπάνω κλαδικής εικόνας των συνθηκών εργασίας και της επίδρασής τους στην υγεία των εργαζομένων αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν διερευνώνται τα ίδια ερωτήματα σε επίπεδο μεγέθους των επιχειρήσεων. Το 57% των εργαζομένων που δήλωσαν σωματική καταπόνηση κατά την εργασία τους εργαζόταν σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 1έως 9 άτομα. Σημαντική σωματική καταπόνηση κατά την εργασία δήλωσε και το 48%του δείγματος που εργαζόταν σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 10 έως 49 άτομα. Αξιοσημείωτο είναι το εύρημα ότι στις επιχειρήσεις που απασχολούσαν 50 έως 250 άτομα το ποσοστό των εργαζομένων που δήλωσαν σωματική καταπόνηση κατά την εργασία τους μειώνεται στο 39%, ενώ αυξάνεται στο 44% στις επιχειρήσεις με απασχολουμένους άνω των 250 ατόμων.

Σε αντίθεση με τη σωματική καταπόνηση κατά την εργασία, που βάσει των απαντήσεων του δείγματος συνδέεται περισσότερο με την εργασία σε μικρότερες επιχειρήσεις, πραγματική σωματική εξάντληση μετά την εργασία ένιωθε το 80% των ερωτηθέντων που εργάζονταν σε μεγάλες επιχειρήσεις με απασχολουμένους άνωτων 250 ατόμων, το 75% εκείνων που εργάζονταν σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 10 έως 50 άτομα και το 73% των εργαζομένων σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 1έως 10 άτομα. Σχετικά χαμηλότερο (69%) ήταν το ποσοστό των ερωτηθέντων που εργάζονταν σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 50 έως 250 άτομα και ένιωθαν σωματική εξάντληση μετά την εργασία.

Στο ερώτημα κατά πόσο η φύση της εργασίας σας έχει επηρεάσει τη σωματική σας υγεία θετικά απάντησε το 67% των εργαζομένων σε πολύ μεγάλες επιχειρήσεις με πάνω από 250 εργαζομένους, το 63% όσων εργάζονταν σε επιχειρήσεις με 10 έως 49 εργαζομένους, το 61% εκείνων που εργάζονταν σε επιχειρήσεις που απασχολούσαν 50 έως 250 άτομα και το 57% όσων απασχολούνταν σε μικρές επιχειρήσεις με 1 έως 9 εργαζομένους.

Ανά νομική μορφή επιχειρήσεων

Συνδέοντας τις απαντήσεις των ερωτηθέντων της έρευνας με τη νομική μορφή των επιχειρήσεων στις οποίες εργάζονταν, διαπιστώνουμε ότι σημαντική σωματική καταπόνηση κατά την εργασία τους υφίσταντο το 54% εκείνων που εργάζονταν σε ατομικές/ΟΕ/ΕΕ/ΙΚΕ επιχειρήσεις, το 41% των ερωτηθέντων που εργάζονταν σε ΑΕ/ΕΠΕ και το 37% όσων εργάζονταν σε επιχειρήσεις άλλης νομικής μορφής.

Παράλληλα, από εκείνους που εργάζονταν σε επιχειρήσεις ατομικές/ΟΕ/ΕΕ/ΙΚΕ το75% δήλωσε ότι μετά την εργασία ένιωθε πάντα ή συχνά πραγματική σωματική εξάντληση, ενώ το 59% πως η φύση της εργασίας του είχε επηρεάσει τη σωματική του υγεία. Tο 72% εκείνων που εργάζονταν σε ΑΕ/ΕΠΕ ένιωθαν πάντα ή συχνά σωματική εξάντληση μετά την εργασία τους, ενώ το 61% θεωρούσε πως η φύση της εργασίας του είχε επηρεάσει τη σωματική του υγεία. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τους ερωτηθέντες που εργάζονταν σε επιχειρήσεις άλλης νομικής μορφής ήταν 70% και 63%.

Η έρευνα

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα 20 Οκτωβρίου-23 Νοεμβρίου 2023 από τη δημοσκοπική Eταιρεία Ερευνών Κοινής Γνώμης και Εφαρμογών Prorata. Ο πληθυσμός-στόχος της έρευνας ήταν οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα. H πλειονότητα του δείγματος (61%) ήταν άνδρες, ενώ το 39% γυναίκες. Πάνω από το μισό του δείγματος (56%) ανήκε στην ηλιακή ομάδα 35-56 ετών, ενώ ακολουθούν οι ηλικιακές ομάδες 17-34 ετών και 55+ ετών με ποσοστά 29% και 15% αντίστοιχα.

Όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση, τα στοιχέια επιβεβαιώνουν δυο σημαντικά στοιχεία:
• Πρώτον, ότι, παρά το γεγονός ότι πρέπει να καλύψουμε αρκετή απόσταση ακόμα, ο πλούτος των νοικοκυριών στην Ελλάδα αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς, και ταχύτερους σε σχέση με ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ειδικότερα, για την τριετία 2022 – 2024 η σωρευτική ποσοστιαία αύξηση του στην Ελλάδα (28,5%) είναι η μεγαλύτερη ανάμεσα στις χώρες της ευρωζώνης.
• Και δεύτερον, ότι η κατανομή του πλούτου είναι δικαιότερη στην Ελλάδα σε σχέση με την πλειονότητα των άλλων χωρών της ευρωζώνης, αφού τα περιουσιακά στοιχεία, κινητά και ακίνητα, ανήκουν σε περισσότερα νοικοκυριά. Δηλαδή, σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, ο πλούτος στην Ελλάδα συγκεντρώνεται σε περισσότερα χέρια.

Ειδικότερα, από τα στοιχεία της ΕΚΤ, για το δεύτερο τρίμηνο του 2024, προκύπτει ότι:
1. Ο συνολικός καθαρός πλούτος των νοικοκυριών (που περιλαμβάνει καταθέσεις, μετοχές, ομόλογα και ακίνητα, μείον το ιδιωτικό χρέος) στην Ελλάδα έφθασε στο δεύτερο τρίμηνο του 2024 στα 963 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό είναι αυξημένο κατά 28,5% σε σχέση με το 2022 και 40,1% σε σχέση με το 2020.
2. Στην άνοδο αυτή συνέβαλαν όλες οι επιμέρους συνιστώσες, καθώς στο εν λόγω διάστημα αυξήθηκαν σημαντικά ο γενικός δείκτης του Χρηματιστηρίου, οι τιμές των ελληνικών ομολόγων, οι καταθέσεις και η αξία των οικιστικών ακινήτων. Είναι ενδεικτικό ότι – σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που ανακοινώθηκαν χθες – από το 2020 οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 57 δισ. ευρώ, από τα οποία το 56% προέρχεται από τα νοικοκυριά.
3. Είναι, επίσης, σημαντικό να αναφέρουμε ότι η αύξηση του καθαρού πλούτου των ελληνικών νοικοκυριών οφείλεται όχι μόνο στην αύξηση των αξιών αλλά και στη μείωση του χρέους των νοικοκυριών κατά 9,7% σε σχέση με το 2022.
4. Τα ελληνικά νοικοκυριά κατατάσσονται (με βάση τη διάμεσο τιμή) στην 11η θέση μεταξύ 18 χωρών – μελών της ευρωζώνης ως προς την αξία των περιουσιακών στοιχείων που κατέχουν. Έτσι, επιβεβαιώνεται για μια ακόμη φορά ότι δεν ισχύει η συνήθης καταστροφολογία που κατατάσσει τους Έλληνες στην τελευταία θέση της Ευρώπης, καθώς εκτός από τα εισοδήματα (για τα οποία επίσης πρέπει να ανακτηθεί ακόμη αρκετό έδαφος), αυξάνεται και η αξία της περιουσίας των νοικοκυριών. Βελτιώνεται επίσης και η θέση των ελληνικών νοικοκυριών στην σχετική κατάταξη των χωρών της ευρωζώνης.
5. Ο δείκτης ανισότητας όπως μετριέται με τον συντελεστή Gini, είναι σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, ο τέταρτος χαμηλότερος μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης. Τα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα στη χώρα μας κατέχουν το 12% του πλούτου έναντι 5% στην ευρωζώνη, ενώ το πλουσιότερο 10% στην Ελλάδα κατέχει το 45% του πλούτου έναντι 57% στην ευρωζώνη.

Συμπερασματικά, τα στοιχεία για την εξέλιξη του καθαρού πλούτου των νοικοκυριών στην Ελλάδα  επιβεβαιώνουν αφενός την πρόοδο της χώρας την τελευταία πενταετία και την βελτίωση της θέσης της χώρας σε σχέση με τις άλλες χώρες της ευρωζώνης, και αφετέρου την ορθότητα της οικονομικής πολιτικής η οποία αυξάνει την περιουσία των Ελλήνων και εξασφαλίζει την δικαιότερη κατανομή της, καταλήγει η ανακοίνωση.

Όπως σημειώνει η Alpha Bank στο νέο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων, ο πλούτος διακρίνεται σε χρηματοοικονομικό, δηλαδή ρευστά διαθέσιμα και κινητές αξίες (ομόλογα, μετοχές κ.λπ.) και σε μη χρηματοοικονομικό που προσεγγίζεται κατά κύριο λόγο με τις αξίες των ακινήτων, ενώ για τον υπολογισμό του καθαρού πλούτου αφαιρείται το χρέος των νοικοκυριών. Από τις επιμέρους συνιστώσες, ο χρηματοοικονομικός πλούτος κατέγραψε άνοδο κατά 13,7% από τις αρχές του 2022, ο μη χρηματοοικονομικός πλούτος αυξήθηκε κατά περίπου 32%, ενώ, παράλληλα, το ιδιωτικό χρέος μειώθηκε κατά σχεδόν 9%.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα βασικό χαρακτηριστικό της χώρας μας είναι ότι η αναλογία της αξίας του μη χρηματοοικονομικού πλούτου στην αξία του συνολικού πλούτου είναι σταθερά υψηλή, ίση με 68% κατά μέσο όρο την τελευταία δεκαετία.

Οι παράγοντες που προσδιορίζουν την εξέλιξη του πλούτου των ελληνικών νοικοκυριών, την τριετία 2022-2024, μπορούν να διακριθούν ως εξής:

·         Στις τιμές των κινητών αξιών, δηλαδή των μετοχών και των ομολόγων, οι οποίες κινούνται σε γενικές γραμμές ανοδικά. Συγκεκριμένα, ο δείκτης του Χρηματιστηρίου Αθηνών (ΧΑ) έφτασε στο τέλος του προηγούμενου έτους τις 1.470 μονάδες, από 893 στις 31.12.2021.

Παράλληλα, η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου ελληνικού δημοσίου αποκλιμακώθηκε σημαντικά από το φθινόπωρο του 2022 μέχρι τα τέλη του 2024 (κατά 186 μονάδες βάσης), γεγονός που συνεπάγεται την άνοδο της τιμής του.

·         Στην περαιτέρω άνοδο των καταθέσεων των νοικοκυριών στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα από τον Ιανουάριο του 2022 έως και τον Νοέμβριο του 2024 κατά 11,4 δισ. ευρώ.

·         Στην άνοδο του δείκτη τιμών των οικιστικών ακινήτων κατά 11,9% το 2022, 13,8% το 2023 και 9,2% το πρώτο εννεάμηνο του 2024, σε ετήσια βάση.

Πιο αναλυτικά, τα ομόλογα και οι μετοχές αποτελούν τις συνιστώσες του χρηματοοικονομικού πλούτου στις οποίες αποδίδονται σε σημαντικό βαθμό οι μεταβολές του, δεδομένης της υψηλότερης μεταβλητότητας που καταγράφουν σε σύγκριση με άλλα περιουσιακά στοιχεία, όπως οι καταθέσεις. Κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2022, η αυξημένη αβεβαιότητα εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης επηρέασε αρνητικά την απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου και τον δείκτη του Χρηματιστηρίου Αθηνών (Χ.Α). Επιπρόσθετα, οι προσδοκίες για αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εξαιτίας των πληθωριστικών πιέσεων, άσκησαν περαιτέρω αυξητική επίδραση στην απόδοση του δεκαετούς ομολόγου, με παράλληλη μείωση της τιμής του. Ωστόσο, περίπου από τα τέλη Οκτωβρίου του 2022 ξεκίνησε η σταδιακή αποκλιμάκωση της απόδοσης του δεκαετούς ομολόγου (και η αύξηση της τιμής του) και η άνοδος των αξιών των μετοχών στο ελληνικό Χρηματιστήριο. Η πολιτική σταθερότητα που επιδεικνύει η Ελλάδα, οι ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις όπως αντανακλώνται στην επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων, οι υψηλότεροι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης σε σύγκριση με την πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας αποτέλεσαν, μεταξύ άλλων, παράγοντες που συνέβαλαν στην ενίσχυση της αξίας των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων, σημειώνει η Alpha Bank.

Όσον αφορά στον μη χρηματοοικονομικό πλούτο, οι μεταβολές της αξίας του είναι, κυρίως, συνυφασμένες με την πορεία των τιμών των ακινήτων αλλά και με την οικοδομική δραστηριότητα, η οποία βρίσκεται σε ανοδική φάση. Ο δείκτης τιμών οικιστικών ακινήτων ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία από το 2017, έχοντας ανακτήσει σχεδόν εξ ολοκλήρου τις απώλειες που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Αξίζει να αναφερθεί ότι το τρίτο τρίμηνο του 2024 (τελευταία διαθέσιμη παρατήρηση), η τιμή του δείκτη οικιστικών ακινήτων υστερούσε μόλις κατά 1,3% σε σύγκριση με την ανώτατη τιμή του (τρίτο τρίμηνο του 2008). Η μεγάλη αυτή άνοδος των τιμών των ακινήτων έχει συμπαρασύρει προς τα πάνω την αξία του μη χρηματοοικονομικού και κατ’ επέκταση και του συνολικού πλούτου.

Εξετάζοντας την κατάταξη της Ελλάδας μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης αναφορικά με τον καθαρό πλούτο του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού, η Alpha Bank διαπιστώνει ότι από τα 18 κράτη-μέλη της Ευρωζώνης για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για το δεύτερο τρίμηνο του 2024, η Ελλάδα βρίσκεται στην 11η θέση.

Αναφορικά με την κατανομή του πλούτου, η τράπεζα χρησιμοποιεί τον ο συντελεστή αvισότητας του πλούτου (Gini coefficient). Όταν ο συντελεστής Gini λαμβάνει την τιμή 0, αντανακλά την τέλεια ισότητα, όπου όλα τα άτομα έχουν τον ίδιο πλούτο, ενώ όταν είναι ίσος με 1 (ή 100%) συνεπάγεται πλήρη ανισότητα, δηλαδή όλος ο πλούτος συγκεντρώνεται σε ένα άτομο. Με βάση τα στοιχεία του δευτέρου τριμήνου του 2024, ο δείκτης Gini στην Ελλάδα ήταν ο τέταρτος χαμηλότερος μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης, γεγονός που υποδηλώνει ότι στη χώρα μας υπάρχει συγκριτικά μικρότερη ανισότητα πλούτου. Το τελευταίο επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία της ΕΚΤ για το δεύτερο τρίμηνο του 2024, σύμφωνα με τα οποία το «φτωχότερο» (με κριτήριο τον καθαρό πλούτο) 50% στην Ευρωζώνη κατείχε μόλις το 5% του συνολικού καθαρού πλούτου, με το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα να διαμορφώνεται στο 12%. Επιπρόσθετα το «πλουσιότερο» 10% στην Ευρωζώνη κατείχε το 57% του συνολικού καθαρού πλούτου (Ελλάδα: 45%), ενώ το υπόλοιπο 40% στην Ευρωζώνη κατείχε το 38% του συνολικού καθαρού πλούτου (Ελλάδα: 44%).

Παρά το γεγονός ότι το 70% των Ελλήνων περπατά τακτικά, η χρήση ποδηλάτου παραμένει εξαιρετικά χαμηλή στο 10%, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάζει τη συνύπαρξη των διαφόρων χρηστών του οδικού δικτύου. Σχεδόν το 92% των Ελλήνων εκφράζουν ανησυχία για την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων, με συχνές παραβιάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως η μη χρήση των διαβάσεων από πεζούς και η χρήση κινητού από το 81% των οδηγών.

Ειδικότερα, το 26% των οδηγών αυτοκινήτων παραβιάζουν τις λωρίδες ποδηλάτων, θέτοντας σε κίνδυνο τους ποδηλάτες και άλλους ευάλωτους χρήστες του δρόμου, κάτι που επιδεινώνει την αίσθηση ανασφάλειας και δημιουργεί ανάγκη για αυστηρότερη τήρηση των κανόνων και καλύτερη εκπαίδευση της κοινής γνώμης.

• Το 92% των πολιτών ανησυχεί για επικίνδυνη οδήγηση, με το 97% των οδηγών δικύκλων και το 93% των ποδηλατών να εκφράζουν φόβο για την επικίνδυνη συμπεριφορά των άλλων.

• Το 91% των πεζών φοβάται ότι οι οδηγοί δεν σταματούν στις διαβάσεις, ενώ το 88% έχει αντιμετωπίσει ενοχλητική συμπεριφορά από ποδηλάτες και πατίνια.

• Το 67% των οδηγών αυτοκινήτων περνάει με κόκκινο φανάρι, ενώ το 72% των δικύκλων κινούνται ή παρκάρουν σε πεζοδρόμια. Το 49% των οδηγών διπλοπαρκάρει τακτικά, το 35% χρησιμοποιεί τις λωρίδες των λεωφορείων, και το 11% παρκάρει σε θέσεις για ΑμεΑ.

• Το 87% των οδηγών «πολυ-χρηστών » δηλώνουν ότι είναι πιο προσεκτικοί με τους άλλους στον δρόμο.

Αναλυτικά τα συμπεράσματα για Ελλάδα

Η έρευνα για την οδική συμπεριφορά στην Ελλάδα καταδεικνύει σοβαρά ζητήματα σεβασμού και ασφάλειας στο οδικό δίκτυο. Παρά το ότι το 70% των πολιτών περπατά τακτικά, η χρήση ποδηλάτου παραμένει χαμηλή στο 10%,. Η οδική συμπεριφορά στην Ελλάδα προκαλεί έντονη ανησυχία, με υψηλά ποσοστά φόβου και ανασφάλειας μεταξύ όλων των χρηστών του δρόμου. Το 92% των πολιτών ανησυχούν για την επικίνδυνη οδήγηση των άλλων, με το ποσοστό να φτάνει στο 97% για τους οδηγούς μηχανοκίνητων δικύκλων και στο 93% για τους ποδηλάτες. Οι πεζοί, επίσης, αισθάνονται ανασφαλείς, καθώς το 91% φοβάται ότι οι οδηγοί δεν θα σταματήσουν στις διαβάσεις και το 88% έχει βιώσει ενοχλητικές ή επικίνδυνες συμπεριφορές από ποδηλάτες ή χρήστες πατινιών.

Η επιθετική οδήγηση είναι άλλο ένα σοβαρό ζήτημα, με το 94% των οδηγών δικύκλων και το 87% των οδηγών αυτοκινήτων να βιώνουν φόβο λόγω της επιθετικότητας των άλλων. Οι παραβιάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας είναι εκτεταμένες, με το 67% των οδηγών αυτοκινήτων να δηλώνει ότι περνάει με κόκκινο φανάρι, και υψηλά ποσοστά οδηγών μηχανοκίνητων δικύκλων και ποδηλατών να κινούνται ή να παρκάρουν σε πεζοδρόμια, περιορίζοντας τον χώρο των πεζών. Επιπλέον, το φαινόμενο του διπλοπαρκαρίσματος (49%), της κατάληψης λεωφορειολωρίδων (35%) και των θέσεων για άτομα με αναπηρία (11%) αυξάνει τους κινδύνους.

Συγκεκριμένα, το 2023, οι νέοι σε όλη την ΕΕ εγκατέλειψαν το γονικό σπίτι τους κατά μέσο όρο σε ηλικία 26,3 ετών, από 26,4 ετών το 2022.

Περισσότερο από όλους τους Ευρωπαίους αργούν να φύγουν από το σπίτι των γονιών τους οι Κροάτες, οι Σλοβάκοι και οι Έλληνες. Ειδικότερα, ο υψηλότερος μέσος όρος ηλικιών, 30 ετών και άνω, καταγράφηκε στην Κροατία (31,8 ετών), τη Σλοβακία (31), την Ελλάδα (30,6), την Ισπανία (30,4), τη Βουλγαρία και την Ιταλία (30 ετών και οι δύο). Αντίθετα, οι χαμηλότερες μέσες ηλικίες, όλες κάτω των 23 ετών, καταγράφηκαν στη Φινλανδία (21,4 έτη), τη Σουηδία και τη Δανία (και οι δύο 21,8) και την Εσθονία (22,8). Ακολουθούν η Ολλανδία (23,3 έτη), η Γαλλία (23,7) και η Γερμανία (23,9).

Μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, το 2023, το υψηλότερο ποσοστό νέων που ζουν σε υπερπλήρη νοικοκυριά καταγράφηκε στη Ρουμανία (59,4%), τη Βουλγαρία (55,3%) και τη Λετονία (54,8%). Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στη Μάλτα (3,9%), την Κύπρο (4%) και την Ιρλανδία (4,4%).

Στην Ελλάδα, το ποσοστό των νέων που ζούσαν σε υπερπλήρη νοικοκυριά ανήλθε το 2023 στο 46%, έναντι ποσοστού 27,5% για τον συνολικό πληθυσμό.

Ως «υπερπλήρες» ορίζεται το νοικοκυριό που δεν έχει ελάχιστο αριθμό δωματίων ανάλογα με τα μέλη του. Για παράδειγμα, εάν το νοικοκυριό δεν διαθέτει ένα δωμάτιο για κάθε μεμονωμένο άτομο ηλικίας 18 ετών και άνω.