Οι επιχειρήσεις οδηγούν την άνοδο

Καθοριστική είναι η συμβολή του επιχειρηματικού τομέα, ο οποίος πραγματοποιεί το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών δαπανών για Έρευνα και Ανάπτυξη. Η τάση αυτή δεν είναι καινούργια, καθώς η συμμετοχή των επιχειρήσεων στις επενδύσεις Ε&Α ενισχύεται σταθερά τα τελευταία χρόνια.

Η αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων σε έρευνα έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική οικονομία, καθώς συνδέεται με την παραγωγικότητα, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη δυνατότητα των ελληνικών επιχειρήσεων να ανταγωνιστούν σε αγορές υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

Σχεδόν 929 εκατ. ευρώ από την τριτοβάθμια εκπαίδευση

Ο τομέας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πραγματοποίησε δαπάνες Ε&Α ύψους 928,95 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 25,4% του συνόλου. Σε σύγκριση με το 2023, ωστόσο, καταγράφεται μείωση 5,5%.Στον κρατικό τομέα οι δαπάνες διαμορφώθηκαν στα 706,74 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 19,3% του συνόλου και παραμένοντας ουσιαστικά σταθερές σε ετήσια βάση.Η μακροπρόθεσμη εικόνα είναι πάντως θετική. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές οικονομίες που έχουν καταγράψει μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην ένταση Έρευνας και Ανάπτυξης την τελευταία δεκαετία.Παρά την πρόοδο, η απόσταση από τις οικονομίες της Ευρώπης που επενδύουν συστηματικά πολύ μεγαλύτερο μέρος του ΑΕΠ τους στην έρευνα παραμένει σημαντική. Το επόμενο στοίχημα είναι επομένως η αύξηση των επενδύσεων να μεταφραστεί σε περισσότερη καινοτομία, παραγωγικότητα, εξαγωγές και νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.

Συγκεκριμένα, η ένταση Ε&Α (δαπάνες Ε&Α ως ποσοστό του ΑΕΠ) στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 0,76 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) μεταξύ 2011 και 2021. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις στην ένταση Ε&Α μεταξύ 2011 και 2021 καταγράφηκαν στο Βέλγιο (+1,02 π.μ.), στην Ελλάδα (+0,76 π.μ.), στην Πολωνία (+0,69 π.μ.), στην Αυστρία (+0,55 π.μ.) και στην Κροατία (+0,53 π.μ.).

Το 2021 η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) δαπάνησε 328 δισ. ευρώ για Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α), με αύξηση 6% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (310 δισ. ευρώ). Σε σύγκριση με το 2011, σημειώθηκε αύξηση 43,9%.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το ΕΚΤ και απεστάλησαν στη Eurostat, οι δαπάνες Ε&Α το 2021 ήταν 2.635,23 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 141 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2020 (ποσοστό αύξησης 5,7%).

Όσον αφορά την ένταση Ε&Α, δηλαδή τις δαπάνες Ε&Α ως ποσοστό του ΑΕΠ, τα στοιχεία για την ΕΕ δείχνουν μείωση από 2,31% το 2020 σε 2,27% το 2021. Αυτή η μείωση αποδίδεται στην ανάκαμψη του ΑΕΠ το 2021 μετά τη σημαντική πτώση που σημειώθηκε το 2020 ως αποτέλεσμα της πανδημίας Covid-19. Σε σύγκριση με το 2019 (2,23%), πριν από την πανδημία, η ένταση Ε&Α αυξήθηκε κατά 0,04 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) το 2021, ενώ σε σύγκριση με τα προηγούμενα 10 χρόνια, αυξήθηκε κατά 0,25 π.μ.

Με βάση τα επίσημα στοιχεία του ΕΚΤ που αφορούν τις δαπάνες Ε&Α και συνδυαστικά με την αύξηση κατά 9,8% του ΑΕΠ στην Ελλάδα το 2021, ο δείκτης "Ένταση Ε&Α" για την Ελλάδα, διαμορφώθηκε σε 1,45%, από 1,51% το 2020. Η Ελλάδα καταλαμβάνει τη 15η θέση μεταξύ των 27 κρατών μελών της ΕΕ.

Μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, η υψηλότερη ένταση Ε&Α το 2021 καταγράφηκε από τη Σουηδία (3,35%), ακολουθούμενη από την Αυστρία (3,22%) και το Βέλγιο (3,19%). Έξι κράτη μέλη ανέφεραν δαπάνες Ε&Α κάτω από το 1% του ΑΕΠ τους το 2021: Ρουμανία (0,48%), Μάλτα (0,65%), Λετονία (0,71%), Βουλγαρία (0,81%), Κύπρος (0,89%) και Σλοβακία (0,95%) .

Σχετικά με την κατανομή των δαπανών Ε&Α ανά τομέα εκτέλεσης Ε&Α στην ΕΕ, ο τομέας των επιχειρήσεων συνέχισε να αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μερίδιο της Ε&Α (66,08% του συνόλου της Ε&Α που πραγματοποιήθηκε το 2021), ακολουθούμενος από τον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (21,58%), τον κρατικό τομέα (11,89%) και τον τομέα των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων (0,44%).

Ο τομέας των επιχειρήσεων συνεχίζει να έχει τη μεγαλύτερη συνεισφορά στις συνολικές δαπάνες Ε&Α και στην Ελλάδα. Αναλυτικότερα, το 2021 στον τομέα των επιχειρήσεων πραγματοποιήθηκαν δαπάνες Ε&Α ύψους 1.245,20 εκατ. ευρώ (0,69% του ΑΕΠ), παρουσιάζοντας αύξηση 8,3% σε σχέση με το 2020.

Αναλυτικότερα, με βάση τα στοιχεία του ΕΚΤ για την Ελλάδα το 2021, ο τομέας των επιχειρήσεων συνέχισε να αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μερίδιο της Ε&Α (47,3% του συνόλου της Ε&Α), ακολουθούμενος από τον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (30,2%), τον κρατικό τομέα (22%) και τον τομέα των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων (0,5%).