Τα ΗΑΕ βρίσκονται σε μια εύθραυστη γεωπολιτικά περιοχή, αφού πρόσφατα είχαν διαψεύσει την πληροφορία που είχε διαρρεύσει το γραφείο του Μπέντζαμιν Νετανιάχου και έκανε λόγο για μυστική επίσκεψη του ισραηλινού πρωθυπουργού στα Εμιράτα, ενώ το Ιράν τους κατηγορεί για πλήρη συστράτευση και προσπάθεια ένταξης στην ένοπλη διαμάχη και των υπόλοιπων χωρών του Κόλπου.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ ανέφερε ότι η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+ ήταν μία κυρίαρχη και στρατηγική επιλογή επί τη βάσει μιας συνολικής αξιολόγησης της πολιτικής τους για την παραγωγή πετρελαίου, αλλά και τις μελλοντικές δυνατότητες τους, προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή, δεν ήταν πολιτικά υποκινούμενη και δεν αντανακλά διασπάσεις με τους συνεργάτες των ΗΑΕ.

Η τιμή των ΣΜΕ του διεθνούς σημείου αναφοράς, σημείωσε άνοδο, κυμαινόμενη κοντά στα 126 δολάρια/βαρέλι. Το West Texas Intermediate σημείωσε επίσης άνοδo γύρω στα 110 δολάρια το βαρέλι.

Σημειωτέον πως οι τιμές του αργού άρχισαν να πέφτουν νωρίτερα αυτό το μήνα, αφού οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν αρχικά σε κατάπαυση του πυρός και ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε τις αγορές ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα.

Εκείνη την εποχή, οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα αντανακλούσαν μια υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση για την έκβαση του πολέμου με το Ιράν, δήλωσε ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος της Rapidan Energy Group και πρώην σύμβουλος ενεργειακών θεμάτων του Λευκού Οίκου, στο Business Insider.

Ωστόσο, η αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει τώρα μεγαλύτερες δυσκολίες καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στον τρίτο μήνα του, με τις ροές να έχουν διακοπεί στα Στενά του Ορμούζ. Η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου μειώθηκε κατά περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο, σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη «διαταραχή στην ιστορία», σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του ΙΕΑ.

Η αβεβαιότητα σχετικά με τη διάρκεια του πολέμου έχει ενισχύσει την ανοδική πίεση στις τιμές. Η άνοδος του πετρελαίου επιταχύνθηκε πρόσφατα μετά από αναφορές ότι ο Τραμπ ήταν δυσαρεστημένος με την τελευταία ειρηνευτική πρόταση του Ιράν.

Οι τιμές σημείωσαν νέα άνοδο την Τετάρτη, αφού η Wall Street Journal ανέφερε ότι ο Τραμπ έδωσε εντολή στην ομάδα του να προετοιμαστεί για παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν.

Η αύξηση των τιμών πιθανώς οφείλεται στην αντίδραση των επενδυτών στην «έλλειψη προόδου» όσον αφορά τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν, τόνισε ο Ντέιβιντ Μόρισον, ανώτερος αναλυτής αγοράς της Trade Nation, σε πρόσφατο σημείωμα προς τους πελάτες του.

Επεσήμανε ότι οι τιμές των βραχυπρόθεσμων συμβολαίων πετρελαίου αυξάνονται περισσότερο από τις τιμές των μακροπρόθεσμων συμβολαίων.

«Αυτό αποτελεί έκφραση της στενότητας στην προσφορά για άμεση/βραχυπρόθεσμη παράδοση σε σύγκριση με αργότερα μέσα στο έτος, όταν οι έμποροι αναμένουν ότι η πίεση θα αρθεί λόγω του τερματισμού του πολέμου», προσέθεσε ο Μόρισον.

Ο κορυφαίος αναλυτής Μοχάμεντ Ελ Εριάν δήλωσε ότι το χρονοδιάγραμμα για τον πόλεμο με το Ιράν αποτελεί «ασταθή άγνωστη παράμετρο», με την σύγκρουση να ενδέχεται να διαρκέσει για αρκετούς ακόμη μήνες.

«Το κεντρικό ερώτημα αυτού του οικονομικού παιχνιδιού με υψηλά διακύβευματα είναι ποια πλευρά θα υποχωρήσει πρώτη», έγραψε σε μια ανάρτηση στο LinkedIn σχετικά με τον αμερικανικό αποκλεισμό των Στενών. «Το Ιράν επιβάλλει οικονομικές αναταραχές στις ΗΠΑ και, κατά συνέπεια, στο μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου κόσμου», προσέθεσε.

Ο ΜακΝάλι δήλωσε ότι βλέπει πιθανότητες 20% οι ΗΠΑ να καταφέρουν να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ μέσω μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Υποθέτει ότι η αγορά θα μπορούσε σύντομα να οδηγηθεί σε μια «τρελή μάχη» για τα διαθέσιμα αποθέματα καθώς η προσφορά εξαντλείται, οδηγώντας σε ένα παγκόσμιο πρόβλημα συσσώρευσης αποθεμάτων που θα ωθήσει τις τιμές ακόμη πιο ψηλά.

Η συγκυρία καθιστά την εξέλιξη ακόμη πιο κρίσιμη. Ο πόλεμος με το Ιράν, σε συνδυασμό με το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, έχει περιορίσει σημαντικά τις ενεργειακές ροές, οδηγώντας το Brent ακόμη και πάνω από τα 119 δολάρια ανά βαρέλι μετά την έναρξη της σύγκρουσης. Οι αγορές πλέον δεν αντιμετωπίζουν μόνο ζητήματα επάρκειας, αλλά και σοβαρές δυσκολίες στη μεταφορά του πετρελαίου.

Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ και τον ευρύτερο σχηματισμό ΟΠΕΚ+ πλήττει ιδιαίτερα τη Σαουδική Αραβία, η οποία διαχρονικά αποτελούσε τον βασικό πυλώνα σταθερότητας μέσω της δυνατότητάς της να αυξομειώνει την παραγωγή.

Αμφισβήτηση της συνοχής του ΟΠΕΚ

Για πολλούς αναλυτές, η εξέλιξη δεν ήρθε ως έκπληξη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εδώ και καιρό εξέφραζαν δυσαρέσκεια για τους περιορισμούς παραγωγής, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να ενισχύσουν το μερίδιό τους στη διεθνή αγορά.

Η χώρα έχει επενδύσει σημαντικά στην αύξηση της παραγωγικής της ικανότητας και στοχεύει να φτάσει τα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2027 — στόχος που θεωρούνταν δύσκολος εντός των περιορισμών του ΟΠΕΚ+.

Η αποδέσμευση από το σύστημα ποσοστώσεων επιτρέπει πλέον πιο επιθετική στρατηγική. Ωστόσο, δημιουργεί και ένα ευρύτερο ερώτημα για το μέλλον του οργανισμού: αν και άλλα μέλη ακολουθήσουν την ίδια κατεύθυνση, η επιρροή του ΟΠΕΚ στις τιμές μπορεί να αποδυναμωθεί σημαντικά.

Βραχυπρόθεσμα σοκ, μακροπρόθεσμες αλλαγές

Παρά τη σοβαρότητα της εξέλιξης, αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι οι άμεσες επιπτώσεις ίσως είναι περιορισμένες, καθώς η προσοχή των αγορών επικεντρώνεται αυτή τη στιγμή κυρίως στη διαταραχή των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Σε βάθος χρόνου, όμως, οι ισορροπίες μπορεί να αλλάξουν. Τα ΗΑΕ, όπως και η Σαουδική Αραβία, διαθέτουν σημαντική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα — στοιχείο που τους έδινε μέχρι σήμερα καθοριστικό ρόλο στον καθορισμό των τιμών.

Εάν μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης το Άμπου Ντάμπι αυξήσει σημαντικά την παραγωγή του, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιέσεις στις τιμές. Μια τέτοια εξέλιξη θα ευνοούσε τους καταναλωτές, αλλά θα ενίσχυε τη μεταβλητότητα στις αγορές.

Επιπτώσεις στις σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία

Η κίνηση των ΗΑΕ έχει και γεωπολιτική διάσταση, καθώς επηρεάζει τη σχέση τους με τη Σαουδική Αραβία. Οι δύο χώρες αποτελούσαν για χρόνια τον βασικό άξονα του ΟΠΕΚ+, συντονίζοντας τη στρατηγική τους στην αγορά ενέργειας.

Η αποχώρηση ερμηνεύεται από αρκετούς ως ένδειξη ότι αυτή η συνεργασία παρουσιάζει πλέον ρωγμές. Εάν ο οργανισμός χάσει τη δυνατότητα συντονισμένης δράσης μεταξύ των βασικών του παικτών, η επιρροή του στις διεθνείς τιμές ενδέχεται να περιοριστεί σημαντικά.

Σε αυτό το περιβάλλον, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε μια νέα φάση αυξημένης αβεβαιότητας, όπου η γεωπολιτική ένταση, η ενεργειακή ασφάλεια και ο ανταγωνισμός για μερίδια παραγωγής διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα ασταθές σκηνικό για την παγκόσμια οικονομία.

Παράλληλα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου WTI παραμένουν πάνω από τα 89 δολάρια ανά βαρέλι μετά την άνοδο άνω του 2% στην προηγούμενη συνεδρίαση.

Η ανησυχία των επενδυτών εντάθηκε όταν πληροφορίες ανέφεραν ότι ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ακύρωσε ένα προγραμματισμένο ταξίδι στο Πακιστάν για διαπραγματεύσεις, αφού η Τεχεράνη ειδοποίησε τις ΗΠΑ μέσω του Πακιστάν ότι δεν θα συμμετάσχει στη συνάντηση. Το Ιράν δήλωσε επίσης ότι δεν θα ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, ενώ το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό συνεχίζει να επιτίθεται σε πλοία.

"Σοβαρά διαταραγμένη" η αγορά της Τεχεράνης, λέει ο Τραμπ

Εν τω μεταξύ, ο Ντόναλντ Τραμπ παρέτεινε την εκεχειρία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, σημειώνοντας ότι η ηγεσία της Τεχεράνης ήταν «σοβαρά διαταραγμένη». Πρόσθεσε ότι η εκεχειρία θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου οι ηγέτες του Ιράν υποβάλουν μια «ενιαία πρόταση» για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Ο πόλεμος συνεχίζει να πιέζει την προσφορά, με τις εκτιμήσεις για την κατάρρευση της ζήτησης να πλησιάζουν ήδη τα 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και ενδεχομένως να ανεβαίνουν στα 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, περίπου το 5% της παγκόσμιας προσφοράς, με την Ασία να πιθανολογείται ότι θα απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος των επιπτώσεων.

Οι βασικοί παραγωγοί, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, συμφώνησαν να αυξήσουν τους στόχους κατά περίπου 206.000 βαρέλια ημερησίως, κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης την Κυριακή, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg.

Με τις ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο να έχουν περιοριστεί λόγω του πολέμου με το Ιράν και κορυφαίους παραγωγούς όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και το Κουβέιτ να αναγκάζονται να μειώσουν την προσφορά, η συγκεκριμένη απόφαση παραμένει σε μεγάλο βαθμό θεωρητική. Ωστόσο, ενδέχεται να αποτυπώνει την πρόθεση του οργανισμού να αυξήσει την παραγωγή μόλις αποκλιμακωθούν οι εχθροπραξίες.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις μετά από πέντε εβδομάδες σύγκρουσης, φτάνοντας σχεδόν τα 120 δολάρια το βαρέλι τον περασμένο μήνα, ενώ το αυξημένο κόστος προϊόντων όπως τα καύσιμα αεροσκαφών και το ντίζελ απειλεί να προκαλέσει νέο κύμα πληθωρισμού. Τα συμβόλαια για το Brent διαμορφώθηκαν κοντά στα 109 δολάρια την Παρασκευή, μετά τη δέσμευση του Ντόναλντ Τραμπ για περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου, γεγονός που ενδέχεται να παρατείνει τις διαταραχές στις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Πριν από την έκρηξη της σύγκρουσης, οκτώ βασικές χώρες του OPEC+ του είχαν αρχίσει να αποκαθιστούν σταδιακά την παραγωγή που είχε περικοπεί το 2023. Διατήρησαν σταθερή την παραγωγή για τους τρεις πρώτους μήνες του έτους και, την 1η Μαρτίου —μία ημέρα μετά τα πρώτα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν— συμφώνησαν σε μια μικρή αύξηση κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως για τον Απρίλιο.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για περισσότερο από έναν μήνα, δημιουργώντας, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου. Η κυκλοφορία μέσω του στενού αυτού θαλάσσιου περάσματος —από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου σε κανονικές συνθήκες— έχει περιοριστεί σημαντικά, αν και τις τελευταίες ημέρες υπάρχουν ενδείξεις μικρής ανάκαμψης.

Την Παρασκευή, ο επταήμερος κινητός μέσος όρος διελεύσεων έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων. Δύο υπερδεξαμενόπλοια με φορτία από τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ φέρονται να εξήλθαν από τον Κόλπο την περασμένη εβδομάδα.

Το Ιράν ανακοίνωσε το Σάββατο ότι το Ιράκ εξαιρείται από τους περιορισμούς διέλευσης. Αν και η εξαίρεση αυτή θα μπορούσε να επιτρέψει τη μεταφορά έως και 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως από το Ιράκ, αξιωματούχος στη Βαγδάτη προειδοποίησε ότι η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από το αν οι ναυτιλιακές εταιρείες είναι διατεθειμένες να αναλάβουν τον κίνδυνο. Σήμερα, το πρώτο δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με το Ιράκ φέρεται να διέσχισε το πέρασμα.

Οι παραγωγοί στον Κόλπο, όπως η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Ιράκ, έχουν μειώσει την παραγωγή τους κατά περίπου 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως —ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παγκόσμιας προσφοράς— σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν, θα απαιτηθεί χρόνος για την αποκατάσταση των ροών, ενώ παραμένει αβέβαιο το εύρος της επιρροής που θα διατηρήσει το Ιράν στη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη ασκεί σήμερα σημαντικό έλεγχο στη ναυσιπλοΐα μέσω του στρατηγικού αυτού περάσματος, εφαρμόζοντας σύστημα διοδίων και παρέχοντας προνομιακή μεταχείριση σε πλοία από χώρες που θεωρεί φιλικές.

Την ίδια στιγμή, πέρα από τη Μέση Ανατολή, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει διαταραχές και από τη Ρωσία. Το ενεργειακό της δίκτυο έχει βρεθεί στο στόχαστρο ουκρανικών επιθέσεων, με τους εξαγωγικούς τερματικούς σταθμούς Primorsk και Ust-Luga στη Βαλτική να έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Τραμπ: Oι ΗΠΑ είχαν "θετικές και εποικοδομητικές" συνομιλίες με το Ιράν

Σημειώνεται ότι πριν από λίγα λεπτά, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ είχαν «θετικές και εποικοδομητικές» συνομιλίες με το Ιράν και ότι θα δώσει διαταγή στον αμερικανικό στρατό να αναβάλει οποιεσδήποτε επιθέσεις κατά των ιρανικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενεργείας και άλλων ενεργειακών υποδομών του Ιράν.

Ειδικότερα, στις 11:20 GMT (13:20 ώρα Ελλάδος), η τιμή του Brent για τις παραδόσεις του Μαΐου μειώθηκε κατά 9,63% στα 101,30 δολάρια/βαρέλι, αφού πρόσκαιρα η τιμή είχε υποχωρήσει πριν κατά 14%.

Την ίδια ώρα, η τιμή του αμερικανικού West Texas Intermediate παράδοσης Μαΐου υποχωρούσε κατά 9,39% στα 89,01 δολάρια.

Aλλαγή σκηνικού και στη χρηματιστηριακή αγορά στην Αθήνα

Ραγδαία είναι η αλλαγή σκηνικού και στη χρηματιστηριακή αγορά στην Αθήνα. O Γενικός Δείκτης Τιμών στις 13:30, διαμορφώνεται στις 2.096,95 μονάδες, σημειώνοντας άνοδο 1,56%. Ενδοσυνεδριακά σημείωσε διακύμανση 110 μονάδων. Κατέγραψε κατώτερη τιμή στις 1.998,09 μονάδες (-3,19%) και υψηλότερη τιμή στις 2.107,68 μονάδες (+2,08%). Η αξία των συναλλαγών ανέρχεται στα 141,73 εκατ. ευρώ.

Ο δείκτης υψηλής κεφαλαιοποίησης σημειώνει άνοδο σε ποσοστό 1,48%, ενώ ο δείκτης της μεσαίας κεφαλαιοποίησης υποχωρεί σε ποσοστό 0,23%.

Από τις μετοχές της υψηλής κεφαλαιοποίησης τη μεγαλύτερη άνοδο καταγράφουν οι μετοχές της Eurobank (+4,39%), της Πειραιώς (+3,68%), της Alpha Bank (+3,37%) και της Εθνικής (+3,35%).

Αντιθέτως, τη μεγαλύτερη πτώση καταγράφουν οι μετοχές της Motor Oil (-3,31%), των ΕΛΠΕ (-3,06%), της Elvalhalcor (-2,00%) και της Aktor (-1,57%).

Τον μεγαλύτερο όγκο συναλλαγών παρουσιάζουν η Alpha Bank και η Πειραιώς, διακινώντας 6.477.943 και 4.151.433 μετοχές, αντιστοίχως.

Τη μεγαλύτερη αξία συναλλαγών σημειώνουν η Πειραιώς με 27,95 εκατ. ευρώ και η Alpha Bank με 19,69 εκατ. ευρώ.

Ανοδικά κινούνται 33 μετοχές, 71 πτωτικά και 10 παραμένουν σταθερές.

Τη μεγαλύτερη άνοδο καταγράφουν οι μετοχές: Ξυλεμπορία(π) (+9,01%) και Austriacard(+5,07%).

Τη μεγαλύτερη πτώση σημειώνουν οι μετοχές: Προοδευτική (-5,03%) και Ave (-4,66%).

Πριν από λίγα λεπτά, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ είχαν «θετικές και εποικοδομητικές» συνομιλίες με το Ιράν και ότι θα δώσει διαταγή στον αμερικανικό στρατό να αναβάλει οποιεσδήποτε επιθέσεις κατά των ιρανικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων ενεργειακών υποδομών του Ιράν.

Μερίδα διεθνών αναλυτών, όπως η Bank of America, εκφράζουν την ανησυχία τους, μήπως η απότομη άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου δημιουργήσει ένα σκηνικό στις αγορές που θα θυμίζει την περίοδο πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Τότε η τιμή πετρελαίου διπλασιάστηκε στα 140 δολάρια το βαρέλι μέχρι τον Αύγουστο του 2008 από τα 70 δολάρια τον Ιούλιο του 2007, γεγονός που συνέπεσε με το ξεκίνημα των δονήσεων της κρίσης των subprime δανείων που τελικά παρέσυραν τράπεζες όπως τη Bear Stearns.

Ο πόλεμος στο Ιράν που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου έχει ήδη ωθήσει τις τιμές πετρελαίου σε άνοδο πάνω από 60% φέτος φτάνοντας έως και τα 120 δολάρια, ενώ οι αποδόσεις της Wall Street μοιάζουν με τη συμπεριφορά των τιμών που παρατηρήθηκε από τα μέσα του 2007 έως τα μέσα του 2008, αναφέρει η Bank of America.

Οι αγορές ναι μεν έχουν εισήλθε σε συνθήκες αυξημένης μεταβλητότητας, ενισχύοντας παράλληλα το συνολικό συστημικό ρίσκο, αλλά απέχουν πολύ από το σκηνικό του 2008.

Την ίδια ώρα διεθνείς οίκοι, όπως η JP Morgan και η Goldman Sachs προειδοποιούν για πιθανή πτώση του δείκτη αναφοράς παγκοσμίως τον S&P 500 στα όρια της «bear market».

Η JP Morgan προειδοποιεί για πιθανή πτώση έως και 15% στον S&P 500 λόγω της αλυσιδωτής επίδρασης που μπορεί να προκαλέσει μια απότομη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου, καθώς ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει έναν «ντόμινο» οικονομικών πιέσεων που τελικά θα πλήξει ισχυρά τις μετοχικές αγορές.

Πάντως ο S&P 500, παγκόσμιος δείκτης αναφοράς έχει υποχωρήσει μόνο κατά 3,96% (κλείσιμο Πέμπτης) μέχρι στιγμής φέτος και περίπου 5% από το ιστορικό υψηλό του, ενώ απέχει ακόμη πολύ από το να φτάσει σε bear market (-20% και πάνω).

Το πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί από την έναρξη του πολέμου. Ωστόσο, παραμένουν κάτω από το υψηλότερο επίπεδο που παρατηρήθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η ρωσική εισβολή εκτοξεύει την τιμή στα 139,13 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από το 2008, όταν είχε εκτοξευθεί στο απόλυτο ρεκόρ των 147,50 δολαρίων.

Όμως, οι αγορές δεν προεξοφλούν ακόμη ούτε ένα αποτέλεσμα τύπου 2022, όταν το Brent ήταν πάνω από 100 δολάρια/βαρέλι για περίπου 5 μήνες, ενώ είναι πολύ χαμηλότερα από το ρεκόρ του 2008.

Επίσης, σε αντίθεση με τα πετρελαϊκά σοκ τόσο του 2022 όσο και της δεκαετίας του 1970, ο πληθωρισμός είναι γενικά γύρω από τον στόχο.

Τουλάχιστον προς το παρόν, δεν φτάνουμε ακόμη στα ιστορικά όρια που έχουν συμβαδίσει με σημαντικές κινήσεις risk-off σε προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις. Δεν έχουμε δει ακόμη μια επιθετική στροφή από τις κεντρικές τράπεζες. Και δεδομένου του πόσο νωρίς είναι, δεν έχουμε δει ακόμη εμφανή σημάδια επιδείνωσης των οικονομικών δεομένων.

Από την πλευρά της η Morgan Stanley, εκφράζει την άποψη ότι οι επενδυτές πρέπει να ετοιμάζουν «λίστες για τα… ψώνια τους», εν αναμονή της επανέναρξης της bull market αργότερα φέτος.

Εκτιμά ότι σε έξι μήνες, τα πράγματα πιθανότατα θα έχουν ηρεμήσει μετά από αυτήν την αρχική εκτόξευση, όπως ακριβώς συνέβη και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Είναι σημαντικό, όπως τονίζει ότι η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου είναι αποτέλεσμα ενός υλικοτεχνικού αδιεξόδου στα Στενά του Χορμούζ και όχι έλλειψης εφοδιασμού.

Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, οι μετοχές συνήθως αγγίζουν τα χαμηλά τους λίγες μέρες μετά την κορύφωση των τιμών του πετρελαίου.

Η BlackRock εστιάζει στον κίνδυνο ενός στασιμοπληθωριστικού σοκ, αλλά δεν είναι δεδομένος, όπως υποδηλώνει η τιμολόγηση της αγοράς.

Πολλές φορές «οι αγορές αναρριχώνται στο τείχος της ανασφάλειας», μια κλασική χρηματιστηριακή ρήση, η οποία έχει επιβεβαιωθεί αρκετές φορές στο παρελθόν ίσως επιβεβαιωθεί και αυτή την περίοδο.

Η χρηματιστηριακή ιστορία δείχνει ότι οι αγορές τείνουν να προεξοφλούν την αβεβαιότητα πριν το γεγονός και να ανακάμπτουν πριν τελειώσουν οι συγκρούσεις.

Κάτι τέτοιο επισημαίνει και η Goldman Sachs: Τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ τα τελευταία χρόνια δεν είχαν μακροχρόνιο αντίκτυπο στα χρηματιστήρια. Η διόρθωση θα αποτελέσει αγοραστική ευκαιρία με σχετικά χαμηλό κίνδυνο.

Αναλυτές επιμένουν ότι η τρέχουσα κατάσταση λειτουργεί ως σημαντικός παράγοντας πίεσης στις τιμές του πετρελαίου, καθώς η προοπτική διαταραχών στις θαλάσσιες οδούς που εξυπηρετούν μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας ενισχύει τις προσδοκίες για αυξημένη μεταβλητότητα.

Ορισμένοι αναλυτές, όπως εκείνοι της επενδυτικής εταιρείας Bernstein, έχουν αναθεωρήσει ανοδικά τις προβλέψεις τους για το Brent, ανεβάζοντας την εκτίμηση για το 2026 σε περίπου 80 δολάρια/βαρέλι, ενώ δεν αποκλείουν σενάρια όπου οι τιμές μπορεί να σκαρφαλώσουν ακόμη και στα 120–150 δολάρια/βαρέλι εάν η σύγκρουση παραταθεί.

Το Brent crude κινήθηκε εντός της εβδομάδας κοντά στα 78–80 δολάρια το βαρέλι, έχοντας προηγουμένως δοκιμάσει επίπεδα άνω των 82 δολαρίων, ενώ το West Texas Intermediate (WTI) διαπραγματεύτηκε πέριξ των 71–73 δολαρίων. Παρότι οι ημερήσιες διακυμάνσεις παρέμειναν έντονες, η γενική κατεύθυνση αντανακλά την αυξημένη ανησυχία για ενδεχόμενη στενότητα στην προσφορά, ειδικά αν υπάρξει κλιμάκωση ή εμπλοκή περισσότερων περιφερειακών δυνάμεων.

Άλλοι οίκοι θεωρούν πιθανότερο ένα ενδιάμεσο σενάριο, με μέσο όρο τιμών μεταξύ 85 και 95 δολαρίων για τους επόμενους μήνες, εφόσον δεν υπάρξει πλήρης διακοπή ροών αλλά συνεχιστεί το γεωπολιτικό ρίσκο. Σε κάθε περίπτωση, η κατεύθυνση της αγοράς θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης, καθώς και από τις αντιδράσεις μεγάλων παραγωγών και καταναλωτριών χωρών.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι, ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο των Στενών, αρκεί η απειλή περιορισμού της ναυσιπλοΐας ή η αύξηση του κόστους ασφάλισης των δεξαμενόπλοιων για να διατηρηθούν οι τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent έκλεισαν στα 67,97 δολάρια το βαρέλι, με πτώση 2,16 δολαρίων ή 3,08%, ενώ το αμερικανικό WTI υποχώρησε στα 63,45 δολάρια, καταγράφοντας μείωση 2,27 δολαρίων ή 3,45%.

Η ροή πετρελαίου μέσω αγωγού από το βόρειο Ιράκ προς το τουρκικό λιμάνι Τζεϊχάν ξεκίνησε το Σάββατο για πρώτη φορά εδώ και 2,5 χρόνια, μετά από προσωρινή συμφωνία ανάμεσα στην ιρακινή κυβέρνηση, την περιφερειακή διοίκηση του Κουρδιστάν και διεθνείς παραγωγούς. Σύμφωνα με τον Ιρακινό υπουργό Ενέργειας, οι εξαγωγές ανέρχονται σε 180.000–190.000 βαρέλια ημερησίως, με προοπτική να φτάσουν τα 230.000 βαρέλια.

Παράλληλα, ο ΟΠΕΚ+ αναμένεται να εγκρίνει νέα αύξηση παραγωγής τουλάχιστον 137.000 βαρελιών ημερησίως στη συνεδρίαση της Κυριακής, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης του μεριδίου αγοράς. Ωστόσο, ο οργανισμός εξακολουθεί να αντλεί σχεδόν 500.000 βαρέλια λιγότερα από τον στόχο του.

Η πτώση έρχεται μετά από κέρδη άνω του 4% την περασμένη εβδομάδα, τα μεγαλύτερα από τον Ιούνιο, εξαιτίας των ουκρανικών επιθέσεων σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές που περιόρισαν τις εξαγωγές καυσίμων της Μόσχας.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent υποχώρησαν κατά 71 σεντς ή 1,05%, στα 66,73 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα αμερικανικά WTI μειώθηκαν επίσης κατά 71 σεντς ή 1,12%, στα 62,86 δολάρια. Και τα δύο benchmarks παραμένουν ωστόσο σε τροχιά δεύτερης συνεχόμενης εβδομαδιαίας ανόδου.

«Η προσφορά πετρελαίου εξακολουθεί να παραμένει ισχυρή και ο ΟΠΕΚ μειώνει τις περικοπές παραγωγής», σημείωσε ο Άντριου Λίποου, πρόεδρος της Lipow Oil Associates. «Δεν έχουμε δει κάποια επίδραση στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου» από τις κυρώσεις, πρόσθεσε.

Η επίδραση της Fed και οι αμφιβολίες

Η Fed μείωσε την Τετάρτη το βασικό της επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, στέλνοντας σήμα για περαιτέρω μειώσεις, ανταποκρινόμενη στα σημάδια αδυναμίας της αμερικανικής αγοράς εργασίας. Παραδοσιακά, το φθηνότερο χρήμα αυξάνει τη ζήτηση για πετρέλαιο και ενισχύει τις τιμές.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τζον Κίλνταφ της Again Capital, μελλοντικές μειώσεις κατά 25 μονάδες βάσης είναι απίθανο να τονώσουν την αγορά, καθώς θα εξασθενήσουν περαιτέρω το δολάριο, καθιστώντας το πετρέλαιο ακριβότερο για τους αγοραστές. «Η Fed θα πρέπει να κινηθεί πιο επιθετικά. Χρειάζεται μείωση 50 μονάδων βάσης για να δούμε ενίσχυση της ζήτησης. Μέχρι στιγμής, οι κινήσεις της δεν μεταφράζονται σε ανάπτυξη για την αγορά πετρελαίου», τόνισε.

Ασθενής ζήτηση και αποθέματα

Οι ενεργειακές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της U.S. Energy Information Administration, προειδοποιούν για αδύναμη ζήτηση, περιορίζοντας τις προσδοκίες για σημαντική άνοδο τιμών στο άμεσο μέλλον, σύμφωνα με την αναλύτρια της Phillip Nova, Πριγιάνκα Σατσντέβα.

Ο Λίποου επισήμανε ότι και η περίοδος συντήρησης των διυλιστηρίων («turnaround season») θα μειώσει επιπλέον τη ζήτηση, καθώς οι μονάδες παραγωγής κλείνουν προσωρινά την άνοιξη και το φθινόπωρο για επισκευές.

Παράλληλα, η μεγαλύτερη από την αναμενόμενη αύξηση κατά 4 εκατ. βαρέλια στα αποθέματα διυλισμένων προϊόντων στις ΗΠΑ προκάλεσε νέες ανησυχίες για τη ζήτηση στον μεγαλύτερο καταναλωτή πετρελαίου παγκοσμίως.

Οικονομικά σύννεφα

Τα τελευταία μακροοικονομικά στοιχεία ενίσχυσαν τις ανησυχίες: η αγορά εργασίας στις ΗΠΑ δείχνει σημάδια επιβράδυνσης, ενώ η κατασκευή μονοκατοικιών κατρακύλησε σε χαμηλά πολλών ετών τον Αύγουστο λόγω υπερπροσφοράς απούλητων κατοικιών.

«Ένας παράγοντας που συγκρατεί τις τιμές είναι η άνιση οικονομική ανάκαμψη, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ», σχολίασε ο αναλυτής της PVM Oil Associates, Τάμας Βάργκα. «Ο εταιρικός τομέας επωφελείται από τη συνεχιζόμενη απορρύθμιση, ενώ οι καταναλωτές αρχίζουν να νιώθουν το βάρος των εισαγωγικών δασμών, με την αγορά εργασίας και την αγορά κατοικίας να δείχνουν αδυναμία», πρόσθεσε.