Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του, συνοδευόμενος από τον Έλληνα Πρέσβη στο Βερολίνο Αλέξανδρο Παπαϊωάννου, ο υφυπουργός συναντήθηκε με Έλληνες εκθέτες, παραγωγούς και εκπροσώπους εξαγωγικών επιχειρήσεων του αγροδιατροφικού τομέα, οι οποίοι συμμετέχουν δυναμικά στη φετινή διοργάνωση, προβάλλοντας την ποιότητα, την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Ανάγκη ενίσχυσης της προστιθέμενης αξίας των ελληνικών φρούτων και λαχανικών, μέσω της πιστοποίησης, της καινοτομίας και της βιώσιμης παραγωγής

Στο πλαίσιο των επαφών του, ο κ. Κέλλας συζήτησε με τους εκθέτες τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών, τις συνθήκες έντονου διεθνούς ανταγωνισμού, αλλά και τις πιέσεις που δέχεται ο πρωτογενής τομέας από το αυξημένο κόστος παραγωγής και τις εισαγωγές από τρίτες χώρες. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της προστιθέμενης αξίας των ελληνικών φρούτων και λαχανικών, μέσω της πιστοποίησης, της καινοτομίας και της βιώσιμης παραγωγής.

Σε δήλωσή του από τη FRUIT LOGISTICA 2026, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υπογράμμισε ότι «η παρουσία της Ελλάδας στη FRUIT LOGISTICA έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη διεθνή έκθεση στον τομέα των νωπών φρούτων και λαχανικών – εκεί όπου κλείνονται συμφωνίες, χτίζονται συνεργασίες και διαμορφώνονται οι τάσεις της παγκόσμιας αγοράς».

Κέλλας: «Οι προκλήσεις παραμένουν ισχυρές»

Όπως σημείωσε, η χώρα μας συμμετέχει δυναμικά, με Έλληνες παραγωγούς και εξαγωγικές επιχειρήσεις που αποδεικνύουν στην πράξη ότι τα ελληνικά προϊόντα μπορούν να σταθούν επάξια στις πιο απαιτητικές αγορές. «Τα στοιχεία των τελευταίων ετών είναι ενδεικτικά: ακτινίδια, πορτοκάλια και μήλα πρωταγωνιστούν στις εξαγωγές μας προς τρίτες χώρες, ενώ πορτοκάλια, καρπούζια και ακτινίδια καταγράφουν ισχυρή παρουσία και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Κέλλας τόνισε, παράλληλα, ότι οι προκλήσεις παραμένουν ισχυρές, επισημαίνοντας πως «ο έντονος διεθνής ανταγωνισμός και οι αυξημένες πιέσεις στο κόστος παραγωγής καθιστούν αναγκαία τη στήριξη της εγχώριας παραγωγής και τη συνεχή αναβάθμιση του αγροδιατροφικού μας τομέα».

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εργάζεται συστηματικά για την ενίσχυση της ποιότητας, της πιστοποίησης και της προστιθέμενης αξίας των ελληνικών προϊόντων, επενδύοντας στην καινοτομία, στις σύγχρονες τεχνολογίες, στα logistics και στη βιωσιμότητα, με στόχο τα ελληνικά φρούτα και λαχανικά να φτάνουν στις διεθνείς αγορές με ανταγωνιστικούς όρους και ισχυρό brand.

Η παρουσία της Ελλάδας στη FRUIT LOGISTICA 2026 επιβεβαιώνει τον σημαντικό ρόλο της χώρας στον ευρωπαϊκό και διεθνή αγροδιατροφικό χάρτη και στέλνει το μήνυμα ότι ο ελληνικός πρωτογενής τομέας έχει σχέδιο, ποιότητα και ξεκάθαρη στρατηγική εξωστρέφειας.

Οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τη Λατινική Αμερική κυριαρχούν και ο αγροτικός κόσμος αμφισβητεί αν οι προβλεπόμενες δικλίδες μπορούν να αποτρέψουν νέες καταστροφικές πιέσεις στην εγχώρια παραγωγή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 η Ελλάδα εισήγαγε από τις χώρες της Mercosur αγροτικά προϊόντα, τρόφιμα και ποτά (χωρίς τον καπνό) αξίας 452,1 εκατ. ευρώ, ενώ εξήγαγε στις ίδιες χώρες προϊόντα αξίας μόλις 34,5 εκατ. ευρώ.

Η Ελλάδα εισάγει ήδη σημαντικές ποσότητες αγροτικών προϊόντων από τις χώρες της Mercosur, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά πρώτες ύλες και τρόφιμα που χρησιμοποιούνται τόσο στην κατανάλωση όσο και στη μεταποίηση και τις ζωοτροφές.

Στον πυρήνα των εισαγωγών βρίσκονται προϊόντα ζωικής προέλευσης, όπως βόειο κρέας και πουλερικά, κυρίως από Βραζιλία και Αργεντινή, καθώς και ζάχαρη, με τη Βραζιλία να αποτελεί έναν από τους βασικούς προμηθευτές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι εισαγωγές σόγιας

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι εισαγωγές σόγιας και προϊόντων σόγιας, που κατευθύνονται κυρίως στη ζωική παραγωγή ως ζωοτροφές, όπως και το καλαμπόκι και άλλα σιτηρά.

Πρόκειται για κατηγορίες προϊόντων που επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής στην ελληνική κτηνοτροφία, αλλά ταυτόχρονα εντείνουν την εξάρτηση από τρίτες χώρες.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι εισαγωγές ρυζιού, μελιού και άλλων βασικών αγροτικών προϊόντων, που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω ποσοστώσεων ή ειδικών εμπορικών καθεστώτων.

Παράλληλα, καταγράφονται υψηλές εισαγωγές ορισμένων φρούτων και αγροτικών προϊόντων ευρείας κατανάλωσης, όπως εσπεριδοειδή και πρώτες ύλες για τη βιομηχανία τροφίμων, ενώ σημαντικό μέρος των εισαγόμενων προϊόντων αφορά μεταποιημένες ή ημι-μεταποιημένες αγροτικές ύλες που ανταγωνίζονται άμεσα την εγχώρια παραγωγή.

Συνολικά, οι εισαγωγές αυτές διαμορφώνουν μια ήδη επιβαρυμένη εικόνα για το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων της χώρας, η οποία αναμένεται να ενταθεί περαιτέρω σε περίπτωση πλήρους άρσης των δασμών στο πλαίσιο της συμφωνίας Ε.Ε.-Mercosur.

Μια «σύνθετη συμφωνία»

Ο αρμόδιος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, σε χθεσινή τηλεοπτική συνέντευξή του χαρακτήρισε τη Mercosur «σύνθετη συμφωνία». Όπως ανέφερε, η ελληνική πλευρά επιδιώκει ρητές ασφαλιστικές δικλίδες, με κεντρική τη ρήτρα αμοιβαιότητας, ώστε τα εισαγόμενα προϊόντα να παράγονται με τους ίδιους κανόνες που ισχύουν στην Ε.Ε.

Παράλληλα, έκανε λόγο για μηχανισμούς προστασίας της αγοράς, επισημαίνοντας ότι σε περίπτωση πτώσης τιμών κάτω από συγκεκριμένα όρια (περίπου 8%) θα ενεργοποιούνται δασμοί ώστε να προστατεύονται τα ευρωπαϊκά αγροτικά προϊόντα.

Η ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης εκτιμά επίσης ότι, παρά τις περιορισμένες εξαγωγές της Ελλάδας προς τις χώρες Mercosur, η συμφωνία δίνει νέες προοπτικές, ενώ τα 21 ελληνικά προϊόντα προστασίας προέλευσης και γεωγραφικής ένδειξης (ΠΟΠ-ΠΓΕ), όπως φέτα, ελαιόλαδο, κρόκος Κοζάνης, μαστίχα Χίου, θα προστατεύονται από απομιμήσεις, άρα υπάρχει δυνατότητα για πώληση σε υψηλότερες τιμές.

Για τους αγρότες, ωστόσο, το ζητούμενο δεν είναι οι γενικές προβλέψεις, αλλά το αν αυτές οι δικλίδες μπορούν να εφαρμοστούν εγκαίρως και στην πράξη πριν η ζημιά γίνει μη αναστρέψιμη.

Γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μόνο σε Αργεντινή και Βραζιλία καλλιεργούνται γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες σε έκταση 900 εκατ. στρεμμάτων -περίπου 30 φορές η συνολική γεωργική γη της Ελλάδας-, ενώ παραμένουν σοβαρά ζητήματα που αφορούν τη χρήση απαγορευμένων φυτοφαρμάκων, καθώς και μη επαρκή συστημάτων ιχνηλασιμότητας που να καθιστούν αποτελεσματικούς τους ελέγχους.

Ταυτόχρονα, ο αγροτικός κόσμος αλλά και οι εξαγωγείς δεν αναμένουν ουσιαστική αύξηση των ελληνικών εξαγωγών προς τις χώρες της Mercosur.

Σε ό,τι αφορά τα προϊόντα ΠΟΠ, η πλήρης προστασία τους προβλέπεται να ολοκληρωθεί σε βάθος επταετίας, περίοδος η οποία αφήνει τεράστια περιθώρια σε φθηνότερες απομιμήσεις να διεισδύσουν στις αγορές της Λατινικής Αμερικής. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Βρυξέλλες δικαιολογούν αυτή την απόφαση με το επιχείρημα ότι οι αγρότες στην Ε.Ε. είναι μόνο το 3,8% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, ενώ στη βιομηχανία απασχολείται το 24%.

Στην Ελλάδα, όμως, οι επαγγελματίες αγρότες καταλαμβάνουν περίπου το 10% έως 11,5% του συνολικού εργατικού δυναμικού της χώρας, με τον ελληνικό γεωργικό τομέα να απασχολεί περίπου 400.000 άτομα. Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ο μέσος όρος της Ε.Ε. κυμαίνεται κοντά στο 4,2% (στοιχεία Eurostat).

Οι τιμές των φρούτων και των λαχανικών στα ράφια των σούπερ μάρκετ θα έχουν πρωταγωνιστκό ρόλο στη νέα εφαρμογή της ΑΑΔΕ με όνομα «Agro-Verify», η οποία θα αποκαλύπτει την πορεία της τιμής από το χωράφι, στο ράφι.

Όπως επισημαίνει η Κομισιόν, πρόκειται για τη μεγαλύτερη χρηματοδοτική κατανομή που έχει δοθεί ποτέ, με στόχο την ενίσχυση της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης των καταναλωτών γύρω από τα ευρωπαϊκά αγροτικά προϊόντα και τα συστήματα πιστοποιημένης ποιότητας.

Ο Ευρωπαϊκός Εκτελεστικός Οργανισμός Έρευνας (REA) αναμένεται να δημοσιεύσει δύο προσκλήσεις υποβολής προτάσεων στις 22 Ιανουαρίου 2026.

Έως και 160 εκατ. ευρώ θα διατεθούν με τη μορφή επιχορηγήσεων για τη συγχρηματοδότηση προγραμμάτων από ομάδες παραγωγών και λοιπούς φορείς του εμπορίου αγροδιατροφικών προϊόντων. Από το ποσό αυτό, 150 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε δράσεις προώθησης τόσο σε αγορές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και εντός της ενιαίας αγοράς, με επιμέρους κονδύλια 70,3 εκατ. ευρώ για τρίτες χώρες και 79,7 εκατ. ευρώ για την αγορά της ΕΕ. Παράλληλα, 10 εκατ. ευρώ προβλέπονται για μέτρα αντιμετώπισης κρίσεων.

Η εκστρατεία

Η σχεδιαζόμενη εκστρατεία στοχεύει στην ενίσχυση της ενημέρωσης αλλά και στη διαμόρφωση αισθήματος υπερηφάνειας στους Ευρωπαίους καταναλωτές για την ποιότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων που παράγονται εντός της ΕΕ, ως αναπόσπαστο στοιχείο του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής. Παράλληλος στόχος είναι η αύξηση της κατανάλωσης ευρωπαϊκών προϊόντων, η ανάδειξη του ρόλου των αγροτών και η ενδυνάμωση της σχέσης τους με τους καταναλωτές. Η εκστρατεία θα υλοποιηθεί και στα 27 κράτη μέλη.

Εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα προγράμματα θα επικεντρωθούν σε αγορές με σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης για τα αγροδιατροφικά προϊόντα της ΕΕ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Κίνα, η Σιγκαπούρη και η Βόρεια Αμερική.

Παράλληλα, προβλέπεται η υλοποίηση σειράς πρωτοβουλιών απευθείας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με συνολική χρηματοδότηση έως 10 εκατ. ευρώ. Στις δράσεις αυτές περιλαμβάνονται αποστολές υψηλού επιπέδου του Επιτρόπου Χάνσεν με επιχειρηματικές αντιπροσωπείες σε τρίτες χώρες, στοχευμένες εκστρατείες ενημέρωσης και προώθησης, συμμετοχή της ΕΕ σε μεγάλες διεθνείς εκθέσεις αγροδιατροφής, καθώς και η εκπόνηση εγχειριδίων εισόδου σε αγορές για τους εξαγωγείς.

Οι δύο προσκλήσεις για τα αγροτικά προϊόντα

Ο REA θα εκδώσει στις 22 Ιανουαρίου 2026 δύο διακριτές προσκλήσεις: μία για τα λεγόμενα «απλά» προγράμματα, στα οποία συμμετέχει ένας ή περισσότεροι οργανισμοί από το ίδιο κράτος μέλος, και μία για τα «πολλαπλά» προγράμματα, που απαιτούν τη συμμετοχή τουλάχιστον δύο οργανισμών από τουλάχιστον δύο κράτη μέλη ή οργανισμών ευρωπαϊκού επιπέδου.

Δικαίωμα υποβολής αιτήσεων θα έχουν ευρύ φάσμα φορέων, όπως εμπορικές και παραγωγικές οργανώσεις, καθώς και αγροδιατροφικές ομάδες που υλοποιούν δράσεις προώθησης. Οι προσκλήσεις θα παραμείνουν ανοιχτές για διάστημα τριών μηνών.

Ενημερωτική ημερίδα έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες και διαδικτυακά στις 27 και 28 Ιανουαρίου 2026, προκειμένου οι δυνητικοί δικαιούχοι να ενημερωθούν αναλυτικά για τις δυνατότητες χρηματοδότησης και τη διαδικασία υποβολής προτάσεων. Θα παρουσιαστούν εμπειρίες επιτυχημένων δικαιούχων, ενώ θα δοθεί και η δυνατότητα δικτύωσης με πιθανούς εταίρους.

Υπενθυμίζεται ότι από το 2016, περισσότερες από 650 εκστρατείες έχουν συγχρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό το κοινό σήμα «Απολαύστε, είναι από την Ευρώπη», ενισχύοντας τη διεθνή φήμη των ευρωπαϊκών αγροδιατροφικών προϊόντων. Η πολιτική προώθησης έχει συμβάλει και στην επιτυχή εφαρμογή συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών – όπως με την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τον Καναδά – καθώς και στη βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου της ΕΕ την τελευταία δεκαετία.

Πιο αναλυτικά, η μερική αποκλιμάκωση στο γεωπολιτικό πεδίο, με την πιθανότητα εκεχειρίας να εξακολουθεί να παραμένει εύθραυστη στην περιοχή της Μ. Ανατολής, επέφερε σημαντικά κέρδη για τις κύριες διεθνείς μετοχικές αγορές σε μηνιαίο επίπεδο, παράλληλα με την έναρξη των εταιρικών αποτελεσμάτων στις ΗΠΑ για το Β’ τρίμηνο του έτους, «αγνοώντας» την επανεμφάνιση της δασμολογικής ατζέντας του προέδρου Τραμπ (επιβολή δασμών 30% στην ΕΕ και στο Μεξικό, με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 1η Αυγούστου).

Στην ομολογιακή αγορά, μεικτή εικόνα παρουσίασαν οι αποδόσεις στα ομόλογα των ΗΠΑ με τα 2ετή να σημειώνουν μικρή υποχώρηση και τα 10ετή να ενισχύονται ελαφρά, αντανακλώντας τις μεταβαλλόμενες προσδοκίες για τη νομισματική πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Η αστάθεια του δολαρίου συνεχίστηκε λόγω της αβεβαιότητας σε σχέση με τους εμπορικούς δασμούς, την ανεξαρτησία της Fed και τους δημοσιονομικούς φόβους, χωρίς όμως αυτό να «μεταφραστεί» σε αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον για τοποθετήσεις που αποτιμώνται σε δολαριακούς όρους (εμπορεύματα, πετρέλαιο). Η απόκλιση δε στη νομισματική πολιτική μεταξύ Fed και ΕΚΤ διατηρήθηκε στο επίκεντρο, υπογραμμίζοντας τις διαφορετικές οικονομικές δυναμικές και στρατηγικές προσαρμογής που επικρατούν αντίστοιχα σε ΗΠΑ και Ευρωζώνη.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, και καθώς διανύουμε το β' εξάμηνο του 2025, οι αγορές αγροτικών προϊόντων πιθανά να παραμείνουν υπό πτωτική πίεση, εξαιτίας της αναμενόμενης αύξησης της προσφοράς στο βόρειο ημισφαίριο, της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ν. Αμερικής και των κλιματικών συνθηκών, που σύμφωνα με τον ΝΟΑΑ αναμένεται να παραμείνουν ουδέτερες έως τα τέλη του καλοκαιριού 2025. Επιπλέον, η ζήτηση εισαγωγών από την Κίνα παραμένει αβέβαιη, καθώς έχει υποχωρήσει στο Α΄ εξάμηνο του 2025 (εκτός της σόγιας), με τον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ - Κίνας να προβληματίζει περαιτέρω για τις εξαγωγές των ΗΠΑ και εντείνοντας τις καθοδικές πιέσεις. Πιθανό αντιστάθμισμα αναμένεται να έχουν η περαιτέρω διολίσθηση του αμερικανικού νομίσματος και η ζήτηση για πρώτες ύλες βιοκαυσίμων, μιας και η ζήτηση για τρόφιμα και ζωοτροφές παραμένει υποτονική εν μέσω της παγκόσμιας επιβράδυνσης.

Για το σιτάρι, οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, ενισχύοντας τις καλλιέργειες, αναμένεται να λειτουργήσουν επιβαρυντικά στις τιμές του, όπως και για το καλαμπόκι. Το «υπερπουλημένο» επίπεδο στην τιμή της ζάχαρης και η μειωμένη προσφορά δύναται να έχουν θετική επίδραση στην τιμή της βραχυχρόνια, ωστόσο η τάση στην τιμή της δύναται να παραμείνει αρνητική. Για το χυμό πορτοκαλιού, οι ανοδικές πιέσεις στην τιμή του δύναται να συνεχιστούν προεξοφλώντας δυσμενείς αλλαγές στο εμπορικό θέμα. Η σημαντικά ενισχυμένη παραγωγή σε σχέση με τη ζήτηση ενδέχεται να πιέσει πτωτικά την τιμή του βαμβακιού. Η τιμή της σόγιας δύναται να ενισχυθεί, ως αποτέλεσμα της πρόσφατης συμφωνίας ΗΠΑ - Iνδονησίας, ενισχύοντας τη ζήτηση και αυξάνοντας τις πωλήσεις σόγιας των ΗΠΑ. Η συρρίκνωση της προσφοράς βοοειδών, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ζήτηση, δύναται να ενισχύσουν την τιμή στα βοοειδή, ενώ η τιμή του ρυζιού πιθανά να συνεχίσει να υποχωρεί εξαιτίας της αυξημένης παραγωγής.

Σε μηνιαίο επίπεδο, ο δείκτης των αγροτικών προϊόντων σημείωσε αισθητή πτώση 4,97%, ενώ ακόμη μεγαλύτερες ήταν οι απώλειες για τον δείκτη εμπορευμάτων, ο οποίος κατέγραψε μείωση 5,81%. Ως πιθανοί λόγοι της απόκλισης των δεικτών μπορεί να αναφερθούν η υπερβάλλουσα προσφορά (παραγωγή και αποθεματοποίηση), οι ενδείξεις επιβράδυνσης της ζήτησης κυρίως από την Κίνα και η πιθανή ρευστοποίηση θέσεων (κερδοσκοπικές πιέσεις) παρά την υποχώρηση του δολαρίου, με την τεχνική εικόνα του δείκτη να έχει μεταβληθεί σε σχετικά αρνητική.

Ωστόσο, σε επιμέρους επίπεδο, μεικτή ήταν η εικόνα των αποδόσεων στα αγροτικά προϊόντα. Τις μεγαλύτερες απώλειες σημείωσαν οι τιμές σε ΣΜΕ σιταριού (-12,18%), καλαμπόκι (-15,56%), σόγια (-22,83%), ρύζι (-18,94%) και βαμβάκι (-15,56%), ενώ τις λιγότερες κατέγραψαν οι τιμές σε ΣΜΕ ζάχαρης (-6,41%). Στον αντίποδα, βρέθηκαν οι τιμές σε ΣΜΕ χυμού πορτοκαλιού (+55,37%) και βοοειδή (+15,04%), επεκτείνοντας περαιτέρω τα κέρδη τους στη διετία.

Την τελευταία τετραετία, ο αγροτοδιατροφικός τομέας έχει έρθει αντιμέτωπος με σημαντικές προκλήσεις (δυσμενείς καιρικές συνθήκες-εμφάνιση La Niña, γεωπολιτικές αναταραχές, αυξημένο κόστος γεωργικής παραγωγής) περιορίζοντας σημαντικά την παγκόσμια ζήτηση. Πιθανόν οι προκλήσεις να συνεχιστούν και το 2025. Η δεύτερη εκλογή Trump και συγκεκριμένα η επαναφορά πολιτικών προστατευτισμού στο παγκόσμιο εμπόριο, αναμένεται να ενισχύσει την αβεβαιότητα στην αγορά εντείνοντας τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές των αγροτικών προϊόντων. Ενώ οι υψηλότεροι δασμοί δεν συνιστούν καλή πολιτική, καθώς αναμένεται να φέρουν νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων πλήττοντας, ταυτόχρονα, την παγκόσμια ανάπτυξη και θέτοντας σε κίνδυνο την περαιτέρω χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής (Fed-EKT), ο αντίκτυπος τους, σύμφωνα με τους αναλυτές, θα εξαρτηθεί από το μέγεθος και το εύρος τους σε κρίσιμους ή μη τομείς της οικονομίας και της εφοδιαστικής αλυσίδας και την έκταση των αντιποίνων από τις άλλες χώρες (π.χ. Κίνα, Ευρώπη, Μεξικό, Καναδάς). Όλα τα παραπάνω βρίσκονται ακόμα σε πολύ πρώιμο στάδιο, με την αγορά να τηρεί μια στάση αναμονής.

Πιθανό αντιστάθμισμα στα παραπάνω αναμένεται να έχει η πορεία του δολαρίου, το οποίο, αν και κυριάρχησε το 2024 και συνέχισε να ευνοείται στην προοπτική επιβολής δασμών, σύμφωνα με τους αναλυτές, πιθανά να δείξει σημάδια αποδυνάμωσης ενισχύοντας τη ζήτηση, τα οποία θα εξαρτηθούν από τη συνέχιση της χαλαρής νομισματικής πολιτικής της Fed. Παράλληλα, και η πιθανή υποχώρηση του γεωπολιτικού ρίσκου αναμένεται να περιορίσει τις ανοδικές πιέσεις των τιμών, καθώς διαφαίνεται μέχρι στιγμής να υπάρχει κατάπαυση του πυρός στην Μ. Ανατολή, ενώ πιθανά να υπάρξουν εξελίξεις για οριστικό τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία μέσα στο 2025. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις για τον αναμενόμενο μειωμένο παγκόσμιο ρυθμό ανάπτυξης το 2025 (σε 3,0% από 3,2% το 2024), περιλαμβάνοντας και την Κίνα (σε 4,5% από 5,0% το 2024), ενδέχεται να περιορίσουν την παγκόσμια ζήτηση λειτουργώντας επιβαρυντικά στις τιμές των αγροτικών προϊόντων. Αστάθμητος παράγοντας της διαχρονικής εξέλιξης των τιμών αναμένεται να αποτελέσουν οι καιρικές συνθήκες καθώς, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΝΟΑΑ για το 2025, θα υπάρξει μια σύντομη και αδύναμη φάση του La Niña μέχρι τον Απρίλιο του 2025, με τις συνθήκες, όμως, να εκτιμώνται βελτιωμένες και ηπιότερες τους επόμενους μήνες.

Σε μηνιαίο επίπεδο ανοδικά κινήθηκε ο δείκτης των αγροτικών προϊόντων (+0,58%), με τον δείκτη των εμπορευμάτων, όμως, να σημειώνει μεγαλύτερη άνοδο (+7,53%). Ως πιθανοί λόγοι της παραπάνω διαφοροποίησης μπορεί να αναφερθεί η εξέλιξη των στοιχείων από την Κίνα (αύξηση των εξαγωγών- εισαγωγών), καταγράφοντας αξιοσημείωτη ανάπτυξη το Δ΄ τρίμηνο του 2024 παρά τη διατήρηση της θετικής δυναμικής του δολαρίου. Παράλληλα, οι ανησυχίες για την πιθανή μετάβαση στο La Niña, επιβαρύνοντας τις καλλιέργειες, και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, αποτέλεσαν δύο επιπλέον καταλύτες της παραπάνω διαφοροποίησης, με την τεχνική εικόνα του δείκτη να παραμένει σχετικά θετική.

Εξαίρεση αποτέλεσαν οι τιμές στο σιτάρι και στο βαμβάκι, που σημείωσαν ελαφρά υποχώρηση. Αυτό που αναμένεται να απασχολήσει την αγορά το επόμενο διάστημα είναι το ύψος και η διάρκεια των δασμών, καθώς μία ενδεχόμενη αλλαγή σε αυτούς, αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος των Αμερικανών καταναλωτών, προκαλώντας ταυτόχρονα μείωση των αμερικανικών εξαγωγών, ιδίως στα αγροτικά προϊόντα, αλλά και πιθανό περιορισμό στον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τα υφιστάμενα δεδομένα του ΝΟΑΑ, οι συνθήκες για το φαινόμενο La Niña αναμένονται ευνοϊκές μέχρι το τέλος του 2024 (πιθανότητα 57%) και εκτιμάται ότι θα παραμείνει ενεργό μέχρι τον Ιανουάριο-Μάρτιο 2025. Αν και οι πωλητές συνεχίζουν να διατηρούν προβάδισμα στην αγορά του σιταριού, η τάση αυτή δύναται να ανατραπεί, ενισχύοντας τις τιμές, δεδομένης της έντασης στο γεωπολιτικό ρίσκο και των ζητημάτων παραγωγής στις καλλιέργειες της Ν. Αμερικής.

Για τη ζάχαρη, όπως και για τη σόγια, αν και οι πρόσφατες βροχοπτώσεις στη Βραζιλία ενίσχυσαν τις προσδοκίες για μεγαλύτερη προσφορά, η τάση αυτή δύναται να ανατραπεί συνεπεία της εξέλιξης του La Niña. Η ενισχυμένη ζήτηση και το χαμηλό επίπεδο αποτίμησης του καλαμποκιού ενίσχυσαν τις τιμές του, ωστόσο τα ζητήματα σχετικά με το ύψος των δασμών αναμένεται να ασκήσουν πτωτική πίεση. Για το βαμβάκι, η περιορισμένη προσφορά δύναται να συνεχίσει να ευνοεί την τιμή του, ωστόσο στοίχημα περαιτέρω ανόδου στην τιμή του αναμένεται να έχει ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης που εξαρτάται και από την επιβολή δασμών. Οι ανησυχίες για το επίπεδο συρρίκνωσης της παραγωγής πορτοκαλιών παρέμειναν στο επίκεντρο, ενισχύοντας περαιτέρω τις τιμές του χυμού. Για το ρύζι, η ενισχυμένη προσφορά σε συνδυασμό με τη χαλάρωση των περιορισμών στις ινδικές εξαγωγές ρυζιού αναμένεται να έχει αρνητική επίδραση στην τιμή του.

Ο δείκτης των αγροτικών προϊόντων σημείωσε σημαντική άνοδο 3,90% συνεχίζοντας την ανοδική του πορεία για τρίτο συνεχόμενο μήνα, Όμως, ο δείκτης των εμπορευμάτων σημείωσε μικρότερη άνοδο, 0,52%. Πιθανοί λόγοι της διαφοροποίησης αυτής μπορεί να αναφερθούν η επανεκλογή του Τrump, γεγονός που προεξοφλεί τις δυσμενείς εξελίξεις στο παγκόσμιο εμπόριο με πιθανές διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, κυρίως στην κινεζική οικονομία, η εικόνα της οποίας δείχνει κάποια σημάδια ελαφράς βελτίωσης (αύξηση εξαγωγών), τη συνέχιση του γεωπολιτικού ρίσκου και την αβεβαιότητα σχετικά με τις κλιματικές συνθήκες (επανεμφάνιση του La Niña). Ταυτόχρονα, η τεχνική εικόνα του δείκτη παρέμεινε σχετικά θετική.

Η οικονομική δραστηριότητα στις ΗΠΑ παραμένει ισχυρή με ενδείξεις κάποιας επιβράδυνσης του ρυθμού ανόδου της.

Στην Ευρωζώνη, τα πρόσφατα στοιχεία και η εξέλιξη των πρόδρομων δεικτών συνεχίζουν να δείχνουν πολύ ηπιότερη οικονομική ανάπτυξη, με τις καλές συνθήκες στην αγορά εργασίας να προσφέρουν στήριξη. Σε επίπεδο Κεντρικών Τραπεζών, η αποκλιμάκωση των πληθωριστικών πιέσεων αποτέλεσε μοχλό έναρξης ενός νέου κύκλου μείωσης των επιτοκίων από τη Fed και την ΕΚΤ να συνεχίζει τη χαλάρωση της νομισματικής της πολιτικής. Στο συγκεκριμένο περιβάλλον, οι αποδόσεις της 2ετίας και της 10ετίας υποχώρησαν εν αντιθέσει με το δολάριο που σημείωσε οριακή ενίσχυση.

Το θετικό κλίμα στις διεθνείς κεφαλαιαγορές επηρέασε τον δείκτη των αγροτικών προϊόντων, ο οποίος ανέκαμψε σημαντικά ύστερα από τρεις μήνες καταγραφής απωλειών. Η πλειοψηφία των αποδόσεων στα αγροτικά προϊόντα βρίσκονται σε θετικό έδαφος, με εξαίρεση στις τιμές του χυμού πορτοκαλιού και των βοοειδών που σημείωσαν υποχώρηση. Σύμφωνα με τα υφιστάμενα δεδομένα του ΝΟΑΑ, οι προβλέψεις για το El-Niño εκτιμώνται σε ήπιο επίπεδο, ενώ η πιθανότητα του La-Niña εμφανίζεται ενισχυμένη την περίοδο Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου (71%), εγείροντας ανησυχίες στην αγορά και με πιθανότητα να παραμείνει μέχρι το διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2025.

Οι ανησυχίες της αγοράς σχετικά με τη συρρίκνωση της προσφοράς, λόγω των καιρικών συνθηκών, ενίσχυσαν την τιμή στα ΣΜΕ σιταριού, μια τάση που δύναται να συνεχιστεί παράλληλα με τη γεωπολιτική αστάθεια.

Για τη ζάχαρη, οι ανησυχίες σχετικά με τις ξηρές συνθήκες στη Βραζιλία και τους περιορισμούς στις ινδικές εξαγωγές αναμένεται να έχουν επιπλέον θετική συνεισφορά στην τιμή της, που πιθανά να παραμείνει μεσοπρόθεσμα. Αν και διατηρούνται σε υψηλό επίπεδο οι θέσεις πώλησης στα ΣΜΕ, η μειωμένη προσφορά, σε συνδυασμό με την πιθανότητα επανεμφάνισης της La-Niña, αναμένεται να λειτουργήσει υποστηρικτικά στις τιμές καλαμποκιού. Η προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ ζήτησης και προσφοράς στην αγορά χυμού πορτοκαλιού αναμένεται να παραμείνει δύσκολη, διατηρώντας σε σχετικά υψηλό επίπεδο τις τιμές του χυμού. Για το βαμβάκι, οι κίνδυνοι σχετικά με τις χαμηλότερες προοπτικές παραγωγής δύναται να ενισχύσουν την τιμή του, με τους διαχειριστές να κλείνουν τις αυξημένες θέσεις πώλησης στα ΣΜΕ. Τα πρόσφατα μέτρα τόνωσης της κινεζικής ζήτησης, παράλληλα με τις ενισχυμένες πωλήσεις σόγιας από τις ΗΠΑ, δύναται να προσφέρουν στήριξη στις τιμές της σόγιας. Πιθανή είναι η διατήρηση των ανοδικών πιέσεων στην τιμή των βοοειδών ως συνέπεια της μειωμένης προσφοράς και της ισχυρής ζήτησης. Για το ρύζι, η ενίσχυση της ζήτησης, καθώς θεωρείται βασικό προϊόν στις χώρες της Ασίας, δύναται να ενισχύσει την τιμή του.

Σε μηνιαίο επίπεδο, μετά από ένα τρίμηνο απωλειών αναστράφηκε η αρνητική πορεία του δείκτη αγροτικών προϊόντων, ο οποίος τον Σεπτέμβριο σημείωσε κέρδη της τάξης του 5,91%, σε αντίθεση με τον δείκτη εμπορευμάτων που υποχώρησε (-1,30%). Πιθανοί λόγοι της διαφοροποίησης αυτής θεωρούνται η εξέλιξη των στοιχείων στην κινεζική οικονομία, αντανακλώντας έναν συγκρατημένο ρυθμό ανάπτυξης, παράλληλα με τα μέτρα τόνωσης της εγχώριας ζήτησης, αν και η δυναμική του δολαρίου εξακολουθεί να παρουσιάζει σημάδια ανθεκτικότητας, παρά την υποχώρησή του το δίμηνο Ιουλίου- Αυγούστου. Παράλληλα, η τεχνική εικόνα του δείκτη βελτιώθηκε σε θετική από σχετικά αρνητική.

Στον αντίποδα, η οικονομία της Ευρωζώνης βρέθηκε αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις, καθώς παρέμεινε σε τροχιά επιδείνωσης και το Α΄ τρίμηνο του 2023, με τη συνέχιση των αυξήσεων στα επιτόκια από την ΕΚΤ να περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις μελλοντικές προοπτικές ανάπτυξής της.

Μαζί με τις μετοχικές αγορές, ελαφρά ενισχύθηκαν οι αποδόσεις στις ομολογιακές εκδόσεις της 2ετίας και 10ετίας των ΗΠΑ, βρίσκοντας στήριξη στις δηλώσεις αξιωματούχων της Fed, ενώ σημάδια αποδυνάμωσης εμφάνισε το δολάριο, επηρεάζοντας, θετικά, αξίες που αποτυπώνονται σε δολαριακούς όρους, όπως τα εμπορεύματα, τα βιομηχανικά μέταλλα και την ενέργεια. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε ο χρυσός, καθώς οι προοπτικές περαιτέρω νομισματικής σύσφιγξης περιόρισαν τη ζήτηση για το πολύτιμο μέταλλο.

Η πλειοψηφία των αγροτικών προϊόντων κατέγραψε θετικές αποδόσεις, με τις μεγαλύτερες να εμφανίζονται στην τιμή του σιταριού, του καλαμποκιού και της σόγιας, ενώ τα λιγότερα κέρδη συγκέντρωσαν οι τιμές στα βοοειδή, στον χυμό πορτοκαλιού και στη ζάχαρη. Εξαίρεση αποτέλεσε η τιμή στο βαμβάκι, που υποχώρησε σημαντικά, ενώ οριακές απώλειες σημείωσε η τιμή στο ρύζι. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΝΟΑΑ, οι συνθήκες για το EL-Ninio δείχνουν τα πρώτα σημάδια τους και αναμένεται να ενισχυθούν τον χειμώνα του 2023/24, επηρεάζοντας αρνητικά την παραγωγή στο σύνολο των αγροτικών προϊόντων. Αυτό που αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της αγοράς, το επόμενο διάστημα, είναι η ένταση του φαινομένου, με τις προσδοκίες μέχρι στιγμής να κάνουν αναφορά για ήπιο El-Ninio. Για το σιτάρι, ο τορπιλισμός της Ρωσο-ουκρανικής συμφωνίας και η κίνηση της Κίνας να εντείνει τις εισαγωγές της αναμένεται να επιδράσουν θετικά στην τιμή του. Οι περιορισμένες παγκόσμιες προμήθειες αναμένεται να συνεχίσουν να ευνοούν την τιμή της ζάχαρης. Για το καλαμπόκι, η αυξημένη ζήτηση για αιθανόλη στις ΗΠΑ αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την τιμή του. Η εξασθένιση της εξωτερικής ζήτησης για βαμβάκι και οι μειωμένες αναπτυξιακές προοπτικές αναμένεται να ενισχύσουν τις πτωτικές πιέσεις. Για τη σόγια, η τιμή της αναμένεται να ενισχυθεί, λόγω της ενίσχυσης της κατανάλωσης σογιέλαιου ως βιοκαύσιμο.