Γράφει ο Πολύκαρπος Αδαμίδης

Ότι δηλαδή απαιτείται για να αδρανοποιήσεις κάθε αντίπαλο και να ενεργήσεις για τη σταδιακή και σταθερή ‘Φινλανδοποίησή του’.

Οι προσδοκίες για ‘ελεγχόμενη ένταση’ ενισχύθηκαν και από το γεγονός, ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις που συγκεντρώθηκαν από τους Ρώσους αριθμούν μεν δεκάδες χιλιάδες, αλλά δε φαίνεται να έχουν σε πρώτη τουλάχιστον ανάγνωση, την απαραίτητη λογιστική υποστήριξη και επιμελητεία, που διασφαλίζει, σε θεωρητικό πάντα επίπεδο, την επικράτηση και την επιτυχία μιας εισβολής.

Είναι συνέχεια της λογικής πως όταν αποφασίζεις να προχωρήσεις σε δυναμικές λύσεις, συγκεντρώνεις τέτοια δύναμη πυρός και μέσων, που ελαχιστοποιούν το ενδεχόμενο αποτυχίας ή παρατεταμένων συγκρούσεων.
Και η ανάγνωση όμως αυτή δείχνει περισσότερο να αποτελεί μια άλλη εκδοχή ‘ευσεβών πόθων’ και ‘ξορκίσματος του κακού’.

Που το απόλυτο κακό είναι η ένοπλη βία. Μια οδυνηρή προοπτική που εξ ορισμού δεν υπακούει σε κανένα κανόνα λογικής και συγκροτημένης ανάλυσης.

Τα επιχειρήματα αρχικά που προβάλλονται από τη Ρωσική πλευρά, είναι εξόχως προβληματικά, ως προς τη συμβατότητά τους με το Διεθνές Δίκαιο. Η όποια αναφορά στο ότι Ρωσία και Ουκρανία, δεν αποτελούν διαφορετικά έθνη και δεν μπορούν να νοηθούν ως ξεχωριστά κράτη, αντιστρατεύεται τη θεμελιώδη αρχή περί αυτοπροσδιορισμού και εθνικής συνείδησης και δημιουργεί ‘εκρηκτικό’ προηγούμενο.

Η Κίνα θα μπορούσε άμεσα να το εκμεταλλευτεί και να εισβάλει στην Ταιβάν. Θα αποτελούσε το σκηνικό για ένα διπλό Αρμαγεδδώνα.

Ομοίως, η αξίωση να αποχωρήσουν από την Πολωνία και τις Βαλτικές χώρες, οι στρατιωτικοί σχηματισμοί, που έχουν αναπτυχθεί στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, αποτελεί κατάφωρη παραβίαση της κυριαρχίας, των κρατών, που τους φιλοξενούν και συμβάλλουν στη διαμόρφωσή τους. Είναι η απόλυτη άρνηση των όρων διαμόρφωσης της διεθνούς κοινότητας και του οικοδομήματος του Διεθνούς Δικαίου.

Η επίκληση κινδύνων εθνικής ασφάλειας, για να απαιτηθεί από την Ουκρανία και τη Γεωργία να εγκαταλείψουν κάθε σκέψη ένταξης στο ΝΑΤΟ, είναι σε πρόδηλη σύγκρουση με τον σεβασμό της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας των κρατών. Των όρων δηλαδή που αποτελούν πυλώνες του Διεθνούς Δικαίου. 

Η απαίτηση μάλιστα αυτή, είναι απόλυτη. Δεν εστιάζει στο ενδεχόμενο ανάπτυξης οπλικών συστημάτων, που θα μπορούσαν να θεωρηθούν εύλογη πηγή κινδύνου και να αξιολογηθούν, με μια συγκροτημένη επιχειρηματολογία. Ίσως γιατί τελικά δεν υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον για να αιτιολογηθούν οι κάθετες αυτές αξιώσεις.

Αλλά και η ρητορική που αναπτύσσεται προϊδεάζει για παιχνίδια πολέμου. Σε πρόσφατη όπως λέγεται τοποθέτηση του Ρώσου Υπουργού Άμυνας, έγινε λόγος για τοποθέτηση οπλικών συστημάτων από πλευράς Ουκρανών, σε οικιστικά συγκροτήματα και χώρους κοινωνικών συναθροίσεων.

Δεν είναι τυχαία ή αθώα η αναφορά. Και τα δύο είδη τοποθεσιών, δεν μπορούν με βάση το Δίκαιο του Πολέμου, να θεωρηθούν νόμιμοι στόχοι.

Εκτός και εάν έχουν εξοπλιστεί και χρησιμοποιούνται για πολεμικούς σκοπούς. Πρόδηλα κατά τούτο δημιουργούνται οι συνθήκες για τη στοχοποίησή τους.

Αλλά και η αναφορά σε φερόμενους Αμερικανούς μισθοφόρους και σε ένα αδιευκρίνιστο χημικό αέριο, που φέρεται να διαθέτουν, δημιουργεί το πλαίσιο για να δικαιολογηθούν τα λεγόμενα προληπτικά χτυπήματα των Ρώσων. 

Είναι μια πρακτική για να αποφύγουν τις συνέπειες που ο κάθε υπαίτιος έναρξης πολέμου έχει. Οι ψηφίδες στο παζλ της ένοπλης αντιπαράθεσης τοποθετούνται. Ο ζόφος της ένοπλης βίας πλησιάζει ολοένα και περισσότερο.

*Ο Πολύκαρπος Αδαμίδης είναι δικηγόρος, LL.M (Harvard’ 95), ΔΝ, αναπληρωτής Καθηγητής Κοινοτικού Δικαίου, Προμηθειών και Διεθνών Σχέσεων στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.

Στο ίδιο πλαίσιο θα μπορούσε να εντάξει κανείς και "τα παιδιά των λουλουδιών", που τόσο πολύ ενθουσίαζαν με τα φιλειρηνικά τους ιδεώδη και την προτίμησή τους για έρωτα και όχι πόλεμο και τόσο πολύ, εν αγνοία τους, διευκόλυναν τις Σοβιετικές βλέψεις για αφοπλισμό της Δυτικής Ευρώπης και διαρκή ομηρία της.

Η συζήτηση για την κλιματική αλλαγή, τείνει να διαμορφώσει ανάλογη αμηχανία και αδιέξοδα. Ως αρχή εργασίας δεν αμφισβητείται, από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας, ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη, είναι μια πραγματικότητα, που επιβαρύνεται από τις υποδομές της σύγχρονης παραγωγικής δραστηριότητας και οικονομίας. Είναι το "τίμημα", εν πολλοίς, που πληρώνουμε για τα μέσα και τις ανέσεις που έχουμε αποκτήσει και τη διαρκή βελτίωση του τρόπου ζωής μας. Η στάθμιση ωστόσο μεταξύ κόστους και ωφέλειας, είναι πλέον αρνητική και τείνει να καταστεί, μέσα ιδίως από την επιδείνωση του "φαινομένου του θερμοκηπίου" σε μη διαχειρίσιμη.

Κύριο σημείο αποτίμησης των καταστροφικών συνεπειών στο κλίμα και το περιβάλλον, είναι ο ρυθμός και ο βαθμός της εκπομπής ρύπων στην ατμόσφαιρα. Βασική αντίστοιχη εστία παθογένειας είναι κατ΄ αρχήν η εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα και σε δεύτερο χρόνο μεθανίου.

Κύριες πηγές προέλευσης των εκπομπών αυτών είναι τα ορυκτά καύσιμα και η έκταση και η ένταση χρησιμοποίησής τους. Οι παραδοχές έχουν ωθήσει τη διεθνή κοινότητα και τα 197 κράτη, που έχουν προσυπογράψει τη Συνθήκη του Παρισίου για το κλίμα, να θέσουν φιλόδοξους στόχους για το σταδιακό περιορισμό των εκπομπών ρύπων και την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Ο χρονικός μάλιστα ορίζοντας επίτευξης των στόχων και τα επιμέρους ορόσημά τους, βαίνει σε πορεία διαρκούς σύντμησης. Αυτά όλα ισχύουν σε επίπεδο εξαγγελιών. Γιατί σε επίπεδο επαλήθευσης, υπάρχουν δυσεπίλυτα προβλήματα, που μετεξελίσσονται σε ανυπέρβλητες δυσκολίες.

Υπάρχει κατ’ αρχήν ουσιώδες χάσμα εκκίνησης, δυνατοτήτων και στοχεύσεων, μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Λέγεται κατά τούτο ότι τα αναπτυγμένα κράτη, που έχουν βρεθεί στην πρωτοπορία της βιομηχανικής επανάστασης και επιβαρύνουν με τις ενεργοβόρες παραγωγικές υποδομές τους το περιβάλλον επί 250 έτη, πρέπει να επωμιστούν και το κύριο βάρος των υποχρεώσεων για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.

Το αίτημα αυτό των αναπτυσσόμενων χωρών είναι πρόσθετα εύλογο, δεδομένων των περιορισμένων πόρων που έχουν για την προσαρμογή τους στη νέα εποχή. Για τον λόγο αυτό έχει προβλεφθεί ότι θα ενισχύονται από το Ταμείο για την Κλιματική Αλλαγή, που προικοδοτείται με 100 δισεκατομμύρια Ευρώ τον χρόνο. Χωρίς όμως αυτό να γίνεται στην πράξη.

Απαραίτητος όρος για τη μετάβαση στην κλιματική ουδέτερη οικονομία, είναι να εξασφαλιστούν οι υποδομές, που θα παράσχουν ισοδύναμες πηγές ανανεώσιμης και καθαρής ενέργειας, σε σχέση με αυτές που στην παρούσα φάση εξασφαλίζουν τα ορυκτά καύσιμα. Ο όρος αυτός δε φαίνεται να εκπληρώνεται. Το αποδεικνύει και η κρίση στις τιμές του Φυσικού Αερίου και το "καψώνι" που ο Πρόεδρος Πούτιν επεφύλαξε στην Ευρώπη. Όπου με τρόπο κυνικό, όταν δεν παρέδιδε μαθήματα για τη χρησιμότητα συμβολαίων μακράς διάρκειας, μας υπόμνησε, πως δεν υπάρχουν ισοδύναμες πηγές προμήθειας ενέργειας, σε σχέση με το Ρωσικό φυσικό αέριο.

Στο σημείο αυτό είναι σαφές, πως για να υπάρχει ρεαλισμός στην επιδίωξη στόχων και τη σταδιακή αποδέσμευση από τα ορυκτά καύσιμα, πρέπει να έχουν διασφαλιστεί και να έχουν τεθεί σε λειτουργία, ισοδύναμες παραγωγικές υποδομές ανανεώσιμης και καθαρής ενέργειας. Ο σχεδιασμός των Κρατών Μελών, δεν μπορεί να είναι υποθετικός και να βασίζεται σε λύσεις εκ των ενόντων και αυτοσχεδιασμούς.

Πρέπει με επαληθεύσιμα αριθμητικά δεδομένα να αντικαθίσταται κάθε μονάδα παραγωγής ενέργειας, που στηρίζεται σε ορυκτά καύσιμα. Εύλογα η αντικατάσταση θα γίνεται με ορίζοντα διαρκείας και όχι ως πιλοτικά περιορισμένη χρονικά επιλογή, λόγω του κόστους της. Στο ίδιο μήκος αποσαφήνισης, είναι αναγκαίο να επιλυθούν όλα τα ζητήματα που αφορούν την εγκατάσταση ανεμογεννητριών αλλά και να διευθετηθεί η εφοδιαστική ασφάλεια.

Είναι γνωστό ότι η Κίνα είναι ο κύριος εξαγωγέας σπανίων γαιών και ορυκτών, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή μπαταριών, που με τη σειρά τους αποτελούν βάση παραγωγής ανανεώσιμης και καθαρής ενέργειας. Είναι λογικό να υπάρχουν ανησυχίες, για το ενδεχόμενο άσκησης πιέσεων από το Κινεζικό καθεστώς, μέσα από τον έλεγχο της ροής των εξαγόμενων μετάλλων και σπάνιων γαιών.

Αλλά και η χρήση της πυρηνικής ενέργειας, είναι παράμετρος, που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποκλειστικά ιδεολογικοπολιτικά κριτήρια. Η αποδέσμευση από την πυρηνική ενέργεια, που έχει κορυφαίο ρόλο σε Γαλλία, Βέλγιο και Σουηδία μεταξύ άλλων, μπορεί να νοηθεί μόνο στο μέτρο που έχουν εξασφαλιστεί λειτουργικά ισοδύναμα.

Η μετάβαση στην κλιματικά ουδέτερη οικονομία είναι μια κορυφαία πρόκληση. Πρέπει να υλοποιηθεί μέσα από έτοιμες και λειτουργικές υποδομές. Κάθε μετέωρο βήμα είναι επιλογή υπονόμευσης, δυσφήμισης και ακύρωσής της.

Οι όροι αυτοί είναι η πεμπτουσία του Δικαίου του Ανταγωνισμού, που θέτει ως αντικειμενικό του στόχο, αλλά και ως βάση νομιμοποίησής του, να εξασφαλίζει τις ποιοτικότερες υπηρεσίες και προϊόντα, στους Ευρωπαίους καταναλωτές, στις συμφερότερες τιμές.

Η θεματική μάλιστα διαμόρφωσης των πολιτικών ανταγωνισμού και συμμόρφωσης με αυτές, αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το Ιερό Δισκοπότηρο, για την αποδοτική λειτουργία της Ευρωπαϊκής Αγοράς.

Το φάσμα της ενεργειακής κρίσης, που επηρεάζει ολοένα και εντονότερα την παραγωγή αλλά και τα βιοτικό επίπεδο των Ευρωπαίων πολιτών, ώθησε τις Κοινοτικές Αρχές να ξεκινήσουν τις διαδικασίες για να διακριβωθούν, τυχόν υπεύθυνοι, από πλευράς πρακτικών ανταγωνισμού.

Το ερώτημα είναι διττό. Πρέπει κατά τούτο να ελεγχθεί εάν υπάρχουν προμηθευτές, που κάνουν κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης τους, όπως επίσης εάν υπάρχει εναρμονισμένη πρακτική από τους προμηθευτές, που ελέγχουν την παραγωγή και ροή των ορυκτών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Αγορά, με σκοπό να ‘κρατούν’ τις τιμές, κατά τρόπο τεχνητό και αδικαιολόγητο, ψηλά.

Κύρια ‘ύποπτος’ ακόμα και εάν δεν κατονομάζεται είναι η Ρωσική Gazprom, το μεγαθήριο που ελέγχει την προμήθεια του 40% του φυσικού αερίου, στην Ευρώπη. Η αιτίαση σε βάρος της είναι συγκεκριμένη. Λέγεται ότι το επιχείρημα της Ρωσικής εταιρείας, περί της αδυναμίας της να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες και να αντισταθμίσει την περιορισμένη προσφορά, δεν έχει να κάνει με την έλλειψη αποθεμάτων της σε φυσικό αέριο, αλλά στους αγωγούς, που επιθυμεί να χρησιμοποιήσει για τη μεταφορά του φυσικού της αερίου.

Με άλλα λόγια, τα αποθέματά της υπερκαλύπτουν τις ανάγκες της Ευρωπαϊκής αγοράς σε κάθε δεδομένη στιγμή, επιλέγει όμως να μην τα διαθέσει μέσω των υφιστάμενων αγωγών, που διέρχονται από την Ουκρανία, προκειμένου να επιταχύνει την αδειοδότηση για τον Nord Stream 2. 

Η καταλυτική εξάλλου επιρροή των Ρώσων στη ροή του φυσικού αερίου και τη διακύμανση των τιμών της αγοράς, αποδεικνύεται και από το γεγονός, ότι με μία δήλωση και μόνο του Ρώσου Προέδρου, περί της διάθεσης αυξημένων ποσοτήτων φυσικού αερίου από τους Ρώσους, η τιμή του μειώθηκε κατά 13%.

Αναμφισβήτητα σε μια τέτοιας ευρείας έκτασης έρευνα και αντιδικία, οι ενδιαφερόμενες πλευρές έχουν να προτάξουν σωρεία επιχειρημάτων. Η προηγούμενη έρευνα σε βάρος των αντιανταγωνιστικών πρακτικών της GazProm ξεκίνησε το 2012 και ολοκληρώθηκε το 2018.

Ως αποτέλεσμά της, οι Ρώσοι δέχτηκαν να εγκαταλείψουν πρακτικές, που τους επέτρεπαν μεταξύ άλλων να ακολουθούν διαφοροποιημένη τιμολογιακή πολιτική έναντι των κρατών κυρίως της Κεντρικής Ευρώπης, ως μέσο πολιτικής τους πίεσης, όπως και να απαγορεύουν τη μεταπώληση φυσικού αερίου από τη μια χώρα στην άλλη.

Σε προφανές αντάλλαγμα δεν τους επιβλήθηκε πρόστιμο από τις Κοινοτικές Αρχές, που θα μπορούσε να φτάσει, έως το 10% του κύκλου εργασιών τους. Τα μεγέθη είναι δυσθεώρητα, εάν λάβει κανείς υπόψη πώς μόνο για την Πολωνία, το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην GazProm , από τις Πολωνικές Αρχές, το 2020 για αντιανταγωνιστικές πρακτικές, έφτασε στο ποσό των 6,5 Δισεκατομμυρίων Ευρώ.

Πέρα όμως από τους προμηθευτές και τη δυναμική αντιμετώπισή τους, το Δίκαιο του Ανταγωνισμού, στις εξαιρετικές συνθήκες που βιώνουμε, προβλέπει και επιτρέπει την ευέλικτη εφαρμογή του και από τις εθνικές αρχές των Κρατών Μελών, για την ανακούφιση των πολιτών τους. Εκτιμάται ότι όλοι οι φόροι, που επιβάλλονται στα ορυκτά καύσιμα και την ηλεκτρική ενέργεια, αντιπροσωπεύουν το 41% της τιμής, που πρέπει να καταβάλει ο Ευρωπαίος Καταναλωτής.

Αυτοί οι φόροι μπορούν να μειωθούν ή και να εξαλειφθούν κατά τη διάρκεια της κρίσης. Στο ίδιο πλαίσιο οι εθνικές αρχές, μπορούν ακόμα και να χρηματοδοτήσουν τους ασθενέστερους καταναλωτές, για την αντιμετώπιση των αυξημένων οφειλών, αντλώντας πόρους από τα έσοδα, μεταξύ άλλων, του μηχανισμού εμπορίας ρύπων.

Σε κάθε περίπτωση οι κανόνες περί Ανταγωνισμού, όπως και η ευέλικτη εφαρμογή τους, μπορούν να διαμορφώσουν το πλαίσιο για θεσμική και μεσομακροπρόθεσμη διαχείριση των παθογενειών στην αγορά ενέργειας.

Δεν μπορούν να δώσουν άμεσες λύσεις και να υποκαταστήσουν τις υπεύθυνες πολιτικές ηγεσίες των κρατών μελών και τις επιλογές τους. Ούτε και να εξαλείψουν τις συνέπειες από τις αποσπασματικές και κατακερματισμένες ρυθμίσεις, με βάση τις εθνικές προτεραιότητες.

Ο κεντρικός σχεδιασμός απαιτεί γενναιότητα συμβιβασμών. Κάθε άλλο πρόταγμα είναι θνησιγενές και υπονομεύει το Ευρωπαικό οικοδόμημα.

*Ο Πολύκαρπος Αδαμίδης είναι δικηγόρος, LL.M (Harvard’ 95), ΔΝ, αναπληρωτής Καθηγητής Κοινοτικού Δικαίου, Προμηθειών και Διεθνών Σχέσεων στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων

Έτσι ενώ υπάρχει μια διακηρυγμένη δυσανεξία στα μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας φυσικού αερίου, που προτάσσουν οι Ρώσοι, ως ενδεδειγμένη μέθοδο για ασφαλή και απρόσκοπτο ενεργειακό εφοδιασμό, την ίδια στιγμή συνομολογούμε, ότι δε γίνεται σε πρώτο χρόνο να εξορθολογιστούν οι όροι της προμήθειας. Παράλληλα με την αναφορά σε μεσομακροπρόθεσμες λύσεις, υπάρχει μια άρρητη παραδοχή, ότι το ζήτημα του ενεργειακού εφοδιασμού, πρέπει να αντιμετωπίζεται με προγραμματισμό σε βάθος χρόνου και όχι με βραχυχρόνιες διευθετήσεις.

Πέρα από τις λεκτικές αντινομίες, έντονη είναι η ανησυχία για την επιδείνωση των παραμέτρων, που έχουν συμβάλει καθοριστικά στη δημιουργία της κρίσης. Χαρακτηριστική μεταξύ αυτών, είναι η επισήμανση για το ενεργειακό αδιέξοδο και την πίεση που υφίσταται η Κίνα. Όπως μάλιστα σχολιάζεται σχετικά, ο περιορισμός της λειτουργία των λιγνιτοπαραγωγικών μονάδων της, επιτείνει το ενεργειακό της έλλειμμα και την ωθεί σε πιο επιθετική διεκδίκηση πηγών στη διεθνή ενεργειακή αγορά και σε πλειοδοσία για την απόκτησή τους.

Είναι χαρακτηριστικό της ιδιαίτερα δυσχερούς θέσης στην οποία έχει περιέλθει, ότι ήρε το εμπάργκο στην προμήθεια Αυστραλιανού άνθρακα, που είχε επιβάλει ως αντίδραση στις επικρίσεις των Αυστραλών για τις αρνητικές επιδόσεις της στον τομέα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως και στο αίτημά τους για τη συστηματική και ενδελεχή διερεύνηση, από ανεξάρτητα όργανα, της προέλευσης της πανδημίας του Covid 19. Η Κίνα μάλιστα έχει ξεκινήσει να προμηθεύεται για την κάλυψη των αναγκών της και τεράστιες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ.

Και οι ποιοτικές παράμετροι της κρίσης καταδεικνύουν την ένταση και το βάθος της. Έτσι ενώ μέχρι σήμερα οι περιπτώσεις αύξησης των τιμών, είχαν κυρίως τοπικό και εποχιακό χαρακτήρα, όπως επιβεβαίωσε και το αντίστοιχο ράλι τιμών, που παρατηρήθηκε στις Ασιατικές χώρες το παρελθόν έτος, χωρίς να διαχυθεί στις διεθνείς αγορές και την Ευρώπη, η παρούσα κρίση έχει στοιχεία διάρκειας και παγκοσμιότητας.

Αντίστοιχα δεν καταγράφεται βελτίωση και στον τομέα της προσφοράς, καθώς σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η Νορβηγία και η Ολλανδία, δεν έχουν αυξήσει την παραγωγή και τροφοδοσία των αγωγών σε φυσικό αέριο, από τα χαμηλά στα οποία η παραγωγή είχε περιέλθει, λόγω ακούσιας αναστολής της οικονομικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Αλλά και οι πετραλαιοπαραγωγές χώρες και οι κατέχουσες τα μεγάλα αποθέματα και κοιτάσματα φυσικού αερίου, δεν αποφασίζουν να επενδύσουν στην αύξηση της παραγωγής, καθώς το κόστος εξόρυξης και λειτουργίας ήταν εξ ορισμού ασύμφορο, κατά το διάστημα που προηγήθηκε της σημερινής κρίσης.

Η διάρκεια της κρίσης, που σε μεγάλο βαθμό θα καθορισθεί από τις καιρικές συνθήκες και τη δριμύτητα του επερχόμενου χειμώνα, είναι και ένα καμπανάκι, για τη διασφάλιση τής σε βάθος προπαρασκευής για τη μετάβαση στην κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Ο στόχος του fit for 55, ήτοι της μείωσης της εκπομπής των ρύπων σε ποσοστό 55% μέχρι το 2030, σε σχέση με το επίπεδό τους το 1991, δεν μπορεί να είναι μια άσκηση επί χάρτου και μια επιδίωξη μαθηματικών ισοσκελισμών.

Ήδη από χώρες όπως η Ουγγαρία, αμφισβητείται, ενώ δεν μπορούν να λησμονηθούν τα παγιωμένα και τεράστια συμφέροντα της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων. Είναι οι ίδιοι ακριβώς παράγοντες, που ελέγχουν τους όρους ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης, χωρίς να υπάρχει, όπως η παρούσα κρίση δείχνει, δυνατότητα ρεαλιστικής υποκατάστασής τους.

Η κρίση δείχνει επίσης ότι δεν υφίστανται τοτέμ ιερότητας και ταμπού στην αναζήτηση λύσεων. Από την αξιολόγηση των όρων διαχείρισης και χρησιμοποίησης της πυρηνικής ενέργειας, μέχρι τη λειτουργία του συστήματος εμπορίας ρύπων και τις διορθωτικές παρεμβάσεις σε αυτό, οι Ευρωπαικοί θεσμοί πρέπει να κινητοποιηθούν για την αναζήτηση λειτουργικών λύσεων. Είναι το αναγκαίο προηγούμενο για να αντιμετωπίσουμε με όρους σοβαρότητας και κοινωνικής αποδοχής το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και να διαχειριστούμε τις συνέπειές του.

Στοιχειώδες, όπως και μια ερευνητική ψυχή θα έλεγε και αναμενόμενο επακόλουθο. Όταν οι τιμές του φυσικού αερίου γίνονται δυσθεώρητες και οι ποσότητες δεν επαρκούν, η ζήτηση θα στραφεί στο αμέσως πλησιέστερο ορυκτό καύσιμο.

Δεν είναι όμως μόνο οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, που έχουν πάρει την καλπάζουσα ανιούσα. Για την ακρίβεια δεν είναι μόνο οι συνέπειες στους όρους θέρμανσής μας, που θα μας απασχολήσουν. Μια νέα διάσταση αναδεικνύεται από το αρμόδιο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, των Υπουργών Γεωργίας. Η αγορά των τροφίμων φαίνεται ότι θα υποστεί νομοτελειακά κραδασμούς.

Μαύρες ακολούθως και οι σκέψεις, για τα όσα μπορούν να συμβούν, λόγω της δυσχέρειας προμήθειας-είτε λόγω κόστους, είτε λόγω έλλειψης επαρκών ποσοτήτων- σε τρόφιμα. Κοινωνική αναταραχή και κοινωνικές συγκρούσεις, έπονται, όπως σχετικά πρόσφατα η λεγόμενη Αραβική Άνοιξη, μας υπενθύμισε.

Και γιατί θα συμβεί όλο αυτό; Μα γιατί όπως εύλογα επισημαίνεται, η ενέργεια είναι θεμελιώδης παράγοντας για τη λειτουργία και την παραγωγή της αγοράς λιπασμάτων. Κυρίως των συνθετικών και μη φυσικών, που αποτελούν και τη βάση για τη λειτουργία ων κτηνοτροφικών μονάδων, αλλά και τη συστηματική καλλιέργεια της γης και τη διασφάλιση επαρκών και πολλαπλών συγκομιδών.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως σε ευρωπαϊκό επίπεδο το ένα τρίτο των μονάδων παραγωγής λιπασμάτων, έχει αναστείλει ή περιορίσει τη λειτουργία τους.

Οι αναπόδραστες αυξήσεις στις τιμές τους, στο μέτρο που αυτά τελικά παραχθούν, θα μετακυλιστούν στις τιμές των τροφίμων και θα επιβαρύνουν τον καταναλωτή.

Τα κύρια αποτελέσματα αναμένονται να φανούν στην αγορά, μετά τη συγκομιδή της άνοιξης και του καλοκαιριού, αν και δε λείπουν και οι επιχειρήσεις, που σπεύδουν να προκαταλάβουν τις αυξήσεις και να τις προσθέσουν προκαταβολικά στις τιμές των προϊόντων τους. Η κρίση όμως στην αγορά ενέργειας, προσφέρει και χρήσιμα συμπεράσματα. Έστω και εάν αυτά αποτελούν πικρά διδάγματα. Κατά πρώτον επιβεβαιώνεται ότι η ενέργεια είναι μέσο άσκησης γεωπολιτικής επιρροής και σε ακραίες συνθήκες εξάρτησης.

Μας το υπενθύμισε με τις παρεμβάσεις και ανακοινώσεις του και ο ‘θείος Βλαδίμηρος’. Που κατά τα άλλα έσπευσε να διαβεβαιώσει πως θα κάνει ότι μπορεί για να ‘βοηθήσει’. Περιττό να υπομνήσει κανείς πως με τον περιορισμό της ροής φυσικού αερίου, από τους Ρωσικούς αγωγούς, ‘φρόντισε’ να καταστήσει ακόμα πιο αναγκαία τη ‘βοήθεια΄ αυτή.

Κατά δεύτερον φάνηκε ότι η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία, μόνο ‘ευκολάκι’ δεν είναι. Ούτε μπορεί βέβαια να στηριχθεί στον φλογερό ρομαντισμό, της κατά τα άλλα αδήριτης ανάγκης, να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της Κλιματικής Αλλαγής. 

Τρομάζει κανείς όταν ακούει ως επιχείρημα, πως το ξηρό κλίμα και οι περιορισμένης έντασης και συχνότητας άνεμοι, απομείωσαν τα αποθέματα σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αναμφισβήτητα συμβόλαιο κανείς δεν μπορεί να κάνει με τη Φύση, αλλά από την άλλη απαιτούνται επάλληλες εναλλακτικές. Χρειάζεται πολύ δουλειά και επιμονή στον συγκεκριμένο τομέα.

Σε κάθε περίπτωση καταδεικνύεται η ανάγκη ορθό ενεργειακού προγραμματισμού. Στο πλαίσιο αυτό είναι αστειότητες οι αιτιολογίες, πως οι υπεύθυνοι προχωρούν, σε περιορισμένης διάρκειας συμβόλαια και συμμετοχή σε δημοπρασίες της τελευταίας στιγμής για να ανεύρουν τα αναγκαία ενεργειακά αποθέματα.

Κι όλα αυτά δήθεν για να διευκολύνουν τη μετάβαση στην κλιματική ουδέτερη οικονομία και να περιορίσουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμο. Δεν αντιμετωπίζεις το ΄κακό΄ με το να το αγνοείς και να το δαιμονοποιείς. Γίνεσαι αντίθετα ευκολότερα ‘θύμα΄ στις ορέξεις του.

Δίνεις έτσι χώρο στον Ρώσο Πρόεδρο να σε ‘ψέξει’ για την ολιγωρία σου να συνάψεις μακροχρόνιες συμβάσεις. Εδώ φαίνεται και η γύμνια γεωπολιτικής παιδείας, αλλά και ευρύτερα μόρφωσης, όσων κατά τα άλλα έχουν επιφορτιστεί να διαχειριστούν τα θέματα της ενέργειας. Που για να μην ξεχνιόμαστε ως πρώτη ιδιότητά της, μπορεί όχι απλά να σε θερμάνει αλλά να σε κάψει!

*Ο Πολύκαρπος Αδαμίδης είναι δικηγόρος, LL.M (Harvard’ 95), ΔΝ, αναπληρωτής Καθηγητής Κοινοτικού Δικαίου, Προμηθειών και Διεθνών Σχέσεων στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων

Η αναζήτηση αιτιών, αναδεικνύει σειρά παραγόντων. Δείχνει, ότι παρά τη διαρκή εξέλιξη των τεχνολογικών μέσων, την εκμηδένιση του χρόνου στη μεταφορά της πληροφορίας, την πρόσβαση στην ενημέρωση, τα στοιχεία και τις βάσεις δεδομένων, καθώς και τη δυνατότητα συγκριτικών αποτιμήσεων και ασκήσεων προσομοίωσης, υπάρχουν ακόμα κραυγαλέα κενά στους τομείς της ανάλυσης και της πρόβλεψης.

Αναμφισβήτητα η ιστορική συγκυρία, βρίθει συνιστωσών, που έχουν επιδράσει στην κατακόρυφη αύξηση των τιμών. Με το πέρας των έκτακτων μέτρων αντιμετώπισης της πανδημίας και τη σταδιακή επαναφορά στην κανονικότητα, η οικονομία, όπως και η εν γένει παραγωγική δράση, ανακτά τους ρυθμούς της. Συνακόλουθα αυξήθηκε δραστικά, σε σχέση με το χρονικά διάστημα, αναγκαστικής αργίας που προηγήθηκε, η ζήτηση σε ενέργεια. Παράλληλα η κλιματική αλλαγή με τις ακραίες θερμοκρασίες και φαινόμενα συντέλεσε και συντελεί στην αύξηση της ζήτησης σε ενέργεια, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι συνέπειές τους, είτε αυτές αφορούν το ψύχος ή τον καύσωνα και την ξηρασία.

Δεν είναι όμως μόνο τα στοιχεία της φύσης και της υγειονομικής λαίλαπας, που δημιούργησαν τη σημερινή ενεργειακή κρίση. Η Κίνα κατ’ αρχήν αποφάσισε να αποκτήσει έναντι κάθε τιμήματος όλα τα αναγκαία ενεργειακά αποθέματα, εν όψει του χειμώνα και των αναγκών της παραγωγής της. Η Ευρώπη αντίστοιχα, με σχετική βραδύτητα, σπεύδει να καλύψει τις αντίστοιχες ανάγκες, τη στιγμή κατά την οποία τα ενεργειακά της αποθέματα, βρίσκονται σε χαμηλό ετών και σε ποσοστό μόλις 72%, σε σχέση με τις αναγκαίες προβλέψεις.

Και κάπου εδώ παίζουν τον ρόλο τους και οι επιλογές και προτεραιότητες των "ενεργοπαραγωγών" κρατών. Μετά τη διαρκή μείωση και κατακρήμνιση των τιμών τα προηγούμενα έτη, δεν είναι λίγοι από τους αντίστοιχους ιθύνοντες στον τομέα της ενεργειακής παραγωγής, που μέσα από τις αυξημένες τιμές, εκτιμούν, ότι θα αντισταθμίσουν απώλειες εσόδων του παρελθόντος και θα αποφύγουν το ενδεχόμενο αστάθειας και μειώσεων. Για τον λόγο αυτό σε πρώτο χρόνο, απέφυγαν την αύξηση της παραγωγής τους.

Κρίσιμος, ειδικά για την Ευρώπη είναι ο ρόλος της Ρωσίας. Με την προσδοκία λειτουργίας του Nord Stream 2 ή και ως πίεση για την επιτάχυνση της λειτουργίας του, μείωσε στο ένα τρίτο της δυναμικότητας τη ροή φυσικού αερίου, από τον αγωγό του Γιαμάλ, μήκους 2.000 χιλιομέτρων, που διατρέχει τη Λευκορωσία, την Πολωνία και φτάνει στην Ευρώπη.

Το κενό στην τροφοδοσία της ενεργειακής αγοράς είναι κάτι παραπάνω από κραυγαλέο και ο ανταγωνισμός, σε επίπεδο πλειοδοσίας για τις διαθέσιμες ποσότητες, έχει συντελέσει να εκτιναχτούν οι τιμές, στις κατά περίπτωση "δημοπρασίες" για την απόκτηση φυσικού αερίου, στα ύψη. Στις ελλείψεις και τη μείωση των διατιθέμενων ποσοτήτων, συνετέλεσε και ένα ατύχημα σε σταθμό επεξεργασίας και προώθησης φυσικού αερίου, στη Σιβηρία, το καλοκαίρι του 2021.

Οι συνέπειες από τη ραγδαία αύξηση των τιμών, που φτάνουν και στο 400%, είναι συγκλονιστικές. Διατρέχουν όλη τη βιομηχανία των πετροχημικών και των πλαστικών και έχουν οδηγήσει στην αναστολή λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων του κλάδου. Είναι όμως σημαντικές και στην καθημερινότητα της ζωής μας, στο μέτρο που αφορούν τη θέρμανση και απειλούν να γίνουν καταλυτικές, ανάλογα με τη δριμύτητα των καιρικών φαινομένων και ειδικά του επόμενου χειμώνα. Μέτρα που συνίστανται στην κρατική χρηματοδότηση για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών, περιλαμβανομένης της θέρμανσης, προσφέρουν ανάσες, αλλά δε δίνουν λύσεις διαρκείας, καθώς ανατροφοδοτούν την ακρίβεια. Ο κεντρικός ενεργειακός σχεδιασμός της Ευρώπης, με συνεκτίμηση όλων των αναγκών, δυνατοτήτων και δεδομένων, είναι επιτακτικά αναγκαίος.

Στο πεδίο ωστόσο του πραγματικού τα κράτη μέλη και οι πολίτες τους αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της καθημερινότητας, της οικονομίας και του βιοτικού τους επιπέδου. Που απαιτούν αντίστοιχα καθορισμό κατευθύνσεων σε κεντρικό Ευρωπαϊκό επίπεδο. Στα θέματα της οικονομίας κατ’ αρχήν και στην προοπτική να αποδεσμευθεί η λήψη των αποφάσεων από τις έκτακτες συνθήκες που δημιούργησε η πανδημία, προβάλει ως επόμενο στάδιο η ‘επιστροφή΄ στους λεγόμενους κανόνες του Συμφώνου Δημοσιονομικής σταθερότητας. Τι σημαίνει αυτό; Συμμόρφωση με τα προβλεπόμενα ποσοστά για το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος σε πρώτο χρόνο και σε κάθε περίπτωση δρομολόγηση διαδικασιών για την επίτευξη της συμμόρφωσης αυτής. Δεδομένου ότι η χώρα μας έχει ξεπεράσει το 200% του ΑΕΠ, σε ποσοστά δημόσιου χρέους, οι διανοιγόμενες "επιλογές", μόνο ανησυχία προκαλούν. Στην αρνητική αυτή καταγραφή δεν είμαστε μόνοι. Ο προβληματισμός για τους όρους εφαρμογής της δημοσιονομικής σταθερότητας, διαπερνά όλο τον Ευρωπαϊκό Νότο και έχει την καθοριστικής σημασίας στήριξη της Γαλλίας, εν πρώτοις, καθώς και της Ιταλίας και της Ισπανίας σε δεύτερο χρόνο.

Απέναντι στην ανάγκη να υιοθετηθούν προσεγγίσεις πραγματισμού, υψώνεται το "Βόρειο Μέτωπο" και των "φειδωλών" οικονομιών των κρατών μελών του. Καίριας σημασίας θα είναι ο ρόλος που άμεσα ή μέσω των εκπροσώπων της θα διαδραματίσει η Γερμανία. Και εδώ όμως υπάρχουν δυσκολίες. Οι διεργασίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης μόλις άρχισαν. Στις πλέον πιθανές εκδοχές της, στο τιμόνι της θα έχει είτε τον οικονομικό εκφραστή της πολιτικής Μέρκελ, είτε τον άνθρωπο που εξ αρχής δηλώνει συνεχιστής και διάδοχος του έργου της. Που ως γνωστό χαρακτηρίζονταν από την ευλαβική συμμόρφωση με τη δημοσιονομική πειθαρχία. Αλλά και στο πηδάλιο της οικονομικής πολιτικής, φέρεται σε κάθε βασική εκδοχή, να εγκαθίσταται ο επικεφαλής των Φιλελευθέρων, που θεωρεί την χαλάρωση των κανόνων της δημοσιονομικής σταθερότητας, ως πρελούδιο δημιουργίας "Ευρωπαϊκής Ένωσης Χρεών" και τους Γερμανούς να "επωμίζονται τις ευθύνες άλλων".

Η στασιμότητα στην αναζήτηση του βηματισμού της Ευρώπης, δε βοηθά και σε ένα άλλο αναπάντεχο μέτωπο, που αφορά την ιλιγγιώδη αύξηση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος. Κατά πως λέγεται είναι μια εξέλιξη απότοκος, σειράς αρνητικών συνιστωσών, που στο τέλος της ημέρας καταλήγουν στην αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου. Είναι το ακριβότερο καύσιμο, με βάση το οποίο προσδιορίζονται οι τιμές στη χονδρική εμπορία του ρεύματος, προκειμένου για την κάλυψη των αναγκών της ζήτησης. Η οποία ενώ παραμένει σταθερή, δεν καλύπτεται άμεσα από την προσφορά, λόγω τρεχουσών συγκυριών, όπως η άρνηση των Ολλανδών να ενισχύσουν τις παραγωγικές τους υποδομές στο Γκρόνιγκεν -λόγω του φόβου για ενδεχόμενο σεισμό- και κυρίως η απροθυμία των Ρώσων να ενισχύσουν τις ροές του Φυσικού Αερίου, μέσω Ουκρανίας. Από τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία δεν υπάρχει αποφασιστική Ευρωπαϊκή πίεση και ο Nord Stream 2, γίνεται αποδεκτός ως πραγματικότητα, ουδεμία προθυμία ή κίνητρο έχουν να διαπραγματευτούν και να διευκολύνουν. Είναι και αυτή μια διαπίστωση, που καθιστά αναγκαίο τον ρόλο των μπροστάρηδων στην Ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή.

Από πλευράς μας έχουμε και ειδικά όσοι είναι θεσμικά αρμόδιοι, μια μοναδική ευκαιρία και ευθύνη. Να αξιοποιήσουμε δηλαδή τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης. Είναι η μοναδική ουσιαστικά άμεση και τέτοιας έκτασης χρηματοδότηση και προσπορισμός εσόδων για τη χώρα μας. Δυο είναι τα άμεσα κεντρικά ζητούμενα. Αφενός μεν να γίνει η απορρόφηση των πόρων μέσα σε ένα πιεστικό, αν όχι ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο και αφετέρου να περάσουν οι χρηματοδοτικές ροές στην πραγματική οικονομία. Απλοί και σαφείς οι όροι, όπως και το μέτρο κρίσης και αποτίμησης, όσων καλούνται να τους εκπληρώσουν.

Του Πολύκαρπου Αδαμίδη*

Όπως Έλληνες στο φρόνημα και τη γενεαλογική καταγωγή, κατά τρόπο αδιάσπαστο και ατόφιο, ήταν όλοι όσοι είχαν δημιουργήσει αιώνες πριν, ως άποικοι από τη Μητροπολιτική Ελλάδα, τις Ελληνικές πόλεις στα παράλια του Πόντου και της Μικράς Ασίας.

Οι γηγενείς αυτοί πληθυσμοί, μέσα από μια εκστρατεία διαρκείας με εξανδραποδισμούς, μαζικές δολοφονίες, βιασμούς, παιδομάζωμα και τυραννική φορολογία, σε μεγάλο βαθμό μεταστράφηκαν. Εκόντες άκοντες για να πετύχουν την επιβίωσή τους. Απετέλεσαν κατ’ ουσία το πληθυσμιακό υπόβαθρο της Τουρκίας για τους Τούρκους, που επέβαλαν με τη φωτιά και το ατσάλι οι οπαδοί του Κεμάλ και τα δολοφονικά μπουλούκια των Τσετών.

Η καταστροφή ωστόσο της Σμύρνης, τον Σεπτέμβριο του 1922, δεν αποτελούσε μια συνήθη, έστω και ακραία άγρια καμπή των βίαιων πρακτικών του Τουρκικού στοιχείου, σε βάρος των Ελλήνων. Μέσα από τις ιστορικές αφηγήσεις, τις μαρτυρίες των επιζώντων αλλά και το φωτογραφικό και κινηματογραφικό υλικό, που διασώθηκε, επιβεβαιώνεται ότι ήταν το επιστέγασμα μιας κυνικά σχεδιασμένης γενοκτόνου πολιτικής.

Ήταν τέτοια δε η δολοφονική ψυχρότητα και η μανία εξόντωσης των καθοδηγητών του Τουρκικού όχλου, που δε δίστασαν να υλοποιήσουν τα φρικώδεις ενέργειές τους, ακόμα και ενώπιον απειράριθμων μαρτύρων, πολιτών τρίτων χωρών.

Δεν ενδιαφέρθηκαν σοβαρά ούτε για την αποφυγή καταγραφής των εγκληματικών τους ενεργειών, που δε γίνονταν στην απομόνωση της ενδοχώρας, ή στις πορείες θανάτου των άμαχων Ελλήνων και των αιχμαλώτων, αλλά γίνονταν στην προκυμαία της Σμύρνης και σε πολυσύχναστους δρόμους. Τέτοιο ήταν το μένος αφανισμού σε βάρος των Ελλήνων αλλά και η βεβαιότητα ατιμωρησίας τους.

Γιατί το έγκλημα και η γενοκτονία της Σμύρνης, δεν είναι μόνο όνειδος για τις ξένες δυνάμεις και τα πολεμικά τους πλοία, που με απάθεια παρατηρούσαν τη δολοφονία και τα βασανιστήρια των Ελλήνων. Χωρίς να λείπουν και τα περιστατικά άμεσης ή έμμεσης συμμετοχής τους σε αυτά.

Όπως και οι πράξεις μεγαλείου και ανιδιοτελούς σωτήριας προσφοράς από τον Αμερικανό Αισάια Τζένιγκς και της θρυλούμενης διάσωσης Ελλήνων από έναν Ιάπωνα πλοίαρχο. Το βάρος της Ιστορίας και το ανάθεμα του Μικρασιατικού Ελληνισμού, πέφτει και σε όσους, από το τότε Ελληνικό Κράτος, εγκατέλειψαν ανυπεράσπιστη τη Σμύρνη και το σύνολο των Ελλήνων βορά στα αδηφάγα κτήνη των Τσετών και τον δολοφονικό εσμό του Κεμάλ.

Είναι ανάγκη για να αποφύγουμε την επανάληψη Τραγωδιών, να προσεγγίσουμε τα γεγονότα στην Ιστορική τους διάσταση. Η νεκρική μέχρι σήμερα σιγή, για το πως ξαφνικά μια πολύβουη Ελληνική πόλη, όπως ήταν η Σμύρνη, που είχε εν τω μεταξύ κατακλυστεί από εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες της Μικρασιατικής ενδοχώρας, κατασφαγιάστηκε, χωρίς να πέσει ούτε μια ντουφεκιά από τον Ελληνικό στρατό, πνίγει τη χώρα μας και τη συνείδησή μας.

Η τραγική και ολέθρια αλήθεια είναι πως το Μικρασιατικό μέτωπο κατέρρευσε, λόγω της ανεπάρκειας και μηδαμινότητας, μικρών, μοιραίων και άθλιων προσώπων. Η αλήθεια είναι πως ο Τρικούπης ως σωματάρχης και εν αγνοία του αρχιστράτηγος, παρέδωσε ένα ολόκληρο Σώμα Στρατού.

Κι αντί αυτός και οι επιτελείς του και όσοι εγκατέλειψαν σαν κοινοί λωποδύτες και σαλταδόροι βοηθητικής ανθυποκατηγορίας να λογοδητήσουν, συνέχισαν να κάνουν καριέρα στον Στρατό! Ο Τρικούπης έφτασε στον βαθμό του Αντιστράτηγου, αντί να περάσει Στρατοδικείο και να αντικρύσει το απόσπασμα. Και ούτε λόγος να γίνεται για όσους έπρεπε σε ελάχιστη ένδειξη ανδρισμού και φιλότιμου να αυτοκτονήσουν για όσες Ελληνίδες βιάσθηκαν, για όσα παιδιά και αμάχους σφαγιάσθηκαν, ως ανυπεράσπιστα θύματα στα χέρια του Κεμάλ.

Είναι αδιανόητο ότι ευάριθμα τμήματα του Ελληνικού στρατού αποχώρησαν με τα πολεμικά του Ελληνικού στόλου, ενώ γνώριζαν ότι οι συμμορίες των Τσετών κατέφταναν στη Σμύρνη. Είναι αδιανόητο ότι εκπρόσωποι των μετέπειτα επαναστατών απαγόρευσαν τον απόπλου των Ελληνικών πολεμικών που ναυλοχούσαν στα Ελληνικά νησιά και δεν ανταποκρίθηκαν στην έκκληση του Τζένιγκς, που με την αυτοθυσία του είχε εξασφαλίσει την άδεια για την εκκένωση του άμαχου πληθυσμού από τη Σμύρνη.

Είναι αδιανόητο ότι ο τελευταίος στρατιωτικής διοικητής της Σμύρνης (ονόματι Ζεγγίνης, χωρίς να έχει σημασία και η ακριβής γραφή του ονόματός του) παρέδωσε το σύνταγμά του, χωρίς να ρίξει ούτε μια ντουφεκιά σε βάρος των αλαλαζόντων Τσετών, που άμεσα θα γίνονταν οι Δήμιοι της Σμύρνης.

Όλοι αυτοί οι ολίγιστοι και ελεεινοί, πρέπει να ονοματιστούν. Για να τιμήσουμε τη μνήμη των πεσόντων. Και για να βεβαιώσουμε ότι οι ριψάσπιδες έστω και καθυστερημένα θα παραδοθούν στην καταφρόνηση του Έθνους.

*Ο Πολύκαρπος Αδαμίδης είναι δικηγόρος, LL.M (Harvard’ 95), ΔΝ, αναπληρωτής Καθηγητής Κοινοτικού Δικαίου, Προμηθειών και Διεθνών Σχέσεων στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων

Του Πολύκαρπου Αδαμίδη

Στην περίπτωση του Αφγανιστάν, έχουμε μια déjà vu πραγματικότητα. Ακραίες εκδοχές και κήρυκες του θρησκευτικού φανατισμού, για τα δεδομένα πάντα και τις αξίες του Δυτικού Πολιτισμού, σάρωσαν ένα κράτος, που θεωρητικά οικοδομήθηκε με τη αμέριστη στήριξη και την τουλάχιστον γαλαντόμο οικονομική στήριξη της διεθνούς κοινότητας. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Οι Αφγανικές ένοπλες δυνάμεις αριθμούσαν, με βάση το μισθολόγιό τους, περί τις 300.000 προσωπικό και στελέχη. Ο εξοπλισμός και τα μέσα που τους παρασχέθηκαν, ήταν σύγχρονα, ενώ είχαν στη διάθεσή τους 162 αεροσκάφη και ελικόπτερα (κατά άλλες δημοσιευθείσες πηγές, ο αριθμός τους ανέρχεται στα 211). Μεταξύ του στελεχιακού αυτού δυναμικού περιλαμβάνονται και δέκα χιλιάδες Αφγανοί, των ειδικών δυνάμεων ασφαλείας. Έναντι αυτής της στρατιωτικής μηχανής, που αφορά μια χώρα 38 εκατομμυρίων, οι δυνάμεις των Ταλιμπάν, όταν ξεκίνησε η οργανωμένη επίθεσή τους, για την απόκτηση του ελέγχου της χώρας, ανέρχονταν στις 75.000!

Κατάφεραν οι Ταλιμπάν να αποδομήσουν και να σαρώσουν μια υποδομή και έναν μηχανισμό, για τη δημιουργία και τη στήριξη του οποίου μόνο οι ΗΠΑ είχαν δαπανήσει περί τα 2,6 τρισεκατομμύρια δολάρια και το Ηνωμένο Βασίλειο 21 δισεκατομμύρια λίρες. Στα ποσά αυτά δεν υπολογίζονται και όσα χορηγήθηκαν υπό τη μορφή οικονομικής ενίσχυσης και μέσων, στις οργανώσεις που επί μία εικοσαετία παρείχαν ανθρωπιστική υποστήριξη στον λαό του Αφγανιστάν. Είναι πρόδηλο με βάση τους αδιάψευστους αριθμούς και ανεξάρτητα από την έκταση της διαφθοράς ως προς την απόληξη των χρηματοδοτικών ροών, πως οι Ταλιμπάν έχουν λαϊκό έρεισμα και αδιαμφισβήτητη ανοχή, αν όχι αποδοχή από τον ετερόκλητο Αφγανικό λαό. Πέρα και πάνω από μεταφυσικές ερμηνείες και απογοήτευση που προκαλεί η διαπίστωση αυτή, φαίνεται να αντανακλά και τη λυπηρή παραδοχή, για την κλίμακα αξιών του Δυτικού πολιτισμού μας, πως οι Ταλιμπάν αποτελούν συνέχεια και εικόνα της Αφγανικής κοινωνίας.

Με βάση το εν λόγω υπόβαθρο, πρέπει να γίνει και η αξιολόγηση, όσων διεκδικήσουν άσυλο και διεθνή προστασία. Και από ότι οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν, είναι μυριάδες. Έως σήμερα υπάρχουν 2, 6 εκατομμύρια Αφγανοί πρόσφυγες. Υπολογίζεται πως μόνο στο Πακιστάν και το Ιράν, εγκαταβιούν 5.000.000 ενώ ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων που ξεκίνησαν την Άνοιξη του 2021, 500.000 έχουν μετακινηθεί στο εσωτερικό του Αφγανιστάν. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 3.000.000. Κι όλα αυτά έναντι της επέλασης 75.000 μαχητών ή ζηλωτών. Που το ήμισυ της ηγεσίας τους είχε συλληφθεί και φυλακιστεί τα προηγούμενα χρόνια. Δε φαίνεται πειστικό το επιχείρημα των εκατομμυρίων υποψήφιων προσφύγων και αιτούντων άσυλο, ότι κινδυνεύουν για τις ιδέες τους και την φυλετική και εθνική καταγωγή τους, όπως οι Διεθνείς Συνθήκες προβλέπουν. Μάλλον δεν πολυπιστεύουν στις ιδέες τους αυτές, όταν δεν μπορούν να τις προασπίσουν έναντι μιας ισχνής μειοψηφίας, με εγκληματικό παρελθόν και διεθνή καταδίκη. Είναι τραγικό και αδύνατο να ζητάς στήριξη για έναν αγώνα που δεν έχεις καν δώσει.

Του Πολύκαρπου Αδαμίδη*

Το κεφάλαιο των μεταναστευτικών ροών, είναι κορυφαίας σπουδαιότητας θεματική για τη χώρα μας. Η προοπτική είναι δυσοίωνη και αρνητική. Αρχικά σε σχέση με όσους βρέθηκαν ή εγκλωβίστηκαν στην Ελλάδα αναζητώντας άσυλο, δείχνει να επιβεβαιώνεται η αρχή πως ουδέν μονιμότερο του προσωρινού.

Κάτι που και την κοινωνική δυσθυμία και αναταραχή επιδεινώνει και το διεθνές δίκαιο απαξιώνει.

Από τη στιγμή που έχουν κατά κανόνα σιγήσει τα μέτωπα στη Συρία και την Ιράκ, πρέπει να δρομολογηθεί η διαδικασία επιστροφής όσων θεωρήθηκαν αρχικά δικαιούχοι ασύλου. Άλλως χάνει νόημα και έρεισμα, το όλο νομικό και ανθρωπιστικό οικοδόμημα, που δικαίως υιοθετήθηκε.

Είναι κατάκτηση του ανθρώπινου πολιτισμού, που πρέπει να διαφυλαχθεί. Και να μη δικαιώσει όσους αμφισβητούν τόσο τη λειτουργικότητά της, όσο και τα κίνητρα των κατά τα άλλα υπερασπιστών της.

Η κατάσταση εξάλλου, δείχνει ότι θα επιβαρυνθεί. Δυο νέες εστίες θα αποτελέσουν συστηματική πηγή προέλευσης μεταναστευτικών ροών.

Στην Αιθιοπία τα κυβερνητικά στρατεύματα, όπως και της γειτονικής Ερυθραίας, καταγγέλλεται ότι προβαίνουν σε ωμότητες και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σε βάρος των κατοίκων της επαρχίας Τιγκράι, στην οποία υπάρχει ενεργό αυτονομιστικό κίνημα.

Είναι το πρελούδιο αναγκαστικής μετακίνησης εκατοντάδων χιλιάδων αμάχων, που θα διεκδικήσουν τη χορήγηση ασύλου στην Ευρωπαϊκή γη της Χαναάν. Την ίδια στιγμή στο Αφγανιστάν οι Ταλιμπάν προελαύνουν, τόσο στον Βορρά όσο και στο Νότο, που ούτως ή άλλως θεωρούνταν, η βάση των δυνάμεων και της ισχύος τους.

Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες μετά την έναρξη αποχώρησης των Δυτικών στρατευμάτων, έθεσαν υπό τον έλεγχό τους την Κουντούζ και τη Χεράτ και συνολικά το 65% της χώρας. Δείχνει να είναι για αυτούς υπόθεση ημερών και όχι 20 εβδομάδων, όπως αρχικά υπολογίζονταν, ο απόλυτος έλεγχος της χώρας.

Τα 162 αεροσκάφη της Αφγανικής αεροπορίας, δε φαίνονται ικανά να τους αναχαιτίσουν. Ήδη οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 400.000 αμάχους-εσωτερικούς πρόσφυγες. Δε χρειάζεται ιδιαίτερη φαντασία για το που θα επιχειρήσει το ανθρώπινο αυτό ποτάμι να μετακινηθεί.

Από πλευράς μας απαιτούνται πρωτοβουλίες. Η συνυπογραφή με άλλα πέντε κράτη μέλη της επιστολής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να μην παγώσουν οι επιστροφές των Αφγανών που παράνομα βρέθηκαν στην Ευρώπη, ήταν αυτονόητη και αναγκαία. Δεν αρκεί. Τον δρόμο μας τον δείχνει ακόμα και η Λιθουανία.

Που ανέδειξε- και ορθώς για τα καλώς νοούμενα συμφέροντά της- τον υβριδικό ή κατ’ άλλους με γκρίζα μέσα διεξαγόμενο πόλεμο της Λευκορωσίας σε βάρος της. Σε τι συνίστατο αυτός? Μα στην οργανωμένη κατά τους Λιθουανούς προώθηση Ιρακινών που έφταναν αεροπορικώς στο Μινσκ, στα σύνορα με τη Λιθουανία.

Ότι δηλαδή κάνουν επί έτη οι Τούρκοι σε βάρος μας. Τι αξίωσαν οι Λιθουανοί μεταξύ άλλων; Την επιβολή κυρώσεων σε βάρος των αεροπορικών εταιρειών που πραγματοποιούν αυτές τις πτήσεις.

Στόχευσαν στην εξάλειψη των όπλων με τα οποία διεξάγεται σε βάρος τους υβριδικός πόλεμος. Ανάλογες ενέργειες πρέπει να περιλαμβάνει και η δική μας πολιτική.

Ειδικά τώρα που ο Ερντογάν, φαίνεται να αποκτά επιρροή, πέρα από τη Λιβύη και τη Συρία και σε μια νέα πηγή μεταναστευτικών ροών. Αυτή δηλαδή του Αφγανιστάν.

Το συννεφάκι που μπορεί να εξελιχθεί σε καταιγίδα. Έχουμε πικρή εμπειρία από τα φυσικά φαινόμενα που εκόντες άκοντες τα αφήσαμε να θεριεύσουν.

*Ο Πολύκαρπος Αδαμίδης είναι δικηγόρος, LL.M (Harvard’ 95), ΔΝ, αναπληρωτής Καθηγητής Κοινοτικού Δικαίου, Προμηθειών και Διεθνών Σχέσεων στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων