Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει επαρκή παραγωγή αεροπορικού καυσίμου για να καλύψει τη ζήτηση, καθώς τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια μπορούν να καλύψουν έως και το 70% των αναγκών. Μια ενδεχόμενη παρατεταμένη διακοπή στη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει τις αεροπορικές εταιρείες σε αγώνα δρόμου για την εξασφάλιση επαρκών προμηθειών.

Το πόσο σοβαρές θα γίνουν οι επιπτώσεις θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία θα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στην περιοχή.

"Κανονικό" σενάριο: Τέλος του πολέμου και επαναλειτουργία των Στενών

Μια γρήγορη λήξη του πολέμου και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν θα έλυναν άμεσα την κρίση στα αεροπορικά καύσιμα, καθώς τα δεξαμενόπλοια θα χρειάζονταν περισσότερο από έναν μήνα για να φτάσουν στην Ευρώπη από τον Περσικό Κόλπο.

Ο γενικός διευθυντής της International Air Transport Association, Willie Walsh, είχε προειδοποιήσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι ακόμη και σε αυτό το σενάριο «θα χρειαστούν μήνες μέχρι η προσφορά να επιστρέψει στα επίπεδα που απαιτούνται». Η περιορισμένη διαθεσιμότητα αεροπορικών καυσίμων σημαίνει ότι οι τιμές των εισιτηρίων πιθανότατα θα παραμείνουν αυξημένες καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Ωστόσο, μια γρήγορη αποκλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να αποτρέψει μαζικές ακυρώσεις πτήσεων ή πολιτικές παρεμβάσεις για περιορισμό της ταξιδιωτικής ζήτησης, σύμφωνα με τον Τζορτζ Σο, ανώτερο αναλυτή πετρελαίου της Kpler.

Ο Φρεντερίκ Ντελό, αντιπρόεδρος Ευρώπης της International Federation of Air Traffic Controllers’ Associations και συντάκτης πρόσφατης έκθεσης για το ζήτημα, προειδοποίησε ότι ακόμη και στο καλύτερο δυνατό σενάριο «η Ευρώπη πιθανότατα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει υψηλές τιμές καυσίμων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού», αν και τα ευρωπαϊκά αεροδρόμια θα απέφευγαν μεγάλες ελλείψεις. «Αν όμως αυτή η κατάσταση συνεχιστεί για μερικές ακόμη εβδομάδες, τότε δεν θα πρόκειται πλέον για θέμα τιμών, αλλά για θέμα επάρκειας καυσίμων», τόνισε.

"Κακό" σενάριο: Μερική αποκλιμάκωση και ασταθής τροφοδοσία

Το πιθανότερο σενάριο, σύμφωνα με πολλούς ειδικούς, είναι μια μερική αποκλιμάκωση της σύγκρουσης έως τις αρχές του καλοκαιριού, με τη ναυσιπλοΐα να αποκαθίσταται αποσπασματικά.

Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων θα παραμείνουν υψηλές και η τροφοδοσία αβέβαιη. Αυτό σημαίνει ότι πτήσεις με χαμηλή κερδοφορία ενδέχεται να ακυρωθούν, ενώ ορισμένα αεροδρόμια μπορεί να αντιμετωπίσουν περιοδικούς περιορισμούς καυσίμων.

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι πρώτες περικοπές θα αφορούν κυρίως πτήσεις μεγάλων αποστάσεων αναψυχής και λιγότερο δημοφιλείς περιφερειακές διαδρομές.

Ο Άντριου Τσάρλτον, διευθύνων σύμβουλος της Aviation Advocacy, δήλωσε ότι λόγω των υψηλών τιμών στα εισιτήρια «ο κόσμος αρχίζει να σκέφτεται να πάει διακοπές με αυτοκίνητο ή να επιστρέψει στις διακοπές εντός χώρας».

Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι αεροπορικές εταιρείες θα μπορούσαν να μειώσουν ακόμη περισσότερο τις μικρές περιφερειακές πτήσεις, ενώ τα πιο κερδοφόρα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων πιθανότατα θα διατηρηθούν.

Η καθηγήτρια αεροπορίας στο Dublin City University, Mαρίνα Ευθυμίου, σημείωσε ότι «ο βασικός κίνδυνος για τους επιβάτες είναι οι τιμές: επιβαρύνσεις καυσίμων, λιγότερες προσφορές και μειωμένη συχνότητα πτήσεων σε οριακά δρομολόγια».

Η Lufthansa έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα περικόψει 20.000 πτήσεις τους επόμενους μήνες για να περιορίσει την κατανάλωση καυσίμων, ενώ και άλλες αεροπορικές κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση.

Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι οι αυξήσεις κόστους θα μετακυλιστούν στους επιβάτες. «Είμαστε υποχρεωμένοι να το κάνουμε, διαφορετικά θα χρεοκοπήσουμε μέσα σε λίγους μήνες», δήλωσε πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο Σεμπαστιάν Ζιστούμ, ανώτερο στέλεχος της Air France-KLM.

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), Φατίχ Μπιρόλ, είχε προειδοποιήσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ξεμείνει από αεροπορικά καύσιμα ήδη από τις αρχές Ιουνίου.

Πίεση δέχονται και τα αεροδρόμια. «Τα αεροδρόμια βρίσκονται παγιδευμένα στη μέση αυτής της κρίσης», δήλωσε ο Τσάρλτον. «Διαχειρίζονται τα καύσιμα, αλλά δεν τα αγοράζουν. Αν δεν έχουν καύσιμα, τότε οι αεροπορικές δεν θα πετούν προς αυτά. Και αυτό είναι τεράστιο πρόβλημα».

"Χειρότερο" σενάριο: Ο πόλεμος συνεχίζεται

Αν οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, τότε τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη κινδυνεύουν να πέσουν κάτω από τα ελάχιστα λειτουργικά όρια, προειδοποίησε η Kpler. Σε αυτό το σημείο, η αγορά θα περάσει ουσιαστικά σε καθεστώς δελτίου καυσίμων.

Η Μαρίνα Ευθυμίου προειδοποίησε ότι αν η κρίση κλιμακωθεί περαιτέρω, οι ελλείψεις καυσίμων Jet A1 θα μπορούσαν να αλλάξουν πλήρως το τοπίο τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, λόγω της μεγάλης εξάρτησης από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.

«Ολόκληρος ο κλάδος είναι εκτεθειμένος και αυτή η κρίση είναι πολύ χειρότερη από μια συνηθισμένη άνοδο στις τιμές πετρελαίου, γιατί πρόκειται για δύο προβλήματα ταυτόχρονα: τις τιμές και τη φυσική επάρκεια καυσίμων», υπογράμμισε.

Παρότι η Κομισιόν έχει απορρίψει το πιο καταστροφικό σενάριο γενικευμένων ελλείψεων καυσίμων στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, προετοιμάζει ήδη σχέδια έκτακτης ανάγκης.

Ο επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ, Απόστολος Τζιτζικώστας, προειδοποίησε την Τρίτη ότι τα κράτη-μέλη ίσως χρειαστεί να μοιραστούν τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων τους, εάν οι ελλείψεις γίνουν πραγματικότητα. Ο Ντελό προειδοποίησε επίσης για αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη τη βιομηχανία αερομεταφορών.

Αν οι ακυρώσεις πτήσεων ξεπεράσουν το 10% της κανονικής κίνησης, όχι μόνο οι πάροχοι ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας θα χάσουν έσοδα λόγω της μείωσης των πτήσεων, αλλά και οι αεροπορικές εταιρείες θα χρειαστεί να απορροφήσουν πρόσθετες ζημιές, καταλήγοντας «διπλά τιμωρημένες».

Ο ίδιος σημείωσε ότι ιδιαίτερα εκτεθειμένες μπορεί να βρεθούν οι αεροπορικές χαμηλού κόστους, καθώς βασίζονται «στην υψηλή αξιοποίηση αεροσκαφών, στα πυκνά δρομολόγια και στη ζήτηση που είναι ευαίσθητη στις τιμές». «Ένα γενικευμένο σοκ στα καύσιμα αποδυναμώνει ακριβώς αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο», κατέληξε.

Η ζήτηση για εναλλακτικές διαδρομές προς την Ευρώπη που παρακάμπτουν τη Μέση Ανατολή αυξάνεται επίσης, ενισχύοντας τις τιμές των εισιτηρίων. Σύμφωνα με τα δεδομένα της εταιρείας ανάλυσης Cirium Ltd., πάνω από 43.000 πτήσεις που ήταν προγραμματισμένες προς και από τη Μέση Ανατολή ακυρώθηκαν μεταξύ 28 Φεβρουαρίου και 10 Μαρτίου.

Ακολουθεί μια λίστα με τις αεροπορικές εταιρείες που ανακοίνωσαν αυξήσεις στις τιμές των εισιτηρίων και τις χρεώσεις καυσίμου:

AirAsia

Η μεγαλύτερη χαμηλού κόστους αεροπορική εταιρεία της Νοτιοανατολικής Ασίας αύξησε τις τιμές των εισιτηρίων και προσαρμόζει τα επιδόματα καυσίμου, χωρίς όμως να διευκρινίζει το ακριβές ποσό. Η αεροπορική εταιρεία δήλωσε ότι θα «παρακολουθεί δυναμικά τις συνθήκες της αγοράς και θα αντιδράσει προληπτικά όποτε χρειαστεί».

Air India

Η Air India και η Air India Express θα εφαρμόσουν επιβάρυνση καυσίμων σε εσωτερικές και διεθνείς πτήσεις από τις 12 Μαρτίου. Από τις 12 Μαρτίου, θα προστεθεί χρέωση 399 ρουπιών ($4,35) στις εσωτερικές πτήσεις και στις πτήσεις προς Νότια Ασία, Δυτική Ασία και Μέση Ανατολή. Οι χρεώσεις προς τη Νοτιοανατολική Ασία θα αυξηθούν σε $60 από $40, και προς την Αφρική σε $90 από $60. Από τις 18 Μαρτίου, η χρέωση για την Ευρώπη θα αυξηθεί κατά $25 φτάνοντας τα $125, ενώ για τη Βόρεια Αμερική και την Αυστραλία θα αυξηθεί κατά $50 φτάνοντας τα $200.

Air New Zealand

Η αεροπορική εταιρεία ανακοίνωσε στις 10 Μαρτίου ότι θα αυξήσει τις τιμές των εισιτηρίων κατά ένα αδιευκρίνιστο ποσό, ενώ ενδέχεται να προχωρήσει και σε περαιτέρω αναπροσαρμογές τιμών και προσαρμογές στο δίκτυο και το πρόγραμμα πτήσεων αν οι τιμές καυσίμου παραμείνουν υψηλές. Η εταιρεία ανέστειλε επίσης την πρόβλεψη κερδών, λέγοντας ότι οι υποθέσεις για το κόστος καυσίμου που είχαν ανακοινωθεί στα τέλη του προηγούμενου μήνα δεν ισχύουν πλέον.

Hong Kong Airlines

Η Hong Kong Airlines αύξησε τα επιδόματα καυσίμου, από τις 12 Μαρτίου, σε διάφορες διαδρομές, περιλαμβανομένων αυξήσεων 35%, ή HK$100 ($12,80), για προορισμούς όπως οι Μαλδίβες, Νεπάλ και Μπαγκλαντές. Η χρέωση για τους μακρινότερους προορισμούς, όπως η Αυστραλία και η Βόρεια Αμερική, θα αυξηθεί κατά HK$150, φτάνοντας τα HK$739.

Japan Airlines

Η JAL, η οποία ήδη εφαρμόζει επιβάρυνση καυσίμου στις διεθνείς πτήσεις, δήλωσε ότι δεν σχεδιάζει να προχωρήσει σε αλλαγές στις χρεώσεις πριν από την 1η Απριλίου.

Qantas

Η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία της Αυστραλίας αυξάνει τις τιμές των εισιτηρίων για διεθνείς πτήσεις κατά περίπου 5% κατά μέσο όρο. Οι τιμές του καυσίμου για τζετ έχουν αυξηθεί έως και 150% τις τελευταίες δύο εβδομάδες, κάτι που αυξάνει τα κόστη σε όλη την επιχείρηση, δήλωσε η Qantas. Οι πτήσεις προς την Ευρώπη, περιλαμβανομένων των διαδρομών Περθ-Λονδίνο, Περθ-Παρίσι και πτήσεων μέσω Σιγκαπούρης, είναι πάνω από 90% γεμάτες αυτό το μήνα, αυξημένες από το συνήθη ποσοστό πλήρωσης 75% αυτή την περίοδο του χρόνου.

Ο ιδρυτής της SpiceJet, Ατζάι Σινγκ, δήλωσε ότι οι αεροπορικές εταιρείες δεν θα έχουν «άλλη επιλογή» από το να επιβάλουν επιβάρυνση καυσίμου. Ζήτησε από την κυβέρνηση να μειώσει τους φόρους καυσίμου για τζετ, προειδοποιώντας ότι ακόμη και το πετρέλαιο στα $90 το βαρέλι είναι «εντελώς μη βιώσιμο». Ο Σινγκ ανέφερε ότι η SpiceJet έχει εξετάσει το ενδεχόμενο να καθηλώσει αεροσκάφη αν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν υψηλές, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να χρειαστεί να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους για επέκταση υπό αυτές τις συνθήκες.

Η πρόβλεψη για τα κέρδη αντιστοιχεί σε αύξηση 4% σε σχέση με τα 39,5 δισ. δολάρια της φετινής χρονιάς. Η ώθηση αυτή θα προέλθει από τη σταθερή οικονομική ανάπτυξη, τον χαμηλότερο πληθωρισμό, την αποδυνάμωση του δολαρίου και τη μείωση του κόστους των καυσίμων.

Η Ευρώπη εμφάνισε την ισχυρότερη οικονομική επίδοση το 2025, με τις εταιρείες χαμηλού κόστους να αναπτύσσονται με διψήφιο ποσοστό και να ξεπερνούν τις παραδοσιακές εταιρείες στα περιθώρια κέρδους. Η Βόρεια Αμερική έχασε την πρωτιά λόγω στάσιμης ανάπτυξης, δασμών, αυστηρότερων μεταναστευτικών πολιτικών και του κυβερνητικού shutdown, σύμφωνα με την IATA.

Η περιοχή Ασίας – Ειρηνικού προβλέπεται να καταγράψει τη μεγαλύτερη αύξηση σε ζήτηση και χωρητικότητα το επόμενο έτος, χάρη στη διεύρυνση των μεσαίων τάξεων και την ενίσχυση του τουρισμού.

«Υπάρχει ξεκάθαρη αναγνώριση της ανάγκης να υπάρξουν οι κατάλληλες υποδομές που θα επιτρέψουν στον κλάδο να αναπτυχθεί», δήλωσε ο Γουίλι Γουόλς, γενικός διευθυντής της IATA.

Πρωταθλήτρια σε περιθώρια καθαρού εισοδήματος αναδεικνύεται η Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τη Μαρί Όουενς Τόμσεν, επικεφαλής οικονομολόγο της IATA. Η ζήτηση επιβατών παραμένει ισχυρή, τροφοδοτούμενη από τα μεγάλης απόστασης ταξίδια, τις επενδύσεις σε υποδομές και την επέκταση των μεγάλων αεροπορικών κόμβων. Αντίθετα, οι αφρικανικές αεροπορικές εταιρείες δυσκολεύονται λόγω κατακερματισμένων πολιτικών και υψηλότερου κόστους καυσίμων.

Οι δασμοί των ΗΠΑ, οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα συνέβαλαν στην αύξηση του κόστους των αεροπορικών εταιρειών, σύμφωνα με την IATA. Οι αερομεταφορείς καθυστερούν παραδόσεις νέων αεροσκαφών και διατηρούν σε λειτουργία παλαιότερα μοντέλα για μεγαλύτερο διάστημα.

Η IATA είχε αναθεωρήσει την πρόβλεψη για τα κέρδη του 2025 από 36,6 δισ. σε 36 δισ. δολάρια, επικαλούμενη εμπορικές εντάσεις και ασθενέστερη καταναλωτική εμπιστοσύνη. Το περιθώριο κέρδους του κλάδου εκτιμάται στο 3,9% το 2026, με τα συνολικά έσοδα να φτάνουν τα 1,053 τρισ. δολάρια.

«Εξακολουθούμε να είμαστε ένας κλάδος που λειτουργεί με καθαρά περιθώρια κάτω του 4%», ανέφερε ο Γουόλς, επισημαίνοντας τις προκλήσεις στην παραγωγή βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων και τα προβλήματα στον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας που έχουν προκαλέσει ακυρώσεις πτήσεων.

Ο λόγος βρίσκεται στην μπαταρία λιθίου που υπάρχει μέσα στη θήκη φόρτισής τους, η οποία μπορεί να παραμένει ενεργή και να φορτίζει τα ακουστικά ακόμα και όταν δεν χρησιμοποιούνται, προκαλώντας κίνδυνο υπερθέρμανσης.

Γιατί οι μπαταρίες λιθίου θεωρούνται επικίνδυνες

Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί περιστατικά φωτιάς κατά τη διάρκεια πτήσεων, κυρίως λόγω ελαττωματικών power banks που είχαν τοποθετηθεί στις αποσκευές. Οι μπαταρίες λιθίου, όταν υποστούν βραχυκύκλωμα ή βλάβη, μπορούν να παράγουν πολύ υψηλή θερμοκρασία και να οδηγήσουν σε ανάφλεξη.

Εξαιτίας αυτού, οι εταιρείες επιδιώκουν να περιορίσουν τον κίνδυνο, μεταφέροντας όλες τις συσκευές με μπαταρία στην καμπίνα, όπου το πλήρωμα μπορεί να αντιδράσει άμεσα.

Η Tigerair διευκρίνισε ότι ηλεκτρονικές συσκευές όπως θήκες ακουστικών και φορητοί ανεμιστήρες επιτρέπεται να βρίσκονται μόνο στην καμπίνα. Αντίστοιχα, η UNI Air κατατάσσει τα Bluetooth ακουστικά στην κατηγορία των «φορητών ηλεκτρονικών συσκευών» και απαγορεύει την τοποθέτησή τους στο χώρο αποσκευών.

Πώς αντιμετωπίζεται το ζήτημα διεθνώς

Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας της Νέας Ζηλανδίας έχει επιλέξει ακόμα πιο αυστηρή στάση, αντιμετωπίζοντας τη θήκη φόρτισης ως power bank και αποκλείοντας τη μεταφορά της στις παραδιδόμενες αποσκευές.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν υπάρχει οριζόντια απαγόρευση, αλλά οι αρχές συνιστούν να αποφεύγεται η τοποθέτηση συσκευών με μπαταρίες λιθίου στο αμπάρι. Οι περισσότερες αεροπορικές επιτρέπουν φορητούς φορτιστές έως 100Wh, υπό την προϋπόθεση ότι η χωρητικότητα αναγράφεται καθαρά.

Ο πρόσθετος κανόνας για τα κινητά τηλέφωνα

Υπάρχει και ένας ακόμη, λιγότερο γνωστός κανόνας: αν μια ηλεκτρονική συσκευή, όπως κινητό ή tablet, δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί κατά τον έλεγχο ασφαλείας, ενδέχεται να κατασχεθεί.

Σε αρκετά αεροδρόμια ζητείται από τους επιβάτες να αποδεικνύουν ότι η συσκευή λειτουργεί, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν έχει τροποποιηθεί ή μετατραπεί σε επικίνδυνο αντικείμενο.

Γι’ αυτό συνιστάται όλες οι συσκευές να είναι φορτισμένες πριν το ταξίδι, ακόμα κι αν δεν σκοπεύετε να τις χρησιμοποιήσετε.

Η επίδοση αυτή θεωρήθηκε «απολύτως απρόσμενη» από τον CEO της Cirium, Τζέρεμι Μπόουεν. «Είχαν μια εξαιρετική χρονιά», δήλωσε χαρακτηριστικά, σύμφωνα με το CNBC. «Βελτίωσαν την ακρίβεια των πτήσεών τους κατά 9% – μια εντυπωσιακή αλλαγή που τους έφερε από την αφάνεια στην πρώτη θέση, κάτι που σπάνια συμβαίνει».

Ο Μπόουεν απέδωσε την επιτυχία αυτή στην εταιρική κουλτούρα της Aeromexico, στις επενδύσεις της σε νέο εξοπλισμό και στη συνεργασία της με τον κύριο κόμβο της, το διεθνές αεροδρόμιο της Πόλης του Μεξικού, το οποίο κατατάχθηκε τέταρτο στην παγκόσμια λίστα ακρίβειας πτήσεων. «Όταν μια αεροπορική εταιρεία και το κεντρικό της αεροδρόμιο αποδίδουν καλά, αυτό δείχνει ότι υπάρχει αποτελεσματική ομαδική συνεργασία», σημείωσε.

Στη δεύτερη θέση βρέθηκε η Saudia (πρώην Saudi Arabian Airlines), με 86,35% συνέπεια πτήσεων, σημειώνοντας άνοδο από την ένατη θέση της κατάταξης του 2023. Ακολούθησαν η Delta Air Lines (83,46%), η Latam Airlines (82,89%) και η Qatar Airways (82,83%).

Ωστόσο, η συνολική ακρίβεια των πτήσεων μειώθηκε κατά 0,5% το 2024 σε σχέση με το 2023. Σύμφωνα με τον Μπόουεν, αυτό οφείλεται σε έκτακτες συνθήκες, όπως μια αναβάθμιση λογισμικού της CrowdStrike που προκάλεσε διακοπή πτήσεων, επηρεάζοντας κυρίως τη Delta Air Lines, καθώς και ακραία καιρικά φαινόμενα παγκοσμίως.

Περιφερειακές επιδόσεις

Στην κατηγορία των περιφερειακών αεροπορικών εταιρειών, η Safair από τη Νότια Αφρική ξεχώρισε με συνέπεια 93,82%, ενώ η Oman Air κατέγραψε 90,27%. Στην Ευρώπη, οι Iberia Express (84,69%) και Iberia (81,58%) διατήρησαν τις δύο πρώτες θέσεις. Στη Βόρεια Αμερική, η Delta Air Lines ηγήθηκε, ενώ στη Λατινική Αμερική, η Copa Airlines του Παναμά σημείωσε το υψηλότερο ποσοστό συνέπειας (88,22%).

Το διεθνές αεροδρόμιο King Khalid της Σαουδικής Αραβίας αναδείχθηκε πρώτο παγκοσμίως, με το 86% των πτήσεων του 2024 να αναχωρούν στην ώρα τους. Το διεθνές αεροδρόμιο Tocumen στον Παναμά (90,34%) και το αεροδρόμιο Jose Joaquin de Olmedo του Ισημερινού (91,38%) διακρίθηκαν στις κατηγορίες μεσαίου και μικρού μεγέθους αεροδρομίων, αντίστοιχα.

Η συνέπεια των πτήσεων παραμένει βασικός παράγοντας ικανοποίησης των επιβατών και ανάπτυξης του κλάδου, ενώ οι καθυστερήσεις αυξάνουν τα λειτουργικά κόστη και μειώνουν την αποδοτικότητα των πληρωμάτων. Η φετινή κατάταξη επιβεβαιώνει τη σημασία της συντονισμένης συνεργασίας για την επίτευξη εξαιρετικών αποτελεσμάτων.

1. Παγκόσμιες Αεροπορικές Εταιρείες

• Aeromexico — 86,7%
• Saudia — 86,35%
• Delta Air Lines — 83,46%
• Latam Airlines — 82,89%
• Qatar Airways — 82,83%

2. Ευρώπη

• Iberia Express (Ισπανία) — 84,69% (1η θέση το 2023)
• Iberia (Ισπανία) — 81,58%
• Scandinavian Airlines — 81,4%
• Vueling Airlines (Ισπανία) — 81,2%
• Norwegian — 79,23%

3. Μέση Ανατολή και Αφρική

• Safair (Νότια Αφρική) — 93,82%
• Oman Air — 90,27% (1η θέση το 2023)
• Royal Jordanian Airlines — 87,02%
• Saudia — 86,35%
• Kuwait Airways — 84,63%

4. Ασία-Ειρηνικός

• Japan Airlines — 80,9%
• All Nippon Airways — 80,62% (1η θέση το 2023)
• Singapore Airlines — 78,67%
• Air New Zealand — 77,58%
• Thai AirAsia — 77,46%

5. Βόρεια Αμερική

• Delta Air Lines — 83,46% (1η θέση το 2023)
• United Airlines — 80,93%
• Alaska Airlines — 79,25%
• American Airlines — 77,78%
• Southwest Airlines — 77,77%

6. Λατινική Αμερική

• Copa Airlines (Παναμάς) — 88,22% (1η θέση το 2023)
• Aeromexico — 86,7%
• Caribbean Airlines — 85,47%
• Gol Linhas Aereas (Βραζιλία) — 84,09%
• Aerolineas Argentinas — 83,06%

7. Χαμηλού κόστους αεροπορικές εταιρείες

• Iberia Express (Ισπανία) — 84,69%
• Gol (Βραζιλία) — 84,09%
• Azul Airlines (Βραζιλία) — 82,42%
• Peach Aviation (Ιαπωνία) — 82,32%
• Vueling Airlines (Ισπανία) — 81,2%

Ο λόγος είναι απλός: πάρα πολλοί άνθρωποι, πολύ λίγα αεροσκάφη. Η χωρητικότητα – βασικά ο αριθμός των αεροπλάνων που μεταφέρουν κόσμο – δεν έχει επιστρέψει ακόμη στο επίπεδο πριν από την πανδημία, ενώ ο αριθμός των ατόμων που ταξιδεύουν είναι σε αυτό το σημείο αναφοράς ή τουλάχιστον πολύ κοντά σε αυτό. Έτσι, με την προσφορά να υστερεί σε σχέση με τη ζήτηση, συνέβη το αυτονόητο και οι ναύλοι αυξάνονται.

Οι άνθρωποι θέλουν να πετάξουν επειδή κατά τη διάρκεια της πανδημίας ήταν μια «πολυτέλεια» για λίγους, καθώς οι περισσότερες κυβερνήσεις είχαν επιβάλει απαγορευτικό. Πλέον, η χαλάρωση των περιορισμών έχει πυροδοτήσει μια παγκόσμια «όρεξη» για αεροπορικά ταξίδια. Πολλοί αναλυτές του κλάδου, όπως η TravelMedia θεωρούν την αύξηση απίστευτη, χωρίς να φαίνονται στον ορίζοντα σημάδια κόπωσης.

Το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε ορισμένες γενιές από άλλες, καθώς οι 70 και άνω πιστεύουν ότι αν υπάρξει άλλη πανδημία, μπορεί να μην έχουν την ευκαιρία να ταξιδέψουν ξανά, οπότε δράττονται της ευκαιρίας. Και τα χρήματα δεν φαίνεται να αποτελούν πρόβλημα. Παρατηρείται συχνά, οι θέσεις πρώτης θέσης και οι business class να πωλούνται πριν από τα εισιτήρια οικονομικής θέσης, σηματοδοτώντας ότι οι υψηλές τιμές δεν είναι αποτρεπτικές.

Η κίνηση έχει ανακάμψει

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Διεθνής Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (IATA), δήλωσε ότι η κίνηση τον Μάιο είχε φτάσει το 96,1% του ίδιου μήνα το 2019.  Οι παγκόσμιες αεροπορικές εταιρείες θα μπορούσαν να έχουν κέρδη 8,8 δις. ευρώ (9,8 δις. δολάρια) φέτος, ένα νούμερο που -όπως υποστηρίζει η IATA- ανέρχεται σε μόλις 2,25 δολάρια για κάθε επιβάτη.

Η Delta, η οποία εξυπηρετεί και την Ελλάδα, από τρεις πόλεις των ΗΠΑ, αναμένει ότι η ισχυρή ζήτηση θα συνεχιστεί και θα επεκταθεί πέρα από την παραδοσιακή περίοδο διακοπών στο βόρειο ημισφαίριο σε πολλές αγορές. Την ίδια στιγμή η EasyJet αναφέρει ισχυρά αποτελέσματα τρίτου τριμήνου λόγω της ζήτησης καλοκαιρινών ταξιδιών. 

Όμως, όπως υποδηλώνουν τα στοιχεία της IATA, αυτή η ανάκαμψη δεν είναι ομοιόμορφη. Ορισμένα μέρη του πλανήτη συνεχίζουν να υστερούν, ενώ υπάρχουν και τοπικές τάσεις.

Η Ευρώπη υπό πίεση

Η Ευρώπη βρίσκεται υπό ιδιαίτερη πίεση. Ένα ασθενέστερο ευρώ έναντι του δολαρίου είναι πιθανό να προσελκύσει περισσότερους Αμερικανούς τουρίστες πέρα από τον Ατλαντικό. Παρομοίως, η «επανεμφάνιση» της Κίνας από το τελευταίο της lockdown είναι πιθανό να τραβήξει τους ταξιδιώτες.

Αλλά οι ουρανοί της Ευρώπης είναι κορεσμένοι. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει κλείσει ένα σημαντικό κομμάτι του εναέριου χώρου, ενώ αλλού υπάρχουν προβλήματα με τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας. Αυτοί οι περιορισμοί, μαζί με τη δηλωμένη επιθυμία να αποφευχθεί το χάος του περασμένου έτους, ώθησαν πολλούς μεγάλους ευρωπαϊκούς αερομεταφορείς, συμπεριλαμβανομένων των Air France KLM και Lufthansa, να μειώσουν τη χωρητικότητα. Τα οικονομικά προβλήματα που προηγήθηκαν της Covid σημαίνουν ότι άλλοι απλώς δεν έχουν ανακάμψει.

Αεροπορικές εταιρείες όπως η Air France και η Lufthansa διατηρούν την προσφορά πολύ κάτω από τα προ πανδημίας επίπεδα ώστε να είναι σίγουρες ότι μπορούν να λειτουργήσουν κανονικά τις πτήσεις.

Μια άλλη παράμετρος που έχει ωθήσει τους αερομεταφορείς να περιορίσουν την προσφορά τους ενδέχεται να είναι η έλλειψη πιλότων και πληρωμάτων. Ο Μπαστιάν τόνισε τις «ελλείψεις στην εκπαίδευση πιλότων» ως πρόβλημα για τις αεροπορικές εταιρείες των ΗΠΑ όταν μίλησε με αναλυτές του κλάδου την περασμένη εβδομάδα.

Ο αντίκτυπος όλων αυτών των τάσεων μπορεί να μην είναι άμεσα εμφανής σε όποιον κάνει κρατήσεις, καθώς πολλές αεροπορικές εταιρείες έχουν αποκαταστήσει τα δρομολόγια, αλλά έχουν μειώσει τις συχνότητες, επομένως δεν υπάρχουν τόσες πτήσεις όπως παλιά. Γι’ αυτό και τα αεροπορικά εισιτήρια ανέβηκαν τόσο.

Έλλειψη αεροσκαφών

Ο ιρλανδικός κολοσσός Ryanair είναι ένας από τους λίγους που έχουν αυξήσει την μεταφορική ικανότητα καθώς πρόκειται να παραλάβει περίπου 50 νέα αεροσκάφη φέτος. Αναμένει μέτριες αυξήσεις ναύλων στο τρέχον οικονομικό έτος, το οποίο ξεκίνησε την 1η Απριλίου, μετά από μια αύξηση 10% στις τιμές. Η άλλη ιρλανδική εταιρεία Aer Lingus έχει αποκαταστήσει τη χωρητικότητά της στα επίπεδα του 2019, σημειώνοντας ότι οι χρεώσεις της είναι ίδιες με το 2022. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ο πληθωρισμός έχει αυξήσει τα κόστη τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Αλλού, μόνο η εταιρεία χαμηλών ναύλων της Ανατολικής Ευρώπης Wizz και η κρατική Turkish Airlines έχουν αυξήσει τον αριθμό των αεροπλάνων στον στόλο τους. Όλοι οι άλλοι έχουν περιορίσει τη χωρητικότητά τους σε σχέση με το 2019, κατά περίπου 20% σε πολλές περιπτώσεις. Συνεπώς υπάρχουν 4% λιγότερες διαθέσιμες θέσεις στις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες σε σχέση με το 2019.

Oι κατασκευαστές δεν κατασκευάζουν αρκετά αεροπλάνα

Ακόμα κι αν οι αεροπορικές εταιρείες επρόκειτο να αυξήσουν τη χωρητικότητά τους, οι κατασκευαστές δεν κατασκευάζουν αρκετά αεροπλάνα. Τα lockdown επιδείνωσαν τις υπάρχουσες καθυστερήσεις στην παραγωγή αεροσκαφών. Ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού είναι υπό πίεση.

Το 2018 ο κλάδος υπολόγιζε ότι θα χρειαζόταν 20% επιπλέον αεροσκάφη μέχρι το 2023. Οι κατασκευαστές έχουν προσθέσει 3%, αλλά, άλλοι περιορισμοί έχουν ουσιαστικά εξαλείψει ακόμη και αυτό το κέρδος. Το έλλειμμα είναι πλέον 2.750 αεροπλάνα, δηλαδή 13 – 14% του παγκόσμιου στόλου.

Οι τρέχουσες προσπάθειες για αύξηση της παραγωγής απλώς θα επαναφέρουν τη βιομηχανία στα επίπεδα του 2019, έτσι ώστε το χάσμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης να παραμείνει, ενδεχομένως μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’ Λίρι, έχει επικρίνει συχνά την Boeing για καθυστέρηση παραδόσεων, αν και η αεροπορική εταιρεία δεν περίμενε ότι τυχόν έλλειμμα στα 50 περίπου αεροσκάφη που επρόκειτο να παραλάβει φέτος θα επηρεάσει τα καλοκαιρινά δρομολόγια. 

Ο Μπαστιάν ανέφερε επίσης στους επενδυτές ότι τόσο η Boeing όσο και η Airbus συνέχισαν να καταγράφουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις αεροσκαφών. Συνολικά, είπε ότι το «σημαντικό χάσμα» μεταξύ προσφοράς και ζήτησης θα παραμείνει για «μεγάλο χρονικό διάστημα». Στην πραγματικότητα, λίγοι στον κλάδο βλέπουν τις τρέχουσες τάσεις να αντιστρέφονται σύντομα τονίζοντας ότι τα φτηνά εισητήρια έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Η ζήτηση συνεχίζει υψηλή

Με την προσφορά συμπιεσμένη, οι ναύλοι είναι πιθανό να πέσουν μόνο εάν οι καταναλωτές σταματήσουν να πετούν, ίσως πλέον λόγω οικονομικής στενότητας, αλλά αυτό δεν φαίνεται να συμβαίνει ακόμη, παρά την ύφεση και τον πληθωρισμό

Έτσι, η μόνη επιλογή που απομένει για τους ταξιδιώτες είναι να προσπαθήσουν να έχουν την καλύτερη δυνατή τιμή. Η έγκαιρη κράτηση φαίνεται να είναι ο πιο σίγουρος τρόπος για να γίνει αυτό. Οι αεροπορικές εταιρείες συμβουλεύουν ότι εάν μπορείτε να είστε ευέλικτοι σχετικά με το πότε πετάτε, αυτό θα μπορούσε επίσης να λειτουργήσει προς όφελός των καταναλωτών. Σημειωτέον ότι τα Σαββατοκύριακα και οι Δευτέρες είναι πάντα τα πιο ακριβά δρομολόγια.

Η έρευνα διαφόρων διαδικτυακών και ταξιδιωτικών εφαρμογών για προσφορές είναι ιδιαίτερα χρήσιμες εάν είστε ευέλικτοι σχετικά με το πότε και πώς θα φτάσετε στον προορισμό σας.

Όπως και να το κάνετε, οι μέρες των εξαιρετικά φθηνών πτήσεων φαίνεται να έχουν αναχωρήσει –προς το παρόν τουλάχιστον- και μαζί τους έφυγαν οι εκπτώσεις της τελευταίας στιγμής.

Ο κλάδος των αερομεταφορών αναμένει ζημίες 9,7 δισ. δολάρια αυτή τη χρονιά αλλά θα πρόκειται για «τεράστια βελτίωση» μετά από τα 137,7 δισ. που χάθηκαν το 2020 και τα 42,1 δισ το 2021, όπως ανακοίνωσε η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (Iata), τα μέλη της οποίας περιλαμβάνουν αεροπορικές εταιρίες από όλο τον κόσμο και η οποία πραγματοποιεί την ετήσια γενική της συνέλευση στη Ντόχα.

«Η κερδοφορία σε επίπεδο κλάδου το 2023 φαίνεται εφικτή καθώς (οι εταιρίες) στη βόρεια Αμερική αναμένεται να καταγράψουν κέρδη 8,8 δισεκ. το 2022», ανέφερε η Iata σε ανακοίνωση.

Επιπλέον, «η ισχυρή συσσωρευμένη ζήτηση, η άρση των περιορισμών στις μετακινήσεων στις περισσότερες αγορές, η χαμηλή ανεργία στην πλειονότητα των χωρών και οι αποταμιεύσεις ιδιωτών τροφοδοτούν μια ανάκαμψη που θα οδηγήσει τον αριθμό των επιβατών στο 83% του προς της πανδημίας επιπέδου» φέτος, σύμφωνα με την IATA.

Η υγειονομική κρίση, της οποίας οι επιπτώσεις έγιναν αισθητές από τον Μάρτιο του 2020, τορπίλισε τον κλάδο των αερομεταφορών, που έχασε το 60% των πελατών του εκείνη τη χρονιά. Το 2021, η επιβατική κίνηση έφθασε στο 50% των 4,5 δισεκ. επιβατών που μετακινήθηκαν το 2019.

Ο επικεφαλής της IATA Γουίλι Γουόλς δήλωσε σήμερα πως παραμένει βέβαιος ότι ο κλάδος θα επιστρέψει στην κερδοφορία το 2023 παρόλο που μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει αποσύνδεση μεταξύ δυναμικότητας και ζήτησης έως το πρώτο τρίμηνο. Μιλώντας σε πάνελ στην Ντόχα, ο ίδιος πρόσθεσε ότι «δεν ανησυχεί» για το σημερινό περιβάλλον ζήτησης και προσφοράς.