Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Όλοι γνωρίζουμε ότι η αλλαγή είναι δύσκολη. Μας αναστατώνει πολύ η έλευσή της και πολύ συχνά εγκαταλείπουμε την προσπάθεια με το πρώτο ίχνος δυσκολίας. Είναι απαραίτητο έτσι να ξεκλέψουμε το μονοπάτι που οδηγεί στην αλλαγή της συμπεριφοράς και να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί το μυαλό μας. Αυτή η τελευταία πτυχή της διαδικασίας της αλλαγής έχει τεράστια σημασία. Διότι το μυαλό μας δεν έχει μια και μόνο γνώμη.

Για την ακρίβεια, η επικρατούσα άποψη στην ψυχολογία είναι ότι το μυαλό έχει κάθε στιγμή δύο ανεξάρτητα συστήματα σε λειτουργία. Πρώτον, υπάρχει αυτό που ονομάζουμε συγκινησιακή πλευρά. Είναι το ενστικτώδες κομμάτι σας, αυτό που αισθάνεται τον πόνο και την ευχαρίστηση. Δεύτερον, υπάρχει η λογική πλευρά, επίσης γνωστή και ως στοχαστικό ή συνειδητό σύστημα. Είναι το κομμάτι σας που μελετά και αναλύει και στοχάζεται το μέλλον.

Και στο σύστημα αυτό, ο Dan Heath έχει συγγράψει με τον αδελφό του Chip Heath το βιβλίο Switch  (πώς να καταφέρεις την αλλαγή όταν η αλλαγή είναι δύσκολη), το οποίο το 2008 εκδόθηκε από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος, ύστερα από πρωτοβουλία τότε της Ελληνικής Εταιρείας Διοίκησης Επιχειρήσεων (ΕΕΔΕ).

Σχετικά, λοιπόν, με το πνεύμα της αλλαγής και της μετατροπής του σε πράξη, οι αδελφοί Heath έγραψαν μεταξύ άλλων:

«Τις τελευταίες δεκαετίες οι ψυχολόγοι έχουν μάθει πολλά για αυτά τα δύο συστήματα, αλλά φυσικά η ανθρωπότητα είχε πάντοτε συναί¬σθηση αυτής της έντασης. Ο Πλάτωνας είχε πει ότι μέσα στο κεφάλι μας έχουμε έναν λογικό ηνίοχο, ο οποίος πρέπει να χαλιναγωγήσει ένα ανυπότακτο άλογο που «πολύ δύσκολα υπακούει στα χτυπήματα με το μαστίγιο και στα κεντρίσματα». Ο Φρόιντ έγραψε για το εγωιστικό εκείνο και το ευσυνείδητο υπερεγώ (και για το εγώ, το οποίο παρεμβάλλεται ανάμεσά τους). Ακόμα πιο πρόσφατα, οι συμπεριφορικοί οικονομολόγοι ονομάτισαν τα δύο συστήματα οργανωτή και πράττοντα.

Από εμάς, όμως, η ένταση μεταξύ των δύο γίνεται καλύτερα κατανοητή με έναν παραλληλισμό που χρησιμοποιήθηκε από τον Τζόναθαν Χάιντ, ψυχολόγο στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, στο υπέροχο βιβλίο του The Happiness Hypothesis. Ο Χάιντ γράφει πως η συγκινησιακή πλευρά μας είναι ένας ελέφαντας και η λογική πλευρά μας ο αναβάτης του. Καθισμένος επάνω στον ελέφαντα, ο αναβάτης κρατάει τα ηνία και φαίνεται να είναι επικεφαλής. Ωστόσο, ο έλεγχος του αναβάτη είναι επισφαλής, καθώς ο ίδιος είναι πάρα πολύ μικρός συγκριτικά με τον ελέφαντα. Σε οποιαδήποτε περίπτωση ο βάρους έξι τόνων ελέφαντας και ο αναβάτης διαφωνήσουν σχετικά με την κατεύθυνση που θα ακολουθήσουν, ο αναβάτης θα βγει χαμένος. Σαφώς μειονεκτεί.

Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε πολύ καλά εξοικειωμένοι με καταστάσεις που ο ελέφαντάς μας υπερισχύει του αναβάτη μας. Το έχετε βιώσει αν έχετε ποτέ παρακοιμηθεί ή παραφάει, αν έχετε τηλεφωνήσει στον ή στην πρώην σας μέσα στη νύχτα, αν έχετε επιδείξει αναβλητικότητα, αν έχετε προσπαθήσει να κόψετε το κάπνισμα και έχετε αποτύχει, αν έχετε κάνει κοπάνα από το γυμναστήριο, αν έχετε εκνευριστεί και έχετε πει κάτι που μετανιώσατε, αν έχετε παρατήσει τα μαθήματα ισπανικών ή πιάνου, αν έχετε αρνηθεί λόγω φόβου να πείτε τη γνώμη σας σε κάποια σύσκεψη, και τα λοιπά.

Η αδυναμία του ελέφαντα, δηλαδή της συγκινησιακής και ενστι-κτώδους πλευράς μας, είναι ξεκάθαρη: χαρακτηρίζεται από οκνηρία και δειλία, συχνά αναζητάει το βραχυπρόθεσμο κέρδος (παγωτό) αντί του μακροπρόθεσμου (λεπτό σώμα). Όταν αποτυγχάνουν οι προσπάθειες για αλλαγή συνήθως ευθύνεται ο ελέφαντας, αφού το είδος αλλαγής που θέλουμε περιλαμβάνει τις περισσότερες φορές βραχυπρόθεσμες θυσίες με αντάλλαγμα μακροπρόθεσμα οφέλη. (Μειώνουμε τα έξοδα σήμερα για να βελτιώσουμε τον ισολογισμό τον επόμενο χρόνο. Αποφεύγουμε το παγωτό σήμερα για να έχουμε καλύτερο σώμα τον επόμενο χρόνο.) Οι αλλαγές συχνά αποτυγχάνουν επειδή ο αναβάτης απλώς δεν μπορεί να διατηρήσει τον ελέφαντα σε ευθεία πορεία όσο χρειάζεται ώστε να φτάσουν στον προορισμό.

Η δίψα του ελέφαντα για άμεση ικανοποίηση είναι το αντίθετο του δυνατού σημείου του αναβάτη, δηλαδή της ικανότητας να σκέφτεται μακροπρόθεσμα, να σχεδιάζει, να μην μένει στη στιγμή (όλα αυτά που το κατοικίδιο σας δεν μπορεί να κάνει).

Ωστόσο, αυτό που μπορεί να σας εκπλήξει είναι ότι και ο ελέφαντας έχει σημαντικότατα δυνατά σημεία, ενώ και ο αναβάτης έχει τρομερές αδυναμίες. Ο «κακός» της υπόθεσης δεν είναι πάντα ο ελέφαντας. Το συναίσθημα ανήκει στη δικαιοδοσία του ελέφαντα - αγάπη, συμπόνια, συμπαράσταση, αφοσίωση. Το έντονο ένστικτο σας να προστατεύσετε τα παιδιά σας από κάθε κακό - αυτός είναι ο ελέφαντας. Η τολμηρότητα που αισθάνεστε όταν πρέπει να υπερασπιστείτε τον εαυτό σας - αυτός είναι ο ελέφαντας.

Ακόμα πιο σημαντικό, όταν σχεδιάζετε κάποια αλλαγή, ο ελέφαντας είναι αυτός που αναλαμβάνει να πράξει. Για να σημειωθεί πρόοδος σε ό,τι αφορά την επίτευξη κάποιου στόχου, όσο εκλεπτυσμένος ή χοντροκομμένος και αν είναι, απαιτείται η ενέργεια και το πάθος του ελέφαντα. Και αυτό το χαρακτηριστικό είναι το εκ διαμέτρου αντίθετο της μεγάλης αδυναμίας του αναβάτη: της αναβλητικότητας. Ο αναβάτης έχει την τάση να αναλύει και να ψειρίζει το καθετί. Το πιο πιθανό είναι να γνωρίζετε ανθρώπους με προβληματικούς αναβάτες: ο φίλος σας που ταλαιπωρείται 20 λεπτά για ν' αποφασίσει τι θα φάει το βράδυ, ο συνάδελφος σας που κατεβάζει καινούριες ιδέες επί ώρες, αλλά ποτέ δεν παίρνει κάποια τελική απόφαση.

Αν θέλετε να κάνετε αλλαγές θα πρέπει να προσφύγετε και στις δύο πλευρές. Ο αναβάτης προσφέρει τον σχεδιασμό και την κατεύθυνση και ο ελέφαντας προσφέρει την ενέργεια.

Ένας διστακτικός ελέφαντας και ένας δραστήριος αναβάτης μπορούν να εγγυηθούν ότι τίποτα δεν θα αλλάξει. Αλλά όταν ο ελέφαντας και ο αναβάτης προχωρούν μαζί, η αλλαγή μπορεί να αποδειχτεί εύκολη».

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Μια ηχηρή επιτυχία, ακόμη πιο ευρεία από αυτήν που περίμεναν οι δημοσκόποι. Όπως μου είπε στο τηλέφωνο ο συνάδελφος Τζαμπα Κις, ο ουγγρικός λαός είχε σιχαθεί τη διαφθορά και τον τυφλό αυταρχισμό ενός καθεστώς που είχε γίνει ασύδοτο. Η ελπίδα για μιαν ακόμη φορά είχε κινητοποιήσει τον ουγγρικό λαό.

Αυτή η επιτυχία χαιρετίστηκε στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, από το Παρίσι μέχρι το Βερολίνο, μέσω Βρυξελλών, Κιέβου και Λονδίνου. Είναι καιρός για ευφορία και μπορούμε να το καταλάβουμε. Επίσης υπάρχει και ένας άλλος λόγος που προκαλεί ικανοποίηση από την πολιτική επιλογή των Ούγγρων και ιδιαιτέρως των νέων αυτής της χώρας.

Στη σημερινή διχαστική εποχή μας στην οποία οι αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες και οι θεσμοί τους δοκιμάζονται σκληρά, οι ουγγρικές εκλογές θέτουν ένα νέο σημείο αναφοράς. Όχι, δεν είναι αλήθεια ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν γίνει ψηφοφόροι υπό επιρροή, χειραγωγούμενοι κατά βούληση. Ούτε είναι αλήθεια ότι οι ίδιοι άνθρωποι, κουρασμένοι από τις αθετημένες υποσχέσεις των κυβερνήσεων τους στην εξουσία, έχουν απομακρυνθεί από την κάλπη: η κινητοποίηση ρεκόρ στην Ουγγαρία αποδεικνύει το αντίθετο. Όπως δεν είναι αλήθεια ότι αυτοί οι νέοι της Ουγγαρίας - και κατ' επέκταση της Ευρώπης - είναι εντελώς αηδιασμένοι με τη δημοκρατική ζωή, σε σημείο να απορρίπτουν τους κώδικες και τα έθιμά της.

Υπάρχουν ωστόσο πρόσφατες έρευνες που εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με αυτό το θέμα. Η τελευταία έκδοση της μελέτης «Επόμενες γενιές» του Ιδρύματος Allianz ανακαλύπτει να υπάρχει στους νέους Ευρωπαίους, μια κάποια προτίμηση για νοσταλγία, πόλωση και αντιδραστικές ιδέες, ακόμη και έγκριση της βίας. Ευτυχώς, το χειρότερο δεν είναι ποτέ σίγουρο. «Στις δημοκρατίες, κάθε γενιά είναι ένας νέος λαός», έγραψε ο Τοκβίλ. Η ουγγρική νεολαία ξύπνησε, προς το καλύτερο. Τουλάχιστον για την Ευρώπη, αποφασίζοντας να διώξει τον Όρμπαν από το παλάτι του.

Όπως το 1848, όπως το 1956, όπως και το 1989, ο ουγγρικός λαός εξέφρασε για άλλη μια φορά την αποφασιστικότητά του να κερδίσει την πολιτική του ελευθερία και να αποκαταστήσει την εθνική του αξιοπρέπεια την Κυριακή 12 Απριλίου. Τον δέκατο ένατο αιώνα, ήταν ζήτημα απαλλαγής από τηνκηδεμονία των Αμβουργών της Αυστρίας, στον 2ο αιώνα οι Ούγγροι αποφάσιζαν να βάλουν τέλος στην κυριαρχία της σοβιετικής Ρωσίας και της βίας που συνεπαγόταν. Αυτή τη φορά θέλησαν και πέτυχαν να ρίξουν ένα διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα που χτίστηκε από τον Β. Όρμπαν για 16 χρόνια. Σε κάθε σημαντικό στάδιο της σύγχρονης ιστορίας της, η μικρή Ουγγαρία έστειλε ένα μήνυμα δημοκρατικής ελπίδας που αντηχεί στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν. Αυτό εξακολουθεί να ισχύει.

Το πρώτο μήνυμα από τη Βουδαπέστη απευθύνεται σε όλους τους αυταρχικούς και σε όσους μπαίνουν στον πειρασμό να τους μιμηθούν: η εναλλακτική λύση του αυταρχισμού και του λαικισμού στη φιλελεύθερη δημοκρατία δεν είναι ένα βιώσιμο μοντέλο. Η χρήση ενός κρατικού μηχανισμού στην υπηρεσία ενός ανθρώπου και των φίλων του καταλήγει πάντα να στρέφεται εναντίον της κυβέρνησης. Είναι ευτυχές το γεγονός ότι οι Ούγγροι μπόρεσαν να γυρίσουν σελίδα με ειρηνικό και δημοκρατικό τρόπο.

Το δεύτερο μάθημα είναι ότι η αποτυχία του Όρμπαν είναι πρωτίστως οικονομική. Μια υποτιθέμενη «κυρίαρχη» οικονομία, όπου το κράτος ασκεί την κυριαρχία του στην αγορά, επιφυλάσσει δημόσιες εντολές για τους πιστούς του και υποδουλώνει θεσμούς που θα έπρεπε να είναι ανεξάρτητοι (δικαστικό σώμα, κεντρική τράπεζα, συνταγματικό δικαστήριο, μέσα ενημέρωσης κ.λπ.), δεν λειτουργεί. Προωθεί τον νεποτισμό και τη δωροδοκία.

Τρίτον, η Ευρώπη βγήκε ισχυρότερη από τη δοκιμασία. Ο νικητής των εκλογών, Peter Magyar, υποσχέθηκε ότι η Ουγγαρία θα είναι «και πάλι ευρωπαϊκή χώρα». Η αποπομπή του Όρμπαν αφαιρεί τους μοχλούς που πρόσφερε η συνεργασία του στη Μόσχα και το Πεκίνο για να επηρεάσουν τις αποφάσεις των Βρυξελλών. Ενισχύει την Ουκρανία απέναντι στη Ρωσία, εγκρίνοντας την επικείμενη αποδέσμευση του ευρωπαϊκού μεγάλου δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ υπέρ του Κιέβου.

Τέταρτον, το εκλογικό αποτέλεσμα προκαλεί μια συντριπτική οπισθοδρόμηση στην ανελεύθερη διεθνή. Η Μαρίν Λεπέν της Γαλλίας, η Αλίς Βάιντελ της Γερμανίας, ο Γκέερτ Βίλντερς της Ολλανδίας, ακόμη και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, είχαν ταξιδέψει στη Βουδαπέστη για να υποστηρίξουν τον Ορμπάν στην προεκλογική του εκστρατεία. Η ήττα του είναι και δική τους «Οι κοινωνίες δεν χρειάζονται να είναι φιλελεύθερες για να είναι ευτυχισμένες.» είχε δηλώσει ο Ούγγρος πρωθυπουργός το 2014.

Δικαιολόγησε έτσι την τριπλή αντίθεσή του στο κράτος δικαίου, κατηγορούμενος για επιβολή αφόρητων νομικών προτύπων, στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, ύποπτες για περιορισμό της κυριαρχίας, και στον κοινωνικό προοδευτισμό, που θα υπονόμευε την εθνική συνοχή και ταυτότητα. «Ο Όρμπαν ήταν «ο Τραμπ πριν από τον Τραμπ», είπε ο Στιβ Μπάνον. Η Αμερική του Τραμπ είδε σε αυτόν τον καλύτερο φορέα του αγώνα που κήρυξε για την κατάλυση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Δεν βλέπουμε ποιος σήμερα θα μπορούσε να πάρει τη σκυτάλη τόσο αποτελεσματικά όσο αυτός».

Η κληρονομιά του, ωστόσο, δεν πρόκειται να εξατμιστεί σύντομα. Ο Όρμπαν αντιλήφθηκε πριν από άλλους ότι η υπερβολική πόλωση θα μπορούσε να είναι μια νικηφόρα τακτική, ότι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση ήταν απωθητική για τους ευρωπαϊκούς λαούς, ότι η πολιτιστική ανασφάλεια που δημιουργείται από τεχνολογικές και κοινωνικές αναταραχές θα μπορούσε να γίνει ένα ισχυρό εκλογικό καύσιμο. Αυτά τα μαθήματα θα συνεχίσουν να σημαδεύουν την Ευρώπη.

«... Παρά τη διαίσθησή του, ο Βίκτορ Όρμπαν είχε έρθει αντιμέτωπος με τα όρια του αυταρχικού συστήματος, που είχε ήδη διατυπωθεί τον δέκατο ένατο αιώνα από τον Βρετανό Λόρδο Άκτον: «Η εξουσία τείνει να διαφθείρει, η απόλυτη εξουσία να διαφθείρει απόλυτα». Όταν η πολιτική εξουσία συγχωνεύεται με την οικονομία, το σύστημα παύει να είναι στην υπηρεσία του έθνους και εξυπηρετεί τον εαυτό του. Και αυτό είναι το τελευταίο μάθημα της ήττας του Όρμπαν: η φιλελεύθερη δημοκρατία έχει πολλά ελαττώματα, αλλά, όπως θα έλεγε ο Τσόρτσιλ, οι εναλλακτικές λύσεις είναι πολύ χειρότερες....», γράφει ο Λυκ ντε Μπρότς, στο γαλλικό «Εξπρές» και ξέρει τι λέει.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Υπό αυτή την έννοια, για το Ιράν, στη σημερινή φάση της σύγκρουσης του με ΗΠΑ και Ισραήλ, το στενό του Ορμούζ είναι ατομικό όπλο, το οποίο και θα χρησιμοποιείται κατά κόρον. Όπως τονίζει σε άρθρο του ο ιστορικός Ναιαλ Φεργκιουσον, οι συγκρούσεις για στρατηγικές και εμπορικές πλωτές οδούς - ειδικά στενά και κανάλια - δεν είναι κάτι καινούργιο. Το 1507, οι Πορτογάλοι αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα φρούριο για τον έλεγχο των στενών του Ορμούζ.

Φορολόγησαν το εμπόριο για έναν αιώνα πριν η Περσία και η Βρετανία ενώσουν τις δυνάμεις τους για να τους εκδιώξουν. Σήμερα, το Ιράν προσπαθεί να διεκδικήσει τον ρόλο των διοδίων που έπαιζε κάποτε η Πορτογαλία, απαιτώντας οποιαδήποτε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία να αναγνωρίζει το δικαίωμά του να επιβάλλει τέλη στα πλοία που διέρχονται από το στενό.

Η θεοκρατική τυραννία που κυβερνά την Τεχεράνη εδώ και 47 χρόνια θέλει να καθορίσει ποιος μπορεί να συναλλάσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα σημεία ασφυξίας του κόσμου - και τι πρέπει να πληρώσει για το προνόμιο.

Αυτό δεν μπορεί να σταθεί. Δεν πρέπει να επιτραπεί στο ιρανικό καθεστώς να μετατρέψει άλλα επτά κράτη που συνορεύουν με τον Περσικό Κόλπο, τα περισσότερα από τα οποία είναι καλοί φίλοι των Ηνωμένων Πολιτειών, σε υποτελείς του. Ούτε ο υπόλοιπος κόσμος πρέπει να υποκύψει στους εκβιασμούς ενός καθεστώτος με ελάχιστο λαϊκό έρεισμα.

Τα 47 τελευταία χρόνια, το ισλαμικό καθεστώς των μουλάδων έχει εισπράξει αμέτρητα δις δολλάρια από το πετρέλαιο, τα οποία ξοδεύτηκαν σε στρατιωτικές δαπάνες και χρηματοδοτήσεις τρομοκρατών όπως αυτοί της Χαμάς, της Χεζμπολλάχ και των Χούτις,Επίσης πολύ χρήμα έπεσε και για   επιχειρήσεις αποσταθεροποίησης «εχθρικών» προς το Ιράν χωρών.

Υψηλό δε κόστος είχαν και οι πόλεμοι του καθεστώτος με το Ιράν, όπως και οι δαπάνες για την απόκτηση εμπλουτισμένου ουρανίου .Όσο για τον ιρανικό λαό, αυτός περιμένει τα... ουρί του παραδείσου!

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους έχουν αντιμετωπίσει ιρανικές απειλές για τη κυκλοφορία στο στενό στο παρελθόν. Η τελευταία μεγάλη αναστάτωση ήταν κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο οποίος οδήγησε το 1987-88 σε μια διεθνή προσπάθεια παροχής ναυτικής συνοδείας για νηοπομπές πετρελαιοφόρων. Αυτή τη φορά, επίσης, το Ιράν πρέπει να αποτύχει στην προσπάθειά του να γίνει ο κύριος του Ορμούζ, με τη δύναμη να φορολογήσει και να μπλοκάρει το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, για να μην αναφέρουμε την ουρία, το θείο και άλλα κρίσιμα αγαθά.

Ακόμη και η Κίνα - η οποία έχει κάνει τόσα πολλά για να εξοπλίσει το ιρανικό καθεστώς με πυραύλους και άλλα όπλα - θα χάσει πολλά εάν η τρέχουσα, αμφισβητούμενη κατάσταση αφεθεί να συνεχιστεί. Όπως είναι ήδη σαφές μετά από την κατάπαυση του πυρός, οι όγκοι της ναυτιλίας μέσω του στενού δεν θα ανακάμψουν σύντομα στα προπολεμικά τους επίπεδα.

Δεν μπορούμε να γυρίσουμε το ρολόι πίσω στο προπολεμικό status quo. Υπήρξε πλήρης κατάρρευση της εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των χωρών που εμπλέκονται στον τρέχοντα πόλεμο. Είναι απίθανο να αποκατασταθεί εντός ή μετά από ένα χρονικό πλαίσιο δύο εβδομάδων..

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει επομένως να προετοιμαστούν να ανοίξουν ξανά τα στενά  - ιδανικά επικεφαλής ενός διεθνούς συνασπισμού. Αλλά θα χρειαστεί κάτι περισσότερο από ένοπλη δύναμη. Οι ΗΠΑ και όσοι υποστηρίζουν την προσπάθεια να ανοίξει ξανά το στενό πρέπει να προσφέρουν ένα θετικό όραμα για το πώς θα ρυθμιστεί το εμπόριο μέσω του στενού στο μέλλον - με κίνητρα για όλους, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, Παρά τις ανομολόγητες προθέσεις του καθεστώτος.. Η ιστορία προσφέρει παραδείγματα για το τι μπορεί να λειτουργήσει.

Βασική προϋπόθεση όμως για την επιτυχία μιας τέτοιας προσπάθειας, είναι η ύπαρξη στην Τεχεράνη ενός καθεστώτος που αποδέχεται την συνύπαρξη των ανθρώπων και προβλέπει στην ευημερία και οικονομική ανάπτυξη της χώρας στην οποίαν ασκεί την εξουσία του.

Από την άλλη πλευρά, αυτή των «νικητών», θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι «τζάμπα μαγκιές» και οι φανφαρονισμοί ποτέ δεν είχαν θετικά αποτελέσματα. Οι πολεμικές φιγούρες μπορεί να καταλήξουν σε πολύ δυσάρεστη φάρσα.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου 

Επίσης το καθεστώς αυτό προσωρινά δεν θα έχει όσο εμπλουτισμένο ουράνιο θέλει, θα διαθέτει όμως κινεζική πυρηνική στήριξη. Όσο για τον ιρανικό λαό θα έχει υποστεί μια συντριπτική ήττα και το μένος του κατά της Δύσης θα αυξηθεί.

Από την άλλη πλευρά, ο εκ των «νικητών» του πολέμου, μεγάλος «dealer» της Ουάσιγκτον, θα έχει πλήξει σοβαρά την Ατλαντική Συμμαχία, θα έχει υπερχρεώσει την Αμερική και οι δήθεν προστασίες του στα αραβικά Εμιράτα και αλλού θα αποτελούν ανέκδοτο. Παγκοσμίως η Αμερική θα θεωρείται μια ανεύθυνη χώρα, ο λαός της οποίας ψηφίζει και ηγέτες της πλάκας. Αν δε στην πορεία πάρει τα πάνω του και το μουσουλμανικό στοιχείο στις ΗΠΑ και την Ευρώπη ,η κατάσταση θα αποκτήσει μια κρίσιμη διάσταση για τις κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες στον δυτικό κόσμο.

Μήπως όμως τελικά αυτός ήταν από την πρώτη θητεία του στην προεδρία των ΗΠΑ, ο κύριος στόχος του Ντόναλντ Τραμπ; Στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης του με την Κίνα, η οποία για την ώρα δεν λέει κουβέντα, μήπως ο Τραμπ θέλει να κάνει δώρο στον Πούτιν μια διαλυμένη Ατλαντική Συμμαχία για να απομακρύνει τη Ρωσία από τη Συμμαχία των BRIC’s;

Το σενάριο αυτό δεν είναι αποκλειστικής εμπνεύσεως του Τραμπ. Έχει έλθει στο προσκήνιο στο τέλος της δεκαετίας του 1990, όταν επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον, κάποιοι σύμβουλοί του, βλέποντας την πιθανή διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την πρώην κομμουνιστική Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, δεν απέκλεισαν μια ισχυροποίηση της Γερμανίας και πλησίασμα της τελευταίας με τη Ρωσία, εις βάρος της Αμερικής. Εκείνα τα χρόνια, τις ίδιες περίπου σκέψεις, αλλά από διαφορετική  οπτική γωνία έκανε και το τότε ανερχόμενο αστέρι της Ρωσίας, ο Βλαδίμηρος Πούτιν, ο οποίος όμως φοβόταν ότι η Γερμανία θα ήταν στην ουσία αμερικάνικος Δούρειος Ίππος για τη νέα «ρωσική αυτοκρατορία» που «οραματιζόταν».

Στη βάση αυτή της συλλογιστικής, ο Πούτιν ανέθεσε στις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες να προσεταιριστούν στις ΗΠΑ επιχειρηματίες και πολιτικούς, πρόθυμους να ακολουθήσουν αντιευρωπαϊκές κατευθύνσεις, ενισχύοντας κυρίως εθνικιστικά κινήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Ντόναλντ Τραμπ, για τον οποίον η σοβιετική KGB είχε έναν πλήρη φάκελο από το 1987 όταν για πρώτη φορά είχε προσκληθεί στη Μόσχα του Γκορμπατσώφ, αποτελούσε ιδανική περίπτωση. Δικαιολογείται έτσι το μεγάλο δώρο που ο Τραμπ προσφέρει στον Πούτιν ξεκινώντας τον πόλεμο του στο Ιράν και όχι μόνον

Ο πόλεμος αυτός, ο οποίος για την ώρα μόνο ζημιές προκαλείς την παγκόσμια οικονομία και ειδικά στην Ευρώπη και αρκετές φτωχές χώρες, αποτελεί άλλοθι  για να παρατήσει η Αμερική την Ουκρανία στο έλεος της Ρωσίας, εκβιάζοντας παράλληλα και μια αποδυναμωμένη Ευρώπη.

Με αφετηρία εξάλλου τον πόλεμο αυτό, ο Τραμπ δρομολογεί την κατάργηση του ΝΑΤΟ και την πιθανή διάλυση της Ατλαντικής Συμμαχίας. Μη μου πείτε ότι τα δώρα δεν είναι κομμένα και ραμμένα στα μέτρα του Πούτιν. Με τον τελευταίο εξάλλου ο Αμερικανός πρόεδρος θέλει να μοιραστεί και την Αρκτική γι’ αυτό και απειλεί με προσάρτηση τη Γροιλανδία και με απίθανους δασμούς τη Δανία.

Πιστεύει ο Αμερικανός πρόεδρος ότι με όλα αυτά θα απομακρύνει τη Ρωσία από την Κίνα, αγνοώντας ότι η τελευταία ελέγχει ήδη το 60% των ρωσικών ενεργειακών πηγών, με συμβόλαια ενοικίασης 99 ετών.

Κατά συνέπεια, μια ρωσική απομάκρυνση από την Κίνα είναι προβληματική,  όχι όμως και  η αποστασιοποίηση της Ευρώπης, που συμφέρει και την Κίνα βέβαια, Αυτό σημαίνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει την Κίνα, ξεκινά με αυτογκόλ, το οποίο θα μπορούσε να έχει υψηλό κόστος γι’ αυτόν και τις περί MAGA θεωρίες του.

Κατά τα λοιπά, με τον πόλεμό του κατά του Ιράν, ναι μεν η διεθνής οικονομία και η Ευρωπαϊκή Ένωση δέχονται ισχυρά πλήγματα, δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με τις φιλικές του κερδοσκοπικές εταιρίες, οι οποίες ήδη μετρούν κάποια εκατομμύρια  δολάρια κέρδη.

Όσο για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, δεν θα ήθελε να τελειώσει κανένας πόλεμος, γιατί τότε θα ξεκινήσουν γι’ αυτόν αρκετά δυσάρεστες περιπέτειες με τη δικαιοσύνη της χώρας του.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Ο μέσος άνθρωπος παράγει φυσικά τουλάχιστον 26 γραμμάρια κάθε μέρα, ωστόσο συχνά δεν έχουμε αρκετά από αυτά. Ως μέσο για να τρέφεται μεγάλο μέρος του κόσμου, η αξία της ουρίας δεν είναι αφηρημένη. Είναι ένα υποπροϊόν της πέψης πρωτεϊνών, αλλά και κάτι που κατασκευάζεται εδώ και καιρό σε εργαστήρια και σε εργοστάσια - κυρίως ως λίπασμα που ψεκάζεται στα χωράφια με τη μορφή λευκών, άοσμων σφαιριδίων.

Πολλοί άνθρωποι που βασίζονται στην ουρία δεν τείνουν να σκέφτονται από που προέρχεται. Μέχρι να χρειαστεί. Μεγάλο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς ρέει συνήθως μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας ζωτικής σημασίας εμπορικής αρτηρίας που μπλοκαρίστηκε πρόσφατα από τη σύγκρουση που συγκλονίζει τη Μέση Ανατολή. Η Ινδία αγοράζει περισσότερο από το 40% της ουρίας της από την περιοχή και τώρα παρακολουθεί στενά τα αποθέματά της.

Η Αυστραλία εξαρτάται από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία για περισσότερο από το ήμισυ της ουρίας της. Αυτές οι τρεις χώρες είναι επίσης μεταξύ των κορυφαίων προμηθευτών στις ΗΠΑ.

Λίγο μετά την έναρξη του πολέμου, οι τιμές για την ουρία που έφτασε μέσω της Νέας Ορλεάνης αυξήθηκαν κατά 17%. Το κόστος μιας δεσμευτικής σύμβασης για την αγορά της σε μελλοντική ημερομηνία έχει αυξηθεί κατά 35% τις τελευταίες δύο εβδομάδες.

Και οι τάσεις αυτές συνεχίζονται. Υπάρχει έτσι ένα σοβαρό πρόβλημα που προσλαμβάνει παγκόσμιες διαστάσεις, με τις τελευταίες να αποτελούν νέο στοιχείο στο γεωπολιτικό παίγνιο. Αυτός είναι ο λόγος που η πρόσβαση στα λιπάσματα ήταν πάντα αδιαπραγμάτευτη.

Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία δεν εμπόδισε τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να αγοράζουν μεγάλες ποσότητες ρωσικής ουρίας, ακόμη και όταν έπληξαν τα άλλα προϊόντα της χώρας με κυρώσεις. Η ουρία έχει επίσης αποκοπεί από τους δασμούς που επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ.

Η Κίνα, παραδοσιακά ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές στον κόσμο, απαγόρευσε τις εξαγωγές ουρίας το 2024 για να σταθεροποιήσει τις τιμές για τους ντόπιους αγρότες και να ενισχύσει τη δική της επισιτιστική ασφάλεια. Όταν αυτό συνέβαλε στις ελλείψεις στην Ινδία, υπήρξαν διαμαρτυρίες.

Κατά την Veronica Nigh, επικεφαλής οικονομολόγο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Λιπασμάτων, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί μια κρίσιμη για την παγκόσμια γεωργία αβεβαιότητα. Κατά συνέπεια η ύπαρξη και διαιώνιση ενός παραγωγικού σοκ θα τροφοδοτήσει πληθωρισμό τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στον υπόλοιπο κόσμο.

«...Ειλικρινά, δεν ήμασταν επαρκώς προετοιμασμένοι για μια τέτοια κρίση. Κανέναν στην Αμερική δεν αύξηση το απόβλητα λιπασμάτων προβλέποντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί...», επισημαίνει η Veronica Nigh.

«…Το πρόβλημα της παραγωγής και χρήσης λιπασμάτων, είναι πολύ ευαίσθητο και σύνθετο. Με βάση δε τα σημερινά δεδομένα, χρειαζόμαστε παραγωγή συνθετικών λιπασμάτων για να ταΐσουμε 8 δισεκατομμύρια ανθρώπους...», λέει ο Ζιπι Νταβάλ, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γραφείων Γεωργίας των ΗΠΑ.

Η μέθοδος για να γίνει αυτό χρονολογείται περισσότερο από έναν αιώνα. Στο πλαίσιο δε αυτής της πραγματικότητας, η διαδικασία Haber-Bosch κέρδισε το βραβείο Νόμπελ το 1918, αλλά δεν άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως παρά μόνο μερικές δεκαετίες αργότερα.

Είναι ένας ενεργοβόρος τρόπος χρήσης ενός ορυκτού καυσίμου όπως το φυσικό αέριο για τη σύνθεση αμμωνίας, η οποία μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή λιπασμάτων όπως η ουρία - σφαιρίδια γεμάτα με άζωτο που συχνά αναδεύονται στη Μέση Ανατολή, φορτώνονται σε πλοία και πλέουν μέσα από ένα στενό πλάτους 33 χιλιομέτρων πριν εξαπλωθούν σε ορυζώνες στην Ασία ή εγχυθούν σε χωράφια καλαμποκιού της Αϊόβα.

Είναι προφανές από αυτά που προηγούνται ότι, η παραγωγή τροφίμων σε υψηλό βαθμό, στηρίζεται σε μια καινοτομία από την εποχή που οι άνθρωποι ταξίδευαν με άλογα παρά με αυτοκίνητα.

Την ίδια στιγμή, η γεωγραφική αναντιστοιχία που υπάρχει μεταξύ παραγωγής και ζήτησης κάνει το όλο σύστημα εξαιρετικά ευπαθές. Ο δε πόλεμος στη Μέση Ανατολή αναδείχνει τη σημασία των λιπασμάτων και μας λέτε ότι ακόμα και... που έχουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα πρέπει να...

Η διακοπή των ροών πετρελαίου και η αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου μπορεί να έχουν τραβήξει μεγάλο μέρος της προσοχής των μέσων ενημέρωσης λόγω πολέμου μέχρι στιγμής, αλλά τα λιπάσματα είναι από πολλές απόψεις τουλάχιστον εξίσου ζωτικής σημασίας και σε πολλαπλά επίπεδα πολιτικής, οικονομίας και κοινωνικής προοπτικής…

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Όσοι ξορκίζουν την κατάσταση αυτή και αρνούνται να την καταλάβουν θα έχουν σοβαρά προβλήματα. Μέσω της ΤΝ οδεύουμε προς τον κόσμο της υπερ-ευφυΐας και αυτό σημαίνει ότι έπονται ταχύτατες εξελίξεις. Ιδιαίτερα δε, σε πρώτη φάση, στο επίπεδο των θέσεων εργασίας….».

Μάλλον βλέπει σωστά ο Βέλγος σύμβουλος επιχειρήσεων. Όπως αναφέρει το περιοδικό «Παρουσίες» των αποφοίτων του Πανεπιστημίου της Μονς στο Βέλγιο, «ο αγώνας για την τεχνητή νοημοσύνη θερμαίνεται. Η τελευταία μόδα του Sam Altman, συνιδρυτή και διευθύνοντος συμβούλου της Open AI, μητρικής εταιρίας του ChatGPT, του Ντέμη Χασάμπη, υπεύθυνου για την τεχνητή νοημοσύνη στην Google, ή του Mark Zuckerberg, ο οποίος μόλις δημιούργησε ένα εργαστήριο αφιερωμένο σε αυτό το θέμα, είναι η ανάπτυξη μιας τεχνητής νοημοσύνης, που ονομάζεται AGI (Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη), που θα μπορούσε να ξεπεράσει όλες τις γνωστικές ικανότητες του ανθρώπου.

Αντιμέτωπος με αυτή την επιτάχυνση, ο Aymeric Roucher, απόφοιτος της Ecole Polytechnique που εργάστηκε για την start-up Hugging Face, μια γαλλοαμερικανική ναυαρχίδα στον κλάδο, αποκρυπτογραφεί αυτήν την πολύ πραγματική επανάσταση: αυτή των μηχανών που προχωρούν με εκθετική ταχύτητα.

Ενώ αποστασιοποιείται από ψεύτικες υποσχέσεις, ο άνθρωπος που βρίσκεται επίσης στη διαδικασία δημιουργίας της νεοφυούς επιχείρησης του στον κλάδο, περιγράφει μεγάλες ανατροπές για την απασχόληση, την επιστήμη, την γεωπολιτική. Με μια προειδοποίηση. Η Ευρώπη δεν έχει το δικαίωμα να επιβραδύνει και να χάσει το τρένο.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αϊμέρικ Ρουσέ, αναφερόμενος στην εικόνα της ΤΝ ως στόχο του ανθρώπου που πρέπει να επιτευχθεί, λέει ότι: «η απαίτηση η ΤΝ να είναι τουλάχιστον ίση με τους ανθρώπους κρύβει την πραγματικότητα: η ΤΝ είναι ήδη πολύ πιο πέρα από εμάς σε ορισμένους τομείς.

«Μια τεχνητή νοημοσύνη, συνεχίζει, μπορεί να αποτύχει σε ένα απλό παιχνίδι όπως η τρίλιζα, αλλά αν της ζητήσετε να κωδικοποιήσει το λογισμικό για να κερδίσει 100%, το κάνει σε ένα δευτερόλεπτο. Προτιμώ λοιπόν να μιλήσω για την υπερ-νοημοσύνη, μια μορφή νοημοσύνης που θα ξεπεράσει τη δική μας τόσο πολύ σε ορισμένα θέματα που καθιστά τη δική μας αντίληψη για τη νοημοσύνη παρωχημένη, ενώ παραμένει κατώτερη από εμάς σε άλλους τομείς - προς το παρόν.

Ας πάρουμε ως παράδειγμα τους Διδύμους. Αυτή η τεχνητή νοημοσύνη από μόνη της, από το Google DeepMind, μπορεί να μιλήσει όλες τις γλώσσες του κόσμου, ακόμη και γλώσσες προγραμματισμού ή κρυπτογραφημένες γλώσσες, και να κερδίσει τη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα, έναν πολύ περίπλοκο διαγωνισμό με εντελώς νέα προβλήματα. Το ChatGPT, από την άλλη πλευρά, ξεπέρασε τους ανθρώπους στην τελική ιατρική εξέταση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η καμπύλη προόδου είναι εκθαμβωτική και υπακούει σε νόμους κλίμακας, δηλαδή σε μια μαθηματική σχέση σύμφωνα με την οποία, όταν πολλαπλασιάζονται οι πόροι ενός μοντέλου, η απόδοσή του αυξάνεται με προβλέψιμο και συχνά θεαματικό τρόπο. Κάθε φορά που η υπολογιστική ισχύς πολλαπλασιάζεται επί δέκατη ευφυΐα των μοντέλων εκτινάσσεται.

Εάν παραμείνουμε στην τρέχουσα τροχιά, δεν θα πρέπει να υπάρξει έλλειψη καυσίμων τεχνητής νοημοσύνης - ενέργεια, επεξεργαστές, δεδομένα - πριν από το 2030. Τότε, μπορεί να επιβληθεί ένα φυσικό όριο, αλλά μέχρι τότε μπορούμε να περιμένουμε να δούμε τη γέννηση υπεράνθρωπων νοημοσυνών σε πολλούς τομείς».

Στο σημείο αυτό, σε πρόσφατο άρθρο του, ο Αϊμέρικ θέτει το τεράστιο πρόβλημα της ενέργειας που απαιτούν τα υπολογιστικά δίκτυα. «Η ζήτηση είναι αστρονομική τονίζει με έμφαση. Τα αμερικάνικα εργαστήρια επανενεργοποιούν ακόμη και πυρηνικούς σταθμούς για να ενισχύσουν αυτή υπολογιστική ισχύ. Αλλά ο μέσος χρήστης καταναλώνει αρκετά λίγα: το ισοδύναμο μιας λάμπας 40 watt που ανάβει συνεχώς. Από την άλλη, η ζήτηση θα εκραγεί με μοντέλα παραγωγής εικόνας και βίντεο. Εκεί, θα μπορούσαμε να φτάσουμε στο ισοδύναμο της κατανάλωσης ενός φούρνου μικροκυμάτων, δηλαδή 1.000 watt ανά πάσα στιγμή.

Αναφορικά τώρα με την απασχόληση και την επαγγελματική εξέλιξη,  η τεχνητή νοημοσύνη θα μας αντικαταστήσει πρώτα για να εκτελέσουμε ορισμένα καθήκοντα αντί να αντικαταστήσει ολόκληρα επαγγέλματα. Για παράδειγμα, το διοικητικό μέρος της εργασίας ενός γιατρού μπορεί να αυτοματοποιηθεί, αλλά όχι η ικανότητά του να ακούει και να επικοινωνεί με τους ανθρώπους. Έτσι, κάθε επάγγελμα που πουλάει κάτι ανθρώπινο - είτε πρόκειται για μια υπογραφή, όπως η τέχνη, είτε για ένα σώμα, όπως οι τέχνες του θεάματος, είτε για την ανάληψη μιας ευθύνης, όπως η κρίση - θα παραμείνει το προνόμιο μας. Αλλά δεν θα χρειαστούμε ποτέ 5 δισεκατομμύρια δικαστές ή ηθοποιούς, επομένως η πλειονότητα των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί.

Είναι σαφές από αυτά που προηγούνται ότι οι ανατροπές εγείρουν ερωτήματα για το μέλλον της εργασίας και την αναδιανομή του πλούτου. Κατά τον Μ. Ντρεξέλ, στις παρούσες συνθήκες, το κεφάλαιο δεν παρέχει μόνο πρόσβαση σε καλύτερη εκπαίδευση ή δίκτυο, αλλά και στον ίδιο τον πόρο πληροφοριών.

Οι δισεκατομμυριούχοι που κατέχουν τα κλειδιά των διακομιστών θα μπορούσαν να αποφασίσουν να παραβιάσουν αυτές τις πληροφορίες. Εξ ου και η ανάγκη για μια συζήτηση σχετικά με το καθολικό εισόδημα και την αναδιανομή, με κίνδυνο αιφνίδιας αύξησης των κοινωνικών ανισοτήτων, ακόμη και αν πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία ώστε να μην επιβραδυνθεί η καινοτομία.

Πρέπει επίσης να τεθούν δικλείδες ασφαλείας έναντι του κινδύνου ενός «τεχνητού παραδείσου», ο οποίος εγκλωβίζει τα ευάλωτα άτομα στη συζήτηση με την τεχνητή νοημοσύνη και διευρύνει περαιτέρω τις ανισότητες μεταξύ εκείνων που τη χρησιμοποιούν ως μοχλό και εκείνων που εξαρτώνται από αυτήν.

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αναπτυχθεί και δεν θα υπάρξουν μόνο θετικές συνέπειες. Αλλά το να αποφασίσουν μόνοι τους να βγουν από αυτόν τον συλλογικό αγώνα είναι αδύνατο. Πράγματι, η άρνηση των πλεονεκτημάτων της τεχνητής νοημοσύνης σημαίνει ότι αναλαμβάνουμε τον κίνδυνο να μας ξεπεράσουν τόσο πολύ άλλες χώρες που δεν θα μπορούμε πλέον να αποφασίσουμε τίποτα.

Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τον έλεγχο του πεπρωμένου μας, πρέπει να προχωρήσουμε. Το να επιβραδύνεις σημαίνει να χάνεσαι. Και από την άποψη αυτή, η Ευρώπη και μαζί με αυτήν και η Ελλάδα, έχουν ένα χαρτί να παίξουν. Η επανάσταση της βαθειάς μάθησης, ίσως να είναι ίδια με την αντίστοιχη της προσωκρατικής φιλοσοφίας πριν 2.500 χρόνια.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος του, προέχει η διάλυση της Δύσης και κυρίως η οικονομική και αμυντική της αποδυνάμωση. Όταν όμως διαπίστωσε ότι αυτή δεν μπορούσε να επιτευχθεί με την επιβολή δασμών και την υπονόμευση της παγκοσμιοποίησης, το άλλο μέσο ήταν η πρόκληση ενεργειακής κρίσης. Υπό αυτή την έννοια ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία. Πρώτον, διότι με αυτόν ενισχύεται ο φίλος του Νετανιάχου, που θέλει όχι μόνον να παραμείνει στην εξουσία στο Ισραήλ, αλλά τον ενδιαφέρει και η γεωγραφική επέκταση της χώρας του.

Δεύτερον, αποδυναμώνονται οικονομικά οι αραβικές μοναρχίες, τις οποίες ο Τραμπ θεωρεί υποτελείς του, αλλά και σημαντικές πηγές πλούτου για τον ίδιο και τους περί αυτόν συγγενείς και συνεργάτες. Με τους τελευταίους, όλως περιέργως, όλοι να είναι εκατομμυριούχοι.

Τρίτον, γνωρίζει ο Αμερικανός πρόεδρος ότι το Ιρανικό καθεστώς, έστω και βαριά ηττημένο, όχι μόνον δεν θα πέσει, αλλά θα γίνει πιο σκληρό και επικίνδυνο για την Δύση, με την τρομοκρατία να έχει την πρώτη θέση στην ατζέντα του. Ακολουθεί η εμπορία ναρκωτικών και όπλων. Κατά συνέπεια η σκλήρυνση του ισλαμικού καθεστώτος εκ των πραγμάτων θα οδηγήσει σε περισσότερο αυταρχισμό στο δυτικό κόσμο, που σημαίνει πιο φιλικές πρακτικές προς τις ιδέες του Τραμπ, όσον αφορά στην καταστολή της μετανάστευσης και την περαιτέρω ανάπτυξη της μέσω αυταρχικής εξουσία ευκαιριών πλούτου για ημετέρους.

Ήδη, τους 16 μήνες παρουσίας του Τραμπ για δεύτερη θητεία στο Λευκό Οίκο, η περιουσία του αυξήθηκε κατά 800 εκατ. δολάρια, ενώ σύμφωνα με το Forbes, είχε αυξηθεί 4 δισ. δολάρια στην πρώτη θητεία. Αμφισβητεί κανείς ότι πρόκειται για ζηλευτές επιδόσεις;

Τέταρτον, βασική επιδίωξη του Ντόναλντ Τραμπ είναι η δημιουργία μιας δυτικού τύπου «Διεθνούς του Αυταρχισμού». Κατά την άποψή του, αναδύεται ένα ολιγοπώλιο ισχύος, μέσα στο οποίο πολλές αυτοκρατορίες, όπως η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία και βέβαια οι ΗΠΑ, θα χαράξουν και θα προσπαθήσουν να δημιουργήσουν νέες σφαίρες επιρροής τους, για τις οποίες η Ευρώπη είναι απροετοίμαστη. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Τραμπ θέλει να την αποδυναμώσει και να την διαιρέσει. Μικρότερη ευρωπαϊκή ισχύς σε παγκόσμιο επίπεδο, σημαίνει περισσότερη τραμπικού τύπου αμερικανική επιρροή σε δύσκολους μεταβατικούς καιρούς.

Και οι καιροί αυτοί γίνονται δυσκολότεροι για την Ευρώπη, η οποία δεν περιστοιχίζεται και από ιδιαίτερα φιλικά κράτη. Από πολλές πλευρές, έτσι, η γηραιά ήπειρος, σήμερα αντιμετωπίζει μια περιδίνηση. Βλέπει τη γεωπολιτική της αυτοδυναμίας να τίθεται υπό αίρεση στην προοπτική μις ευρύτερης διευθέτησης μεταξύ Αμερικής Κίνας και Ρωσίας, όπου η ίδια θα καταλήξει με μια ρωσική σφαίρα επιρροής στο ανατολικό της σκέλος και μια αμερικανική στο δυτικό της.

Και βλέπει τον ιστορικό της πολιτισμό και τις κλασικές αξίες του να υπονομεύονται , από αδιέξοδα που κληροδότησε η αναγέννηση του ισλαμισμού και η πολυετής απάθεια μέρους της Ευρώπης απέναντι σε ζωτικά αμυντικά προβλήματα.

Όλα αυτά θα πρέπει γρήγορα να ξεπεραστούν αν η Ευρώπη θέλει αν έχει λόγο στα παγκόσμια πράγματα το υπόλοιπο του 21ου αιώνα. Κάποιος χρόνος υπάρχει για μία αφύπνιση. Νέοι ηγέτες που να καταλαβαίνουν τι συμβαίνει είναι το μέγα ζητούμενο.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Στο πλαίσιο αυτό, μού έκανε εντύπωση μία φράση του Γάλλου φιλοσόφου, ο οποίος τόνισε: «Με τον Ατταλί δεν θα επιδιώξουμε να ορίσουμε την ευτυχία και να δώσουμε συνταγές για την απόκτησή της. Απλώς θα διερευνήσουμε πώς αυτή αποτελεί μία καθημερινή ικανοποίηση των ατόμων και σε ποιον βαθμό το γεγονός αυτό νοηματοδοτεί την ζωή τους».

Όντως, ο στόχος είναι φιλόδοξος, αλλά και σημαντικός. Αν και δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ζακ Ατταλί ασχολείται με το θέμα. Παλαιότερα είχε κάνει λόγο σε μία σειρά από εκπομπές για το «νόημα των πραγμάτων» και για το πώς, μέσα από την αναζήτηση αυτή, μία κοινωνία θα μπορούσε να δώσει περιεχόμενο και στην ευτυχία.

Μια ευτυχία που τα τελευταία χρόνια απασχολεί και την Αμερικανική Ένωση Οικονομολόγων (ΑΕΑ), η οποία, για την ευρύτερη εμβάθυνση στο θέμα αυτό, πραγματοποίησε ειδικό συνέδριο. Στην διάρκεια του συνεδρίου αυτού γνωστοί οικονομολόγοι, όπως ο Τζέφρυ Σακς, ο νομπελίστας Πωλ Κρούγκμαν, ο Τίμοθυ Μπέργκερ και άλλοι, εξέτασαν αν δείκτες εκτίμησης της ευτυχίας θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Με άλλα λόγια, αναρωτήθηκαν αν είναι δυνατή η εκπόνηση ενός δείκτη Ακαθάριστου Προϊόντος Ευτυχίας (ΑΠΕ) –με τον Τζέφρυ Σακς να τονίζει ότι ένας τέτοιος δείκτης θα μπορούσε να ενταχθεί στους στόχους χιλιετίας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ).

Με την άποψη αυτή έδειξε να συμφωνεί και μία ανερχόμενη οικονομολόγος, η Κάρολ Γκράχαμ, η οποία έθεσε επί τάπητος ζητήματα όπως η «προστιθέμενη ευτυχία» του χρόνου των μετακινήσεων, ο ρόλος της φορολόγησης των τσιγάρων στην ψυχολογία των καπνιστών, το μέγεθος της ανεργίας σε συγκεκριμένα πληθυσμιακά σύνολα, η δύναμη του επαίνου και της ευχής, η σημασία των φίλων.

Στο επίπεδο αυτό θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το θέμα της σχέσης οικονομίας και ευτυχίας έχει έλθει στο προσκήνιο από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν η κυβέρνηση του Μπουτάν, το 2001, αντικατέστησε το ΑΕΠ με τον δείκτη της Ακαθάριστης Εθνικής Ευτυχίας. Το 2008, επίσης, ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζύ, υπό την προεδρία δύο κατόχων του βραβείου Νόμπελ της οικονομίας, δημιούργησε μία επιτροπή η οποία κάλεσε σε παγκόσμια προσπάθεια για ανάπτυξη οικονομικών εργαλείων μέτρησης της ευτυχίας.

Αν και η επιτροπή αυτή είχε κατηγορηθεί από τους Αμερικανούς συντηρητικούς ως μία «αριστερή προσπάθεια πλήρους εκσοσιαλισμού της ήδη άκαμπτης γαλλικής οικονομίας», εντούτοις τα πορίσματά της έλαβε σε κάποιο βαθμό υπ’ όψιν του ο Βρεταννός συντηρητικός πρωθυπουργός Ντέηβιντ Κάμερον. Έτσι, η κυβέρνησή του είχε εισάγει στις βρετανικές στατιστικές «δείκτες καταμέτρησης της ευημερίας», οι οποίοι, όπως αναφέρει η μη κυβερνητική οργάνωση Ανοικτή Δημοκρατία (Open Democracy), λαμβάνονται όλο και πιο σοβαρά υπ’ όψιν στις διάφορες οικονομικές και κοινωνικές αποφάσεις.

Από καιρό, λοιπόν, οι ασχολούμενοι επιστημονικά με το πεδίο αυτό έχουν κάθε λόγο να είναι ικανοποιημένοι, καθ’ όσον το ενδιαφέρον τους για το ζήτημα της ευτυχίας στην οικονομία και πέραν αυτής διαμορφώνει νέους, πολύ εκτενέστερους ορίζοντες στην επιστημονική έρευνα. Όχι, όμως, χωρίς να εγείρει και αναπάντητα για τη ώρα ερωτήματα, με πολιτικό περιεχόμενο. Κατά την γνώμη μας δε, το σημαντικότερο από αυτά έγκειται, αφ’ ενός, στον ορισμό της ευτυχίας που να είναι ο πιο κατάλληλος για την πολιτική και, αφ’ ετέρου, πώς αλλάζει ο ορισμός αυτός ανάλογα με τις διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες στις διάφορες χώρες του κόσμου.

Η δε ανάγκη να υπάρχει επιστημονική αυστηρότητα στους ορισμούς της ευτυχίας, αποτελεί πραγματική διανοητική πρόκληση. Διότι, στο ερώτημα «πόσο ευτυχής (ικανοποιημένος) είσαι από την ζωή σου;», οι απαντήσεις φέρνουν στο προσκήνιο πολλές άλλες μεταβλητές, οι οποίες απαιτούν αρκετά σύνθετες συγκρίσεις.

Πρόσφατες έρευνες με αντικείμενο την ευτυχία και την ευμάρεια αποδεικνύουν ότι το χρήμα δεν είναι το παν. Το βιβλίο του Βρετανού οικονομολόγου Ρίτσαρντ Λάγιαρντ με τίτλο «Ευτυχία: Μαθήματα για μια Νέα Επιστήμη» αποτελεί για πολλούς Ευρωπαίους πολιτικούς πραγματική Βίβλο, γιατί θέτει ένα σοβαρό ερώτημα: Πώς συμβαίνει και, ακόμα πριν την κρίση, η δυτική κοινωνία να γίνεται λιγότερο ευτυχισμένη, στο μέτρο που μεγάλωνε η ευημερία της; Παρεμφερή ερωτήματα είχαν θέσει με σημαντικές εργασίες τους οι Ρίτσαρντ Ήστερλιν, Ρόμπερτ Φρανκ και Μπάρρυ Σβαρτζ –με τον τελευταίο να αναρωτιέται γιατί «το λιγότερο είναι καλύτερο;».

Απαντήσεις στους παραπάνω επιχείρησε να δώσει ο Γκρεγκ Ήστερμπρουκ με το βιβλίο του «Το Παράδοξο της Προόδου», στο οποίο εξηγεί επί μακρόν γιατί η ικανοποίηση που προσφέρει μία μισθολογική αύξηση πολύ σύντομα εξαφανίζεται, για τον απλό λόγο ότι οι επιθυμίες μας αυξάνονται με τα εισοδήματά μας.

«Κάποιος που έχει 50 ευρώ», αναφέρει ο συγγραφέας, «σκέπτεται ότι αν είχε 100 ευρώ θα ήταν πιο ευτυχής. Όταν όμως πετυχαίνει τον στόχο αυτόν, θα πρέπει να προσαρμοστεί σε μια νέα κατάσταση, όπου θα τού χρειάζονται 200 ευρώ για να είναι ευτυχέστερος».

Υπάρχει όμως και μία άλλη παράμετρος στο πλέγμα αυτό. Πρόκειται, τονίζουν αρκετοί ερευνητές, για την σύγκριση με τους άλλους. Έτσι, λένε, τα 100 ευρώ μάς είναι αρκετά όταν οι γείτονες έχουν μόνον 50. Όταν όμως έχουν 200, τότε είμαστε δυσαρεστημένοι. Συνεπώς, σε μία κοινωνία, οι πλούσιοι είναι ευτυχείς όταν βλέπουν ότι έχουν χρήματα και ευκαιρίες που δεν είναι προφανείς για όλους. Όταν όμως η ευημερία γενικεύεται και όλοι σε κάποιον βαθμό μπορούν να έχουν απ’ όλα, τότε ούτε οι πλούσιοι ούτε οι φτωχοί είναι ευτυχείς.

Σήμερα, μεσούσης της κρίσης, η διαπίστωση αυτή οδηγεί οικονομολόγους και φιλοσόφους σε μία αριστοτελική ερμηνεία της ευτυχίας, που την συνδέουν με την έννοια της «ευδαιμονίας». Υποστηρίζουν έτσι ότι, με τον όρο «ευδαιμονία», ο μεγάλος φιλόσοφος με το «ευ» εννοούσε «αφθονία» και «ευημερία» και με το «δαίμων» τις δυνάμεις που ελέγχουν την μοίρα των ανθρώπων. Εννοούσε δηλαδή το «είναι» ως ευκαιρία να ζει κανείς μια ζωή με πληρότητα.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Εκτός αν ο Ντόναλντ Τραμπ καταφέρει να καταλήξει σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν τις επόμενες ημέρες, η Αμερική οδεύει προς την καταστροφή στη Μέση Ανατολή.

Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, εξαπολύοντας μια αιφνιδιαστική επίθεση στο Ιράν, με το οποίο διαπραγματεύονταν για το πυρηνικό ζήτημα, χτυπώντας το στο κεφάλι, καταστρέφοντας τις υποδομές ασφαλείας του, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο σύμμαχός τους Ισραήλ πίστεψαν ότι το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης θα κατέρρεε.

Θυμόμαστε τις προβλέψεις τους εκείνη την εποχή, που μεταδίδονταν από τις τηλεοράσεις: ο ιρανικός πληθυσμός θα εξεγερθεί, το Πασνταράν 8α εκδιωχθεί από την εξουσία, ένα φιλοαμερικανικό και φιλοϊσραηλινό δημοκρατικό καθεστώς θα εγκαθιδρυθεί στην Τεχεράνη, η Μέση Ανατολή θα απελευθερωθεί επιτέλους από ένα καθεστώς επικίνδυνο για τη σταθερότητά της.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε το ίδιο λάθος τον Φεβρουάριο του 2026 που έκανε ο Βλαντιμίρ Πούτιν τον Φεβρουάριο του 2022 κατά την αιφνιδιαστική του επίθεση στην Ουκρανία: υποτίμησε τον αντίπαλό του.

Το ιρανικό κράτος δεν έχει καταρρεύσει. Οι θρησκευτικοί, πολιτικοί ή στρατιωτικοί αξιωματούχοι, που δολοφονήθηκαν εξ ουρανού, αντικαταστάθηκαν αμέσως. Το σιιτικό καθεστώς, αντί να έχει εξοντωθεί στρατιωτικά, ανταποδίδει βομβαρδίζοντας τις σουνιτικές πετρελαϊκές μοναρχίες του Περσικού Κόλπου που έχουν συμμαχήσει με τους Αμερικανούς, και αποκλείοντας το Στενό του Ορμούζ προκαλεί την εκτόξευση των τιμών των υδρογονανθράκων.

Από την ιρανική πλευρά, δεν υπήρξαν λιποταξίες, ούτε παραδόσεις, ούτε εξεγέρσεις. Πριν από τον πόλεμο, το 20% του πληθυσμού ήθελε την ανατροπή του καθεστώτος με τη βία, φωνάζοντας «Θάνατος στον Χαμενεΐ» στους δρόμους. Το 60% ήταν απαθείς και δυσαρεστημένοι με το καθεστώς. Και το 20% παρέμεινε έντονα προσκολλημένο στη θεοκρατία, έχοντας γαλουχηθεί από αυτήν (οικογένειες των Φρουρών της Επανάστασης, των Μπασίτζ και των μουλάδων).

Σήμερα, σε μια έξαρση εθνικισμού, όσοι ήταν απαθείς συσπειρώνονται γύρω από τη σημαία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Έμειναν τρομοκρατημένοι όταν είδαν έναν αμερικανικό πύραυλο Tomahawk να χτυπά κατά λάθος ένα σχολείο, σκοτώνοντας περισσότερες από 150 μαθήτριες. Περίμεναν μια συγγνώμη από τον Τραμπ. Αρχικά, έλαβαν μόνο ένα ψέμα, ακολουθούμενο από μια αμήχανη σιωπή.

Όλα δείχνουν ότι ο Τράμπ και η Αμερική μάλλον μικροί θα βγουν από αυτή την πολεμική περιπέτεια. Όμως, αυτή η τελευταία ενδέχεται να έχει δραματικές επιπτώσεις και παρενέργειες σε πολεμικό επίπεδο.

Στην αρχή της Επιχείρησης Epic Fury, οι αρχές των ΗΠΑ τέθηκαν σε εθνικό συναγερμό κατά των τρομοκρατικών ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν από το Ιράν και τους πληρεξουσίους του. Λίγες μέρες μετά τα χτυπήματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ που σκότωσαν τον Ιρανό Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενέΐ, η Δύναμη Κουντς του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης μετέδωσε στην ιρανική τηλεόραση μια προειδοποίηση ότι «ο εχθρός πρέπει να γνωρίζει ότι οι ευτυχισμένες μέρες του έχουν τελειώσει και δεν θα είναι πλέον ασφαλείς πουθενά στον κόσμο, ούτε καν στα σπίτια τους».

Μετά την απειλή αυτή, οι πράκτορες και τα ενεργούμενα της Τεχεράνης ενεργοποιήθηκαν στο Αζερμπαϊτζάν, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ηνωμένο Βασίλειο. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ το Ιραν προσπαθεί επίσης να ενεργοποιήσει εν υπνώσει πυρήνες στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Γνωρίζουμε πολλά διαφορετικά πράγματα που έχουν συμβεί και ήταν πολύ άσχημα», ανακοίνωσε, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον ήταν «πολύ πάνω από αυτό».

Πίσω από αυτή τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου, υπάρχει μια ολόκληρη πραγματικότητα, οδυνηρή για χώρες και λαούς που επιθυμούν να ζουν σε δημοκρατίες. Πριν 47 χρόνια, οι ισλαμιστές δεν ανέτρεψαν το καθεστώς του Σάχη για να φέρουν ευημερία, δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη στη χώρα. Στόχος τους ήταν να «καθήσουν» πάνω στον ενεργειακό πλούτο της χώρας και να προωθήσουν την ισλαμική βαρβαρότητα στη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Μεσόγειο και μέρος της Κεντρικής Ασίας.

Το Ιράν χρησιμοποιεί εδώ και καιρό την τρομοκρατία ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, όχι μόνο για να εξάγει την «επανάσταση» στο εξωτερικό υποστηρίζοντας φιλικές του ομάδες στη Μέση Ανατολή, αλλά και για να προκαλέσει φόβο στους εχθρούς του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένων των Ιρανών αντιφρονούντων, των Ισραηλινών και των Εβραίων, διπλωματών από την Ευρώπη, τα κράτη του Κόλπου και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο πλαίσιο αυτών της των στόχων η Τεχεράνη ήταν συνήθως προσεκτική σχετικά με το πώς, πότε και πού να χρησιμοποιήσει την τρομοκρατία για να επιτύχει αυτούς τους στόχους. Απέτρεψε επιχειρήσεις τις οποίες θα μπορούσε να διεκδικήσει ελπίζοντας να αποφύγει αντίποινα με τη μορφή κυρώσεων, διπλωματικής απομόνωσης ή επιθέσεων αντιποίνων.

Οι Ιρανοί πράκτορες άσκησαν στρατηγική υπομονή και δεν ενήργησαν σε κάθε ευκαιρία που παρουσιαζόταν. Σήμερα, ωστόσο, το καθεστώς αισθάνεται ότι το επαναστατικό του σχέδιο βρίσκεται υπό υπαρξιακή απειλή από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Η δολοφονία του Χαμενεΐ και άλλων ανώτερων αξιωματούχων, μαζί με την ανοιχτή συζήτηση στην Ουάσιγκτον και την Ιερουσαλήμ για αλλαγή καθεστώτος, έπεισε την Τεχεράνη ότι θα πρέπει πλέον να επεκτείνει τον πόλεμο και στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Με την ηγεσία του να έχει υποστεί σοβαρές ζημιές και το κατεστημένο ασφαλείας του να ταπεινώνεται από τη βαθιά διείσδυση των ισραηλινών και αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, το Ιράν βλέπει ελάχιστα μειονεκτήματα στο να δώσει το πράσινο φως σε μια μεγάλη ποικιλία επιθέσεων, από μικρής κλίμακας συνωμοσίες έως πιθανά γεγονότα μαζικών απωλειών, με ελάχιστη προσοχή στις πιθανές επιπτώσεις.

Είναι πιθανό να στοιχηματίζει ότι το αμερικανικό κοινό και οι πολιτικοί του δεν έχουν το στομάχι να αντέξουν τις απώλειες αμάχων και ότι, εάν πραγματοποιήσει με επιτυχία ένα γεγονός μαζικών απωλειών, το πολιτικό κόστος της συνέχισης του πολέμου θα γίνει απαγορευτικό για την κυβέρνηση Τραμπ.

Θα προκαλέσει έτσι επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του βιομηχανικού κεφαλαίου της χώρας, γεγονός που για τους μουλάδες θα έχει θετικό αποτέλεσμα.

Θα συσπειρώσει δεκάδες εκατομμύρια Ιρανούς γύρω από τη σημαία και θα ενισχύσει ένα ισλαμικό καθεστώς που ήταν ήδη μόνο του. Όταν ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο, το Ισραήλ και η Αμερική ισχυρίστηκαν ότι προστατεύουν τον ιρανικό λαό. Δεν είναι σαφές πώς η καταστροφή του βιομηχανικού κεφαλαίου του Ιράν θα «προστατεύσει» τον πληθυσμό του.

Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν μια «βρώμικη δουλειά» που ωφελεί όλους τους Δυτικούς.

Ως Δυτικός, είναι δύσκολο να δούμε τι όφελος αποκομίζουμε από αυτό. Χρειαζόμασταν πραγματικά μια ενεργειακή κρίση, την οποία θα ακολουθήσει μια οικονομική ύφεση; Χρειαζόμασταν να ενισχύσουμε το πολεμοχαρές ρωσικό καθεστώς, το οποίο μόλις πέτυχε την αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων στις πωλήσεις πετρελαίου του και τσεπώνει επιπλέον 200 εκατομμύρια δολάρια κάθε μέρα;

Ο λαλίστατος Αμερικανός πρόεδρος και ο σύμμαχός του Ισραηλινός πρωθυπουργός θα πρέπει να πληροφορηθούν ότι ο πόλεμος πάντα τρέφεται από τον πόλεμο, οδηγώντας του σε άγνωστες αυτές. Και αυτές οι τελευταίες τόσο για την Αμερική, το Ισραήλ και τη Δύση, γίνουν εξόχως επικίνδυνες για τις δημοκρατίες τους τα χρόνια που έρχονται.

Του Αθ. Χ. Παπανδρόπουλου

Για τα 73 εκατομμύρια Αμερικανούς που ψήφισαν τον Ντόναλντ Τράμπ η απάντηση είναι απίθανη και η λέξη «εκδρομή» μνημείο επικοινωνιακής τεχνικής. Μόνον ένας Τράμπ θα μπορούσε να αποκαλέσει εκδρομή την επίθεση στο πιο βάρβαρο καθεστώς του κόσμου.

Και βάζω στοίχημα ότι η λέξη «εκδρομή», το ιερατείο μαφιόζων θα πρέπει να το ενόχλησε. Όπως θα πρέπει να ενόχλησε πολύ και ένα μέρος του ιρανικού στρατεύματος, το οποίο ως φαίνεται περιμένει την ώρα του.

Προφανώς δε, εκπρόσωποί του, βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις με το περιβάλλον Τραμπ, για την εγκατάσταση ενός μη θεοκρατικού καθεστώτος στο Ιράν, φιλικού προς τις ΗΠΑ και προς τη Σαουδική Αραβία κυρίως.

Οι διαπραγματεύσεις αυτές έχουν γίνει γνωστές στους μουλάδες και στους «Φρουρούς της Επανάστασης» και προκαλούν σοβαρούς τριγμούς στο ισλαμικό καθεστώς , το οποίο σείεται σοβαρά παρά τα όσα το Ιράν δείχνει προς τα έξω. Σήμερα στην Τεχεράνη υπάρχει μια κάστα πολυεκατομμυριούχων στρατιωτικών και διοικητικών ελίτ , που δεν έχουν καμιά διάθεση να χάσουν τα αυγά και τα καλάθια.

Η τάξη αυτή, όπως ισχυρίζονται έγκυροι μη Δυτικοί παρατηρητές στην Τεχεράνη, δεν έχει καμμιά πρόθεση να ακολουθήσει το ιερατείο στην αυτοκτονία του, αλλ’, ούτε να δημιουργήσει συνθήκες εμφυλίου πολέμου στο Ιράν. Θα ήταν πρόθυμη έτσι με τη βοήθεια τμήματος του στρατού να στηρίξει για παράδειγμα το γιο του Σάχη ως προσωρινό άρχοντα της εξουσίας, πλην όμως ο τελευταίος δεν είναι αρεστός στον Τράμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος φοβάται ότι θα παίζει διπλά παιχνίδια με τις ΗΠΑ όπως και ο πατέρας του πριν ανατραπεί.

Την ίδια άποψη έχει και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος στηρίζει ένα πιθανό στρατιωτικό πραξικόπημα στο Ιράν από αξιωματικούς φιλικούς προς τη Ρωσία.

Σύμφωνα με πληροφορίες μας από Δίκτυο Ιρανών δημοσιογράφων κυνηγημένων από το καθεστώς και εγκατεστημένων στη Γερμανία, αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να βομβαρδίσουν ηλεκτρικές υποδομές για παράδειγμα στο Ιράν, τότε οι εξελίξεις θα επιταχυνθούν και πιθανότατα αυτό είναι ένα σημαντικό χαρτί που ο Τράμπ κρατά στα χέρια του.

Πιθανώς δε αν το χαρτί αυτό αποβεί αποτελεσματικό, ίσως ο όρος «εκδρομή» που χρησιμοποίησε για την επίθεση στο Ιράν να ήταν εύστοχος.

Με βάση αυτά που προηγούνται, οι Ιρανοί συνάδελφοι προβλέπουν ότι ο πόλεμος δεν θα έχει τη διάρκεια που επιδιώκουν οι μουλάδες και οι Φρουροί της Επανάστασης που συνδέονται με δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών και όπλων. Πρόκειται για χρυσοφόρες επιχειρήσεις που σε καμιά περίπτωση δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν. Συνεπώς προβλέπουν ότι αν η κατάσταση γίνει πιο κρίσιμη για το θησαυροφυλάκιό τους, η ανατροπή του καθεστώτος θα δρομολογηθεί από το εσωτερικό και ίσως προσφερθεί η δυνατότητα στον Τραμπ να καυχηθεί γι’ αυτήν και να δικαιολογήσει την «εκδρομή» του. Λέξη που επανέλαβε τέσσερεις φορές στη συνέντευξή του προς τους δημοσιογράφους τη Δευτέρα 9 Μαρτίου και ώρα Ελλάδος 23:30 μ.μ.