του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Τίποτα δεν είναι ακόμα σίγουρο, αλλά οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 έχουν όλες τις δυνατότητες να γίνουν μια από τις πιο αποτελεσματικές κατηγορίες φαρμάκων στην ιστορία. Με το να γίνουν φθηνότερα και ευκολότερα στη χρήση, υπόσχονται να βελτιώσουν δραματικά τη ζωή περισσότερων από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπων, με βαθιές συνέπειες για τη βιομηχανία, την οικονομία και την κοινωνία.

Αυτός είναι και ο λόγος που πριν πέντε χρόνια, γράφει ο βρετανικός Economist, η σελαγλουτίδη (αγωνιστής υποδοχέα GLP-1) εγκρίθηκε για τη θεραπεία της παχυσαρκίας και έχει υψηλή ζήτηση στις ΗΠΑ.

Και αυτό συμβαίνει, επισημαίνει το περιοδικό, επειδή μετά από δεκαετίες απογοητευτικών «θαυματουργών θεραπειών», αυτά τα φάρμακα λειτουργούν. Οι επηρεαστές με επίγνωση της εικόνας και οι πλούσιοι χρηματοδότες δεν είναι οι μόνοι που τα χρησιμοποιούν. Ένας στους οκτώ Αμερικανούς ενήλικες έχει πάρει «φάρμακα GLP-1». Η Novo Nordisk, ο κατασκευαστής της σεμαγλουτίδης που διατίθεται στην αγορά με τις επωνυμίες Ozempic για τον διαβήτη και Wegovy για απώλεια βάρους, και η Eli Lilly, η οποία κάνει την τιρζεπατίδη, μια πιο αποτελεσματική εναλλακτική, έχουν προσθέσει περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια στην αγοραία αξία από το 2021.

Το φαινόμενο εκτείνεται πλέον πέρα από τα σύνορα των Ηνωμένων Πολιτειών. Με περισσότερα από τα δύο πέμπτα του παγκόσμιου πληθυσμού να είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, η ζήτηση για φάρμακα GLP-1 είναι υψηλή. Τα φαρμακευτικά εργαστήρια εργάζονται για να τα μετατρέψουν σε χάπια, τα οποία είναι φθηνότερα να παραχθούν από τις ενέσεις, και να μειώσουν τις παρενέργειές τους. Οι γενικές εκδόσεις παλαιότερων αγωνιστών GLP-1 έρχονται στην αγορά. Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη σεμαγλουτίδη θα λήξει το 2026 στη Βραζιλία, την Κίνα και την Ινδία, οκτώ φάρμακα αυτού του τύπου ετοιμάζονται στην Κίνα. Δεν είναι χειρότερο. Με το αυξανόμενο εισόδημα και μια πιο καθιστική ζωή στις αναδυόμενες χώρες, το μέγεθος της μέσης του πληθυσμού τους φτάνει το μέγεθος της μέσης των Δυτικών.

Η καταπολέμηση της παχυσαρκίας είναι ήδη μια σημαντική συνέπεια. Ωστόσο, τα φάρμακα GLP-1 υπόσχονται πολλά περισσότερα. Οι υπέρβαροι ασθενείς που λάμβαναν σεμαγλουτίδη βρέθηκαν να υποφέρουν λιγότερα εμφράγματα και εγκεφαλικά. Παραδόξως, τα οφέλη φαίνεται να είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από το επίπεδο απώλειας βάρους. Η τιρζεπατίδη βελτιώνει την άπνοια ύπνου. Οι δοκιμές δείχνουν ότι οι αγωνιστές GLP-1 μειώνουν τη χρόνια νεφρική νόσο σε διαβητικούς, και φαίνεται ότι μπορούν να μειώσουν την ατροφία του εγκεφάλου και τη γνωστική έκπτωση στη νόσο του Αλτσχάιμερ. Μελέτες από ιατρικά αρχεία δείχνουν ότι μπορεί επίσης να βοηθήσουν με εθισμούς: όσοι στις Ηνωμένες Πολιτείες έπαιρναν ήδη φάρμακα GLP-1 είχαν λιγότερες πιθανότητες να κάνουν υπερβολική δόση απιοειδών ή να κάνουν κατάχρηση κάνναβης ή αλκοόλ.

Οι ερευνητές μιλούν ακόμη, με σιωπηλούς τόνους, για αντιγηραντικές επιδράσεις. Πώς μπορεί μια κατηγορία φαρμάκων να κάνει τόσα πολλά; Αυτά τα φάρμακα όχι μόνο δρουν στο έντερο, αλλά συνδέονται επίσης με υποδοχείς σε όλο το σώμα και στον εγκέφαλο. Φαίνεται να μειώνουν τη φλεγμονή και αλληλοεπιδρούν με μηχανισμούς που συνδέονται με την επιθυμία και την αίσθηση ανταμοιβής. Με κάθε νέα ανακάλυψη, οι ερευνητές μαθαίνουν περισσότερα για τους μηχανισμούς του φαρμάκου και τους δεσμούς μεταξύ του σώματος και του εγκεφάλου.

Πολύ σωστά έτσι, το Economist, επισημαίνει ότι γύρω από αυτό το πολυσύνθετο και πολυδύναμο φάρμακο απαιτείται ακόμα αρκετή έρευνα και σε βάθος αναζήτηση. Αν και οι αγωνιστές GLP-1 χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του διαβήτη εδώ και είκοσι χρόνια, ορισμένα από τα πιο πρόσφατα ευρήματα βασίζονται σε μελέτες παρατήρησης και θα πρέπει να συμπληρωθούν με τυχαιοποιημένες δοκιμές. Οι ασθενείς μπορεί να χρειαστεί να παίρνουν αυτά τα φάρμακα για όλη τους τη ζωή και τα μακροπρόθεσμα οφέλη δεν έχουν ακόμη μετρηθεί.

Ως εκ τούτου, το κόστος είναι επίσης αβέβαιο. Προς το παρόν, τα φάρμακα είναι ακριβά στις Ηνωμένες Πολιτείες, η τιρζεπατίδη κοστίζει περισσότερα από 500 δολάρια το μήνα. Οι άμεσες παρενέργειες, που περιλαμβάνουν ναυτία, παγκρεατίτιδα, διάρροια και απώλεια μυών, μπορεί να είναι ενοχλητικές. Τα αποτελέσματα δεκαετιών λήψης αυτών των φαρμάκων είναι αβέβαια. Μερικοί ανησυχούν για την ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής και λένε ότι οι άνθρωποι θα το παρακάνουν, γνωρίζοντας ότι μπορούν να επιστρέψουν σε μια θεραπεία.

«Ωστόσο, με τον καιρό, τον πειραματισμό και την καινοτομία, τα οφέλη θα γίνουν πιο ξεκάθαρα και το κόστος θα μειωθεί. Οι υγιεινές συνήθειες και οι συστάσεις για τη δημόσια υγεία θα παραμείνουν σημαντικές. Αλλά οι επαγγελματίες έχουν από καιρό απελπιστεί ότι τίποτα δεν λειτουργεί για πολλούς παχύσαρκους ασθενείς. Εάν τα φάρμακα εκπληρώσουν τις αρχικές τους υποσχέσεις, θα ήταν διεστραμμένο και σκληρό να στερηθούν οι ασθενείς φάρμακα που θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά τη ζωή τους. Αυτά τα φάρμακα θα μπορούσαν να είναι εξίσου ελπιδοφόρα για τον εθισμό.», υποστηρίζουν έγκυροι ιατρικοί κύκλοι. Και δεν έχουν άδικο.

Παρόλο που οι αγωνιστές GLP-1 μπορεί να περιορίζουν την ευχαρίστηση της στιγμιαίας ικανοποίησης, υπόσχονται να τερματίσουν την επιθυμία και να βελτιώσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία.

Ο συνολικός λογαριασμός για τη συνταγογράφηση αυτών των φαρμάκων θα μπορούσε να είναι σημαντικός. Ωστόσο, για τις κυβερνήσεις, θα μείωναν άλλα κόστη: ο άμεσος ιατρικός λογαριασμός μόνο για την παχυσαρκία ανέρχεται σε 260 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι τεράστιο βάρος για το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης. Οι φόροι για το αλκοόλ θα απέφεραν λιγότερα έσοδα για το κράτος, αλλά τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος θα αυξάνονταν επειδή το εργατικό δυναμικό θα ήταν πιο υγιές.

Είναι κατάδηλο έτσι ότι η είσοδος της ανθρωπότητας σε φάση «κοινωνιών μακροζωίας» αποτελεί νέο πολύπλοκο φαινόμενο, με συνθήκες που ακόμα βρίσκονται σε εποχή ερωτημάτων και πειραματισμών.

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Το όλο θέμα είχε όμως και μια άλλη πτυχή, την οποίαν τα δυτικά ΜΜΕ έδωσαν ελάχιστη δημοσιότητα. Οι εν λόγω μετανάστες, είχαν παρασυρθεί στη Λευκορωσία από μαφιόζικα δίκτυα, συνεργαζόμενα με την εξουσία Λουκασένκο, τα οποία προσφέροντας τουριστικές βίζες έδιναν την ψευδή υπόσχεση στους αφελείς μετανάστες, ότι στη συνέχεια θα έχουν εύκολη πρόσβαση στην ΕΕ. Έτσι, όταν έφθασαν στο Μινσκ, πρωτεύουσα της Λευκορωσίας, πήγαν με λεωφορεία κατευθείαν στα σύνορα της Λιθουανίας και της Πολωνίας, τα οποία όμως ηταν κλειστά για ταξειδιώτες από τη Λευκορωσία.Με το αυταρχικό καθεστώς της τελευταίας η ΕΕ ειχε διακόψει τις σχέσεις της.

Ήταν κατάδηλο ότι ο Λουκασένκο είχε σκηνοθετήσει μια τεχνητή ανθρωπιστική κρίση για να κερδίσει παραχωρήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία λόγω στημένων εκλογών είχε απορρίψει το καθεστώς του.

Αν και τελικά απέτυχε ο ελιγμός του Λουκασένκο, εν τούτοις, με τη βοήθεια και συμπαράσταση των γνωστών «όμορφων ψυχών» του δωρεάν ανθρωπισμού, κατάφερε να σπιλώσει την ΕΕ. Και τούτο διότι η πολωνική κυβέρνηση έστειλε στρατό για να υπερασπιστεί τα σύνορά της και σε συγκρούσεις που ακολούθησαν υπήρξαν αρκετοί τραυματισμοί.

Ακόμη χειρότερα στη διάρκεια των γεγονότων δέκα μετανάστες πέθαναν από έκθεση στο κρύο συμπεριλαμβανομένου και ενός παιδιού ενός έτους από την Συρία.

Αυτή η τραγική εξέλιξη πυροδότησε επιθέσεις των «όμορφων ψυχών» κατά της ΕΕ και της Πολωνίας και λίγο έλειψε να ζητηθεί και η απονομή βραβείου ανθρωπισμού στον Λουκασένκο και τους μαφιόζους συνεργάτες του! Η κατασκευασμένη κρίση στην περίπτωση της Λευκορωσίας, πέρα από την κυνική μοχθηρία του καθεστώτος Λουκασένκο, που θέλησε να τιμωρήσει την ΕΕ που δεν νομιμοποιούσε το καθεστώς του, είναι ενδεικτική της πορείας που ακολουθεί το τεράστιο μεταναστευτικό πρόβλημα.

«Το δίδαγμα από το κυνικό τέχνασμα του Μινσκ είναι ότι καθώς η σύγκρουση δημοκρατίας και αυταρχισμού  εγκαταλείπει το πεδίο της μάχης και προχωρά σε κάθε άλλη σφαίρα της ζωής, η μετανάστευση έχει γίνει άλλο ένα όπλο σε ένα οπλοστάσιο που εκτείνεται από την στρατηγική παραπληροφόρηση και την σκόπιμη χρήση επενδύσεων για πολιτική πίεση έως τον έλεγχο της πρόσβασης στο νερό ή στην εξουσία. Ο Λουκασένκο είναι από πολλές απόψεις ένας πολύ παλιάς κοπής δικτάτορας, αλλά ο μεταναστευτικός του πόλεμος είναι ένα σημάδι των πραγμάτων που έρχονται».

Αυτά τονίζει ο Ιταλός καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Μαρκ Γκαλιότι και συμπληρώνει ότι ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, υπήρξε και αυτός «πρωτοπόρος» σε παρόμοιες ενέργειες, που αποφέρουν και κάποια δισεκατομμύρια ευρώ.

Κατά τα λοιπά, η Ευρωπαϊκή Ένωση απέχει πολύ από το να έχει συγκεκριμένη μεταναστευτική πολιτική. Και πολύ φοβούμεθα ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες ελάχιστα θα διδαχθούν από την μεταναστευτική πλημμύρα στο πανάρχαιο ιταλικό νησί Λαμπεντούζα, στο οποίο σήμερα συνευρίσκονται οι 6.00 κάτοικοί του, με περίπου 11.000 μετανάστες εκ Γουϊνέας, Σαχέλ και υποσαχάριας Αφρικής.

Μια Αφρική εξάλλου, η οποία το 2050 θα έχει 2 δισεκατομμύρια κατοίκους, μέσης ηλικίας 21 ετών και απέναντί τους θα υπάρχουν με το ζόρι 450 εκατομμύρια Ευρωπαίοι μέσης ηλικίας 44 ετών. Αν αυτό δεν λέει τίποτε, τότε μπορούμε από τώρα να πούμε αντίο στην Ευρώπη που όχι λίγοι Έλληνες ως μετανάστες γνώρισαν.

Μάλλον βλέπει σωστά ο Βέλγος σύμβουλος επιχειρήσεων.

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Όπως αναφέρει το περιοδικό «Παρουσίες» των αποφοίτων του Πανεπιστημίου της Μονς στο Βέλγιο, «ο αγώνας για την τεχνητή νοημοσύνη θερμαίνεται. Η τελευταία μόδα του Sam Altman, συνιδρυτή και διευθύνοντος συμβούλου της Open AI, μητρικής εταιρίας του ChatGPT, του Ντέμη Χασάμπη, υπεύθυνου για την τεχνητή νοημοσύνη στην Google, ή του Mark Zuckerberg, ο οποίος μόλις δημιούργησε ένα εργαστήριο αφιερωμένο σε αυτό το θέμα, είναι η ανάπτυξη μιας τεχνητής νοημοσύνης, που ονομάζεται AGI (Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη), που θα μπορούσε να ξεπεράσει όλες τις γνωστικές ικανότητες του ανθρώπου.

Αντιμέτωπος με αυτή την επιτάχυνση, ο Aymeric Roucher, απόφοιτος της Ecole Polytechnique που εργάστηκε για την start-up Hugging Face, μια γαλλοαμερικανική ναυαρχίδα στον κλάδο, αποκρυπτογραφεί αυτήν την πολύ πραγματική επανάσταση: αυτή των μηχανών που προχωρούν με εκθετική ταχύτητα. Ενώ αποστασιοποιείται από ψεύτικες υποσχέσεις, ο άνθρωπος που βρίσκεται επίσης στη διαδικασία δημιουργίας της νεοφυούς επιχείρησης του στον κλάδο, περιγράφει μεγάλες ανατροπές για την απασχόληση, την επιστήμη, την γεωπολιτική. Με μια προειδοποίηση. Η Ευρώπη δεν έχει το δικαίωμα να επιβραδύνει και να χάσει το τρένο.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Αϊμέρικ Ρουσέ, αναφερόμενος στην εικόνα της ΤΝ ως στόχο του ανθρώπου που πρέπει να επιτευχθεί, λέει ότι: «η απαίτηση η ΤΝ να είναι τουλάχιστον ίση με τους ανθρώπους κρύβει την πραγματικότητα: η ΤΝ είναι ήδη πολύ πιο πέρα από εμάς σε ορισμένους τομείς.

«Μια τεχνητή νοημοσύνη, συνεχίζει, μπορεί να αποτύχει σε ένα απλό παιχνίδι όπως η τρίλιζα, αλλά αν της ζητήσετε να κωδικοποιήσει το λογισμικό για να κερδίσει 100%, το κάνει σε ένα δευτερόλεπτο. Προτιμώ λοιπόν να μιλήσω για την υπερ-νοημοσύνη, μια μορφή νοημοσύνης που θα ξεπεράσει τη δική μας τόσο πολύ σε ορισμένα θέματα που καθιστά τη δική μας αντίληψη για τη νοημοσύνη παρωχημένη, ενώ παραμένει κατώτερη από εμάς σε άλλους τομείς - προς το παρόν.

Ας πάρουμε ως παράδειγμα τους Διδύμους. Αυτή η τεχνητή νοημοσύνη από μόνη της, από το Google DeepMind, μπορεί να μιλήσει όλες τις γλώσσες του κόσμου, ακόμη και γλώσσες προγραμματισμού ή κρυπτογραφημένες γλώσσες, και να κερδίσει τη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα, έναν πολύ περίπλοκο διαγωνισμό με εντελώς νέα προβλήματα. Το ChatGPT, από την άλλη πλευρά, ξεπέρασε τους ανθρώπους στην τελική ιατρική εξέταση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η καμπύλη προόδου είναι εκθαμβωτική και υπακούει σε νόμους κλίμακας, δηλαδή σε μια μαθηματική σχέση σύμφωνα με την οποία, όταν πολλαπλασιάζονται οι πόροι ενός μοντέλου, η απόδοσή του αυξάνεται με προβλέψιμο και συχνά θεαματικό τρόπο. Κάθε φορά που η υπολογιστική ισχύς πολλαπλασιάζεται επί δέκατη ευφυΐα των μοντέλων εκτινάσσεται. Εάν παραμείνουμε στην τρέχουσα τροχιά, δεν θα πρέπει να υπάρξει έλλειψη καυσίμων τεχνητής νοημοσύνης - ενέργεια, επεξεργαστές, δεδομένα - πριν από το 2030. Τότε, μπορεί να επιβληθεί ένα φυσικό όριο, αλλά μέχρι τότε μπορούμε να περιμένουμε να δούμε τη γέννηση υπεράνθρωπων νοημοσυνών σε πολλούς τομείς.»

Στο σημείο αυτό, σε πρόσφατο άρθρο του, ο Αϊμέρικ θέτει το τεράστιο πρόβλημα της ενέργειας που απαιτούν τα υπολογιστικά δίκτυα. «Η ζήτηση είναι αστρονομική τονίζει με έμφαση. Τα αμερικάνικα εργαστήρια επανενεργοποιούν ακόμη και πυρηνικούς σταθμούς για να ενισχύσουν αυτή υπολογιστική ισχύ. Αλλά ο μέσος χρήστης καταναλώνει αρκετά λίγα: το ισοδύναμο μιας λάμπας 40 watt που ανάβει συνεχώς. Από την άλλη, η ζήτηση θα εκραγεί με μοντέλα παραγωγής εικόνας και βίντεο. Εκεί, θα μπορούσαμε να φτάσουμε στο ισοδύναμο της κατανάλωσης ενός φούρνου μικροκυμάτων, δηλαδή 1.000 watt ανά πάσα στιγμή.

Αναφορικά τώρα με την απασχόληση και την επαγγελματική εξέλιξη, η τεχνητή νοημοσύνη θα μας αντικαταστήσει πρώτα για να εκτελέσουμε ορισμένα καθήκοντα αντί να αντικαταστήσει ολόκληρα επαγγέλματα. Για παράδειγμα, το διοικητικό μέρος της εργασίας ενός γιατρού μπορεί να αυτοματοποιηθεί, αλλά όχι η ικανότητά του να ακούει και να επικοινωνεί με τους ανθρώπους. Έτσι, κάθε επάγγελμα που πουλάει κάτι ανθρώπινο - είτε πρόκειται για μια υπογραφή, όπως η τέχνη, είτε για ένα σώμα, όπως οι τέχνες του θεάματος, είτε για την ανάληψη μιας ευθύνης, όπως η κρίση - θα παραμείνει το προνόμιο μας. Αλλά δεν θα χρειαστούμε ποτέ 5 δισεκατομμύρια δικαστές ή ηθοποιούς, επομένως η πλειονότητα των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί.

Είναι σαφές από αυτά που προηγούνται ότι οι ανατροπές εγείρουν ερωτήματα για το μέλλον της εργασίας και την αναδιανομή του πλούτου. Κατά τον Μ. Ντρεξέλ, στις παρούσες συνθήκες, το κεφάλαιο δεν παρέχει μόνο πρόσβαση σε καλύτερη εκπαίδευση ή δίκτυο, αλλά και στον ίδιο τον πόρο πληροφοριών. Οι δισεκατομμυριούχοι που κατέχουν τα κλειδιά των διακομιστών θα μπορούσαν να αποφασίσουν να παραβιάσουν αυτές τις πληροφορίες. Εξ ου και η ανάγκη για μια συζήτηση σχετικά με το καθολικό εισόδημα και την αναδιανομή, με κίνδυνο αιφνίδιας αύξησης των κοινωνικών ανισοτήτων, ακόμη και αν πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία ώστε να μην επιβραδυνθεί η καινοτομία. Πρέπει επίσης να τεθούν δικλείδες ασφαλείας έναντι του κινδύνου ενός «τεχνητού παραδείσου», ο οποίος εγκλωβίζει τα ευάλωτα άτομα στη συζήτηση με την τεχνητή νοημοσύνη και διευρύνει περαιτέρω τις ανισότητες μεταξύ εκείνων που τη χρησιμοποιούν ως μοχλό και εκείνων που εξαρτώνται από αυτήν.

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αναπτυχθεί και δεν θα υπάρξουν μόνο θετικές συνέπειες. Αλλά το να αποφασίσουν μόνοι τους να βγουν από αυτόν τον συλλογικό αγώνα είναι αδύνατο. Πράγματι, η άρνηση των πλεονεκτημάτων της τεχνητής νοημοσύνης σημαίνει ότι αναλαμβάνουμε τον κίνδυνο να μας ξεπεράσουν τόσο πολύ άλλες χώρες που δεν θα μπορούμε πλέον να αποφασίσουμε τίποτα. Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τον έλεγχο του πεπρωμένου μας, πρέπει να προχωρήσουμε. Το να επιβραδύνεις σημαίνει να χάνεσαι.

Και από την άποψη αυτή, η Ευρώπη και μαζί με αυτήν και η Ελλάδα, έχουν ένα χαρτί να παίξουν. Η επανάσταση της βαθειάς μάθησης, ίσως να είναι ίδια με την αντίστοιχη της προσωκρατικής φιλοσοφίας πριν 2.500 χρόνια.

Πολύ σωστά η εφημερίδα «Τα Νέα, Σαββατοκύριακο» της 15ης Αυγούστου, πρωτοσέλιδο θέμα της είχε την πρόσφατη «Συμφωνία της Μέκκας», η οποία είναι σοβαρό γεωπολιτικό γεγονός.

Τονίζει έτσι σε σχόλιο της η εφημερίδα ότι το αποκαλούμενο «σουνιτικό ΝΑΤΟ» που προκύπτει από το Σύμφωνο, κατά την Τουρκία, θα έχει αμυντικό χαρακτήρα, δηλαδή την αποτροπή πολέμου.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Στο πλαίσιο αυτό, η εφημερίδα επισημαίνει ότι «η Ελλάδα δεν έχει λόγο να ανησυχεί. Είναι ένα ισχυρό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει εξαιρετικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και αποτελεί παράγοντα σταθερότητας στη Μεσόγειο. Πρέπει να καταλάβει όμως ότι οι προσπάθειες διεθνούς απομόνωσης της Τουρκίας με επιχειρήματα όπως το casus belli στο Αιγαίο ή η κατοχή μέρους της Κύπρου δεν φέρνουν αποτελέσματα. Πρέπει να καταλάβει επίσης ότι στην εκρηκτική πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής, η «διαρκής και στρατηγική» σχέση της με τα αραβικά κράτη δεν σημαίνει πολλά πράγματα. Απέναντι στον πολλαπλασιασμό των κινήσεων της Τουρκίας, απαιτείται η χάραξη μιας νέας στρατηγικής που δεν θα εξαντλείται στη δημιουργία «τριγώνων» και «μετώπων», αλλά θα σταθμίζει τα νέα δεδομένα για να θέτει μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους.»

Αν και δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς εννοεί ο σχολιαστής της εφημερίδα με το τέλος του σχολίου του, σπεύδουμε να υπογραμμίσουμε ότι με το Σύμφωνο η Τουρκία σε πρώτη φάση θα προσπαθήσει να πλοηγηθεί στην αληθινά εύθραυστη σχέση της με τον αραβικό κόσμο. Παράλληλα δε θα εγκαταλείψει τα περίφημα σχέδια της «περί νέο-οθωμανισμού αυτοκρατορικού μοντέλου» και θα διεκδικήσει γεωγραφικά δικαιώματα στην ευρύτερη περιοχή της, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως και του Αιγαίου.

Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας, από ιστορικής πλευράς, ότι οι Άραβες είναι εναντίον των γνωστών νέο-οθωμανικών ονειρώξεων του Ταγίπ Ερντογάν και θεωρούν τους τέσσερεις αιώνες πολυπολιτισμικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μια σκοτεινή για εκείνους εποχή.

Στο επίπεδο αυτό όμως, η Τουρκία στο εξής φιλοδοξεί για ιστορικούς λόγους να παίξει κυρίαρχο ρόλο στο σουνιτικό ισλάμ και να δημιουργήσει μια γεωπολιτική οντότητα που θα έχει οικονομικό και πολιτιστικό  ειδικό βάρος και στη Βόρεια Αφρική. Αν δε στο Σύμφωνο της Μέκκας προσχωρήσει και η Αίγυπτος, τότε η οντότητα αυτή θα αποκτήσει ζωτική γεωπολιτική παρεμβατική δυνατότητα και όχι μόνον.

Θα είναι δε και ο κύριος αντίπαλος του Ιράν, το οποίο παρά τα νταηλίκια του και τις «απειλές» του, είναι υπό κατάρρευση. Και δεν θεωρούν πολλοί παρατηρητές ότι Ρωσία και Κίνα θα σπεύσουν να το «σώσουν».

Στην παρούσα γεωπολιτική φάση έτσι, είναι κατάδηλο ότι η Τουρκία θα ενεργεί πολύ προσεκτικά και οι όποιες προκλήσεις της θα είναι μελετημένες. Έχοντας ένα πολύ σοβαρό σχέδιο ανάπτυξης και επέκτασής της, δεν θα ρισκάρει κινήσεις ικανές να προκαλέσουν ζημιές σε αυτό που «κτίζει».

Όμως, μεταξύ νέων και παλαιών σύμμαχων της, θα ξεκινήσει μια περισσότερο έντονη «ενημέρωσή» τους, ότι δεν είναι δυνατόν ως στρατηγική χώρα να είναι αποκλεισμένη από μια θάλασσα όπως το Αιγαίο. Θα εντείνει έτσι όπου μπορεί ενέργειες και συμφωνίες, φανερές και κρυφές, για να έχει συναινέσεις σε διεκδικητικές πρωτοβουλίες της.

Με πιο απλά λόγια, η τακτική της θα μοιάζει με αυτή του Επιτήδειου Ουδέτερου, αλλά με συγκεκριμένες προτιμήσεις και επιλογές. Και ας μη ξεχνάμε ότι πρώτη προτεραιότητα του Ερντογάν είναι η διαιώνισή στην εξουσία. Προφανώς δε, αυτός είναι και ο λόγος που τον «θαυμάζει» και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Φθάσαμε έτσι στη συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ την περίοδο 2012-2015 και σε αυτήν ΣΥΡΙΖΑ-Π.Καμένου από το 2015 έως τα μέσα του 2019. Στο διάστημα αυτό η Ελλάδα απέφυγε μια εκκωφαντική επιτάχυνση, υπέστη όμως και δραματική αποδυνάμωση του βιοτικού της επιπέδου, χάνοντας τις πλασματικές εισοδηματικές ανόδου που είχαν παρατηρηθεί την περίοδο 1974-2010. Στην ουσία έτσι, η επιτυχία της χώρας να ενταχθεί στην ΕΟΚ το 1981 και στην επαύξηση το 2002, πήγαινε περίπατο αφήνοντα όμως πίσω της κάποιες δομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις που ίσως ποτέ να μην είχαν γίνει.

Δυσάρεστες συνέπειες της περιόδου της κρίσης και των μνημονίων που συνέβαλαν στη μη επίσημη χρεωκοπία της χώρας, υπήρξαν η άνοδος του λαϊκισμού και ο κλονισμός της λαϊκής εμπιστοσύνης στο δημοκρατικό πολιτικό σύστημα.

Η κατάσταση αυτή έδειξε να παρουσιάζει κάποια βελτίωση μετά τη διακυβέρνηση της χώρας από το δίδυμο Τσίπρα-Καμένου και την κατάλυση κάποιων μύθων, περί «αριστερής» πολιτικής και άλλα παρόμοια.

Έτσι, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι εκλογικές νίκες της Ν.Δ. το 2019 και το 2023, ήταν μια χρυσή ευκαιρία να γίνουν στη χώρα ουσιαστικής θεσμικές και δομικές μεταρρυθμίσεις, ικανές να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα. Και από την άποψη αυτή, πρέπει να ομολογηθεί ότι σε πρώτη φάση η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη δεν τα πήγε άσχημα. Αντιμετώπισε με επιτυχία την σοβαρή κρίση του Covid 19, πραγματοποίησε σοβαρές ψηφιακές αλλαγές στη δημόσια διοίκηση καις ε εξωτερικό επίπεδο ανέβασε πολύ το κύρος της χώρας, που είχε κλονιστεί σε επικίνδυνο βαθμό.

Αυτή η πετυχημένη πρώτη θητεία της κυβέρνησης Κυρ. Μητσοτάκη επιβραβεύτηκε στις βουλευτικές εκλογές του 2023, με τη Ν.Δ. να ξεπερνά το 40% των ψήφων και στην ουσία να περιθωριοποιεί την αξιωματική αντιπολίτευση. Όλα έδειχναν ότι η νέα θητεία της Κυβέρνησης θα μπορούσε να είναι πιο τολμηρή σε μεταρρυθμίσεις ουσίας και όχι σε... σημασίας θεσμικά θέματα.

Για παράδειγμα, ο χρόνος απονομής δικαιοσύνης, είναι πολύ πιο σοβαρό θέμα για την οικονομία και την κοινωνία, από το γάμο ομοφύλων ζευγαριών. Δυστυχώς όμως, στο επίπεδο αυτό, η κυβέρνηση, ενεπλάκη σε εσωτερικές κομματικές έριδες και φιλοδοξίες παιχνιδιών εξουσίας, παράλληλα δε παγιδεύτηκε από μια θλιβερή και ανίκανη να προτείνει λύσεις σε προβλήματα της πραγματικότητας αντιπολίτευση. Με την τελευταία να κατεβάζει το επίπεδο του πολιτικού διαλόγου στο χαμηλότερο δυνατό σημείο.

Σε μέγα εθνικό θέμα αναδείχτηκε έτσι το τραγικό ατύχημα των Τεμπών, που έγινε εφαλτήριο για να μπει στην πολιτική σκηνή μια μητέρα που είχε χάσει το παιδί της. Την ίδια περίοδο, ο υποβιβασμός της πολιτικής σε επίπεδο ποδοσφαιρικού αγώνα, προσέφερε και προσφέρει στο σύνολο του πολιτικού συστήματος την ευκαιρία να μεταθέτει συνεχώς σοβαρά θέματα αλλαγών που αφορούν το μέλλον. Και από την άποψη αυτή είναι γελοίο να βλέπει κανείς νέους ανθρώπους να προτείνουν ως λύσεις για το αύριο τους την επιστροφή στο... προχθές.

Αυτή είναι μια απολύτως βολική τάση για τους καιροσκόπους της πολιτικής, για τους οποίους η πολιτική ακινησία αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα. Ένα «συγκριτικό πλεονέκτημα» που στην παρούσα φάση μετασχηματισμών παγκοσμίως, είναι ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της χώρας.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Σύμφωνα με τα λεγόμενά τους, ο Ίλον Μάσκ, είναι μια σύγχρονη Κασσάνδρα - καλύτερη από τους περισσότερους στην πρόβλεψη του μέλλοντος, αλλά καταδικασμένη να μην γίνει πιστευτή. «Οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι αυτό που λέω θα πραγματοποιηθεί», λέει στον Economist σε μια 90λεπτη συνέντευξη για το The Insider, που πραγματοποιήθηκε σε ένα γιγαντιαίο εργοστάσιο της Tesla στο Τέξας, όπου τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα βγαίνουν από τη γραμμή συναρμολόγησης. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι το βλέμμα του στο μέλλον κυμαίνεται από το ανησυχητικό έως το εντελώς περίεργο. Ο κ. Μασκ προβλέπει ότι, μέσα σε πέντε χρόνια, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να ξεπεράσουν το άθροισμα όλης της ανθρώπινης νοημοσύνης.

Μέσα σε δέκα χρόνια, τα ρομπότ στο χώρο εργασίας θα βοηθήσουν στην έναρξη μιας εποχής τέτοιας «εκπληκτικής αφθονίας» που τα χρήματα θα χάσουν το νόημά τους.

Και μέσα σε 20 χρόνια, η Βρετανία -μια χώρα που δεν έχει επισκεφθεί εδώ και χρόνια- θα βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο.

Είτε τους πιστεύετε είτε όχι, οι προβλέψεις του κ. Μασκ, ο οποίος τον περασμένο μήνα έγινε για λίγο ο πρώτος, τρισεκατομμυριούχος στον κόσμο, αξίζει να ληφθούν σοβαρά υπόψη. Η κινητήρια δύναμη πίσω από την Tesla και τη SpaceX, έναν κατασκευαστή πυραύλων που μετατράπηκε σε όμιλο τεχνητής νοημοσύνης, κάνει περισσότερα από οποιονδήποτε επιχειρηματία για να διαμορφώσει το μέλλον Η επιρροή του -που τροφοδοτείται από χρήματα και κατορθώματα μηχανικής ιδιοφυΐας- εκτείνεται από τον Λευκό Οίκο σε παγκόσμια προβληματικά σημεία όπως η Ουκρανία.

Με 240 εκατομμύρια ακόλουθους στο Χ, την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης του, οι απόψεις του κ. Μασκ, ειδικά αυτές που διχάζουν έχουν σημαντικές επιπτώσεις.

Ντυμένος με μαύρες μπότες και ένα δερμάτινο μπουφάν με το λογότυπο του Grok, του chatbot του, στο πίσω μέρος, έδειξε λάμψεις της ατσάλινης μοναχικότητας που τον βοήθησε να πρωτοστατήσει στη μαζική παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων και να στείλει επαναχρησιμοποιήσιμους πυραύλους στο διάστημα ενάντια σε όλες τις πιθανότητες.

Έδειξε επίσης πόσο αποφασισμένος είναι να διαμορφώσει τη δική του πραγματικότητα, σε σημείο αδιαλλαξίας σε θέματα εκτός της σφαίρας της ειδικότητάς του. Ήταν η πρώτη εκτεταμένη συνέντευξη του κ. Μασκ μετά τη δημόσια εισαγωγή της SpaceX, η οποία εκτινάχθηκε στα 2,6 τρισεκατομμύρια δολάρια τις ημέρες μετά την έναρξη των συναλλαγών, αλλά έκτοτε έχει πέσει στα 1,6 τρισεκατομμύρια δολάρια, ένα πέμπτο κάτω από αυτό που διαπραγματεύτηκε αρχικά. Το κύριο θέμα συζήτησης ήταν η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Είναι μια τεχνολογία, λέει, που μπορεί να τον μετακινήσει από τη «χαρά στον τρόμο» σε μια μέρα. Προς το παρόν, το «φιλοσοφικό του συμπέρασμα» είναι να «κοιτάξουμε τη θετική πλευρά».

Είναι μια επιλογή που εξυπηρετεί βολικά τα δικά του συμφέροντα. Ο κ. Μασκ πιστεύει ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) και τα ρομπόρ θα χειριστούν τελικά τις περισσότερες ψηφιακές και φυσικές εργασίες καθιστώντας την ανθρώπινη εργασία προαιρετική.

Για το σκοπό αυτό, η ΧΑΙ (έτσι ονομάζεται η SpaceX) αναπτύσσει συστήματα για την εκτέλεση γνωστικών εργασιών, όπως ο προγραμματισμός λογισμικού, ενώ η Tesla κατασκευάζει ανθρωποειδή. Ο κ. Μασκ σχεδιάζει να τροφοδοτήσει ολόκληρο το caboodle της Τεχνητής Νοημοσύνης με κέντρα δεδομένων στο διάστημα.

Χωρίς θέσεις εργασίας, προτείνει ότι μπορεί να χρειαστεί να υπάρξει μεγάλης κλίμακας αναδιανομή πλούτου για να δημιουργηθεί «καθολικό υψηλό εισόδημα» για τους ανθρώπους. Αλλά παρόλο που ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου λέει ότι είναι εντάξει να πληρώνει «τρισεκατομμύρια φόρους», υποστηρίζει επίσης ότι τα χρήματα θα είναι άσχετα σε μια δεκαετία από τώρα. Έτσι, υποστηρίζει ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει απλώς να «εκδίδουν επιταγές ανθρώπων», επειδή εν μέσω μιας άπειρης προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται από μηχανές, ο αποπληθωρισμός θα είναι μεγαλύτερο πρόβλημα από τον πληθωρισμό.

Ο κ. Μασκ αναγνωρίζει ότι υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι από ολοένα και πιο ισχυρά συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Σημειώνοντας ότι οι δυνατότητες των μοντέλων συνόρων βελτιώνονται ραγδαία, αναλύει μια πρόσφατη πρόταση του Sir Demis Hassabis, συνιδρυτή της Google DeepMind, για την κυβέρνηση της Αμερικής να δημιουργήσει έναν αυτορρυθμιζόμενο φορέα μέσω του οποίου η βιομηχανία θα δοκιμάσει τα δικά της μοντέλα για κινδύνους.

Ο κ. Μασκ υποστηρίζει ότι η προσπάθεια θα πρέπει να επεκταθεί στην Κίνα και ότι τα κορυφαία εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των κινεζικών, θα πρέπει να έχουν μία ή δύο εβδομάδες για να επιθεωρήσουν το ένα τα τελευταία μοντέλα του άλλου πριν από την κυκλοφορία, επισημαίνοντας τυχόν κινδύνους για τις κυβερνήσεις τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Πεκίνο. «Οι ανταγωνιστές μπορούν να κρατήσουν ο ένας τον άλλον ειλικρινή».

Φτάνει στο σημείο να προτείνει ότι, για να κρατήσει τα μοντέλα ασφαλή, μπορεί ακόμη και να είναι έτοιμος να θάψει το τσεκούρι με τον Sam Altman, αφεντικό του OpenAl, με τον οποίο έχει δώσει μια χαμένη μάχη στο δικαστήριο για αντεγκλήσεις που προέρχονται από τις ημέρες που συνίδρυσαν το εργαστήριο Τεχνητής Νοημοσύνης μαζί.

«Στο τέλος της ημέρας, αν πρέπει να μιλήσουμε, θα μιλήσουμε», λέει, προσθέτοντας ότι και οι δύο άνδρες μπορεί να χρειαστεί να «παραμερίσουν τις προσωπικές μας διαφορές για το καλό του κόσμου».

Ο κ. Μασκ φαίνεται πολύ λιγότερο ανήσυχος για την άνοδο των κινεζικών εργαστηρίων από άλλα αφεντικά Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic. Είναι εντυπωσιασμένος από νέες κυκλοφορίες όπως το Kimi Κ3, που παρουσιάστηκε αυτόν τον μήνα από την Moonshot ΑΙ, και εκτιμά ότι υπάρχει μια «καλή πιθανότητα» οι κινεζικές εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης να γίνουν «οι ηγέτες κάποια στιγμή», επισημαίνοντας την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η οποία υπερβαίνει κατά πολύ την Αμερική, και την ικανότητά της να παράγει ρομπότ (Προσθέτει ότι βρίσκει τα βίντεο με κινέζικα ρομπότ να χτυπούν το ένα το κεφάλι του άλλου «αρκετά αστεία»).

Ο Ίλον Μάσκ αντιτίθεται στις προσπάθειες ορισμένων Αμερικανών αξιωματούχων, της κυβέρνησης Τράμπ, να απαγορεύουν τις αμερικανικές εταιρείες να χρησιμοποιούν κινεζική τεχνογνωσία. Αυτό υπονομεύει τους Αμερικανούς στο να κερδίσουν τον αγώνα της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Αναμένει ότι η Κίνα θα ξεπεράσει τελικά την έλλειψη τσιπ αιχμής, αποτέλεσμα των αμερικανικών περιορισμών σας εξαγωγές, δημιουργώντας τις δικές της μηχανές λιθογραφίας, η απουσία των οποίων την εμποδίζει επί του παρόντος να κατασκευάσει επαρκείς ποσότητες επεξεργαστών υψηλής τεχνολογίας. Επί του παρόντος, η asml, μια ολλανδική εταιρεία, κατέχει το μονοπώλιο στην πώληση της πιο προηγμένης κατηγορίας εργαλείων λιθογραφίας και απαγορεύεται να τα πουλήσει στον αντίπαλο της υπερδύναμης της Αμερικής. Αλλά η Κίνα είναι «πιο κοντά από ό,τι συνειδητοποιούν οι περισσότεροι άνθρωποι στην επίλυση του προβλήματος της λιθογραφίας», λέει ο κ. Μασκ.

Ο κατά συρροή επιχειρηματίας είναι απτόητος για το μέγεθος της εξουσίας που ασκεί. Υποστηρίζει ότι η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ θα ελέγχει σχεδόν τα πάντα τελικά και ότι η κυριαρχία του στη SpaceX, όπου κατέχει περισσότερο από το 80% των μετοχών με δικαίωμα ψήφου, έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι ο μακροπρόθεσμος στόχος της να μετατρέψει την ανθρωπότητα σε ένα πολυπλανητικό είδος με αποικία στον Άρη θα επιτευχθεί, ακόμη και αν αυτό μειώνει τα βραχυπρόθεσμα κέρδη. Όσο για την επιρροή του στην αμερικανική πολιτική, όπου τα χρήματα και η επιρροή του βοήθησαν να επιστρέψει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία το 2025 (και έβαλε για λίγο τον κ. Μασκ υπεύθυνο για την εξάλειψη της ομοσπονδιακής γραφειοκρατίας), λέει ότι ενεπλάκη υπερβολικά. «Παρασύρθηκα, ειλικρινά».

Ωστόσο, δεν δείχνει κανένα σημάδι εγκατάλειψης του γεωπολιτικού άμβωνα του νταή. Αν και οι δορυφόροι Starlink της SpaceX, οι οποίοι παρέχουν σύνδεση στο διαδίκτυο σε απομακρυσμένα μέρη, έχουν χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσουν την Ουκρανία να αντιμετωπίσει την εισβολή της Ρωσίας, ο κ. Μασκ παραμένει ανένδοτος ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία θα πρέπει να προσφέρει εδαφικές παραχωρήσεις στον επιτιθέμενο. Περιγράφει τον χαρακτηρισμό της ακροδεξιάς της Ευρώπης από τα μέσα ενημέρωσης ως «ψευδή, παραπλανητική και ανοησία» και υποστηρίζει ότι αποτελείται από «κανονικούς ανθρώπους» που αναζητούν ασφαλείς πόλεις, ασφαλή σύνορα και λογικές δαπάνες.

Οι ιερεμιάδες του για τον εμφύλιο πόλεμο στη Βρετανία πηγάζουν από την άποψη ότι μια εισροή ανθρώπων των οποίων οι ιδέες είναι «αντίθετες με τις δυτικές πεποιθήσεις» θα οδηγήσει σε έναν απολογισμό. Ερωτηθείς αν είναι αντι-μουσουλμάνος, απαντά: «Είμαι κατά του βιασμού και του φόνου. Είμαι ενάντια στην επιβολή κανόνων και νόμων που είναι αντίθετοι με αυτό που έχουμε αποδεχτεί στη Δύση και είναι κρίμα που τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, όπως εσείς, δεν το αναγνωρίζουν αυτό».

Και από την άποψη αυτή, πιθανότατα ο Μάσκ να μην έχει άδικο. Όταν ο Μελανσόν στη Γαλλία λέει ότι το 2050 οι Γάλλοι θα ομιλούν κρεολικά και η χώρα θα έχει 2500 τζαμιά έναντι 600 σήμερα δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ορισμένοι «οραματίζονται» τη «μεγάλη αντικατάσταση» για να έχουν εκλογική πελατεία. Επ’ αυτού ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης κάτι ξέρει.

Ωστόσο, από τα λεγόμενά του, ο Μάσκα αναρωτιέται αν όλα όσο προβλέπει έχουν νόημα. Κατά καιρούς, λέει, πιστεύει σε μια θεωρία στην οποία το σύμπαν είναι μια προσομοίωση υπολογιστή που δημιουργήθηκε από εξωγήινους. «Τα πράγματα που κάνω είναι τόσο παράλογα που είναι δύσκολο να πιστέψω ότι είναι αληθινά».

Τελικά όμως, μήπως η αταξική κοινωνία, που «οραματίστηκε» ο Μαρξ, αντί να προέλθει από τη «διδακτορία του προλεταριάτου» και τα συναφή εγκλήματα, προκύψει από τη συσσώρευση παραγωγικότητας των ρομπότ και της Τ.Ν.;

Δεν ξέχασα ποτέ την παρατήρηση ενός Κινέζου καθηγητή οικονομίας και διοίκησης επιχειρήσεων στη Σαγκάη, να μου λέει, με αφορμή μια επίσκεψή μου στην πόλη αυτή το 2005, ότι «οι Κινέζοι φοιτητές που σπουδάζουν οικονομικά δεν μαθαίνουν πώς να ανατρέψουν τον καπιταλισμό και την παραγωγική του φιλοσοφία αλλά να την εμπεδώσουν σε όσο γίνεται περισσότερους νέους, για να ξεφύγουν από τη φτώχεια».

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

«Την Κίνα πρόσθετε ο συνομιλητής μου, την ενδιαφέρει η κατάκτηση νέων αγορών, σε τομείς που θα δημιουργείται ο πλούτος του νέου αιώνα μας»

Όταν, λοιπόν, οι Κινέζοι μπήκαν από το 1979 και μετά στον παγκόσμιο καταμερισμό της εργασίας, το πρόβλημα τους ήταν πως θα αποκτήσουν μερίδια αγοράς στην παγκόσμια οικονομία και όχι πώς θα φορολογηθούν περισσότερο οι νέοι επιχειρηματίες της υψηλής τεχνολογίας όπως οι Μασκ, Γκαίητς, Ζούκενμπεργκ κ.α.

Σήμερα, την ώρα που μεγάλοι «ανθρωπιστές» και «σοφοί» ειρωνεύονται τον  δισεκατομμυριούχο Έλον Μασκ όταν ομιλεί για άυλη οικονομία και για κοινωνίες χωρίς εργασία και χρήμα, οι Κινέζοι παίρνουν μαθήματα από αυτά που κάνει και αναλύουν προσεκτικά τα όσα λέει.

Έτσι, στις  16 Ιουλίου 2026, η κινεζική start-up Moonshot ΑΙ κυκλοφόρησε το Kimi Κ3, ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης με 2,800 δισεκατομμύρια παραμέτρους, που παρουσιάζεται ως το μεγαλύτερο «ανοιχτό» μοντέλο που έχει κυκλοφορήσει ποτέ. Η είδηση ήταν αρκετή για να προκαλέσει ταλάντευση του Nasdaq και πτώση άνω του 28% της χρηματιστηριακής αξίας ορισμένων Κινέζων ανταγωνιστών της όπως η Zhipu. Πίσω από αυτό το χρηματιστηριακό ταρακούνημα κρύβεται ένα ερώτημα που στοιχειώνει πλέον ολόκληρο τον κλάδο: μπορεί το επιχειρηματικό μοντέλο των δυτικών κολοσσών της τεχνητής νοημοσύνης να επιβιώσει από το κύμα των ανοιχτών και φθηνών κινεζικών μοντέλων;

Για να καταλάβουμε τι διακυβεύεται, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τις αποχρώσεις της έννοιας της τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα. Ο όρος προκύπτει από το ελεύθερο λογισμικό, αλλά τα κινεζικά ΑΙ έχουν τελικά λίγα κοινά μαζί τους. Ένα γλωσσικό μοντέλο όπως αυτά του Open ΑΙ (ChatGPT) ή του Anthropic (Claude) είναι το προιόν εκπαίδευσης που κοστίζει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, το αποτέλεσμα της οποίας μπορεί να βρεθεί σε ένα σύνολο αριθμητικών παραμέτρων που ονομάζονται «βάρη». Οι Αμερικανοί παίκτες κρατούν αυτά τα βάρη μυστικά: για να χρησιμοποιήσετε τα μοντέλα τους, πρέπει να περάσετε από τον ιστότοπό τους ή τη διεπαφή προγραμματισμού εφαρμογών τους (API) και να πληρώσετε για κάθε αίτημα, κάθε «διακριτικό» που τιμολογείται.

Ένα μοντέλο ανοιχτού κώδικα, ή ακριβέστερα ανοιχτού βάρους στην περίπτωση του Kimi Κ3, λειτουργεί εντελώς αντίθετα,: Τα βάρη του δημοσιεύονται και μπορούν να μεταφορτωθούν από οποιονδήποτε. Συνεπώς οποιαδήποτε  εταιρεία, πανεπιστήμιο ή διοίκηση μπορεί στη συνέχεια να εγκαταστήσει το μοντέλο στους δικούς της διακομιστές, να το επιθεωρήσει, να το τροποποιήσει, να το προσαρμόσει στα επιχειρηματικά της δεδομένα, χωρίς να πληρώσει δικαιώματα.

Επομένως το ανοιχτό βάρος είναι πολύ διαφορετικό από τον πραγματικό ανοιχτό κώδικα, ο οποίος θα απαιτούσε επίσης τη δημοσίευση κώδικα και δεδομένων εκπαίδευσης. Εδώ, μόνο το οικονομικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο όπως στον ανοιχτό κώδικα: το πιο ακριβό προϊόν για κατασκευή στην ιστορία του λογισμικού γίνεται ένα ελεύθερα αντιγράψιμο αγαθό.

Αυτό το άνοιγμα συνοδεύεται από ένα ισχυρό επιχείρημα: την τιμή. Το Kimi Κ3 χρεώνεται περίπου τρία δολάρια ανά εκατομμύριο μάρκες ως είσοδος και δεκαπέντε δολάρια ως έξοδος, που είναι περίπου το ένα τρίτο της τιμής των μοντέλων υψηλής τεχνολογίας από την Anthropic ή το OpenAI, του οποίου οι πιο ισχυρές προσφορές διαπραγματεύονται μεταξύ είκοσι πέντε και τριάντα δολαρίων ανά εκατομμύριο μάρκες στην έξοδο. To Kimi Κ3 βασίζεται σε ένα λεγόμενο σύστημα μίξης εμπειρογνωμόνων που ενεργοποιεί μόνο δεκαέξι υποδίκτυα από τα 896 για κάθε υπολογισμό, μειώνοντας δραστικά το λειτουργικό κόστος ενός μοντέλου που ωστόσο είναι γιγαντιαίο. Η τεχνική χρονολογείται από τη δεκαετία του 1990 και δεν είναι νέα, αλλά φτάνει στα άκρα. Και για καλό λόγο: στερημένα από απεριόριστη πρόσβαση στα πιο προηγμένα αμερικανικά τσιπ λόγω περιορισμών στις εξαγωγές, τα κινεζικά εργαστήρια αναγκάστηκαν να καινοτομήσουν στη μέθοδο και όχι στην ακατέργαστη ενέργεια.

Επιπλέον, εκεί που οι Αμερικανοί πρέπει να κάνουν την κολοσσιαία συγκέντρωση κεφαλαίων κερδοφόρα μέσω υψηλών περιθωρίων, οι Κινέζοι, υποστηριζόμενοι από τους γίγαντες Alibaba και Tencent στην περίπτωση του Moonshot, μειώνουν τις τιμές για να κατακτήσουν μερίδια παγκόσμιας αγοράς και να επιβάλουν τα πρότυπά τους.

Σκοτώνοντας τον ανταγωνισμό για να επιβληθεί καλύτερα σε μια αγορά: Αυτό είναι ένα πραγματικό μάθημα ωμού καπιταλισμού που δίνει η Κίνα στις Ηνωμένες Πολιτείες…

Ένα μάθημα το οποίο θα μπορούσε να είναι πικρό για την εξαρτημένη στην ΤΝ Ευρώπη από την Αμερική. Και τούτο διότι με την κινεζική πρωτοβουλία υπάρχει κίνδυνος διαγραφής δυτικών μοντέλων, σενάριο διόλου παράλογο στο οποίο θα επανέλθουμε.

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Οι υποκλίσεις και τα ανοίγματα που του έκανε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ δεν είχαν κανένα θετικό αποτέλεσμα στο εσωτερικό της Ρωσίας. Ούτε η περιπαικτική αν όχι υβριστική συμπεριφορά του Αμερικανικού προέδρου απέναντι στον πρόεδρο της Ουκρανίας Ζελένσκι. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν αντιμετωπίζει σοβαρά εσωτερικά προβλήματα, τα οποία δεν επιλύονται με δολοφονίες πολιτικών του αντιπάλων και διώξεις αντιφρονούντων προς το αυταρχικό καθεστώς του.

Ο ίδιος χάνει συνεχώς λαϊκά ερείσματα και η οικονομική κατάσταση της χώρας του δεν επιτρέπει καμιά αισιοδοξία. Ακόμα χειρότερα, οι ηρωϊκοί Ουκρανοί δεν το βάζουν κάτω και οι Βορειοκορεάτες δεν στέλνουν στρατιώτες στη Ρωσία για να πολεμήσουν στην Ουκρανία. Όσο για τους «συμμάχους» Κινέζους, βλέπουν την πορεία Πούτιν με πολλές επιφυλάξεις. δεν ξεχνούν εξάλλου, ότι ο Ρώσος πρόεδρος υπήρξε πρώην αξιωματικός της KGB. Κάτι που Ευρωπαίοι και Αμερικανοί τώρα άρχισαν να λαμβάνουν υπόψη τους.

Διαπίστωσαν έτσι, όπως μας επληροφόρησαν η «Γουηλ Στρητ Τζερναλ» και το «Βήμα», ότι ο Πούτιν, σχεδιάζει επίθεση σε χώρα του ΝΑΤΟ για να δοκιμάσει ποιες είναι οι προθέσεις της Ατλαντικής Συμμαχίας, σε μια φάση εσωτερικής κρίσης της τελευταίας σε πολλαπλό επίπεδο.

Κατά τη «WSJ» και το «Βήμα», ο Ρώσος πρόεδρος, θα μπορούσε, να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ, με μια επίθεση, τώρα ή τα επόμενα χρόνια, σε χώρα του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με τα ρωσικά σενάρια που έχουν εκπονηθεί, οι σχετικές δράσεις θα μπορούσαν να είναι είτε κυβερνοεπιθέσεις είτε μια χερσαία εισβολή, είτε δοκιμαστικές επιθέσεις με ντρόυνς όπως αυτές που προφανώς σήμερα δοκιμάζονται στη Γερμανία.

Οι ΗΠΑ είχαν προηγουμένως αξιολογήσει ότι ο Πούτιν δε θα προκαλούσε μια χώρα του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου ενώ εξακολουθεί να μάχεται στην Ουκρανία. Αλλά αυτή η αξιολόγηση άλλαξε νωρίτερα φέτος, δήλωσαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, καθώς ο Πούτιν πιέζεται όλο και πιο πολύ στην Ουκρανία και βρίσκεται και στο εσωτερικό της χώρας του για να εξασφαλίσει μια νίκη. Τα drones του Κιέβου προκαλούν αυξανόμενες ζημιές τόσο στον στρατό όσο και στην πετρελαϊκή βιομηχανία της Ρωσίας, ενώ οι δυνάμεις του Πούτιν σημειώνουν μικρότερα κέρδη στην πρώτη γραμμή εν μέσω βαρέων απωλειών.

Αμερικανοί και Ευρωπαίοι ηγέτες βλέπουν όλο και περισσότερο σημάδια ότι η Ρωσία διεξάγει αναγνωριστικές επιθέσει για να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα του NATO, συμπεριλαμβανομένων ρωσικών πυραύλων cruise που έχουν προσγειωθεί στην Πολωνία και drones που έχουν πετάξει στη Ρουμανία και Γερμανία.

Ο στόχος του Πούτιν επιτιθέμενος στο NATO κατά τη διάρκεια ενός συνεχιζόμενου πολέμου με την Ουκρανία, θα ήταν να διασπάσει τη συμμαχία, δήλωσαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι.

«Το ερωτηματικό είναι πώς θα απαντούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε αυτή την περίπτωση», δήλωσε η Χέδερ Κόνλεϊ, ανώτερη ερευνήτρια στο American Enterprise Institute, σχετικά με μια πιθανή ρωσική εισβολή. «Ήταν πάντα ένας στόχος [της Ρωσίας] να αμφισβητήσει την αξιοπιστία του NATO και να διαχωρίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τους συμμάχους τους».

Με τον Πούτιν να αγωνίζεται να εξασφαλίσει τα κέρδη που θέλει στην Ουκρανία, αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών αναλύουν εάν η Μόσχα σκοπεύει να κλιμακώσει τις επιθετικές της ενέργειες προς τους Ευρωπαίους συμμάχους στο εγγύς μέλλον, δήλωσαν τα άτομα αυτά. Η ανησυχία είναι ότι ο Πούτιν μπορεί να γίνει πιο επικίνδυνος όταν στριμωχτεί στη γωνία, δήλωσαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι.

Και σίγουρα κάτι παραπάνω γνωρίζουν από τα εδώ φερέφωνα του Ρώσου προέδρου.

Πολλά χρόνια πριν κάνουν την εμφάνισή τους οι ψηφιακές τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη σήμερα, ένας Αυστριακός φιλόσοφος της διοίκησης των επιχειρήσεων και της μικρό-οικονομίας, ο αείμνηστος Πήτερ Ντράκερ (1909-2005), που πήρε αμερικανική υπηκοότητα στο τέλος της δεκαετίας του 1930, τόνιζε με έμφαση ότι για ένα έθνος και για μια επιχείρησης, η ευελιξία και η παραγωγικότητα είναι οι κορυφαίες πηγές του πλούτου και της ανταγωνιστικότητάς τους.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Επεκτείνοντας τη σκέψη του,μετά  την πρώτη πετρελαϊκή κρίση, ο Πήτερ Ντράκερ, με μοναδική οικονομική παρατηρητικότητα και φιλοσοφική προδιάθεση, τόνιζε προς κάθε κατεύθυνση ότι η γνώση, σταδιακά θα ανταγωνιζόταν το πετρέλαιο και θα γινόταν με ταχύτητα κορυφαία πρώτη ύλη.

Με βάση τις σκέψεις αυτές, παρατηρούσε ότι στον αναπτυγμένο κόσμο οι υπηρεσίες κέρδιζαν έδαφος εις βάρος της βιομηχανίας και της γεωργικής παραγωγής, αλλά είχαν πολύ χαμηλότερη παραγωγικότητα από αυτήν της βιομηχανίας. Πίστευε έτσι ότι η κατάσταση αυτή θα δημιουργούσε κάποια στιγμή νέες κοινωνικές ανισορροπίες, με απρόβλεπτες συνέπειες. Στο πλαίσιο αυτό, ο διάσημος γκουρού του μάνατζμεντ αποτύπωσε την θεωρία των «εργατών της γνώσης» και τόνιζε ότι η τεχνογνωσία των υπαλλήλων είναι η αφετηρία της παραγωγικότητας και της βελτίωσής της στον τριτογενή κυρίως τομέα.

Εντελώς προφητικά, επίσης, ο Πήτερ Ντράκερ έγραφε ότι αν η δημόσια διοίκηση μίας χώρας δεν υιοθετήσει κανόνες λειτουργίας που να στηρίζονται στην γνώση, στην ταχύτητα και στην βελτίωση της παραγωγικότητας των προσφερομένων υπηρεσιών, η χώρα αυτή θα καταδικαστεί να φυτοζωεί ή να χρεοκοπήσει. Ακόμα χειρότερα, στον βαθμό που με αντιπαραγωγική και άκαμπτη γραφειοκρατία, λόγω πελατειακής πολιτικής μεταχείρισης, θα αντλεί εκβιαστικά καλύτερες αμοιβές εργασίας από τις αντίστοιχες του παραγωγικού τομέα της οικονομίας, τότε θα μπαίνουν τα θεμέλια ανόδου της ανεργίας και της βαθμιαίας φτωχοποίησης της κοινωνίας.

Οι πολιτικοί και οι ηγετικοί μάνατζερς που δεν αντιλαμβάνονται και δεν θέλουν να αποδεχθούν τις εξελίξεις αυτές, είναι φορείς οπισθοδρόμησης και βεβαίως παρακμής. Εντελώς προφητικό δε, με την είσοδο του 21ου αιώνα, ο Πήτερ Ντράκερ είχε προβλέψει και το ρόλο των άυλων στοιχείων που δημιουργούν πηγές πλούτου για τις επιχειρήσεις και υπογράμμιζε ότι θα υπάρξει επιτάχυνση των ανισοτήτων.

Με τρόπο του έτσι, ο μεγάλος στοχαστής του μάνατζμεντ, έφερνε στο προσκήνιο το θέμα του «καπιταλισμού χωρίς κεφάλαιο», που οι οικονομολόγοι Jonathan Haskel και Stan Westlake, λίγα χρόνια αργότερα κατέγραφαν σε βιβλίο τους με αυτόν τον τίτλο.

Παρατηρείται έτσι σε παγκόσμιο επίπεδο όλο και πιο στενή σχέση / εξάρτηση της βιομηχανίας από άυλες επενδύσεις, οι οποίες αποδίδουν πολύ γρήγορα και αυξάνουν την παραγωγικότητα από νέες πηγές τεχνολογίας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, στη σημερινή Ελλάδα της πολύ χαμηλής δαπάνης για έρευνα και ανάπτυξη,  η χαμηλή παραγωγικότητα γίνεται ενδημική, την ώρα που κανείς δεν ασχολείται με τους μετασχηματισμούς της. Κάποιες σοβαρές προσπάθειες που γίνονται από μεμονωμένες βιομηχανικές εταιρείες ιδιαίτερα στα τρόφιμα και ποτά  είναι λίγες και δεν χρησιμεύουν  ως παραδείγματα προς μίμηση.

Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλει ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας για μία γενική παραγωγική κινητοποίηση και ανασυγκρότηση του βιομηχανικού ιστού της χώρας, εγγενείς αδυναμίες κάνουν εξαιρετικά δύσκολο το όλο εγχείρημα. Παρατηρείται έτσι το φαινόμενο της αδυναμίας των εγχώριων επιχειρήσεων να καλύψουν ανταγωνιστικά την αύξηση της ζήτησης, γεγονός που οδηγεί σε άνοδο των εισαγωγών και άρα στην επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου.

Ασφαλώς δε η κατάσταση αυτή είναι και η βασική αιτία της ακρίβειας, την οποίαν οι δαιμονολόγοι πολιτικής και μέσων επικοινωνίας αποδίδουν παραπλανητικά σε λάθος λόγους και ανθρώπους.

Είναι λοιπόν κατάδηλο ότι το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν έγκειται στο ότι πάσχει από έλλειψη ζήτησης που θα τονώσει την παραγωγή, αλλά στο αντίθετο: στο ότι αδυνατεί, δηλαδή, να καλύψει την εγχώρια ζήτηση με δική της ανταγωνιστική παραγωγή. Συνεπώς, όπως έχουν επισημάνει και οι οικονομολόγοι Δημήτρης και Χρήστος Ιωάννου, μεγάλο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι η «ενεργός ζήτηση» αλλά η «ενεργός προσφορά».

Σαφώς δε, κάποιοι κύκλοι, την αντιμέτωπη αυτού του προβλήματος δεν την επιθυμούν. Γι’ αυτό και ως λύση στα προβλήματα προκρίνουν την καλλιέργεια λαϊκής οργής για θέματα και προβλήματα για τα οποία  οι ίδιοι δεν θέλουν να υπάρξουν λύσεις!!!

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Προφανώς δικαιολογείται έτσι και η ψυχρότητα που παρατηρείται τον τελευταίο καιρό στις σχέσεις του με τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Λέγεται δε ότι ο τελευταίος σε στενό του περιβάλλον είπε ότι «....δεν θέλει να συνδεθεί με την καταστροφή...». Αυτός πρέπει έτσι να είναι και ο λόγος της απομάκρυνσής του από τις διαπραγματεύσεις του προέδρου με το Ιράν.

Και αυτή η διάσταση είναι σοβαρή γιατί από την εποχή του Χένρυ Κίσινγκερ το 1969, κανένας Αμερικανός δεν είχε τους τίτλους του Υπουργού Εξωτερικών και του συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας. Αυτό το διπλό καπέλο του πρόσφερε ο Τράμπ, γεγονός που τοποθετεί τον Υπουργό Εξωτερικών στα αριστερά του προέδρου στο Situation Room, το διάσημο δωμάτιο χειρισμού κρίσιμων καταστάσεων που βρίσκεται στην Δυτική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου.

Σε αυτό το καταφύγιο, όπου έχουν διευθετηθεί όλες οι μεγάλες κρίσεις του κόσμου από τη δεκαετία του 1960, ο πρώην γερουσιαστής της Φλόριντα συμμετείχε σε μια συνάντηση στις 14 Ιουλίου σχετικά με νέα σχέδια για χτυπήματα του Πενταγώνου εναντίον στρατηγικών στόχων στο Ιράν και στα Στενά του Ορμούζ. Ήταν επίσης σε αυτό το ιερό τ της εθνικής ασφάλειας που ο Μάρκο Ρούμπιο άκουσε τον Μπένιαμιν Νετανιάγου να συναινεί την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν στις 11 Φεβρουαρίου.

Η υπόλοιπη ιστορία που όλοι την ξέρουν:, αξίζει ήδη μια θέση στα προγράμματα σπουδών του West Point, της πιο διάσημης στρατιωτικής σχολής στις Ηνωμένες Πολιτείες, όσον αφορά τα στρατηγικά λάθη που δεν πρέπει να γίνονται λόγω ακρισίας. Ο Ντόναλντ Τράμπ ο οποίος υπέγραψε μνημόνιο κατανόησης με τους Ιρανούς στις 17 Ιουνίου, όπως τονίζουν Αμερικανοί παρατηρητές, «...βρίσκεται βυθισμένος όσον ποτέ άλλο, σε μια διπλωματική σπείρα και αντιμετωπίζει μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση σε όλη την περιοχή.

Και όπως ο πρόεδρος, ο Ρούμπιο παραμένει χωρίς λύση προς το παρόν. Γιατί η απλή συμμετοχή στις συναντήσεις κρίσης του προεδρικού στενού κύκλου δεν σε κάνει κύριο του διπλωματικού παιχνιδιού όπου στο ιρανικό ζήτημα, ο υπουργός Εξωτερικών παρέμεινε εκπληκτικά απών...».

«...Αν καθόταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους Ιρανούς, θα ήταν πιθανώς ο πιο άκαμπτος. Και ο Τραμπ δεν ήθελε γεράκια όπως ο Ρούμπιο να επιφορτιστούν με απευθείας διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη....», δήλωσε ο Κόλιν Ντουκ, Ρεπουμπλικάνος ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Μέισον. Για αρκετές εβδομάδες, η πιο «απομονωτική» γραμμή του αντιπροέδρου J.D. Vance ήταν στο τιμόνι, καθώς και οι δύο ειδικοί απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, ο Steve Witkoff και ο Jared Kushner. Ακόμα κι αν αυτή η  ομάδα δεν έχει ακόμη λάμψει από την οξύτητά της κατά τη διάρκεια των διαφόρων γύρων συνομιλιών στο Πακιστάν, συνεχίζει να έχει την εμπιστοσύνη του προέδρου.

Ο Μάρκο Ρούμπιο, τον οποίο οι κοντινοί του άνθρωποι περιγράφουν ως τον πιο «ικανό», «εργατικό» και «έξυπνο» αυτής της κυβέρνησης, θα μπορούσε επομένως να παίξει πολύτιμο ρόλο για τα αμερικανικά συμφέροντα κατά τη διάρκεια αυτών των διαπραγματεύσεων με τους Ιρανούς, οι οποίοι είναι γνωστοί για τη σταθερότητά τους.

Εκμεταλλευόμενος αυτόν τον παραγκωνισμό που εξυπηρετούσε τα πολιτικά του συμφέροντα, και καθώς η αντιδημοτικότητα του πολέμου άρχισε να παράγει τα αποτελέσματά της, κέρδισε πολιτική αναγνώριση. Η άνοδος των τιμών στην αντλία και ο πληθωρισμός δεν του έχουν διαφύγει, ούτε η πτώση του Ντόναλντ Τραμπ στις δημοσκοπήσεις, συγκρίσιμη πλέον με αυτή του Τζο Μπάιντεν μετά την αφγανική αποτυχία του 2021. «....Ο Ρούμπιο είναι αρκετά ικανοποιημένος. Δεν θέλει να συνδεθεί με την καταστροφή...», όσο πιο μακρυά είναι από αυτό, τόσο το καλύτερο, δήλωσε ο Stephen Walt, καθηγητής στη Σχολή Κένεντυ του Χάρβαρντ.

Όπως επισημαίνει ο Τσαρλς Καράσκο, διεθνής ρεπόρτερ ευρωπαϊκών εφημερίδων και περιοδικών, «...ο Μ.Ρούμπιο ποτέ δεν έκρυψε τις προεδρικές του φιλοδοξίες. Ενώ ο J.D. Vance - του οποίου η εγγύτητα με τη βάση Maga παραμένει... σημαντικό πλεονέκτημα - φαίνεται τώρα να είναι το μεγάλο φαβορί για τις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικανών το 2028, ο Μάρκο Ρούμπιο περιμένει το 2032. Ο Λατίνος ξέρει πώς να παίζει μακροπρόθεσμα. Στον «λόφο» της Ουάσιγκτον, όλοι θυμούνται ακόμα την εκστρατεία του 2016 για τις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικανών απέναντι σε κάποιον... Ντόναλντ Τραμπ. Εκείνη την εποχή, με το παρατσούκλι «Μικρός Μάρκο» από τον δισεκατομμυριούχο, ο Ρούμπιο άφησε τον εαυτό του να παρασυρθεί σε μια εκστρατεία υποβάθμισης του ανταγωνιστή του, κοροϊδεύοντας τα ορθογραφικά λάθη, το «μουστάκι ιδρώτα», τα κοστούμια που κατασκευάζονται στην Κίνα και το φρικτό τεχνητό μαύρισμα του σημερινού ενοίκου του Λευκού Οίκου. Πριν βέβαιά ο Μανωλιός βάλει τα ρούχα του αλλιώς.

Από την άλλη πλευρά είναι σαφές ότι θέλει να μην έχει μπλεξίματα με το Ιράν γιατί οι φιλοδοξίες του είναι στραμμένες στη Λατινική Αμερική

Απών από το ιρανικό ζήτημα, ο Ντόναλντ Τραμπ τον αφήνει να ηγηθεί με μαεστρία της ηπείρου που γνωρίζει καλύτερα: της Λατινικής Αμερικής, όπου ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να επιβάλει το νέο του δόγμα «Ντονρόε» (τη συστολή «Ντόναλντ» και «Μονρόε»), εμπνευσμένο από τον πρόεδρο Τζέιμς Μονρόε, ο οποίος είχε κάνει την περιοχή την «πίσω αυλή» των Ηνωμένων Πολιτειών. Και είναι ξεκάθαρο ότι αφού έλαβε το παρατσούκλι «Αντιβασιλέας της Κούβας», έγινε «Αντιβασιλέας της Βενεζουέλας».

Σε διάστημα έξι μηνών, ο Μάρκο Ρούμπιο τραβάει τώρα όλα τα νήματα της εξουσίας στο Καράκας, αθόρυβα από το γραφείο του στην Ουάσιγκτον: από τη χρηματοδότηση μέχρι τη διανομή του πετρελαίου της - ένα θέμα που έχει εμμονή με τον Τραμπ - συμπεριλαμβανομένων των ηγετών της. Μια έρευνα των New York Times λέει πώς σήμερα, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας ανταλλάσσει κουτσομπολιά, ευχές γενεθλίων και selfies στο WhatsApp με την Ντέλσι Ροντρίγκεζ, πρώην αντιπρόεδρο του Μαδούρο, η οποία έχει τον πρώτο λόγο στην προβληματική πλέον λόγω σεισμών Βενεζουέλα.

«...Σε αντίθεση με το Ιράν, υπάρχουν συγκεκριμένα αποτελέσματα στη Βενεζουέλα. Αλλά ο Ρούμπιο, ο οποίος ήταν πάντα αφοσιωμένος στην αρχή της δημοκρατίας σε αυταρχικά καθεστώτα, κυβερνά με μια ομάδα που προέρχεται από το ίδιο κίνημα...», λέει ο Τζακ Ράκοβε. Ενώ η Αμερική αντιμετωπίζει τη χειρότερη διεθνή κρίση στην ιστορία της στη Μέση Ανατολή, ο Μάρκο Ρούμπιο συνεχίζει να μιλά στο αμερικανικό εκλογικό σώμα. Απόδειξη αυτού είναι η πρόσφατη σταυροφορία του για τη διάλυση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (Δ.Π.Δ.), το οποίο εξέδωσε εντάλματα σύλληψης για τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου και τον πρώην Ισραηλινό υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στη Γάζα. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς ο Μάρκο Ρούμπιο πάντα ισχυριζόταν ακλόνητη υποστήριξη στο Ισραήλ.

Αντιμέτωποι με αυτές τις πρωτοβουλίες, οι οποίες είναι εντελώς έξω από το παραδοσιακό πλαίσιο των αποστολών ενός Υπουργού Εξωτερικών, είναι ολόκληρη η αμερικανική διπλωματία που δέχεται πλήγματα, υποστηρίζουν οι Φαϊνάνσιαλ Τάϊμς.

Προφανώς δε, ο Μάρκο Ρούμπιο θα ήθελε στο επίπεδο αυτό να γίνουν πιο γνωστές οι ευθύνες του προέδρου των ΗΠΑ. «...Ο Τράμπ έχει κανιβαλίσει τον θεσμό του Στειντ Ντηπαρτμεντ στο σύνολό του...», σημειώνει ο ερευνητής Colin Dueck και φέρνει στο προσκήνιο ένα σοβαρό πρόβλημα γεωπολιτικής.