Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Σε περιόδους οικονομικής πίεσης και αβεβαιότητας, η βιομηχανία τροφίμων – ποτών είναι το βολικό εξιλαστήριο θύμα. Έτσι, ενώ συμμετέχει μόνο από 18% έως 22% στις ετήσιες δαπάνες ενός νοικοκυριού, πολύ εύκολα οι πολιτικοί της φορτώνουν την ακρίβεια και τον πληθωρισμό.

Παρακάμπτεται έτσι το τεράστιο πρόβλημα της πανάκριβης στέγης στην Ελλάδα , η οποία από 30% συμμετοχή στον οικογενειακό προϋπολογισμό, σήμερα οδεύει αισίως προς το.... 60%...

Ουδείς λόγος γίνεται επίσης για τα αστρονομικά εμπορικά ενοίκια, τα οποία ανεβάζουν στη στρατόσφαιρα το απλό καφεδάκι ή το δροσιστικό αναψυκτικό. Είναι πολύ πιο εύκολο να αποδίδονται πληθωριστικές ευθύνες στα μαρούλια, στη φέτα, στο ελαιόλαδο και τα ψάρια.

Παρ’ όλα αυτά, η ελληνική βιομηχανία τροφίμων- ποτών όχι μόνον καλπάζει, αλλά είναι και κορυφαία πηγή γνώσης στην Ελλάδα, χάρη στις εντυπωσιακές επενδύσεις της σε έρευνα και ανάπτυξη και βέβαια σε καινοτόμα προϊόντα.

Μέσα λοιπόν σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική βιομηχανία τροφίμων – ποτών, επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως ένας από τους πλέον στρατηγικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, ενισχύοντας διαχρονικά την ανάπτυξη, τις επενδύσεις, την απασχόληση και τις εξαγωγές της χώρας.

Αυτό αναδεικνύουν τα ευρήματα της 21ης Έκθεσης που εκπόνησε το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για λογαριασμό του Συνδέσμου Ελληνικών Τροφίμων (ΣΕΒΤ), εξετάζοντας τη συμβολή του κλάδου στην ελληνική οικονομία κατά την περίοδο 2020-2024, καθώς και τις πρόσφατες εξελίξεις στον κλάδο τροφίμων και ποτών.

Από ποσοτικής πλευράς, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα ότι βιομηχανία τροφίμων και ποτών, αποτελεί τον μεγαλύτερο κλάδο της ελληνικής μεταποίησης, με κύκλο εργασιών €26,2 δισεκατομμύρια ενώ δημιουργεί το 27% της συνολικής προστιθέμενης αξίας της ελληνικής μεταποίησης (4,7 δισεκατομμύρια ευρώ). Παράλληλα, αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη της βιομηχανίας με 162.000 άμεσα εργαζόμενους, ενισχύοντας διαχρονικά την απασχόληση και συμβάλλοντας ουσιαστικά στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.

Πολύ καλές είναι επίσης οι εξαγωγικές επιδόσεις του κλάδου, οι οποίες εμμέσως συμβάλλουν και στην τουριστική φήμη της Ελλάδας Γι’ αυτό θα έπρεπε ίσως να δοθεί επικοινωνιακό βάρος και στη γαστρονομική εικόνα της χώρας σε συνδυασμό με την απίστευτη πολιτιστική της κληρονομιά.

Η μελέτη – έρευνα του ΙΟΒΕ, μας πληροφορεί επίσης ότι τα τρόφιμα και ποτά αποτελούν από τις σημαντικότερες εξαγωγικές δυνάμεις της χώρας, καθώς οι εξαγωγές τροφίμων και ποτών διπλασιάστηκαν την τελευταία

δεκαετία, φτάνοντας τα € 7,4 δισ. το 2025, αντιπροσωπεύοντας τό 15% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών. Τα επεξεργασμένα φρούτα και λαχανικά, καθώς και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, συνεισφέρουν σχεδόν το 51% της συνολικής αξίας των εξαγωγών του κλάδου.

Παράλληλα, η Ιταλία και η Γερμανία απορροφούν περίπου το 30% των εξαγωγών τροφίμων και ποτών, ενώ η Ολλανδία και η Γερμανία αποτελούν τις βασικές χώρες προέλευσης εισαγωγών, καλύπτοντας το 28% των συνολικών εισαγωγών του κλάδου.

Την ίδια στιγμή, η συμβολή του κλάδου στην εγχώρια παραγωγική δυναμική αποτυπώνεται και στις επενδύσεις, οι οποίες ξεπέρασαν το 1 δισεκατομμύριο το 2024 και τα 7,2 δισ. την περίοδο 2015-2024 επιβεβαιώνοντας τη διαρκή δέσμευση των επιχειρήσεων του κλάδου για εκσυγχρονισμό, καινοτομία και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους.

Επιπλέον, σημειώνεται πως η εγχώρια βιομηχανία τροφίμων-ποτών-καπνού το 2023 διέθεσε 56,5 εκατομμύρια ευρώ για έργα Έρευνας & Ανάπτυξης, μέγεθος που αντιστοιχεί περίπου στο 10,5% της συνολικής δαπάνης για Ε&Α στην Ελλάδα, επίδοση που την κατατάσσει στην 2η μεταξύ χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία.

Είναι σημαντικό να τονιστεί επίσης ότι κατά τη μελέτη του ΙΟΒΕ, στην κατηγορία των τυποποιημένων, επώνυμων τροφίμων, τα οποία στην πλειονότητά τους διατίθενται στην αγορά από επιχειρήσεις- μέλη του ΣΕΒΤ, ο δείκτης εξέλιξης των τιμών τους τελευταίους 18 μήνες (Ιανουάριος 2025-Ιούνιος 2026), παρέμεινε περί το μηδέν, με μικρές αποκλίσεις.

Σχολιάζοντας την εργασία του ΙΟΒΕ, ο πρόεδρος του ΣΕΒΤ Ιωάννης Γιώτης δήλωσε: «....Τα στοιχεία της Έκθεσης, επιβεβαιώνουν ότι η Βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών παραμένει ένας ανθεκτικός και δυναμικός κλάδος, με σημαντική συμβολή στην Εθνική Οικονομία, την απασχόληση και τις εξαγωγές της χώρας. Παρά τις διεθνείς προκλήσεις, οι επιχειρήσεις του κλάδου μας συνεχίζουν να επενδύουν και να παράγουν αξία, αλλά και να απορροφούν σημαντικό μέρος των ανατιμήσεων έμπρακτα και αποτελεσματικά προς όφελος του καταναλωτή, που είναι η μεγαλύτερη περιουσία μας.

Με προσήλωση στη διάθεση προϊόντων υψηλής ποιότητας, ασφαλών, βιώσιμων, καινοτόμων και προσιτών, διαμορφώνουμε τις προϋποθέσεις για μια ακόμη ισχυρότερη και πιο ανταγωνιστική Βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών...».

Από την πλευρά του, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, κ. Ν. Βέττας, ανέφερε: «...Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία της Βιομηχανίας Τροφίμων και Ποτών για την ελληνική οικονομία. Ο κλάδος καταγράφει ισχυρές επιδόσεις σε όρους προστιθέμενης αξίας, απασχόλησης, επενδύσεων και εξαγωγών, ενώ παράλληλα επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα σε μια περίοδο διαδοχικών εξωτερικών πιέσεων. Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας και η περαιτέρω ενίσχυση της εξωστρέφειας θα αποτελέσουν βασικούς παράγοντες για τη μελλοντική του πορεία...».

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Το δοκίμιό του «Παρίσι – Νέα Υόρκη και πίσω» (Εκδόσεις Fayard 2009) είναι μια εμπειρία ταυτόχρονα ανησυχητική και καθησυχαστική. Αυτό το ημερολόγιο ενός ταξιδιού ανάμεσα στο Παρίσι των Τεχνών και την πρωτεύουσα των μοντέρνων σύγχρονων εικόνων καταλήγει σε μια ωδή στην στοχαστική ζωή των Αρχαίων και ολοκληρώνεται με μια κάπως προκλητική ομολογία πίστης.

Στο τέλος του ταξιδιού του ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ο ακαδημαϊκός αναθέτει στην Ευρώπη μια μοναδική πολιτιστική και πνευματική αποστολή: αντί να επιμένει να μιμείται την εξαντλητική αμερικανική νεωτερικότητα, να διατηρήσει και να μεταδώσει στον κόσμο, και πρωτίστως στις νεότερες γενιές, την αξιοθαύμαστη κληρονομιά της. Θα πρέπει, γράφει, «να δει στην ποιητική, λογοτεχνική και καλλιτεχνική της παράδοση, και στους δεσμούς της με την ελληνολατινική αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα, ένα έτοιμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για να αφυπνίσει τη φαντασία, την ευαισθησία, το γούστο και την αίσθηση των μορφών της γλώσσας ενός μεγάλου αριθμού παιδιών και εφήβων της». Με αυτόν τον τρόπο, θα συμμετάσχει στην «συμβολική οικολογία» ενός κόσμου που «η επιστημονική αφαίρεση», «οι τεχνικοί μηχανισμοί», «η «κυκλοφορία πληροφοριών σε βρόχο» και η «κατανάλωση εικόνων και αγαθών που μπορούν να εκκενωθούν» απειλούν να καταστήσουν ακατοίκητο...

Εκλογίκευση ενός παλαιού μελετητή ή οραματική διαίσθηση, αναρωτιόταν στο Le Point της 7ης Αυγούστου 2025 ο Samuel Dufay. Είναι δυνατόν το αρχαίο πνεύμα της καταγωγής μας να είναι φορέας του μέλλοντος; Μπορούν τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά να προσφέρουν μια βοήθεια απέναντι σε αδηφάγες αυτοκρατορίες; Για τον Φουμαρόλι, συγγραφέα της «Διπλωματίας του Πνεύματος», (Gallimard, 2002), αυτή η εκπαιδευτική φιλοδοξία, κάθε άλλο παρά καθαρά στοχαστική, έχει και έναν πολιτικό στόχο: είναι ταυτόχρονα αυτοσκοπός και αρχή δράσης. Ο Marc Fumaroli το εξηγεί αυτό σε άρθρο που δημοσιεύτηκε το 2010 στο περιοδικό Commentaire. Ξεθάβει αυτή την «Ευρώπη του πνεύματος», που σήμερα παραμελείται αλλά υποβόσκει στην ιστορία μας, από την αρχαία Αθήνα μέχρι τη Δημοκρατία των Γραμμάτων.

Η μετάδοση της μνήμης της αποτελεί πηγή υπερηφάνειας για τους Ευρωπαίους και ενισχύει την ενότητα της ηπείρου τους, την οποία ούτε τα έθνη κράτη ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση στην τρέχουσα μορφή της έχουν καταφέρει να επιτύχουν. Ο ουμανιστής ανησυχεί για τη «διαβρωτική» φύση της κατάστασης ειρήνης και άνεσης στην οποία ζουν οι Ευρωπαίοι, ξεχνώντας το δικό τους «γενεαλογικό δέντρο» .

Μια θέση που φαίνεται επίκαιρη σήμερα. Σε μια εποχή που οι Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ αμφισβητούν τις ιδρυτικές τους αρχές (ελεύθερο εμπόριο, μετανάστευση, παρεμβατισμός) και προβάλλουν στη φαντασιωμένη μνήμη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας τα όνειρα τους να ξεφύγουν από τον φόβο της παρακμής, όταν η Κίνα ξαναγράφει τον Κομφούκιο υπό ένα αυταρχικό καθεστώς, αυτή η επιστροφή στις ρίζες της θα επέτρεπε στη Γηραιά Ήπειρο να εδραιωθεί χωρίς να προδώσει τον εαυτό της.

Ο Ελβετός φιλόσοφος Ντενί ντε Ρουζμόν συμφώνησε προληπτικά με τον Μαρκ Φουμαρόλι όταν απαριθμούσε, στην Έκθεση του προς τον Ευρωπαϊκό Λαό (1979), τα συστατικά του πολιτισμού του: «Η ελληνική αίσθηση του μέτρου, η ρωμαϊκή αίσθηση του δικαίου, η γερμανική αίσθηση της κοινότητας των ελεύθερων ανθρώπων, ή κελτική αίσθηση της πνευματικής περιπέτειας - για να μην αναφέρουμε κάποια αόριστη χριστιανική νοσταλγία ή τύψεις […]» Τόσα πολλά συστατικά στοιχεία του ευρωπαϊκού θαύματος, αυτή η «δημιουργία του πνεύματος από ένα ακρωτήριο στην Ασία (4% της έκτασης του πλανήτη) και επτά ή οκτώ παραδόσεις που είναι ασυμβίβαστες από τόσες πολλές απόψεις» (Η Ευρώπη και οι πληθυσμοί της, 1978).

Μια Ευρώπη που καθιερώνει ως αρχή τον σεβασμό της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας του ανθρώπινου προσώπου, που σήμερα υποδουλώνεται από αυταρχικούς ηγεμόνες σε όλο τον κόσμο, από την Κίνα μέχρι τη Ρωσία, μέσω του Ιράν και της Βόρειας Κορέας. Για τον Φουμαρόλι, ο πολιτισμός και η πολιτική είναι αλληλένδετες. Η αναβίωση μιας «Ευρώπης του πνεύματος» δεν αφορά μόνο την ικανοποίηση μιας ελαφρώς ξεπερασμένης σνόμπ ιδιοτροπίας, αλλά την ελπίδα να απελευθερωθούν οι Ευρωπαίοι από μια επικίνδυνη «αδράνεια».

Μια ελκυστική προοπτική... αλλά ακόμα εφικτή σήμερα; Το γεωπολιτικό πλαίσιο έχει διαταραχθεί από το 2009-2010, με τρόπους που αυτός ο μεγάλος ουμανιστής ίσως δεν είχε φανταστεί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μόλις ταπεινώθηκε δύο φορές. Πρώτα στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη τον Ιούνιο, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ άσκησε έντονη πίεση στους συμμάχους του να αυξήσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες, χωρίς να δεσμευτεί να σεβαστεί τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της ιδρυτικής συνθήκης του 1949, Στη συνέχεια, με αυτήν την τελωνειακή συμφωνία που συνήφθη τον Ιούλιο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία ορίζει ότι οι εξαγωγές τους πέρα από τον Ατλαντικό θα φορολογούνται με 15%.

Μαθαίνουμε με τον σκληρό τρόπο ότι, χωρίς εξουσία, ο πολιτισμός τείνει προς τον μάταιο αισθητισμό...

Η ανάπτυξη του ελληνικού και λατινικού πολιτισμού είναι αδιανόητη χωρίς την γεωπολιτική άνοδο της Αθήνας και της Ρώμης. Το πολιτιστικό μας μοντέλο δέχεται επίθεση σήμερα. Συγκεκριμένα, από τον «τεχνο-Καισαρισμό», αυτό το ιδεολογικό πλέγμα που φέρνει κοντά τον Ντόναλντ Τραμπ και μερικούς από τους ολιγάρχες της Σίλικον Βάλει στην απόλαυση του χάους. Αυτό θυμάται ο συγγραφέας και δοκιμιογράφος Τζουλιάνο ντα Έμπολι στην εισαγωγή του στο συλλογικό έργο L'Empire de I'ombre (Gallimard, 2025), που εκδόθηκε από το περιοδικό Le Grand Continent.

Ο συγγραφέας του βιβλίου The Mage of the Kremlin (Gallimard, 2022) περιγράφει λεπτομερώς τις δύο φάσεις του έργου του: πρώτον, η «μηχανή του χάους» των κοινωνικών δικτύων και των ψηφιακών εργαλείων υπονομεύει τις φιλελεύθερες δημοκρατίες από μέσα. Στη συνέχεια, οι μάζες προσκολλώνται σε έναν «νέο Λεβιάθαν», την αλγοριθμική μηχανή που διέπεται από Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ο Christophe Rioux, καθηγητής που ειδικεύεται στις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες στο Sciences Ρο, παρατηρεί: «Η Ευρώπη φαίνεται να πολιορκείται από την αναζωπύρωση των αυτοκρατοριών και την επιστροφή του πολέμου, που αποτελούν μια σημαντική παραδειγματική αλλαγή. Αλλά, αντί για μια παρακμή του ευρωπαϊκού πολιτισμού καθαυτού, σήμερα γινόμαστε μάρτυρες μιας σκόπιμης επίθεσης σε ένα ιστορικό μοντέλο, τόσο από τον εμπόλεμο Ρώσο όσο και από το στρατόπεδο του Μάγκα. Αυτή είναι ακριβώς η απόδειξη ότι η Ευρώπη και ο πολιτισμός της εξακολουθούν να έχουν εμβέλεια στον κόσμο, σε σημείο που να αποτελούν πρωταρχικό στόχο».

Για να αποφύγουμε την υποταγή, πρέπει να επωφεληθούμε από έναν «ορισμένο βαθμό ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας σε όλα τα επίπεδα της ψηφιακής τεχνολογίας», υποστηρίζει ο Giuliano da Empoli: «Η Ευρώπη είναι πάνω απ’ όλα μια τέχνη ζωής που επιτρέπει στα άτομα, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, να καλλιεργήσουν την μοναδικότητα τους. Η πρόκληση τώρα είναι να προβάλλουμε αυτή την τέχνη ζωής στην ψηφιακή διάσταση για να την καταστήσουμε όργανο αντίστασης ενάντια σε όλους τους ολοκληρωτισμούς [...]».

Διαφορετικά η Ευρωπαϊκή Ένωση σύντομα θα υποβιβαστεί στο καθεστώς ενός υπαίθριου μουσείου.

Στη διάρκεια της πρώτης θητείας του όμως έμαθε πολλά πράγματα και κυρίως άνθρωποί του μελέτησαν με ποιόν τρόπο θα μπορούσε να παραμείνει πρόεδρος της πρώτης υπερδύναμης στον κόσμο εφ’ όρου ζωής. Όμως κάτι τέτοιο είναι δύσκολο χωρίς συνταγματική αλλαγή.

του Αθ. Χ. Παπανδρόπουλου

Προφανώς δε το ότι έχασε τις εκλογές το 2020 από τον Τζο Μπάιντεν, υποψήφιο των Δημοκρατικών, υπήρξε σοκ γι’ αυτόν και επανερχόμενος στην προεδρία το 2024 έχει βάλει στόχο να αποδείξει ότι εκείνες οι εκλογές νοθευτηκαν για να τις χάσει.

Το σχέδιο ξεκίνησε με την πρώτη υπερδύναμη να θέλει να την «ξανακάνει μεγάλη», λες και είναι μικρή τώρα.

Στο πλαίσιο αυτό αρχίζει η διαμάχη του με την Ευρώπη, η επιβολή δασμών όπου είναι πιο βολικό, οι απειλές προσάρτησης της Γροιλανδίας και βέβαια το μεγάλο φλερτ με τον Βλαδίμηρο Πούτιν, πρώην πράκτορα της KGB και Ρώσο δισεκατομμυριούχο σήμερα, ο οποίος όμως έχει στα χέρια του μια πολυσέλιδη έκθεση της ρωσικής μυστικής υπηρεσίας, για το ποιος είναι ο Τραμπ, πώς σκέπτεται, πόσο νάρκισσος είναι και ποια η σχέση του με το χρήμα.

Όλα αυτά όμως στους 20 μήνες που ο Τραμπ ασκεί εξουσία, την Αμερική ούτε μεγάλη την έχουν κάνει, αλλ’ ούτε και ισχυρότερη οικονομικά.

Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει και μέγα πρόβλημα του Τραμπ είναι το πώς θα ξεμπλέξει με τον πόλεμο στον οποίον τον παρέσυρε ο φίλος του Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπεντζαμεν Νετανιάχου.

Ακόμα χειρότερα, η σημερινή Αμερική χάνει φίλους, αφύπνισε την κοιμώμενη Ευρώπη και παρά τις φανφάρες δεν εμπνέει εμπιστοσύνη ούτε σε φίλους ούτε σε εχθρούς. Επίσης κάποια εκατομμύρια εργάτες που ψήφισαν τον νυν πρόσεδρο δεν βλέπουν να έρχονται τα εργοστάσια που τους υποσχέθηκε. Και αυτό δεν είναι καθόλου καλό για τις ενδιάμεσες εκλογές που έρχονται.

Εσχάτως έτσι, ο πρόεδρος των ΗΠΑ διακήρυξε εκ νέου ότι οι εκλογές του 2020 είχαν «κλαπεί» και προτρέπει έτσι τους οπαδούς του να ψηφίσουν υπέρ της «μεταρρύθμισης του εκλογικού συστήματος».

Εδώ και αρκετούς μήνες, ο Αμερικανός πρόεδρος προτρέπει τα «στρατεύματά» του στο Κογκρέσο να περάσουν το νομοσχέδιο του, τον νόμο SAVE America, για να αλλάξει τους κανόνες του εκλογικού παιχνιδιού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το βράδυ της Πέμπτης 16 Ιουλίου, σε μια ομιλία προς το έθνος στην τηλεόραση, ο Τραμπ βρήκε ένα νέο επιχείρημα για να τους πείσει. Κατηγόρησε την Κίνα για «τη μεγαλύτερη επιχείρηση παραβίασης εκλογικών δεδομένων στην ιστορία» και προειδοποίησε για τα «συγκλονιστικά τρωτά σημεία» του εκλογικού συστήματος των ΗΠΑ.

Για να υποστηρίξει αυτή την αποκάλυψη, ο Τραμπ υποσχέθηκε να αποχαρακτηρίσει αδημοσίευτα έγγραφα που αποδεικνύουν, σύμφωνα με τον ίδιο, την κινεζική παρέμβαση στις προεδρικές εκλογές που κέρδισε ο Τζο Μπάιντεν. Αυτά τα έγγραφα «δείχνουν ότι, για αρκετά χρόνια, ξεκινώντας από τις εκλογές του 2020, η Κίνα πραγματοποίησε αυτό που φαίνεται να είναι η μεγαλύτερη επιχείρηση παραβίασης εκλογικών δεδομένων στην ιστορία, με αποτέλεσμα την παράνομη απόκτηση 220 εκατομμυρίων αρχείων ψηφοφόρων των ΗΠΑ από την Κίνα». Μόνο που αυτά τα αρχεία είναι ευρέως προσβάσιμα στο κοινό. Ο Τραμπ είπε επίσης ότι χιλιάδες άνθρωποι που δεν ήταν πολίτες των ΗΠΑ ήταν εγγεγραμμένοι για να ψηφίσουν, χωρίς να προσκομίσουν κανένα στοιχείο.

Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειώσουμε ότι έως σήμερα, δεν διαπιστώθηκαν ποτέ μαζικές παρατυπίες παρά τον έλεγχο αμέτρητων εμπειρογνωμόνων, ανεξάρτητων ινστιτούτων ή δικαστηρίων που εξέτασαν αυτές τις εκλογές. Μια έκθεση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών του 2021 εξήγησε μάλιστα ότι δεν βρήκε στοιχεία παρέμβασης ξένης χώρας στις προεδρικές εκλογές του 2020. Αυτή η έκθεση πραγματοποιήθηκε υπό τη διεύθυνση του Τζον Ράτκλιφ, τότε διευθυντή της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών υπό τον Τραμπ και τώρα επικεφαλής της CIA.

Όλα αυτά όμως δεν πτοούν τον Αμερικανό πρόεδρο. Στην τελευταία ομιλία του, έτσι, για άλλη μια φορά στόχευσε το εκλογικό σύστημα της Καλιφόρνια και έβγαλε το παλιό του ρεφρέν για την αναπόδεικτη εμπλοκή της Βενεζουέλας μέσω της χειραγώγησης του εκλογικού λογισμικού. Αμφισβήτησε την αξιοπιστία των ηλεκτρονικών μηχανημάτων ψηφοφορίας. Αλλά μέχρι στιγμής, παρά την έναρξη ερευνών μετά την επιστροφή του στην εξουσία σε κομητείες στις αναποφάσιστες πολιτείες της Τζόρτζια και της Αριζόνα, δεν έχει βρεθεί σημαντική απάτη.

Αυτές οι διαπιστώσεις έχουν εξοργίσει τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος επετέθη και κατά των τηλεοπτικών καναλιών ABC, NBC και CNN, που δεν μετέδωσαν την ομιλία του. Ο Τραμπ τα κατηγόρησε ευθέως ότι συμμετείχαν στη «συνωμοσία» της εκλογικής νοθείας και απαίτησε να ανακληθούν οι άδειές τους.

Αυτή η ομιλία, παρουσία ολόκληρου του υπουργικού συμβουλίου, προκάλεσε λοιπόν έντονη αντίδραση από τη Δημοκρατική αντιπολίτευση, η οποία κατηγορεί τον Ρεπουμπλικάνο ότι προέβλεψε την ήττα του στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για να την αμφισβητήσει καλύτερα. «Απόψε, ο Τραμπ έκανε μια αξιολύπητη προσπάθεια να αρνηθεί αυτό που όλοι γνωρίζουμε ότι είναι αλήθεια: έχασε τις εκλογές του 2020», δήλωσε ο ηγέτης της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στη Γερουσία Τσακ Σούμερ. «Αντί να αναπροσανατολίσει τις πολιτικές του, εργάζεται για να νοθεύσει τις ενδιάμεσες εκλογές πριν καν δοθεί ούτε μία ψήφος», είπε ο γερουσιαστής, υποσχόμενος να αντιταχθεί στον νόμο SAVE America.

Με λιγότερους από τέσσερις μήνες να απομένουν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες υπόσχονται να είναι επικίνδυνες για το κόμμα του, αυτή η ομιλία έχει σκοπό κυρίως να κινητοποιήσει τη βάση του και να ασκήσει πίεση στους Ρεπουμπλικάνους γερουσιαστές να περάσουν αυτό το νομοσχέδιο Για να επιτευχθεί αυτό, η πλειοψηφία στη Γερουσία πρέπει να καταργήσει τον παλιό κανόνα filibuster που επιτρέπει επί του παρόντος στους Δημοκρατικούς να μπλοκάρουν την ψηφοφορία. Οι Ρεπουμπλικάνοι είναι διχασμένοι σε αυτό το θέμα.

Αλλά επί της ουσίας της μεταρρύθμισης, ο ηγέτης της πλειοψηφίας John Thune ήταν υπέρ. Ένα από τα βασικά μέτρα του κειμένου είναι η υποχρέωση προσκόμισης εγγράφου που να αποδεικνύει την αμερικανική υπηκοότητα για εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους. Απαιτεί επίσης από τους ψηφοφόρους να παρουσιάζουν ταυτότητα όταν ψηφίζουν, ένα μέτρο που δεν είναι συστηματικό στις 50 πολιτείες, αλλά είναι δημοφιλές στις δημοσκοπήσεις.

Το νομοσχέδιο, από την άλλη πλευρά, περιορίζει δραστικά τις δυνατότητες της λαϊκής ψηφοφορίας μέσω ταχυδρομείου, την οποία ο Τραμπ είχε ήδη προσπαθήσει να περιορίσει με εκτελεστικό διάταγμα πριν απορριφθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο. Η ψηφοφορία μέσω ταχυδρομείου διευκολύνει το στρατιωτικό προσωπικό ή τους ηλικιωμένους να ψηφίσουν.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα των ΗΠΑ, εναπόκειται στο Κογκρέσο να καθορίσει την ημερομηνία των εκλογών, αλλά εναπόκειται στις πολιτείες να θέσουν τους κανόνες. Κατηγορώντας τις εκλογές για εξαπάτηση ή παρέμβαση, ο Τραμπ δικαιολογεί την επιθυμία του να ανακτήσει τον έλεγχο της εκλογικής διαδικασίας σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Ο Λευκός Οίκος έχει επίσης καταργήσει πολλά όργανα ελέγχου και παρατήρησης.

Η Αμερική έχει μπει σε πολύ ολισθηρό δρόμο και αυτό ας το έχουν κατά νουν οι εταίροι και σύμμαχοι της στην Ευρώπη.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Όλοι μας έχουμε ακούσει από κορυφαίους οικονομολόγους ότι η χρηματοοικονομική κρίση του 2007 ήταν απότοκος της απληστίας, του νεοφιλελευθερισμού, του καπιταλισμού καζίνο και δεν συμμαζεύεται. Άλλοι, πάλι, καταβάλλουν απίθανες προσπάθειες για να μάς πείσουν ότι για όλα τα δεινά του πλανήτη ευθύνεται η παγκοσμιοποίηση - κατά της οποίας σήμερα καταφέρονται και άνθρωποι ωφελημένοι από αυτήν, όπως ο Τζωρτζ Σάρος και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Αμφότεροι οι ωφελημένοι της παγκοσμιοποιήσεως την κατηγορούν για χρηματοοικονομικό ιντεγκρισμό και ξορκίζουν τις αγορές ότι αυτές και οι μοχλεύσεις τους προκάλεσαν την χρηματοοικονομική κρίση του 2007 στις ΗΠΑ και εν συνεχεία την επέκτασή της στην Ευρώπη.

Με πιο απλά λόγια, οι κ.κ. Σόρος και Τραμπ, καθώς και οικονομολόγοι όπως ο νομπελίστας Τζότζεφ Στίγκλιτς για παράδειγμα, κατηγορούν την πηγή από την οποίαν τα κράτη αντλούσαν απίστευτες ποσότητες δανειακών κεφαλαίων και όχι τις πολιτικές που οδήγησαν συνειδητά και για συγκεκριμένους πολιτικούς λόγους στον υπερδανεισμό.

Η πρακτική αυτή μάς θυμίζει κάποιους αλκοολικούς που κατηγορούν για τον αλκοολισμό τους τις εταιρείες παραγωγής ουΐσκυ, τζιν ή βότκας και όχι την συνήθεια τους να καταναλώνουν υπερβολικές ποσότητες οινοπνεύματος. Φαντάζεστε τον Χίτλερ, λόγου χάρη, να κατηγορεί για τα κρεματόρια αυτούς που τα κατασκεύασαν και όχι τις δολοφονικές πρακτικές του;

Και όμως, στις ημέρες μας, αντί να θεωρείται υπεύθυνος για την υπερχρέωση του πλανήτη ο κρατισμός που την προκάλεσε και την συντηρεί, οι ευθύνες αποδίδονται στον «νεοφιλελευθερισμό». Κατηγορείται δηλαδή μία έννοια ασαφής, αν όχι ανύπαρκτη, η οποία αποτελεί μυθολογική εφεύρεση των «απογοητευμένων του σοσιαλισμού», ήτοι όλων αυτών που αρνούνται να καταλάβουν πώς και γιατί κατέρρευσαν τα κομμουνιστικά καθεστώτα.

Ο πραγματικός όμως ένοχος για την υπερχρέωση σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης είναι αυτό που αποκαλώ «νεοκρατισμό». Πρόκειται για ένα φαινόμενο που άρχισε να αναπτύσσεται λίγο καιρό μετά την πρώτη πετρελαϊκή κρίση του 1973, εντάθηκε μετά την δεύτερη πετρελαϊκή κρίση του 1979 και κορυφώθηκε μετά την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων και την εντυπωσιακή είσοδο του κινεζικού κρατικοκαπιταλισμού στην παγκόσμια αγορά.

Όλα τα φαινόμενα που περιγράφουμε πιο πάνω συνέτειναν στο να μεταφερθούν σημαντικοί δυτικοί παραγωγικοί και κοινωνικοί πόροι από τις αναπτυγμένες χώρες στις αναπτυσσόμενες, οι οποίες όμως με την σειρά τους αφαίρεσαν μερίδια αγοράς από τον αναπτυγμένο κόσμο, ο οποίος έτσι έχανε κοινωνικούς πόρους οι οποίοι συντηρούσαν στους κόλπους του τις πολιτικές εξουσίες.

Έπρεπε λοιπόν οι χαμένοι αυτοί πόροι να αντικατασταθούν γιατί διαφορετικά θα είχαν προβλήματα τα δυτικά, πολυτελή για τον αναπτυσσόμενο κόσμο, κοινωνικά κράτη. Όμως, η αντικατάσταση αυτή δεν μπορούσε να γίνει από το παραγωγικό δυναμικό της Δύσης γιατί, αφ' ενός, έχανε μερίδια αγοράς και, αφ' ετέρου, είχε πολύ σοβαρά προβλήματα ανταγωνιστικότητος.

Έτσι οι δυτικές κεντρικές Τράπεζες, απελευθερώνοντας τις διεθνείς κινήσεις κεφαλαίων, άρχισαν να χρηματοδοτούν δυτικές κοινωνικές πολιτικές μέσω χρέους, με αποτέλεσμα η δανειακή οικονομία να γίνεται παράγοντας άσκησης οικονομικής πολιτικής.

Προέκυψε έτσι μία τεράστια και παγκόσμια αγορά χρεών, η οποία σήμερα είναι καταδικασμένη να αναπαράγεται - γιατί, αν καταρρεύσει, βυθίζεται στο σκοτάδι και ολόκληρη η ανθρωπότητα.

Και το ερώτημα που τίθεται είναι: Πόσο μπορούν να αντέξουν αυτός ο «νεοκρατισμός» και η αυτοκρατορία του χρέους που τον συντηρεί;

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Όσο για τις γνώσεις,  σχετική μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας υπογραμμίζει ότι διπλασιάζονται κάθε πέντε χρόνια. Αυτός είναι και ο λόγος που κορυφαίοι στοχαστές δίνουν μεγάλο βάρος στην δια βίου μάθηση, που είναι πλέον υπαρξιακό εργαλείο. Διότι θεωρείται και είναι ζωτικό στοιχείο για την απασχόληση, πράγμα που καθημερινά επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας και τις ανατροπές που σημειώνονται σε αυτήν.

Μέσα λοιπόν σε αυτό το νέο περιβάλλον της ταχύτητας, αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς η αποκαλούμενη κουλτούρα της καινοτομίας, η οποία είναι δυσκολονόητη αλλά επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την πολιτική και κοινωνική ζωή, επιβάλλοντας και πρωτόγνωρα πρότυπα συμπεριφοράς.

Όπως αναφέρει ο οικονομολόγος Κ. Π. Αναγνωστόπουλος, κουλτούρα της καινοτομίας σημαίνει πειραματισμός, ανακάλυψη, επινόηση, φαντασία, επίλυση προβλημάτων. Πεμπτουσία του οικονομικού δυναμισμού, η γοητεία του καινούργιου εξελίχθηκε σε μαζική φρενίτιδα που, σαρώνοντας αρτηριοσκληρωτικούς θεσμούς και αντιλήψεις, δημιούργησε την καλή οικονομία. Καλή οικονομία είναι εκείνη που παρέχει τις δυνατότητες για την καλή ζωή (ευ ζην, good life), και η καλή ζωή ταυτίζεται με εκείνη την κατάσταση πνευματικής και ψυχικής άνθισης του ατόμου στην οποία το κατευθυντήριο πνεύμα (ο «καλός δαίμονας») είναι η δημιουργικότητα. Εμφανώς ο τόνος δεν δίνεται στην αναγκαία υλική ευημερία αλλά σε ό,τι ευνοεί την ανάπτυξη των ανθρώπινων δυνατοτήτων και την ικανοποίηση από την εργασία.

Έχουμε λοιπόν μπροστά μας ένα νέο παράδειγμα τρόπου ζωής, όπου η ανάπαυση και η διασκέδαση δεν μπορεί να θεωρούνται αυτοσκοπός, αλλά η αναγκαία ανάπαυλα για να επανέλθουμε φρέσκοι στην δημιουργική ζωή. Η παραγωγή μετράει, όχι η ληθαργική κατανάλωση. οι άνθρωποι χρειάζεται να εμπλέκονται στην παραγωγή πραγμάτων, να παλεύουν για το καινούργιο. Η αχαλίνωτη κατανάλωση είναι νοσηρή: δεν μπορούμε όλη την ημέρα καθηλωμένοι μπροστά σε μία οθόνη να παίζουμε βιντεοπαιχνίδια, να καταπίνουμε πληροφορίες και εικόνες, να παρακολουθούμε τηλεοπτικές σειρές. Δεν μπορούμε να πηγαίνουμε συνεχώς στο θέατρο και στο γήπεδο. Με άλλα λόγια, ανάγοντας την καινοτομία σε αυτόνομο στόχο και όχι σε μέσο για την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, η σύγχρονη οικονομία μάς παρέχει τα μέγιστα οφέλη, όχι ως καταναλωτές αλλά ως παραγωγούς και εργαζόμενους.

Είναι προφανές, όπως γλαφυρά περιγράφει και ο νομπελίστας οικονομολόγος Έντμουντ Φελπς στο βιβλίο του Πρόοδος για  Όλους (εκδόσεις Επίκεντρο), ότι αυτές οι νέες συνθήκες φέρνουν στο Προσκήνιο νέους όρους ελευθερίας, επικίνδυνους για αποστειρωμένα πολιτικά συστήματα και αγκυλωμένα μυαλά.. Κυρίως, όμως, η κουλτούρα της καινοτομίας έρχεται σε σύγκρουση με τον κορπορατισμό —ήτοι, με συντεχνιακές αρθρώσεις διαπλοκής και διαφθοράς, ιδιαίτερα αναπτυγμένες στην Ευρώπη όπου εξέθρεψαν πολιτικά τέρατα όπως ο φασισμός και ο «εθνικοσοσιαλισμός».

Στη δε Ελλάδα, απότοκο του οθωμανικού τύπου κορπορατισμού, είναι το οικείο μας πελατειακό κράτος. Αυτό που όλοι χαϊδεύουν και υπερασπίζονται, ως μεγάλη εθνική κληρονομιά!!

Για λόγους έτσι που ο καθένας μπορεί να καταλάβει, στη σημερινή Ελλάδα, πολλοί είναι αυτοί που ομιλούν για ελευθερία, όμως σε λίγους αρέσει το βασικό συστατικό της, που είναι ο ανταγωνισμός.

Ο αντικορπορατισμός με άλλα λόγια- Ουσιαστικά έτσι, δημοφιλείς όροι στην τρέχουσα ρητορεία των πολιτικών και οικονομολόγων, η καινοτομία και η επιχειρηματικότητα , πίσω από τα λόγια, δεν είναι προσφιλείς σε πολλούς. Αμφότερες σημαίνουν ταξίδι στο ουσιωδώς άγνωστο και ανάληψη κινδύνων που καμμία ασφαλιστική εταιρεία δεν δέχεται να ασφαλίσει. Εσφαλμένες αποφάσεις και κακοτυχία μπορούν να φέρουν την προσωπική καταστροφή. Από τον αδυσώπητο ανταγωνισμό, την ανασφάλεια και την εκμετάλλευση εκπήγασε η αντίδραση στον καπιταλισμό.

Όντως, σχεδόν ταυτόχρονα με την ανάδυση της σύγχρονης καπιταλιστικής οικονομίας εμφανίζονται δύο συμμαχικοί  άνεμοι —ο σοσιαλισμός και ο κορπορατισμός (συντεχνιασμός). Ο Φελπς αφιερώνει πολλές σελίδες κριτικής στον σοσιαλισμό, πρωτίστως στην ακραία εκδοχή της πλήρους κρατικοποίησης των μέσων παραγωγής και δευτερευόντως στην πιο ήπια των κρατικοποιημένων επιχειρήσεων και του γαλλικού διευθυντισμού (dirigisme). Ο πραγματικός του αντίπαλος, ωστόσο, είναι ο δεσπόζων στην Ευρώπη κορπορατισμός, ο οποίος, με λιγότερο πρωτόγονο τρόπο, επίσης δεν άφησε άθικτη και την αμερικανική οικονομία. Διότι, δημιουργώντας μία ανταγωνιστική της αγοράς παράλληλη οικονομία, αποτελεί πρόσθετη πηγή διακινδύνευσης, άρα περαιτέρω αποθάρρυνσης της καινοτομίας.

Σήμερα, κύρια πηγή του λαϊκισμού και της αγοραφοβίας είναι η μάχη κάποιων πολιτικών κατά τού αύριο που αναδύεται. Και που πολύ εύστοχα ο Εντγκάρ Μορέν αποκαλεί «μετα-ανθρωπότητα» —με ό,τι η λέξη αυτή μπορεί να σημαίνει.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Οι ζημίες των Αραβικών Εμιράτων από την αμυντική συμμαχία τους με τις ΗΠΑ είναι μια καλή υπόθεση εργασίας. Το ίδιο δε ισχύει και για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ο οποίος αφού έπεισε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τράμπ να επιτεθεί μαζί του στο Ιράν, τώρα καλό θα ήταν να μας πει τι ακριβώς αποκομίζει από αυτή την μεγαλεπήβολη ιδέα του;

Αντιμέτωπες με το Ιράν, η χώρα με το πιο απεχθές καθεστώς στον κόσμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέδειξαν τα όρια της στρατιωτικής τους ισχύος. Ο Ντόναλντ Τράμπ, είχε υποσχεθεί, για όσους έχουν καλή μνήμη, «άνευ όρων παράδοση» του ιρανικού καθεστώτος.

Ακόμα, ο Αμερικανός πρόεδρος, επέτρεψε στον εαυτό του να πειστεί ότι μπορούσε να θέσει τέλος στην ιρανική απειλή. Ανέπτυξε μια «αρμάδα» για να αναγκάσει τον αντίπαλο του να συνθηκολογήσει, υποστηριζόμενος από τον ισραηλινό στρατό, έναν από τους πιο αποτελεσματικούς στον κόσμο.

Αλλά μετά από εκατό ημέρες συγκρούσεων και επίπονων διαπραγματεύσεων, το καθεστώς της Τεχεράνης παραμένει στην εξουσία, ο έλεγχος του στο Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να διεκδικείται, οι στρατιωτικές του δυνατότητες - βαλλιστικοί πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη - εξακολουθούν να επαρκούν, να είναι αξιόπιστες και η αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών του φιλοδοξιών δεν έχει ακόμη πάρει τέλος. «…Όποιες και αν είναι οι απώλειες, το ιρανικό καθεστώς, επειδή αντιστάθηκε, μπορεί να διεκδικήσει τη νίκη…», παρατηρεί μια γαλλική στρατιωτική πηγή. «…Η ιστορία θα κρίνει την τελική συμφωνία...» αναστενάζει ένας άλλος υψηλόβαθμος αξιωματικός, τονίζοντας τις αμερικάνικες παραχωρήσεις. «…Το Ιράν έπαιξε τα χαρτιά του πολύ καλά…», προσθέτει.

Στα χαρτιά, η μάχη υποτίθεται ότι θα ήταν άνιση. Παρόλο που το Ιράν ήταν ένας ισχυρός στρατιωτικός παράγοντας, οι δυνατότητές του δεν ήταν ούτε κατά διάνοια κοντά σε αυτές των Ηνωμένων Πολιτειών. Η χώρα δεν διέθετε μια δύναμη μαχητικών αεροσκαφών ικανή να ανταγωνιστεί τους αντιπάλους της. Τα τελευταία χρόνια, η Τεχεράνη είχε προσπαθήσει να αντισταθμίσει αυτή την αδυναμία αναπτύσσοντας ένα πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων ικανό να πλήξει στόχους σε απόσταση έως και 2.500 χιλιομέτρων. Το Ισραήλ βρισκόταν σε εμβέλεια επίθεσης, όπως και η νότια και ανατολική Ευρώπη, και οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή.

Μέχρι το 2028, τα ιρανικά αποθέματα θα μπορούσαν να έχουν φτάσει τους 10.000 πυραύλους, σύμφωνα με αξιολόγηση του Γαλλικού Ινστιτούτου Μελέτης του Πολέμου. Η Τεχεράνη θα μπορούσε επίσης να βασιστεί στους περιφερειακούς πληρεξούσιούς της: τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, τους Χούθι στην Υεμένη και τις σιιτικές πολιτοφυλακές για να επεκτείνει τη σύγκρουση σε περιφερειακό επίπεδο. Τέλος, το καθεστώς είχε αναπτύξει δυνατότητες υβριδικού πολέμου, όπως κυβερνοεπιχειρήσεις, για να διεξάγει εκστρατείες αποσταθεροποίησης.

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, το Ιράν διεξήγαγε επίσης μια ευρεία επιχείρηση επιρροής. Βίντεο με φιγούρες Lego προβλήθηκαν εκατομμύρια φορές, παίζοντας έντονα με το συναίσθημα και το χιούμορ. Αλλά μετέδιδαν επίσης στοχευμένα και συντονισμένα μηνύματα που στόχευαν στην δυσφήμιση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Όταν εξαπέλυσαν την επίθεσή τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποτίμησαν τον αντίπαλό τους. Υπερεκτίμησαν τις δυνατότητες ενός καθαρά αεροπορικού πολέμου. «…Ένας πόλεμος κερδίζεται στο έδαφος…», μας υπενθυμίζει Έλληνας στρατηγός ε.α. Αλλά μια χερσαία επιχείρηση, για παράδειγμα για την κατάληψη του νησιού Kharg ή την προσπάθεια κατάσχεσης αποθεμάτων ουρανίου, θα απαιτούσε δυσανάλογους πόρους. Η αμερικανική ανώτατη διοίκηση παρεμποδίστηκε επίσης από την έλλειψη στρατιωτικά προσβάσιμων στόχων. «…Ο Τραμπ είχε μεθύσει από την επιτυχία του στη Βενεζουέλα…», τονίζει το ίδιο πρόσωπο. Ωστόσο, η επιχείρηση απαγωγής του Προέδρου Maduro δεν ήταν παρεμφερής επιχείρηση.

«…Η ισραηλινο-αμερικανική στρατιωτική εκστρατεία βασίστηκε στην πλήρη αεροπορική υπεροχή στο Ιράν και σε μια απαράμιλλη ικανότητα κρούσης. Κινητοποίησε τον πιο προηγμένο εξοπλισμό, όπως stealth μαχητικά F-35, stealth βομβαρδιστικά Β-2, αναχαιτιστικά μεγάλου υψομέτρου THAAD και πυραύλους εδάφους PrSM. Αφού εξουδετέρωσε τις εχθρικές αεράμυνες, η αεροπορία κατέστρεψε το ιρανικό ναυτικό, εξουδετέρωσε τα οχήματα εκτόξευσης, στόχευσε θέσεις διοίκησης και μάλιστα αποκεφάλισε το καθεστώς. Η αμερικανική στόχευση τροφοδοτήθηκε από έναν πλούτο πληροφοριών που αναλύθηκαν από αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης. Περίπου 13.000 στόχοι εντοπίστηκαν και χτυπήθηκαν. Οι υλικές απώλειες ήταν τεράστιες. Οικονομικά, το Ιράν είναι γονατισμένο…», γράφει ο Νικολά Μπορότι στη Firago.

Αλλά το καθεστώς είχε προετοιμαστεί για τη σύγκρουση θάβοντας αποθήκες πυρομαχικών, αποκεντρώνοντας την επιχειρησιακή του διοίκηση για να το κάνει ανθεκτικό, και διαφοροποιώντας τον οπλισμό του με μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed για να κάνει το κόστος του πολέμου ασύμμετρο. Χάρη στους κινητούς  εκτοξευτές και ένα μεγάλο οπλοστάσιο όπλων χαμηλού κόστους, ο ιρανικός στρατός κατάφερε να «αντιστοιχήσει» στην αμερικανική ισχύ, παρατήρησε ένας Γάλλος αξιωματικός. Επέδειξε ικανότητα στόχευσης, αναμφίβολα ενισχυμένη από εξωτερική υποστήριξη, ικανή να πλήξει στόχους υψηλής αξίας. Το Ιράν στόχευσε κρίσιμες υποδομές στις χώρες του Κόλπου. Κατάφερε να αναχαιτίσει αμερικανικά συστήματα ραντάρ. Οι συνέπειες του πολέμου ήταν περιορισμένες για τον αμερικανικό στρατό. Αλλά γίνονταν αφόρητες για τους εταίρους του.

Αν και δεν απειλούνταν πραγματικά, παρά κάποιες υλικές απώλειες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έπρεπε να λάβουν υπόψη την απειλή που αποτελούσαν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη για τα κράτη της περιοχής, τα οποία δεν ήταν κατάλληλα προετοιμασμένα να αντέξουν μια κλιμακούμενη σύγκρουση. Η διαταραχή της κυκλοφορίας στο Στενό του Ορμούζ ήταν επίσης μη βιώσιμη για την παγκόσμια οικονομία μακροπρόθεσμα. «….Ο αποκλεισμός του στενού ήταν, ωστόσο, προβλέψιμος….», σχολίασε ένας Γάλλος αξιωματικός.

Η στρατιωτική ικανότητα δεν περιορίζεται στην ισχύ πυρός. Σε διάστημα τριών μηνών, και για να πραγματοποιήσει μαζικές επιθέσεις, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε τα αποθέματά του, καταναλώνοντας, για παράδειγμα, το ένα τρίτο των αποθεμάτων Tomahawk και τους μισούς από τους πυραύλους Patriot, ενώ οι τρέχοντες ρυθμοί βιομηχανικής παραγωγής δεν θα επιτρέψουν την αναπλήρωση για αρκετούς μήνες, αν όχι χρόνια. Πέρα από το κόστος αυτών των πυρομαχικών (2,5 εκατομμύρια δολάρια το καθένα για τους Tomahawk, 4 εκατομμύρια δολάρια για τους Patriot), ο αμερικανικός στρατός φέρεται να έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την κατάσταση των αποθεμάτων του.

Η προοπτική μιας πιθανής αντιπαράθεσης σε ένα άλλο, πολύ υψηλότερης προτεραιότητας θέατρο - εναντίον της Κίνας - ανάγκασε τον στρατό να τερματίσει μια επιχείρηση χωρίς να έχει τέλος. Αντίθετα, το Ιράν επέδειξε ανθεκτικότητα απέναντι σε μια υπαρξιακή απειλή. Διατήρησε αμφιβολίες για το δικό του οπλοστάσιο. Έδωσε την εντύπωση ότι ήταν ικανό να διατηρήσει την επιχείρηση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Ντόναλντ Τραμπ δεν είχαν τέτοιο χρόνο. Ας μελετήσουν καλά την περίπτωση, οι επαΐοντες στην Ευρώπη.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Αυτή η διάσταση του κλάδου προβλήθηκε στις 2 Ιουλίου στην εκδήλωση για τα βραβεία «Ecotrophelia», τα οποία ο ΣΕΒΤ απονέμει 16 χρόνια σε φοιτητές και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα που μετά από έρευνες και επιστημονικές αναζητήσεις προτείνουν νέα διατροφικά προϊόντα.

Προκαλεί έτσι ιδιαίτερη ικανοποίηση η αναφορά της γενικής διευθύντριας του ΣΕΒΤ κυρίας Βάσως Παπαδημητρίου στην τελετή βράβευσης των φοιτητών στον 16ο Διαγωνισμό «Ecotrophelia 2026», ότι ο κλάδος μεταποίησης ειδών διατροφής είναι από τους πρώτους στην Ευρώπη σε επενδύσεις έρευνας και ανάπτυξης, αν λάβουμε υπόψη μας το τζίρο του και το ποσοστό του τελευταίου που αφιερώνεται στην επιστημονική έρευνα και στην τεχνολογική προσαρμογή.

Έτσι, η βιομηχανία τροφίμων της χώρας, που πραγματοποιεί 20 δις ευρώ τζίρο και απασχολεί 375.000 άτομα, σύμφωνα με στοιχεία του αντιπροέδρου του Δ.Σ. του ΣΕΒΓ κ. Γρηγόρη Αντωνιάδη, δαπανά το 11% της συνολικής ελληνικής δαπάνης για έρευνα και Ανάπτυξη, η οποία το 2025 εκτιμάται ότι ξεπέρασε τα 4 δις. ευρώ. Συνεπώς, η Ελληνική Βιομηχανία Τροφίμων, δαπανά σε έρευνα και καινοτομία περί τα 400 εκατομμύρια ευρώ, ποσοστό που την κατατάσσει 4η στην Eυρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.).

Επίσης, στην εκδήλωση της Ecotrophelia 2026, ο κ. Γρηγόρης Αντωνιάδης και η κυρία Βάσω Παπαδημητρίου τόνισαν ότι ο κλάδος απασχολεί το 37% των εργαζόμενων στη μεταποίηση από τους οποίους το 38% είναι πτυχιούχοι ΑΕΙ ή μεταπτυχιακοί. Το ποσοστό αυτό είναι 10 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερο από το αντίστοιχο συνολικό της ελληνικής οικονομίας και επίσης από τα πρώτα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα όμως, τα παραπάνω ποσοτικά στοιχεία είναι αποδεικτικά των ποιοτικών μετασχηματισμών που πραγματοποιούνται στην εγχώρια βιομηχανία ειδών διατροφής και ποτών.

Χωρίς αμφιβολία δε, οι πρόοδοι στον κλάδο αυτών, αποτελούν και πολύτιμη άυλη αξία για την οικονομία της χώρας και τη διεθνή φήμη της.

Είναι γνωστό ότι με την άνοδο της τουριστικής κίνησης στη χώρα μας όλο και περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν την ελληνική διατροφή η οποία αποτελεί μέρος της διεθνής αναγνωρισμένης μεσογειακής διατροφής. Και η τελευταία συνδέεται άμεσα τόσο με την ποιότητα της ανθρώπινης υγείας όσο και με την μακροβιότητα, η οποία αποτελεί πλέον θέμα διεθνούς προβληματισμού.

Συνεπώς, η προώθηση της γνώσης και της καινοτομίας στον ελληνικό αγροδιατροφικό τομέα, είναι στοιχεία διεθνούς αναβάθμισής του και διάδοσής του.

Υπό αυτή την έννοια, μόνον θλίψη προκαλούν ενέργειες  και φαινόμενα που πλήττουν τον κλάδο και υπονομεύουν τη μελλοντική του εξέλιξη.

«Η γνώση και η συνακόλουθη με αυτήν καινοτομία, αποτελούν για την παραγωγική οικονομία του 21ου αιώνα κορυφαίους συντελεστές παραγωγής». Αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος που οι οικονομολόγοι χρησιμοποιούν την έκφραση «οικονομία της γνώσης». Αυτά και άλλα πολλά γράφει ο Αμερικανός οικονομολόγος Τζώρτζ Γκίλντερ στο βιβλίο του για την ιστορία της επιχείρησης και την ανάδυση του επιχειρηματικού πνεύματος.

Και από την άποψη αυτή δεν μπορώ να ξεχάσω τη δήλωση που μου είχε κάνει σε μια συνέντευξη του ο διάσημος συγγραφέας του «Τρίτου Κύματος» Άλβιν Τοφλερ (1928-2016), που υπήρξε επίσης από τους κορυφαίους μελλοντολόγους της εποχής του.

Με την ευκαιρία της έκδοσης και παρουσίασης του βιβλίου του «Ο Επαναστατικός Πλούτος» στις Βρυξέλλες το 2006, ο Άλβιν Τόφλερ, είχε δηλώσει ότι «ο τομέας της διατροφής, είναι ο πρώτος που ανέδειξε στον άνθρωπο τη σημασία της γνώσης και άρα αποτελεί κορυφαίο συντελεστή προόδου και στήριξης της ανθρώπινης ύπαρξης υπό την ευρεία έννοια του όρου».

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Ακολουθεί το άρθρο της κυρίας Ιουλίας Τσέτη, στο οποίο υπογραμμίζεται ότι «...η βιομηχανία δεν είναι μόνο εργοστάσιο και επενδύσεις. Είναι και κουλτούρα. Είναι τρόπος σκέψης....». Ίσως δε γι’ αυτό το λόγο η βιομηχανία να μην είναι ιδιαίτερα συμπαθής στην Ελλάδα...

«... Πολλά χρόνια, η Ελλάδα αντιμετώπισε τη βιομηχανία περίπου ως ένα αναγκαίο, αλλά όχι  ιδιαίτερα «ελκυστικό» κομμάτι οικονομίας της.

Η δημόσια συζήτηση περιστρεφόταν σχεδόν αποκλειστικά γύρω από τον τουρισμό, τις υπηρεσίες και την κατανάλωση, τώρα που η παραγωγή, η μεταποίηση,, η έρευνα και η τεχνολογική καινοτομία και κατάρτιση παρέμεναν στο περιθώριο ενός αναπτυξιακού παραγωγικού μοντέλου που αποδείχθηκε από ευάλωτο  έως ανύπαρκτο στις εκάστοτε κρίσεις.

Σήμερα όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία επαναπροσδιορισμού. Η Ευρώπη αναζητά στρατηγική αυτονομία.. Οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού επανασχεδιάζονται. Η τεχνολογία αλλάζει ριζικά την παραγωγή. Και η Ελλάδα έχει πλέον την ευκαιρία να ξαναχτίσει… έναν σύγχρονο βιομηχανικό ιστό, περισσότερο αυτάρκη, περισσότερο εξωστρεφή, περισσότερο καινοτόμο και πολύ πιο ανθεκτικό..

Το πραγματικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο πώς θα λειτουργήσουμε νέες παραγωγικές μονάδες. Είναι πώς θα οικοδομήσουμε ξανά μια αναγκαία βιομηχανική συνείδηση.

Γιατί η βιομηχανία δεν είναι μόνο εργοστάσια και επενδύσεις. Είναι κουλτούρα. Είναι τρόπος σκέψης. Είναι πίστη και δέσμευση στη γνώση, στην εξειδίκευση, στη συνέπεια, στην παραγωγικότητα και στην αξία του να πα-ράγει κάτι ανταγωνιστικό που μπορεί να σταθεί και να διακρι¬θεί στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Για δεκαετίες, η ελληνική κοινωνία μεγάλωσε με την αντίληψη ότι η επαγγελματική επιτυχία βρίσκεται κυρίως στο Δημόσιο, στις υπηρεσίες ή στη μικρή ατομική επιχειρηματικότητα. Η τεχνική εκπαίδευση υποτιμήθηκε. Η βιομηχανική εργασία ταυτίστηκε λανθασμένα με κάτι «παλιό» ή μια απασχόληση περιορισμένων προοπτικών και προσωπικής ανέλιξης. Και τελικά η χώρα έχασε όχι μόνο παραγωγικές δυνατότητες αλλά και ανθρώπινο άυλο κεφάλαιο υψηλής αξίας.

Αν θέλουμε πραγματικά η Ελλάδα να γίνει ξανά μια παραγωγική χώρα, αυτό πρέπει να αλλάξει από τη βάση του. Από τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα προγράμματα κατάρτισης, αλλά και από το ίδιο το αφήγημα που διαμορφώνουμε ως κοινωνία για τη γνώση, την εργασία και την ανάπτυξη.

Η νέα ελληνική βιομηχανία δεν μπορεί να είναι βιομηχανία χαμηλού κόστους. Δεν μπορούμε - ούτε χρειάζεται - να ανταγωνιστούμε οικονομίες που βασίζονται σε φθηνή εργασία. Η μόνη βιώσιμη επιλογή είναι η βιομηχανία υψηλής προστιθέμενης αξίας: φαρμακοβιομηχανία, βιοτεχνολογία, πράσινη ενέργεια, τρόφιμα υψηλής ποιότητας, προηγμένα υλικά, αμυντική τεχνολογία, data και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Εκεί όπου η γνώση γίνεται προϊόν. Εκεί όπου η έρευνα συνδέεται με την παραγωγή. Εκεί όπου ο εργαζόμενος και τα νέα ταλέντα δεν είναι αναλώσιμοι, αλλά κρίσιμοι συντελεστές ανταγωνιστικότητας και ουσιαστικής ανάπτυξης.

Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζεται και μια πιο ειλικρινής συζήτηση για το πώς  λειτουργεί συνολικά η θεσμική εκπροσώπηση της επιχειρηματικότητας στη χώρα.

Η ελληνική βιομηχανία δεν έχει ανάγκη μόνο από δημόσιες πολιτικές. Έχει ανάγκη και από σύγχρονους θεσμούς εκπροσώπησης που να αφουγκράζονται πραγματικά το σύνολο της παραγωγικής οικονομίας και όχι μόνο συγκεκριμένα επιχειρηματικά οικοσυστήματα ή ισορροπίες.

Τα τελευταία χρόνια ακούσαμε εξαγγελίες από τον ΣΕΒ για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, για στήριξη της μεταποίησης, για ενίσχυση της εξωστρέφειας, για σύνδεση έρευνας και βιομηχανίας. Ωστόσο, σε κρίσιμες στιγμές οι ελληνικές βιομηχανίες – και ειδικά οι επιχειρήσεις που επενδύουν πραγματικά στην παραγωγή, στην καινοτομία και στις θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης – δεν ένιωσαν ότι εκπροσωπούνται με την ίδια ένταση ή με την ίδια προτεραιοποίηση.

Υπήρξαν δεσμεύσεις που έμειναν περισσότερο σε επίπεδο συνεδρίων και δημοσίων τοποθετήσεων, παρά σε επίπεδο ουσιαστικής χάραξης συγκεκριμένων δράσεων. Υπήρξαν στιγμές όπου η φωνή της παραγωγής έμοιαζε να χάνεται μέσα σε έναν πιο γενικό, επικοινωνιακό λόγο περί επιχειρηματικότητας.

Και ίσως αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητήματα της επόμενης ημέρας: αν θέλουμε πραγματικά να μιλάμε για παραγωγική ανασυγκρότηση, τότε η βιομηχανία πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο της εθνικής στρατηγικής - όχι ως αναφορά και ακόμη ένα χαλαρό αφήγημα, αλλά ως μια πραγματική προτεραιότητα και πολιτική επιχειρηματικής αιχμής.

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό. Διαθέτει επιχειρήσεις που επενδύουν διεθνώς. Διαθέτει νέoυς ανθρώπους με υψηλή κατάρτιση και διεθνείς εμπειρίες. Αυτό που λείπει πολλές φορές είναι η αίσθηση ενός εθνικού σχεδίου και η θεσμική συνέχεια και συνέπεια.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για brain gain χωρίς ισχυρή παραγωγική βάση. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανθεκτική οικονομία χωρίς μεταποίηση. Δεν μπορούμε να μιλάμε για γεωπολιτική ισχύ χωρίς οικονομική αυτάρκεια σε κρίσιμους τομείς.

To «Greece is Back» δεν αρκεί να είναι απλώς ένα επικοινωνιακό σύνθημα ή ένας θετικός τίτλος για το διεθνείς αγορές. Πρέπει να γίνει μια πραγματική αλλαγή νοοτροπίας.

Να πιστέψουμε ξανά στην αξία του να παράγουμε.

Να ενισχύσουμε ουσιαστικά την αγροτική παραγωγή και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Nα ξαναδώσουμε κύρος στη γνώση στη διά βίου εκπαίδευση, στην τεχνική εξειδίκευση και στη βιομηχανική δημιουργία. Να οικοδομήσουμε μια νέα συμμαχία ανάμεσα στην επιχειρηματικότητα, την κοινωνία, την εκπαίδευση και την πολιτεία.

Γιατί τελικά οι χώρες που αντέχουν στον χρόνο δεν είναι εκείνες που απλώς καταναλώνουν ή διαχειρίζονται και πουλούν υπηρεσίες. Είναι εκείνες που παράγουν, στηρίζοντας μαζί με την οικονομία και τον κοινωνικό ιστό...».

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Εσχάτως δε, στην εργαλειοθήκη αυτή προστέθηκε και η Τεχνητή Νοημοσύνη, Αίφνης πριν λίγους μήνες, με αφορμή τραγικά  γεγονότα στο Σουδάν, όπου δυο μαφιόζοι στρατηγοί μάχονται για την εξουσία και το χρήμα που αυτή «παράγει», κάποιος «βαθυστόχαστος» δήθεν ειδικός, μας πληροφόρησε ότι στη χώρα αυτή κάθε ώρα πεθαίνουν 2.000 παιδιά από πείνα.

Κατά συνέπεια στο Σουδάν των 50 εκατομμυρίων κατοίκων, κάθε μέρα πεθαίνουν 24 Χ 2.000 = 48.000 παιδιά, ήτοι κάπου 18 εκατομμύρια το χρόνο!!! Αυτό σημαίνει ότι η χώρα αυτή τα τρία προσεχή χρόνια δεν θα κατοικείται!!!

Φαινόμενα σαν αυτό που περιγράψαμε πιο πάνω, που όλο και πληθαίνουν τον τελευταίο καιρό, ο κοινωνιολόγος Σάϊμον Αντρέσκι, γνωστός από το βιβλίο του «Κοινωνικές Επιστήμες, η μαγεία της σύγχρονης εποχής», αποκαλεί «μαθηματική τρομοκρατία» και εξηγεί ότι σκοπός της είναι η πρόκληση μιας δυσπεψίας αριθμών στους ανθρώπους, ώστε να μην καταλαβαίνουν τί τους γίνεται. Συστήνει λοιπόν στους αναγνώστες του να μάθουν να μετρούν πολύ προσεκτικά, πριν επιδοθούν στην αλόγιστη κατανάλωση αριθμών. Κατά τον Σ. Αντρέσκι, η τελευταία έχει ως μοναδικό στόχο της την καλλιέργεια της ακρισίας – κατάσταση, η οποία είναι υποβοηθητική της ασκήσεως πολιτικής και επικοινωνιακής εξουσίας. Κάθε άλλο παρά δημοκρατικής, βεβαίως.

Χαρακτηριστικά είναι, από την άποψη αυτή, όσα λέγονται και γράφονται τον τελευταίο καιρό με αφετηρία την κρίση στη Μέση Ανατολή, σε ιστοτόπους, κοινωνικά δίκτυα, τηλεοράσεις, ραδιόφωνα, εφημερίδες και ορισμένα περιοδικά. Πληροφορηθήκαμε, έτσι, λόγω προβλημάτων στην ομαλή διακίνηση λιπασμάτων, υπάρχει διατροφική κρίση και ως εκ τούτου, δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο κινδυνεύουν να πεθάνουν από την πείνα…

Με άλλα λόγια, δηλαδή, το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού απειλείται να πεθάνει από πείνα, την στιγμή που 1.400 εκατομμύρια Κινέζοι και Ινδοί ξεπερνούν τις 2.600 θερμίδες ημερησίως, έναντι μόνον 150 εκατομμυρίων πριν 40 χρόνια.

Η πραγματικότητα είναι ότι σε χώρες, όπως η Αιθιοπία, η Υεμένη, το Πακιστάν, η Βόρειος Κορέα, η Ινδονησία και το Σουδάν έχει ξεσπάσει διατροφική κρίση η οποία πλήττει κατά μέσον όρο το 26% των πληθυσμών τους, που υποφέρει από υποσιτισμό.

Η κρίση αυτή οφείλεται κυρίως στα βάρβαρα πολιτικά καθεστώτα των χωρών αυτών, στην καταστροφή της γεωργίας τους από τις τοπικές πολιτικές μαφίες και στην λεηλασία της ξένης διατροφικής και υλικής βοήθειας την οποία στέλνουν οι αναπτυγμένες χώρες… Ασφαλώς δε το θέμα των λιπασμάτων αποτελεί κερασάκι στην τούρτα

Κατά το Διεθνές Ινστιτούτο Πολιτικής Διατροφικής Έρευνας, ναι μεν η κρίση στο στενό του Ορμούζ δημιουργεί προβλήματα, πλην όμως  η χρόνια διατροφική κρίση  στις προαναφερόμενες χώρες, είναι αναστρέψιμη αν ενισχυθούν και εκσυγχρονιστούν οι παγκόσμιες γεωργικές δομές, με παράλληλη ανάπτυξη της γενετικής και της βιοτεχνολογίας στον αγρό-κτηνοτροφικό τομέα. Επίσης, από την Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ υπογραμμίζεται ότι, μέσα σε 12 μήνες, θα δοθούν 970 δισεκατομμύρια δολάρια στις πληγείσες από την διατροφική κρίση χώρες, με σκοπό να βελτιωθούν οι γεωργικές τους δομές και να γίνουν απαραίτητα έργα υποδομής - τα οποία δεν έγιναν ποτέ, παρά την τεχνική βοήθεια που δέχθηκαν οι χώρες αυτές.

Ωστόσο, στην χώρα μας, πέρα από την διατροφική κρίση, είναι απίστευτη και η υστερία για το θέμα της ακρίβειας, χωρίς κανείς να τολμά να πει την αλήθεια. Δηλαδή, να υπογραμμίσει ότι η κρίση που πλήττει αρκετά  νοικοκυριά, οφείλεται, πριν απ' όλα, στον τρόπο ζωής τους. Όταν μία τριμελής οικογένεια δαπανά 21% για μηνιαίες αγορές τροφίμων, 50% για στέγη και 37% για κινητή τηλεφωνία, καύσιμα και συντήρηση του αυτοκινήτου, τότε τα πραγματικά αίτια της κρίσεως θα πρέπει να αναζητηθούν αλλού και όχι στην τιμή της τομάτας ή του τυριού.

Δυστυχώς, όμως, όπως έγραφε και ο Άλστον Τσέϊς, στο βιβλίο του «Όταν οι αριθμοί τρομοκρατούν», «στο μέτρο που η αναζήτηση της αλήθειας συγχέεται με την υιοθέτηση πολιτικών θέσεων, η επιδίωξη της γνώσεως υποβαθμίζεται σε κυνήγι για εξουσία».

Ένα κυνήγι το οποίο κατά τον κοινωνιολόγο Τόμας Έρικσον,, συγγραφέα του βιβλίου «Ανάμεσα σε Ψεύτες» {Έκδοση Διόπτρα},είναι υποβοηθητικό της δημιουργίας «κοινωνιών ψεύδους», με το τελευταίο να γίνεται δεινό εργαλείο εξουσίας. Και εξ ’αυτού μύρια έπονται…

Βέβαια το ποιοι είναι αυτοί οι στόχοι, για την ώρα παραμένει αρκετά θολό, αλλά υπάρχει μια ξεκάθαρη πραγματικότητα. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είναι ηλίου φαεινότερο ότι είτε θέλει να ξεφορτωθεί την Ευρώπη, πράγμα ιστορικά μάλλον ακατόρθωτο, είτε χρησιμοποιεί την ισχυρή απέχθεια του προς αυτήν για να «καλοπιάσει» Ρώσους, Κινέζους και άλλους αυταρχικούς ηγέτες.

Του Αθανάσιου Χ. Παπανδρόπουλου

Από την άλλη πλευρά θεωρεί τη γηραιά ήπειρο «βάρος» για την αμερικανική οικονομία, δημοκρατικό και κοινωνικό «αγκάθι» και ισχυρό ανταγωνιστή σε ανερχόμενες διεθνείς αγορές, γι’ αυτό κάνει ό,τι μπορεί για να την αποδυναμώσει.

Και στο επίπεδο αυτό σήμερα έχει μια μοναδική ευκαιρία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη του προσφέρεται ως μάννα εξ ουρανού. Την ώρα, λοιπόν, που ακροδεξιοί και ακροαριστεροί γελωτοποιοί  προσπαθούν να διαλύσουν το εβδομηντάχρονο ευάλωτο ευρωπαϊκό οικοδόμημα από μέσα, ο Τραμπ το βαράει εκεί που πρέπει., δηλαδή στις νέες πηγές πλούτου, που είναι οι σύγχρονες τεχνολογίες. Η υπερσύγχρονη τεχνολογία, είναι το πεδίο στο οποίο η λαχανιασμένη  Ευρώπη  βρίσκεται σε μειονεκτική θέση έναντι ΗΠΑ και Κίνας.

Εσχάτως έτσι προέκυψε η  υπόθεση Anthropic. Αυτή είναι το τελευταίο παιχνίδι εξουσίας του Ντόναλντ Τραμπ για να αναγκάσει τον αμερικανικό γίγαντα της Τεχνητής Νοημοσύνης να κρατήσει τα πιο προηγμένα μοντέλα του με δισεκατομμύρια δεδομένων μόνο για τους Αμερικανούς, στο όνομα της εθνικής ασφάλειας. Μια εντολή που, παρεμπιπτόντως, αποκάλυψε την ακραία αδυναμία των Ευρωπαίων, οι οποίοι εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από τις αμερικανικές τεχνολογίες. Το γεγονός προκάλεσε πολλά σχόλια στην ευρωπαϊκή τάξη.

Αξίζει να σημειωθεί όμως  ότι μόλις ένα μήνα νωρίτερα, μόνο μια χούφτα ευρωβουλευτών είχαν εμφανιστεί στην Ευρωβουλή για να ακούσουν τον Άρθουρ Μενς να καταθέτει ενώπιον μιας ευρω-κοινοβουλευτικής επιτροπής. Εκείνη την ημέρα, ο συνιδρυτής της Mistral ΑΙ, στην οποία εναποτίθενται πολλές ελπίδες, συνόψισε την ισορροπία δυνάμεων: «Αν η Ευρώπη δεν μπει δυναμικά και έξυπνα σε μια κορυφαία αγορά μελλοντικής παραγωγής πλούτου, αλλά και νέας γνώσης παραιτείται από κάθε παρουσία και κάθε φωνή στη συνάθροιση των εθνών».

Αν αυτή η φράση δεν αποτελεί συναγερμό και μάλιστα εκκωφαντικό, τότε κάποιοι εκπρόσωποι της ευρωπαϊκής ελίτ είναι καλοί για το… μπάζα. Όπως πολύ σωστά αναρωτιέται στο γαλλικό «Εξπρές» ο διευθυντής του Eric Chol, «η Ευρώπη έχει ακόμη τη δυνατότητα να ανταγωνιστεί Αμερικανούς και Κινέζους;» Η απάντηση κάθε άλλο παρά θετική είναι. Η σημερινή Ευρώπη όπου εσχάτως έχουμε «φλομώσει» με τη λέξη «εθνική κυριαρχία», παραπαίει στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο. Για τριάντα χρόνια, συσσωρεύει στρατηγικά λάθη και καθυστερήσεις.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ενώ ο τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Αλ Γκορ, προωθούσε την «υπερλεωφόρο της πληροφορίας», οι Βρυξέλλες ναι μεν  υιοθέτησαν αυτό το νέο πιστεύω, αλλά,  αυτή η φιλοδοξία οδήγησε κυρίως σε κανονισμούς, με λίγα συγκεκριμένα επιτεύγματα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες,  αντιθέτως ένας επιδέξιος συνδυασμός δημόσιων συμβάσεων και ιδιωτικού κεφαλαίου ενθάρρυνε την άνοδο των GAFA (Google, Apple, Facebook, Amazon). Ξέρουμε τι συνέβη στη συνέχεια. «Αυτό που επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να υπαγορεύουν τους κανόνες είναι ότι έχουν δύναμη: η Ευρώπη πρέπει να ανακτήσει την μόχλευση, και αυτό ξεκινά με την ανταγωνιστικότητα», υποστηρίζει ο Έρβαν Λε Νόαν, συγγραφέας μιας μελέτης για το Fondapol (Πόλεμος μέσω Προτύπων).

Μετά το φιάσκο με τις πλατφόρμες Anthtropic ήρθε η ώρα για γρήγορη αφύπνιση. Με την προϋπόθεση, φυσικά, ότι θα αντληθούν τα σωστά μαθήματα. «Αυτό που χάσαμε», εξηγεί ο Τζέρεμι Γκεζ, καθηγητής στην Γαλλική Ανώτατη Εμπορική Σχολή, «είναι ο κίνδυνος της πλατφόρμας, κάπως ισοδύναμος με τον κίνδυνο χώρας ή τον κίνδυνο σύγκρουσης, τον οποίο δεν προβλέπαμε να έρχεται».

Και η απειλή αυτή πρέπει να προσθέσουμε, δεν αντιμετωπίζεται με διατάγματα και λοιπές γραφειοκρατικές φιοριτούρες. Απαιτεί μια πραγματική πνευματική και γνωστική επανάσταση, με όραμα και ελεύθερη σκέψη.