Το 2025 καταγράφεται η μεγαλύτερη μαζική αύξηση νέων αιτήσεων συνταξιοδότησης που έχει γνωρίσει ποτέ η χώρα. Ενώ το 2024 είχαν υποβληθεί 197.228 αιτήσεις, μέσα σε έναν χρόνο ο αριθμός αυτός εκτινάχθηκε στις 225.803, αγγίζοντας ιστορικό υψηλό και επιβεβαιώνοντας ότι η «έξοδος προς τη σύνταξη» έχει μετατραπεί σε συλλογική στρατηγική.

Κεντρικός καταλύτης αυτής της τάσης είναι ο φόβος αλλαγών στα όρια ηλικίας από την 1η Ιανουαρίου 2027. Πολλοί ασφαλισμένοι επιλέγουν να κινηθούν προληπτικά, κατοχυρώνοντας δικαιώματα με το ισχύον καθεστώς, προκειμένου να μην βρεθούν αντιμέτωποι με αυστηρότερες προϋποθέσεις στο μέλλον. Η αβεβαιότητα λειτουργεί ως επιταχυντής αποφάσεων που, υπό άλλες συνθήκες, θα είχαν αναβληθεί.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι περίπου 7 στις 10 αιτήσεις προέρχονται από γυναίκες. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τόσο την αυξημένη ανασφάλεια όσο και την ανάγκη για έγκαιρη αποχώρηση από την εργασία, σε ένα περιβάλλον όπου οι ισορροπίες ανάμεσα σε επαγγελματική ζωή, οικογενειακές υποχρεώσεις και μελλοντικά εισοδήματα παραμένουν εύθραυστες.

Την ίδια στιγμή, αλλάζει και η εικόνα της ίδιας της συνταξιοδότησης. Η απασχόληση συνταξιούχων έχει λάβει μαζικές διαστάσεις: από περίπου 25.000 άτομα πέρυσι, ο αριθμός τους εκτινάχθηκε στις 300.000. Το μήνυμα είναι σαφές. Η σύνταξη παύει να σημαίνει οριστική αποχώρηση από την αγορά εργασίας και μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε συμπληρωματικό εισόδημα, απαραίτητο για τη διατήρηση αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου.

Στο φόντο αυτών των εξελίξεων, επανέρχεται με ένταση το ζήτημα των χαμηλών συντάξεων, ιδιαίτερα στον αγροτικό πληθυσμό. Ο εργατολόγος Αλέξης Μητρόπουλος έχει επισημάνει ότι οι αγροτικές συντάξεις στην Ελλάδα είναι οι χαμηλότερες σε ολόκληρη την Ευρωζώνη, γεγονός που συνιστά σοβαρό κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα.

Τα διαθέσιμα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: η μέση σύνταξη γήρατος διαμορφώνεται στα 513 ευρώ, η μέση σύνταξη χηρείας στα 417 ευρώ, ενώ για τα ορφανά τέκνα περιορίζεται μόλις στα 185 ευρώ. Τα ποσά αυτά φωτίζουν τις ανισότητες και τις πιέσεις που δέχεται το σύστημα, τη στιγμή που οι αιτήσεις αυξάνονται με ρυθμούς που θυμίζουν κρίση εμπιστοσύνης για το μέλλον.

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι

• Μειωμένη σύνταξη για μητέρες με ανήλικο και 5.500 ημέρες ασφάλισης στο ΙΚΑ ως το 2012, με όρια ηλικίας από 58,5 ετών. Η ανηλικότητα του τέκνου αναγνωρίζεται μέχρι το 18ο έτος και την ημερομηνίας γέννησης. Η θεμελίωση της σύνταξης προκύπτει την 3ετία 2010-12 με ηλικία της μητέρας 50, 52 και 55 ετών αντίστοιχα, συν τα έτη που προστίθενται από 19/8/2015 και μετά (γ’ μνημόνιο).
• Όσοι μισθωτοί ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά πριν το 1993 και έχουν 100 ένσημα κάθε έτος κατά την τελευταία 5ετία (58ο-62ο έτος) λαμβάνουν μειωμένα σύνταξη στο 62ο έτος (πλήρης το 67ο έτος).
• Ειδικά για το 2021, λόγω πανδημίας, μπορούν να υπολογιστούν τα (200) ένσημα του 2020.
• Μειωμένη σύνταξη από το Δημόσιο με όρια ηλικίας 55, 56, και 58 ετών μέχρι το 2022 και στο 62ο έτος από 1/1/2023.
• Ελάχιστη προϋπόθεση η 25ετής ασφάλιση.
• Οι ασφαλισμένοι από 1/1/1993 και μετά, καθώς και οι ασφαλισμένοι στα Ειδικά Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών χρειάζονται 750 ένσημα κατά την τελευταία, προ της συνταξιοδότησης, 5ετία, ανεξαρτήτως χρονολογίας.
• Όσοι έχουν 10.500 ένσημα εκ των οποίων 7.500 Βαρέα (ΒΑΕ) μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με μειωμένη στο 60ό έτος, αντί του 62ου έτους (-12% στην εθνική σύνταξη ήτοι μείον 56 ευρώ κάθε μήνα).

Προσοχή στις μειώσεις

Υπενθυμίζεται πως από 1/1/2024 μειώθηκαν σε μεγαλύτερο ποσό οι αποδοχές σε περίπτωση πρόωρης εξόδου.

Συγκεκριμένα, η μείωση ανέρχεται σε 6% για κάθε χρόνο πρόωρης συνταξιοδότησης και έως 30% επί της εθνικής σύνταξης. Ειδικότερα, προβλέπεται μείωση κατά 25,6 ευρώ για κάθε χρόνο πρόωρης εξόδου για όσους έχουν τουλάχιστον 20ετή ασφάλιση και κατά 23 ευρώ για όσους έχουν 15ετή ασφάλιση.

Πρόωρη σύνταξη για μητέρα με ανήλικο παιδί

Παραμένει η δυνατότητα για πρόωρη συνταξιοδότηση σε μητέρες με ανήλικο τέκνο, εφόσον πληρούνται οι εξής προϋποθέσεις:

• Οι μητέρες ανηλίκων να έχουν συμπληρώσει 25 έτη ασφάλισης σε πραγματικό χρόνο μέχρι το 2010 ή το 2011.
• Έως το 2012 να έχουν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης.
  Ισχύει και ο πλασματικός χρόνος ασφάλισης.
• Να είχαν ανήλικο παιδί μέχρι το 2012
• Να έχουν ασφαλιστεί για πρώτη φορά πριν από το 1993.
• Να κατοχυρώνουν νέο όριο ηλικίας για συνταξιοδότηση εντός της μεταβατικής περιόδου 2015-2021.

Σημειώνεται ότι στις μητέρες του ιδιωτικού τομέα και των ΔΕΚΟ που ασφαλίστηκαν πριν από το 1992, ο χρόνος ανατροφής παιδιών δεν τους επιτρέπεται να αναγνωριστεί ως πλασματικός για τη συνταξιοδότηση.

Ειδικότερα, η τροπολογία προβλέπει ρητά την κατάργηση ενός διαδικαστικού σταδίου το οποίο είχε ήδη καταστεί ανενεργό με το νόμο 4670/2020. Η συγκεκριμένη ρύθμιση εισάγεται για λόγους νομικής σαφήνειας, προκειμένου να αρθούν ερμηνευτικές αμφιβολίες και να αποφευχθεί η εκ νέου κλήση των ασφαλισμένων.

Σημειώνεται ότι η ρύθμιση αυτή είναι σύμφωνη με την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας το οποίο έχει κρίνει ότι ο διοικούμενος έχει εκφράσει τις απόψεις του με την υποβολή της αίτησης, συνεπώς δεν απαιτείται στάδιο προηγούμενης ακρόασης.

Η έξοδος με μειωμένη έχει μικρή ποινή στη σύνταξη κατά 115 ευρώ. Για παράδειγμα, υπάλληλος που έχει 35ετία και θα βγει στα 62, προτιμά να βγει στα 56 και ας πάρει 115 ευρώ λιγότερα.

Για ποιους

Το θέμα που ανέκυψε είναι πιθανό να οδηγήσει ακόμη και σε υποχρεωτική ανάκληση παραιτήσεων και ακύρωση συνταξιοδότησης δημοσίων υπαλλήλων, με πρώτους τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι βάσει νόμου δήλωσαν τις παραιτήσεις τους στο διάστημα από 1η ως 11 Φεβρουαρίου 2022 και θα αποχωρήσουν αυτοδικαίως για σύνταξη στις 31/8/2022. Πολλοί εκπαιδευτικοί, και κυρίως γυναίκες, υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους με το σκεπτικό ότι τα όρια ηλικίας των 56 ή 58 ετών ισχύουν και για όσους τα συμπληρώνουν το 2022, όπως συνέβαινε μέχρι και το 2021, αλλά τελικά κάτι τέτοιο θα πρέπει να το ξεκαθαρίσει το υπουργείο Εργασίας με οδηγίες για το τι ισχύει και τι δεν ισχύει προς τις αρμόδιες υπηρεσίες που ζήτησαν διευκρινίσεις.

Η δυνατότητα ανάκλησης των παραιτήσεων εκπνέει ένα μήνα μετά την υποβολή τους, που σημαίνει ότι σε περίπτωση που δεν ισχύσουν τα όρια των 56 ή 58 ετών για σύνταξη το 2022, οι εκπαιδευτικοί εν προκειμένω που είναι στην κόψη του ξυραφιού θα πρέπει να το γνωρίζουν άμεσα ώστε να ανακαλέσουν τις παραιτήσεις τους μέχρι 11 Μαρτίου 2022.

Εναλλακτικός… δρόμος

Η εναλλακτική επιλογή, για λόγους ασφάλειας δικαίου, σε περίπτωση που κλείσουν οι πόρτες εξόδου για όσους συμπληρώνουν τα 56 ή τα 58 είναι να τους δοθεί η δυνατότητα είτε να ανακαλέσουν με δήλωσή τους ως τις 31/8/2022 τη συνταξιοδότησή τους είτε να τους επιτραπεί να αποχωρήσουν με βάση τις διατάξεις που ήταν σε ισχύ μέχρι τη στιγμή που υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους. Στην προκειμένη περίπτωση δηλαδή, αν μπλοκάρει η έξοδος στα 56 και τα 58, αυτό να αφορά στις νέες από εδώ και πέρα αιτήσεις και όχι τις ήδη υποβληθείσες.

Το πρόβλημα είναι μεγάλο για τους εκπαιδευτικούς και καταγράφεται μέσα από την επικοινωνία τους με τον «Ε.Τ.», ενώ ούτε εργατολόγοι μπορούν να δώσουν ξεκάθαρη απάντηση, διότι το θέμα των πρόωρων συντάξεων στο Δημόσιο είναι σύνθετο και για να αλλάξει θα πρέπει να ανακληθεί η ερμηνευτική εγκύκλιος 920 της 7ης/1/2017, η οποία επί της ουσίας διατηρούσε τα όρια ηλικίας για μειωμένη σύνταξη όπως είχαν θεσπιστεί με το νόμο 3863/2010, δηλαδή στα 56 με 25ετία το 2011 και στα 58 με 25ετία το 2012 για άνδρες και γυναίκες.

Το πρόβλημα που πήγε να λύσει η εγκύκλιος ήταν ότι στο Δημόσιο δεν υπάρχει καθεστώς ορίων ηλικίας για μειωμένη σύνταξη όπως στο ΙΚΑ ή άλλα Ταμεία μισθωτών, παρά επιβάλλεται μόνο η ποινή μειωμένης σύνταξης που καταβάλλεται 5 χρόνια πριν το πλήρες όριο ηλικίας. Η έξοδος στα 56 και 58 έχει αντίστοιχα όρια για πλήρη σύνταξη τα 61 και τα 63, εφόσον οι υπάλληλοι είχαν 25ετία το 2011 και το 2012. Τα όρια αυτά άλλαξαν με το νόμο 4336/2015 και σταδιακά ανέβηκαν στα 67, αλλά επειδή δεν νομοθετήθηκε το 62ο έτος για πρόωρη έξοδο, έμειναν τα 56 και τα 58 χωρίς αλλαγή, με δεδομένο ότι ο νόμος 4336/2015 τερματίζει τα μεταβατικά όρια ηλικίας στο 2021. Δεν υπήρξε, όμως, κατεύθυνση για το τι θα ισχύσει από το 2022 και εν προκειμένω αν οι ηλικίες των 56 και 58 για μειωμένη σύνταξη με 25ετία το 2011 και 2012 θα ισχύσουν για το Δημόσιο, και αν δεν ισχύσουν, από ποια ηλικία θα αντικατασταθούν.

Εξαγορά χρόνου

Σημειώνεται ότι το υπουργείο Εργασίας, με πρόσφατη ανακοίνωσή του και προκειμένου να διευκολύνει ασφαλισμένους να θεμελιώσουν δικαίωμα με τα μεταβατικά όρια ηλικίας του 2021, έδωσε τη δυνατότητα εξαγορών πλασματικού χρόνου μέσα στο 2022 για να πιάσουν τις προϋποθέσεις που θα έληγαν το 2021.

Για τις μειωμένες συντάξεις του Δημοσίου, όμως, δεν υπήρξαν διευκρινίσεις και θεωρήθηκε ότι παραμένουν και αυτές στο καθεστώς θεμελίωσης που ίσχυε ως το 2021, δηλαδή όσοι έχουν 25ετία το 2011 και 2012 μπορούν να αποχωρήσουν στα 56 ή 58 έτη όχι μόνον αν τα συμπλήρωσαν ως το 2021, αλλά (αν δεν καλύπτονται από άλλες διατάξεις) ακόμη και αν τα συμπληρώνουν μέσα στο 2022. Ελλείψει διευκρινίσεων και για να αποφεύγονται οι ερμηνείες, οι υπηρεσίες του Δημοσίου ζητούν διευκρινίσεις οι οποίες κατά τα φαινόμενα μπορεί να αργήσουν λόγω της πολυπλοκότητας του θέματος και σε κάθε περίπτωση, όποτε δοθούν, δεν θα πρέπει να αιφνιδιάσουν τους ασφαλισμένους και κυρίως εκείνους που ήδη υπέβαλαν αιτήσεις συνταξιοδότησης.

Υπέβαλαν αιτήσεις για έξοδο στα 56

Μαρτυρίες ασφαλισμένων

Η κυρία Α.Χ. είναι ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς που έκαναν αίτηση για σύνταξη στα 56 πριν λίγες μέρες και ιδού τι μας μεταφέρει: «Εχω κάνει αίτηση παραίτησης στις 7/2 για να φύγω με μειωμένη το 2022 και 56 χρόνων αφού συμβουλεύτηκα γνωστό εργατολόγο στην Αθήνα. Ομως, πριν δύο εβδομάδες επικοινώνησε μαζί μου και μου είπε ότι το ΓΛΚ έκανε ερώτηση στο υπουργείο Εργασίας αν θα ισχύσουν οι μειωμένες για τους εκπαιδευτικούς το 2022 και περιμένουν τη σχετική απάντηση του υπουργείου».

Αλλη μια εκπαιδευτικός, η κυρία Κ.Ε., μας λέει για το ίδιο θέμα: «Είμαι εκπαιδευτικός και έχω κάνει αίτηση παραίτησης ώστε να φύγω με πρόωρη σύνταξη το 2022, έχοντας ανήλικο το 2011 και 25ετία, καθώς και την ηλικία των 56 χρόνων που απαιτείται. Ομως, 2 εργατολόγοι μου είπαν να κάνω ανάκληση της αίτησης παραίτησης γιατί τα 56 χρόνια τα κλείνω το 2022 και όχι το 2021, και υπάρχει έντονη φημολογία ότι θα γίνουν αλλαγές. Τι θα γίνει με εμάς που κάναμε αιτήσεις;»

Τα όρια ηλικίας για σύνταξη από το Δημόσιο

1. Με 25ετία το 2011

 Με 25ετία το 2012

(*) Εκκρεμότητα προς διευκρίνιση από τις υπηρεσίες. 

3. Με 25ετία ως το 2010 (και 37 σύνολο)

Σύνταξη γονέων ανηλίκων με 25ετία το 2011

Σύνταξη γονέων ανηλίκων με 25ετία το 2012

πηγή: eleftherostypos.gr