Tου Νίκου Αλιβιζάτου*

Θα ήταν, βέβαια, τραγικό λάθος να υποστηρίξει κανείς ότι την πολιτική βία ηγάπησε στον τόπο μας μόνον η Αριστερά. Και ότι είναι φαινόμενο μόνο της τελευταίας περιόδου. Θα ήταν σαν να ξεχνάει τους τρεις εμφυλίους της Επανάστασης του 1821, τη δολοφονία του Καποδίστρια, τις εξεγέρσεις κατά του Οθωνα ή –για να περάσουμε στον εικοστό αιώνα– τον Εθνικό Διχασμό, τους εμφυλίους της δεκαετίας του 1940 και, τέλος, την απαίσια βία των συνταγματαρχών.

Μακριά από μένα κάθε σκέψη ότι σήμερα ζούμε παρόμοιες περιστάσεις. Ξεπερνώντας απανωτές δοκιμασίες, με τελευταία τα μνημόνια, η μεταπολιτευτική μας δημοκρατία έδειξε ότι μπορούμε να επιλύουμε τις διαφορές μας μέσω κάλπης και όχι διά των όπλων. Στα βασικά, εξάλλου, Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ συμφωνούν, είτε πρόκειται για την εξωτερική πολιτική και τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας είτε για τους κανόνες του παιχνιδιού: το έδειξε προ μηνών η θερμή υποδοχή του κ. Ζάεφ από την κυβέρνηση στην Αθήνα και, προ έτους, η τέταρτη αναθεώρηση του Συντάγματος. Οι διαφορές, με άλλα λόγια, των δύο μεγάλων κομμάτων σήμερα –όπως, άλλωστε και παλαιότερα, μεταξύ Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ– τοποθετούνται στον άξονα Δεξιά – Αριστερά και δεν υπερβαίνουν τα εσκαμμένα σε μια συνήθη δυτικοευρωπαϊκή κοινοβουλευτική δημοκρατία, παρά την ένταση με την οποία εκδηλώνονται.

Αν υπάρχει μια ελληνική ιδιομορφία, αυτή, κατά τη γνώμη μου, δεν εντοπίζεται στην ουσία, αλλά στη διαδικασία της πολιτικής. Πρόκειται για τη μοναδική στα ευρωπαϊκά δεδομένα οξύτητα της πολιτικής αντιπαράθεσης, που δυσχεραίνει τις εντοπισμένες συναινέσεις, τις τόσο αναγκαίες για να προχωρήσουν ορισμένα πράγματα.

Δεν είναι της στιγμής να αποδώσει κανείς ακριβοδίκαια ευθύνες. Σε ό,τι με αφορά, πάντως, νομίζω ότι θα ήταν άδικο να μην αναγνωρίσει κανείς ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, μετά το δημοψήφισμα του 2015, έδωσε σοβαρά δείγματα ωρίμανσης. Οσο και αν αμαυρώνουν την εικόνα που άφησε υποθέσεις όπως οι τηλεοπτικές άδειες και η δράση του κ. Παπαγγελόπουλου, δεν ήταν αυτές που έδωσαν τον τόνο στη διακυβέρνησή του. Σήμερα, ωστόσο, λες και μετάνιωσε για τη «δεξιά» παρέκκλισή του και αισθάνεται την ανάγκη να απολογηθεί. Δεν εξηγείται διαφορετικά η σχεδόν ανοιχτή συμπόρευσή του με τους θιασώτες της βίας.

Οσο για τη Νέα Δημοκρατία, που δεν θα πρέπει να ξεχνάει κανείς τη σημαντική συμβολή της στη διάλυση της Χρυσής Αυγής, θα μπορούσε να πει κανείς ότι, υπό τη σημερινή ηγεσία της, έκανε σημαντικά βήματα για την κατοχύρωση της ισονομίας και για τον σεβασμό των κανόνων του δημοκρατικού παιχνιδιού. Με κριτήριο τα ισχύοντα στην Ευρώπη, οι μομφές που διατυπώνονται εις βάρος της για «αστυνομοκρατία» είναι αστειότητες. Μόνον αρρωστημένα μυαλά μπορούν να θεωρούν ότι περιστατικά όπως η διαπόμπευση του πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου, οι καταλήψεις δημόσιων κτιρίων για ψύλλου πήδημα και οι βόμβες μολότοφ στις «ειρηνικές» διαδηλώσεις συνιστούν κανονικότητες, που θα πρέπει κανείς να τις ανέχεται στο πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης.

Αυτή τη διαφαινόμενη προσέγγιση ως προς τον τρόπο της πολιτικής αντιπαράθεσης τη δηλητηριάζει η υπόθεση Κουφοντίνα. Από τη σκοπιά μου, δεν πίστεψα ούτε στιγμή ότι η διαφορά είναι νομική. Μια απρόσεκτη διατύπωση του νόμου –πώς τους ξέφυγε εκείνο το «επαναμετάγεται στο κατάστημα κράτησης από το οποίο μετήχθη»– σε συνδυασμό με την επιπολαιότητα του χειρισμού της υπόθεσης από την αρμόδια γενική γραμματέα στο πρώτο στάδιο της σημερινής σύγκρουσης έδωσαν λαβή να προβληθεί ως παραβίαση ενός δικαιώματός του η μεταγωγή του στις φυλακές του Δομοκού. Τέτοιο δικαίωμα, ωστόσο, δεν υπήρξε ποτέ ούτε υπάρχει, και ορθά αυτό επισημαίνεται από την κυβέρνηση.

Η υπόθεση, με άλλα λόγια, είναι αμιγώς πολιτική. Με αυτό το δεδομένο διερωτώμαι: Είναι, μα είναι δυνατό, τραβώντας τα πράγματα ώς τα άκρα, ο έγκλειστος να είναι αυτός που καθορίζει την ημερήσια διάταξη, την agenda της πολιτικής αντιπαράθεσης; Γιατί, ας μην κοροϊδευόμαστε, με την ουσιαστική συμπόρευση του ΣΥΡΙΖΑ με τον Κουφοντίνα δεν έχουμε πια να κάνουμε με την αντιπαράθεση ενός τρομοκράτη, από τη μια μεριά, και της κυβέρνησης από την άλλη. Βρισκόμαστε ξανά, όπως το 2008 και το 2011, ενώπιον μιας ακόμη εκδοχής της προνεωτερικής σύγκρουσης Δεξιάς και Αριστεράς για την ανοχή που θα πρέπει να επιδεικνύεται στην πολιτική βία.

Δεν ανήκει σε μένα να υποδείξω τρόπους εξόδου από το σπιράλ της έντασης. Η Δικαιοσύνη έχει επιληφθεί και θέλω να πιστεύω ότι θα κάνει καλά τη δουλειά της. Στο πολιτικό, ωστόσο, επίπεδο νομίζω ότι τα πράγματα είναι πιο απλά: αν η υπόθεση Κουφοντίνα αντιμετωπισθεί στις πραγματικές της διαστάσεις, αν δηλαδή θεωρηθεί ως σύγκρουση ενός περιθωριακού ρεύματος ιδεών κάποιων αμετανόητων υποστηρικτών της ένοπλης βίας με τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, νομίζω ότι η ένταση θα πέσει.

Για να γίνει όμως αυτό, την κύρια ευθύνη τη φέρει ο ΣΥΡΙΖΑ. Είναι καιρός να το αντιληφθεί ο κ. Τσίπρας.

* Ο κ. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πηγή: Εφημερίδα "Καθημερινή"

Κατά την πρώτη φάση της διαδικασίας αναθεώρησης στην προηγούμενη Βουλή, το άρθρο για την εκλογή Προέδρου κρίθηκε αναθεωρητέο με 180 ψήφους – άρα σ’ αυτή την Βουλή χρειάζονται μόνον 151 ψήφοι για να αλλάξει.

Η πρόταση επίσης της Νέας Δημοκρατίας, στην ίδια διαδικασία για την αποσύνδεση της εκλογής Προέδρου από την διάλυση της Βουλής ήταν να εκλέγεται ο Πρόεδρος με απλή πλειοψηφία 151 ψήφων.

Όπερ, εάν δεν επέλθει κάποια θεαματική αλλαγή, η Νέα Δημοκρατία που διαθέτει αυτοδυναμία και 158 έδρες στην Βουλή θα μπορεί, μετά την ολοκλήρωση της Συνταγματικής Αναθεώρησης, να εκλέξει μόνη της Πρόεδρο χωρίς να χρειάζεται καν τις ψήφους του Κινήματος Αλλαγής.

Η εξέλιξη αυτή λύνει σε μεγάλο βαθμό τα χέρια του πρωθυπουργού, αλλά δεν είναι πανάκεια, καθώς η Προεδρική Εκλογή αφενός μεν είναι ένα ζήτημα μείζονος σημασίας αλλά και αμιγώς πολιτικό, που ενδεχομένως κρίνει και τις μελλοντικές πολιτικές συνεργασίες στρατηγικής φύσεως, μεταξύ των κομμάτων.

Έμπειρο στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας σχολιάζοντας τις διεργασίες που είναι σε εξέλιξη για το συγκεκριμένο θέμα, επισημαίνει ότι αν προηγουμένως επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ Ν.Δ. και ΚΙΝΑΛ για την αλλαγή του εκλογικού νόμου και την κατάργηση της απλής αναλογικής, ενδεχομένως ο επόμενος Πρόεδρος της Δημοκρατίας, να είναι προσωπικότητα από την κεντροαριστερά, όπως προτείνει το ΚΙΝΑΛ.

Παράλληλα, θα τηρηθεί και ο «άγραφος» πολιτικός κανόνας για εναλλαγή προσώπων κεντροδεξιάς-κεντροαριστερής προέλευσης στο ύπατο αξίωμα της χώρας.

Στο πλαίσιο αυτό οι υποψήφιοι που παίζουν αυτή την περίοδο είναι εννιά και οι περισσότεροι εξ αυτών έχουν πολλά χιλιόμετρα πολιτικής διαδρομής, ενώ έχουν αφήσει έντονο το πολιτικό αποτύπωμά τους στη χώρα.

1. Προκόπης Παυλόπουλος. Ο νυν πρόεδρος της Δημοκρατίας, έχει τις λιγότερες πιθανότητες να διεκδικήσει εκ νέου τον Προεδρικό θώκο, καθώς ο μοναδικός υποστηρικτής του είναι ο «καμένος» πολιτικά Αλέξης Τσίπρας, αν δεν αλλάξει γνώμη, μέχρι την κρίσιμη ώρα της εκλογής.

Ο πρωθυπουργός διατηρεί τυπικές σχέσεις με τον Προκόπη Παυλόπουλο, παρά τα ανοίγματα του τελευταίου, με στόχο να υπάρξει ένας βαθύτερος δίαυλος επικοινωνίας. Επισημαίνεται ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε ανύποπτο χρόνο είχε αποδοκιμάσει έντονα παλαιότερες πρακτικές του Προκόπη Παυλόπουλου.

Άλλωστε, η κινητικότητα που έχει αναπτύξει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όσον αφορά την εύρεση άλλου υποψήφιου μαρτυρούν τις πολιτικές προθέσεις του για τον απερχόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

2. Κώστας Καραμανλής. Οι πληροφορίες διχάζονται αναφορικά με το πρόσωπό του. Οι μισοί στη Νέα Δημοκρατία, κυρίως καραμανλικής προέλευσης, υποστηρίζουν ότι το θέμα έχει «κλειδώσει» και ο πρώην Πρωθυπουργός θα είναι η πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Όσοι υποστηρίζουν το σενάριο αυτό υπενθυμίζουν την προεκλογική κινητοποίηση του Κώστα Καραμανλή, αλλά και την «προεδρική» ομιλία του- την πρώτη μετα από πολλά χρόνια αφωνίας- με εθνικά χαρακτηριστικά που έκανε στην Θεσσαλονίκη.

Πάντως, ο Κώστας Καραμανλής, σε αυτό το ζήτημα δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά του, αν και από το περιβάλλον διαρρέεται- όχι εντόνως- ότι δεν ενδιαφέρεται και ότι στις επόμενες εκλογές είναι πολύ πιθανό να μην είναι καν υποψήφιος βουλευτής.

3. Αντώνης Σαμαράς. Η υποψηφιότητά του προέκυψε μόλις αποκλείστηκε το ενδεχόμενο ο πρώην Πρωθυπουργός να μεταβεί στις Βρυξέλλες για Επίτροπος της Κομισιόν σε πρώτη φάση και ένας εκ των αντιπροέδρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε δεύτερη.

Το εν λόγω σενάριο «κάηκε» μετά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων με το Βέμπερ για να είναι ο διάδοχος του Γιούνκερ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μετά την εξέλιξη αυτή, ο Μεσσήνιος πολιτικός εμφανίζεται να διεκδικεί το ύπατο αξίωμα της χώρας, έχοντας συνάψει σχετική συμφωνία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, με το σκεπτικό ότι διαθέτει ισχυρά ερείσματα στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας.

Μάλιστα, με αφορμή τα σενάρια για την Ηρώδου Αττικού, το όνομα του μεσσήνιου πολιτικού ενεπλάκη και σε υπόγειες ίντριγκες σύμφωνα με τις οποίες ο Αντώνης Σαμαράς εξυφαίνει «ανταρσία» στη Νέας Δημοκρατίας, αν δεν είναι ο επόμενος Προέδρος της Δημοκρατίας.

Σενάρια όμως που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, αλλά είναι γέννημα-θρέμμα από την Κουμουνδούρου, η οποία για άλλη μια φορά επιχειρεί να δημιουργήσει από το πουθενά εσωτερικό πρόβλημα στην κυβερνητική παράταξη.

Καλά πληροφορημένες πήγες αναφέρουν πάντως, ότι οι σχέσεις Μητσοτάκη-Σαμαρά είναι άριστες.

4. Ευάγγελος Βενιζέλος. Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είναι άλλος ένας υποψήφιος το όνομα του οποίου κυκλοφορεί στους πολιτικούς κύκλους της χώρας.

Ο εκ Θεσσαλονίκης πολιτικός, διαθέτει το «πακέτο» για το ύπατο αξίωμα της χώρας. Έχει πολύ καλές σχέσεις με τον Πρωθυπουργό και προεκλογικά, για ένα «φεγγάρι», το όνομα του ήταν και στις λίστες της Νέας Δημοκρατίας.

Ωστόσο η Πειραιώς είχε διαψεύσει όλα τα σχετικά σενάρια, που παραμένουν αιτία πολέμου με το ΚΙΝΑΛ.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έχει πολλούς φίλους και συμπάθειες στη Νέα Δημοκρατία, αλλά παράλληλα έχει και πολλούς «άσπονδους» εχθρούς, οι οποίοι σε αυτή τη φάση είναι μεν υπό έλεγχο και «φρόνιμοι», αλλά όταν αρχίσουν τα πολύ δύσκολα για την κυβέρνηση είναι βέβαιο ότι θα είναι και οι πρώτοι που θα βγουν στο αντάρτικο και αυτή είναι μια παράμετρος που έχει στα υπόψη της η ηγεσία της Ν.Δ.

5. Κώστας Σημίτης. Ο πρώην Πρωθυπουργός όταν έχασε τις εκλογές αποσύρθηκε από την πολιτική και σχεδόν …συνταξιοδοτήθηκε.

Πάντως, τους τελευταίους μήνες επανήλθε μέσω αρθρογραφίας, αλλά όπως επισημαίνεται από την Πειραιώς, είναι ένα πρόσωπο που συγκεντρώνει ελάχιστες

πιθανότητες για να προταθεί υποψήφιος για πρόεδρος της Δημοκρατίας. Πρέπει να γίνουν πολλές «καραμπόλες» για να βγει το όνομα του, λένε χαρακτηριστικά.

6. Άννα Διαμαντοπούλου. Όπως ο Ευάγγελος Βενιζέλος, έτσι και η πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ, προεκλογικά βρισκόταν στα ψηφοδέλτια της ΝΔ. Η συνεργασία, όμως, δεν καρποφόρησεποτέ, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, αν και η Άννα Διαμαντοπούλου διατηρεί ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ωστόσο, έμπειρα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας θεωρούν ότι και η συγκεκριμένη υποψηφιότητα δύσκολα θα εισέλθει στον τελικό «γύρο» αναμέτρησης. Ήδη η υποψηφιότητα της έχει καεί πολιτικά.

7. Νίκος Αλιβιζάτος. Η συγκεκριμένη υποψηφιότητα του γνωστού συνταγματολόγου θα μπορούσε να έχει τύχη, αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέξει πρόσωπο που να μην έχει ρίζες στην κεντροδεξιά. Ο Νίκος Αλιβιζάτος ήταν υποψήφιος για την Προεδρία το 2015, μετά από πρόταση του Ποταμιού, ενώ είχε και τη στήριξη του ΠΑΣΟΚ.

8. Ανδρέας Δρακόπουλος. Είναι Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του κοινωφελούς Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και σύμφωνα με αυτούς που προωθούν την υποψηφιότητά του έχει «τεχνοκρατικά» χαρακτηριστικά που «γοητεύουν» τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η εκτίμηση είναι η συγκεκριμένη υποψηφιότητα ακυρώνει τις πιέσεις των βαρόνων της Νέας Δημοκρατίας, τις φιλοδοξίες του Κινήματος Αλλαγής και τα παιχνίδια τακτικής του Αλέξη Τσίπρα.

9. Δημήτρης Αβραμόπουλος. Το τελευταίο διάστημα στη λίστα των υποψηφίων για τον ανώτατο πολιτειακό άρχοντα της χώρας προστέθηκε και το όνομα του Δημήτρη Αβραμόπουλου. Ο πρώην επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπήκε στην «κούρσα» της προεδρικής εκλογής, μόλις εγκατέλειψε τις Βρυξέλλες, ύστερα από την απόφαση του Κυριάκου Μητσοτάκη, καθότι ο ίδιος επιθυμούσε μια ανανέωση της θητείας του.

«Δεν φέραμε στην Αθήνα τον Αβραμόπουλο για να τον κάνουνε υπουργό», ανέφερε χαρακτηριστικά στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού, απαντώντας σε σχετικό ερώτημα. Μια απάντηση που αφήνει σαφώς να εννοηθεί ότι ο πρώην Επίτροπος είναι στέλεχος προς αξιοποίηση και όχι προς συνταξιοδότηση…

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Δημήτρης Αβραμόπουλος ενδιαφέρεται για το ύπατο αξίωμα της χώρας και πολλοί υποστηρίζουν ότι «θα είναι ένας κάλος πρόεδρος της για την Ελλάδα».

Επισημαίνεται επίσης ότι το όνομα του ήταν στη λίστα των υποψηφίων προέδρων Δημοκρατίας και το 2015, αλλά τελικά επελέγη από τον Αλέξη Τσίπρα ο Προκόπης Παυλόπουλος, στο πλαίσιο ενός υπόγειου παρασκηνίου της εποχής, με άγνωστες ακόμη παραμέτρους.

*Δημοσιεύτηκε στο «Καρφί» του Σαββατοκύριακου

Γιατί, καθώς δεν θα αρκούσαν στη Ν.Δ. ούτε οι ψήφοι της κ. Γεννηματά, η όποια λύση θα εξαρτιόταν από τις απίθανες αξιώσεις του κ. Βελόπουλου…

Του Νίκου Κ. Αλιβιζάτου*

• Είμαι πεπεισμένος ότι στην Ελλάδα μόνον ελάχιστοι εμμονικοί θα προτιμούσαν ένα τέτοιο σενάριο. Δεν έχουμε παράδοση συμμαχικών κυβερνήσεων.
• Η συντριπτική πλειονότητα των συμπολιτών μας θεωρεί φυσικό να σχηματίζει δική του κυβέρνηση ένα κόμμα που ξεπερνά ή έστω πλησιάζει το 40% των ψήφων.
• Απόρροια της άκρως συγκρουσιακής πολιτικής μας κουλτούρας, η αντίληψη αυτή έχει ως συνέπεια να θεωρείται ανωμαλία αυτό που συμβαίνει πολύ συχνά αλλού στην Ευρώπη: το πρώτο κόμμα να αποκλείεται από την κυβέρνηση και να κυβερνά το δεύτερο με τους συμμάχους του.

Εύλογα, συνεπώς, ο κ. Μητσοτάκης έχει ιεραρχήσει πολύ ψηλά στις προτεραιότητες της κυβέρνησής του την αλλαγή του εκλογικού νόμου. Διότι, μαζί με τη μεγάλη πλειονότητα του ελληνικού λαού, θεωρεί ότι σε μια χώρα όπου η συναίνεση θεωρείται από τους περισσότερους ισοδύναμο της προδοσίας, η απλή αναλογική οδηγεί, στην καλύτερη περίπτωση στη συναλλαγή και, στη χειρότερη, στην ακυβερνησία.

Το ερώτημα συνεπώς που τίθεται δεν είναι αν θα πρέπει να επαναφερθεί, με τη μια ή την άλλη μορφή, η ενισχυμένη αναλογική –μια «κανονικότητα», θυμίζω, στην πολιτική μας ζωή από το 1958, με μόνη εξαίρεση το «ανώμαλο» 1989-1990– αλλά το πώς θα επαναφερθεί.

• Θυμίζω ότι, το 2001, ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. περιέλαβαν στο Σύνταγμα μια παλιά ιδέα του κ. Γιάννη Βαρβιτσιώτη, σύμφωνα με την οποία το εκλογικό σύστημα και οι εκλογικές περιφέρειες δεν μπορούν να αλλάξουν για τις αμέσως επόμενες εκλογές, αλλά για τις μεθεπόμενες (άρθρο 54 παρ. 1 Σ.).
• Το σκεπτικό ήταν ότι έτσι καμιά κυβέρνηση δεν θα μπορεί να αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού για βραχυπρόθεσμα εκλογικά οφέλη. Μόνη εξαίρεση: οι όποιες αλλαγές να έχουν ψηφιστεί από 200 βουλευτές, οπότε ισχύουν αμέσως. Χάρη σε αυτήν ακριβώς τη διάταξη δεν εφαρμόστηκε στις 7 Ιουλίου η απλή αναλογική που ψήφισαν προ τριετίας ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ, ΚΚΕ και Ενωση Κεντρώων (ν. 4406/2016).

Κανονικά, σύμφωνα με τα ανωτέρω, ο κ. Μητσοτάκης θα είχε σήμερα μία και μόνο εναλλακτική λύση: να προχωρήσει αμέσως στην αλλαγή του εκλογικού νόμου, στηριζόμενος στην πλειοψηφία της Ν.Δ., με προοπτική τη διεξαγωγή «διπλών εκλογών» το 2023 (ή οποτεδήποτε διαλυθεί η παρούσα Βουλή).

Από αυτές, λόγω απλής αναλογικής, θα ήταν δύσκολο να αναδειχθεί βιώσιμη κυβέρνηση χωρίς τη συναίνεση της Ν.Δ. Τούτο θα είχε συνέπεια να διεξαχθούν αμέσως μετά νέες εκλογές (οι «μεθεπόμενες»), με τον εκλογικό νόμο της Ν.Δ. Αυτές ο κ. Μητσοτάκης θα είχε κάθε λόγο να ελπίζει ότι θα τις κερδίσει, πετυχαίνοντας μάλιστα αυτοδύναμη πλειοψηφία, λόγω επαναφοράς της ενισχυμένης.

Το ανωτέρω σενάριο, εντούτοις, επηρεάζεται άμεσα από έναν απροσδόκητο παράγοντα: την εκκρεμή συνταγματική αναθεώρηση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου να κατοχυρώσει και συνταγματικά την απλή αναλογική, έκανε το λάθος, αντί να προτείνει την προσθήκη νέας διάταξης στο άρθρο 54 Σ., να συμπεριλάβει στις αναθεωρητέες διατάξεις την παράγραφο 1 του άρθρου αυτού, η οποία, όπως είδαμε, προβλέπει την πλειοψηφία των 200 βουλευτών για την παράκαμψη του κανόνα των «μεθεπόμενων» εκλογών.

• Κατά την κρατούσα άποψη, το ως άνω σκεπτικό του ΣΥΡΙΖΑ δεν δεσμεύει την παρούσα Βουλή. Ως αναθεωρητική, συνεπώς, αυτή μπορεί να τροποποιήσει την κρίσιμη παράγραφο κατά το δοκούν.
• Ετσι, ο κ. Μητσοτάκης θα μπορούσε να επιδιώξει, με τη συνδρομή της κ. Γεννηματά (158+22=180 ψήφοι), να μειώσει την προβλεπόμενη πλειοψηφία από 200 σε 180 βουλευτές, ώστε, αμέσως μετά, Ν.Δ. και ΚΙΝΑΛ να προχωρήσουν στην αλλαγή και του εκλογικού νόμου. Διά της πλαγίας, λοιπόν, θα μπορούσε να αποφύγει τις «διπλές» εκλογές το 2023 και να ενταφιάσει από σήμερα την απλή αναλογική.

Το δίλημμα είναι σοβαρό, γιατί καθεμιά από τις ανωτέρω δύο λύσεις έχει τα υπέρ και τα κατά της. Με την πρώτη, για παράδειγμα, ο κ. Μητσοτάκης θα μπορούσε να προχωρήσει μόνος, στην αλλαγή του εκλογικού νόμου, χωρίς να χρειάζεται να διαπραγματευθεί με κανέναν άλλο ρυθμίσεις που ο ίδιος θεωρεί καίριες. Οσο για τις «διπλές εκλογές» που θα διεξάγονταν το 2023, το προηγούμενο του 2012 δείχνει ότι δεν θα ήταν απαραιτήτως καταστροφικές.

Η λύση πάλι της προηγούμενης αναθεώρησης του άρθρου 54 θα είχε το πλεονέκτημα να ψηφιστεί τελικά ένας εκλογικός νόμος ευρύτερης αποδοχής, όπως (για να θυμηθούμε μιαν ενδιαφέρουσα παλαιότερη πρόταση του ΠΑΣΟΚ), το «κλιμακωτό μπόνους», ανάλογα με το πόσο μεγάλο ποσοστό πετυχαίνει το πρώτο κόμμα και πόση διαφορά έχει από το δεύτερο.

Μειονέκτημα της ίδιας λύσης είναι ότι, με τη μείωση της πλειοψηφίας των 200, θα θιγόταν μια πετυχημένη κατ’ αρχάς συνταγματική καινοτομία.

Ενα πρακτικό μυαλό θα μπορούσε ασφαλώς να ισχυριστεί ότι δεν πρόκειται περί διλήμματος, αφού μπορεί τελικά να ακολουθηθούν και οι δύο λύσεις.

Συγκεκριμένα, η Ν.Δ. θα μπορούσε να προχωρήσει άμεσα στην πρώτη λύση (αφού κανείς δεν ξέρει τι γίνεται από το προσεχές φθινόπωρο…) και, μετά την ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης (το αργότερο έως τον Ιανουάριο του 2020, λόγω επικείμενης προεδρικής εκλογής), να ξαναψηφίσει τον ίδιο κατ’ ουσίαν εκλογικό νόμο με 180 ψήφους, ώστε αυτός να ισχύσει στις επόμενες εκλογές. Κάτι τέτοιο ασφαλώς θα έμοιαζε με πιρουέτα, αλλά, νομικά, δεν θα ήταν αθέμιτο. Ιδωμεν…

Απέφυγα να θίξω σήμερα δύο εξίσου σημαντικά ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της εκλογικής μεταρρύθμισης: τον σταυρό προτίμησης και την ψήφο των αποδήμων. Μήπως ήρθε η ώρα, αν όχι να καταργηθεί, τουλάχιστον να περιοριστεί ο πρώτος, ώστε να διευκολυνθεί η είσοδος στη Βουλή προσώπων που, με τη γνωστή σταυροδοσία δεν θα είχαν καμιά πιθανότητα να το πετύχουν; Μια τέτοια αλλαγή θα ταίριαζε, πιστεύω, στο προφίλ του κ. Μητσοτάκη.

• Οσο για την ψήφο των αποδήμων, αν εξαιρέσει κανείς το ότι επιβάλλεται αυτή να συνυπολογίζεται στο συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα, το νομοσχέδιο που κατάρτισε πρόσφατα στο υπουργείο Εσωτερικών η επιτροπή Πουλάκη είναι υποδειγματικό.
• Μετά τις εκλογές, η νέα κυβέρνηση έχει κινηθεί με ταχύτητα και επαγγελματισμό. Ως εξόχως πολιτικό ζήτημα, η εκλογική μεταρρύθμιση χρειάζεται και κάτι παραπάνω: αυτογνωσία, τόλμη και ιστορική συνείδηση. Να μια ωραία πρόκληση για τον κ. Μητσοτάκη.

* Ο κ. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος είναι ομότιμος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Του Νίκου Κ. Αλιβιζάτου*

Η απάντηση είναι κατά τη γνώμη μου όχι, για τους ακόλουθους λόγους:

Μέχρι τη λήξη της θητείας του σημερινού προέδρου και της σημερινής εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, στις 30 Ιουνίου τ.έ., η απάντηση είναι ξεκάθαρη: ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν μπορεί να εκδώσει το σχετικό διάταγμα, γιατί δεν έχει την απαιτούμενη κατά χρόνον αρμοδιότητα.

Οπως ορθά έπραξε και το 2016, όταν η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ επέλεξε την κ. Ξένη Δημητρίου, θα πρέπει να περιμένει τουλάχιστον έως την 1η Ιουλίου. Το ίδιο πιστεύω ότι οφείλει να πράξει ακόμη και αν οι κ. Πέππας και Δημητρίου υποβάλουν έως τότε την παραίτησή τους.

Διότι θα πρόκειται για μεθοδευμένη παραίτηση, με προφανή στόχο την καταστρατήγηση του Συντάγματος, που ο αρχηγός του κράτους οφείλει να αγνοήσει.

Να σημαίνει άραγε αυτό ότι μετά την 1η Ιουλίου ο κ. Παυλόπουλος οφείλει να εκδώσει τα επίμαχα διατάγματα, όπως φαίνεται να υποστηρίζει η σημερινή κυβέρνηση; Η απάντηση και σε αυτό το ερώτημα είναι όχι, για δύο κυρίως λόγους:

Πρώτον, διότι η επιλογή της ηγεσίας ενός ανώτατου δικαστηρίου δεν περιλαμβάνεται στη «διαχείριση των τρεχουσών υποθέσεων», δηλαδή στις απολύτως αναγκαίες εκείνες ενέργειες στις οποίες, κατά δεσμευτικό συνταγματικό έθιμο, περιορίζονται οι αρμοδιότητες μιας υπηρεσιακής κατ’ ουσίαν κυβέρνησης.

Πολύ περισσότερο που, όπως έχει κατά κόρον λεχθεί τις τελευταίες ημέρες, η πλήρωση των ανωτέρω θέσεων δεν μπορεί καν να χαρακτηρισθεί ως «επείγουσα» υπόθεση, για την οποία θα χωρούσε τάχα εξαίρεση από τον κανόνα.

Αρκεί μόνο να θυμηθεί κανείς πόσους μήνες περίμενε πέρυσι η σημερινή κυβέρνηση για να επιλέξει την κ. Σακελλαροπούλου ως πρόεδρο του ΣτΕ, μετά την παραίτηση του κ. Σακελλαρίου, τον Μάιο του 2018.

Οσο για το επιχείρημα ότι η σημερινή κυβέρνηση, προβαίνοντας προχθές –δηλαδή στις 31 Μαΐου– στην επίμαχη επιλογή, δεν ήταν «υπηρεσιακή», αφού οι εκλογές της 7ης Ιουλίου δεν έχουν ούτε καν ακόμη προκηρυχθεί, προσιδιάζει στην ερμηνεία του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και όχι του Συντάγματος.

Για το τελευταίο, όπως και ο τελευταίος πρωτοετής της Νομικής θα μπορούσε να υπενθυμίσει στους καλόπιστους δύσπιστους, ο ερμηνευτής δεν έχει απλώς την ευχέρεια, αλλά οφείλει να λαμβάνει υπόψιν τις θεμελιώδεις αρχές που βρίσκονται «πίσω» από τις επιμέρους ρυθμίσεις.

Και τέτοια είναι η διασφάλιση της μεγαλύτερης δυνατής αμεροληψίας της Κυβέρνησης, της κάθε Κυβέρνησης, όσο πλησιάζουν οι εκλογές (άρθρο 52 Σ.).

Εν προκειμένω, ωστόσο, υπάρχει ένα επιπλέον επιχείρημα, που δεν αφήνει κανένα περιθώριο να υποστηριχθεί η αντίθετη άποψη:

Για ποιους λόγους το Σύνταγμα ορίζει ότι η κυβέρνηση (και όχι κάποιο άλλο όργανο του κράτους) επιλέγει την ηγεσία της Δικαιοσύνης; Οπως όλοι δέχονται, η ρύθμιση αυτή, που έρχεται προφανώς σε αντίθεση προς την αρχή της δικαστικής ανεξαρτησίας, αποβλέπει στο να αποτρέψει ένα άλλο κακό: την πλήρη αποκοπή των δικαστών από την κοινωνία.

Δεν είναι της στιγμής να σχολιάσουμε αν ο σκοπός αυτός είναι δικαιολογημένος, ούτε αν η λύση που ο συντακτικός νομοθέτης επέλεξε –διαχρονικά, σημειωτέον, και από πολύ παλιά– είναι η πιο ενδεδειγμένη. Το βέβαιο είναι ότι η σχετική διάταξη –δηλαδή το άρθρο 90 παρ. 5 του Συντάγματος– θα πρέπει να ερμηνεύεται στενά, ώστε οι διενεργούμενες επιλογές να υπηρετούν τον επιδιωκόμενο σκοπό.

Ποιος είναι αυτός; Το επαναλαμβάνω, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σαφήνεια: οι επικεφαλής της Δικαιοσύνης να είναι μεν δικαστές γενικότερης αποδοχής, οι οποίοι, εντούτοις, να παρακολουθούν τον παλμό της κοινωνίας. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο το Σύνταγμα προέκρινε την ανωτέρω ρύθμιση.

Ποια κυβέρνηση όμως εκφράζει εξ ορισμού τον εν λόγω παλμό; Η απάντηση είναι μονοσήμαντη: η νομιμοποιημένη πολιτικά. Και ποια κυβέρνηση νομιμοποιείται πολιτικά περισσότερο από κάθε άλλη; Αυτή που προέρχεται από τη νωπότερη έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας.

Αν οι ανωτέρω συλλογισμοί ευσταθούν, η απάντηση στο ερώτημα τι θα πρέπει να πράξει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μετά την 1η Ιουλίου είναι μόνο μία: να αγνοήσει την πρόταση που του υπέβαλε η σημερινή κυβέρνηση και να αναμείνει την πρόταση που θα του υποβάλει η κυβέρνηση που θα αναδειχθεί μετά τις εκλογές της 7ης Ιουλίου.

ΥΓ. 1: Για το πόσο ειλικρινείς και «θεσμικά συνεπείς» ήταν οι προθέσεις της κυβέρνησης στον χειρισμό του ζητήματος αυτού, αρκεί να αναφέρει κανείς το εξής απίθανο, αλλά αληθινό: για την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου προέκρινε, αντί του δικαστικού λειτουργού που έχει προτείνει με μεγάλη πλειοψηφία η αρμόδια επιτροπή της Βουλής (όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί είχε την τόλμη να προφυλακίσει τη Χρυσή Αυγή, τον Σεπτέμβριο του 2013), τη λειτουργό εκείνη που προ ημερών αναίρεσε την απόφαση των δικαστών του Βόλου και κατ’ ουσίαν «ενέκρινε» την άδεια του αρχιδολοφόνου της 17Ν.

ΥΓ. 2: Από τον υπουργό εκείνο της σημερινής κυβέρνησης, ο οποίος, το 2015, έπεισε το Υπουργικό Συμβούλιο να επιλέξει ως πρόεδρο του Αρείου Πάγου την κ. Βασιλική Θάνου –σύμβουλο του σημερινού πρωθυπουργού την επομένη της αφυπηρέτησής της–, το τελευταίο που θα περίμενε κανείς είναι να προβαίνει σε υποδείξεις καλής συμπεριφοράς σε συνταγματολόγους, που έχουν αποδείξει μια ζωή ότι δεν επηρεάζονται από πολιτικές σκοπιμότητες.

*Ο κ. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος είναι ομότιμος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

ΠΗΓΗ: εφημερίδα "Καθημερινή"

Ο γνωστός συνταγματολόγος, ελάχιστους μήνες μάλιστα μετά από τη δήλωσή του ότι ο Αλέξης Τσίπρας «πιάνει πουλιά στον αέρα», δήλωση που προκάλεσε πολλές αντιδράσεις και ερωτήματα και έγινε «σημαία» του ΣΥΡΙΖΑ, απαντά ουσιαστικά μέσα από τα γραφόμενα του στην απέλπιδα προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να χαρακτηρίσει τις φωτογραφίες που αποκαλύφθηκαν από τις χλιδάτες διακοπές του σε κότερο προσβολή και «παραβίαση της ιδιωτικής του ζωής, με υποκλαπείσες φωτογραφίες».

Και αυτό γιατί, όπως σημειώνει ο καθηγητής Αλιβιζάτος, «η αποκάλυψη αυτή, στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι μόνο επιτρεπόταν, αλλά και επιβαλλόταν για την ειλικρίνεια του δημόσιου διαλόγου. Και θα ήταν αδιανόητο η προβολή του περιστατικού αυτού να χαρακτηρισθεί "χτύπημα κάτω από τη μέση" σε οποιαδήποτε συνταγματικά ώριμη χώρα».

Όπως γράφει ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος, με βάση τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, «η αποκάλυψη του περυσινού θαλάσσιου περιπάτου του πρωθυπουργού ήταν νομικά θεμιτή». Και αυτό γιατί το δικαστήριο έχει δεχθεί ότι είναι δικαίωμα των ΜΜΕ να αποκαλύπτουν, ακόμη με παράνομη λήψη, τη ζωντανή εικόνα των πολιτικών προσώπων, που επιδεικνύουν συμπεριφορά αντίθετη, όπως επί λέξει έκρινε, «ως προς την εικόνα που εκείνα προβάλλουν για τον εαυτό τους.

Η προβολή, δηλαδή, από τους πολιτικούς μιας δημόσιας εικόνας αποδεδειγμένα αντίθετης με την αληθινή. Και τούτο, με συνειδητή απόκρυψη σημαντικών πτυχών της ιδιωτικής ζωής τους».

Διαβάστε ολόκηρο το άρθρο του Νίκου Αλιβιζάτου στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της Κυριακής:

Ιδιωτική ζωή και δημόσια εικόνα των πολιτικών

Είναι σωστό, εν μέσω προεκλογικής περιόδου, να μη συζητούνται τα «βασικά» αλλά η πολιτική αντιπαράθεση να επικεντρώνεται στην ιδιωτική ζωή των αντιμαχομένων; Και αν ναι, μήπως αυτό δεν ταιριάζει στο επίπεδο μιας χώρας που θέλει να λέγεται συνταγματικά πολιτισμένη;

Θα απαντήσω σε αυτό το ερώτημα, με αφορμή τη δημοσίευση της γνωστής φωτογραφίας του πρωθυπουργού σε πολυτελή θαλαμηγό συνεργάτιδός του. Πιο ειδικά, θα προσπαθήσω να δείξω γιατί η αποκάλυψη αυτή, στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι μόνον επιτρεπόταν, αλλά και επιβαλλόταν για την ειλικρίνεια του δημόσιου διαλόγου. Και γιατί θα ήταν αδιανόητο η προβολή του περιστατικού αυτού να χαρακτηρισθεί «χτύπημα κάτω από τη μέση», σε οποιαδήποτε συνταγματικά ώριμη χώρα.

Νομικά, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου έχει εδώ και χρόνια διαμορφώσει τον «χρυσό κανόνα»: Η ιδιωτική ζωή των πολιτικών προστατεύεται, όχι όμως στον ίδιο βαθμό με την ιδιωτική ζωή του κοινού πολίτη. Γιατί, στη δημοκρατία, είναι δικαίωμα του καθενός να ξέρει καλύτερα ποιοι είναι αυτοί που τον κυβερνούν.

Ακόμη και με χρήση «κρυφής κάμερας;», θα ρωτούσε κάποιος. Η απάντηση είναι ναι, αρκεί η συγκεκριμένη αποκάλυψη να μη φτάνει έως το σημείο να δημοσιοποιεί απόκρυφες στιγμές του πολιτικού, που τον σεβασμό τους μπορεί να αξιώσει κάθε πολίτης: η κρεβατοκάμαρα ενός πολιτικού προστατεύεται το ίδιο με την κρεβατοκάμαρα του καθενός.

Ετσι, ο ήχος και η εικόνα από ένα ιδιωτικό δείπνο που παρέθεσε μεγαλοπρομηθευτής του Δημοσίου σε υπουργό ενόσω διεξαγόταν διαγωνισμός στον οποίο ήταν υποψήφιος, θα μπορούσαν να αποκαλυφθούν χωρίς πρόβλημα, μολονότι η λήψη τους είχε γίνει με παράνομο τρόπο. Δεν θα συνέβαινε, όμως, το ίδιο αν επρόκειτο για τυχαία ερωτική συνεύρεση του ίδιου υπουργού (εκτός βεβαίως αν αυτός ήταν παντρεμένος και είχε οικοδομήσει τη δημόσια εικόνα του στις αξίες της παραδοσιακής οικογένειας και της συζυγικής πίστης).

Φτάνουμε έτσι στον πυρήνα του προβλήματος. Δικαιολογεί άραγε η απλή περιέργεια κάθε αποκάλυψη εφόσον γίνεται εντός των θεμιτών ορίων; Ή μήπως πρέπει να συντρέχει και κάποιος επιπλέον λόγος;

Μια πρώτη απάντηση έχει δώσει και εδώ το Δικαστήριο του Στρασβούργου: Αν πρόκειται για «θέμα γενικότερου ενδιαφέροντος», η αποκάλυψη είναι θεμιτή. Τέτοιο είναι η υγεία των πολιτικών. Ετσι, στην υπόθεση Plon κατά Γαλλίας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η μετά θάνατον δημοσιοποίηση της μακράς ασθένειας του προέδρου Μιτεράν από τον προσωπικό ιατρό του ήταν δικαιολογημένη και καταδίκασε τη Γαλλία. Το ερώτημα, βέβαια, είναι ποια θεωρούνται κάθε φορά θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος;

Μια δεύτερη απάντηση στο ίδιο ερώτημα δίνει το κριτήριο της «άσκησης των καθηκόντων». Ειδικά για τους δημόσιους υπαλλήλους και λειτουργούς, έχει κριθεί ότι η χρήση «κοριού» ή ακόμη και κρυφής κάμερας για την αποκάλυψη χρηματισμού ή αθέμιτου επηρεασμού είναι θεμιτή για τη θεμελίωση πειθαρχικής και ποινικής κατηγορίας (ΑΠ 1317/2001, βούλευμα).

Αρκεί, όμως, να μην έχει παραβιασθεί ο πυρήνας της ιδιωτικότητας, όπως στην περίπτωση δημάρχου επαρχιακής πόλης, που είχε καθαιρεθεί προ ετών, μετά την προβολή βίντεο στο οποίο, ημίγυμνος, υποσχόταν σε κυρία ότι θα τη διορίσει αν υπέκυπτε στις άσεμνες προτάσεις του (ΣτΕ 3922/2005). Ομως, τι περιλαμβάνει επακριβώς η άσκηση των καθηκόντων, ώστε να μπορούμε να μιλήσουμε για ασφαλές κριτήριο;

Ενόψει της ρευστότητας των ανωτέρω δύο κριτηρίων, είχα την ευκαιρία, σε «ανύποπτο» χρόνο, να προτείνω ένα τρίτο, εφαρμοστέο ιδίως στους πολιτικούς: Για το επιτρεπτό ή μη της αποκάλυψης, να λαμβάνεται υπόψη η αντινομία –η κραυγαλέα αντινομία– ανάμεσα στον δημόσιο λόγο τους και στην ιδιωτική συμπεριφορά τους. Η προβολή, δηλαδή, από τους πολιτικούς μιας δημόσιας εικόνας αποδεδειγμένα αντίθετης με την αληθινή. Και τούτο, με συνειδητή απόκρυψη σημαντικών πτυχών της ιδιωτικής ζωής τους (περιοδικό ΔιΜΕΕ, 2005, σ. 14 και επ.).

Αρχικά, την άποψη αυτή υιοθέτησε μια σημαντική μειοψηφία στο ΣτΕ, στην πολυσχολιασμένη υπόθεση του λεγόμενου «φρουτάκια»: Τέως βουλευτής Αχαΐας, ο οποίος συνέβαινε να είναι και πρόεδρος της επιτροπής της Βουλής κατά του παράνομου τζόγου, βιντεοσκοπήθηκε με κρυφή κάμερα να παίζει ηλεκτρονικά παιχνίδια, μέρα μεσημέρι, σε κεντρικό κατάστημα της Πάτρας. Το δικαστήριο θεώρησε τότε ότι το κανάλι είχε παραβιάσει το δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής του βουλευτή και επικύρωσε το πρόστιμο που το ΕΣΡ του είχε επιβάλει (ΣτΕ 1213/2010).

Αντίθετα, η μειοψηφία που προανέφερα έκρινε ότι ήταν θεμιτή η προβολή του επίμαχου βίντεο. Και τούτο με την ορθή σκέψη ότι είναι δικαίωμα των ΜΜΕ να αποκαλύπτουν, ακόμη με παράνομη λήψη, τη ζωντανή εικόνα των πολιτικών προσώπων, που επιδεικνύουν συμπεριφορά αντίθετη, όπως επί λέξει έκρινε, «ως προς την εικόνα που εκείνα προβάλλουν για τον εαυτό τους».

Τελικά, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όπου έφτασε ύστερα από χρόνια η υπόθεση, δικαίωσε τη μειοψηφική αυτή γνώμη και καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση του δικαιώματος πληροφόρησης (υπόθεση Αλφα Δορυφορικής κατά Ελλάδος, 2018).

Για το ζήτημα των ημερών, πέρα από τα ανωτέρω δικαστικά προηγούμενα, έχουν εκδοθεί τα τελευταία χρόνια σημαντικές μελέτες και στη χώρα μας, που μας βοηθούν να καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα. Εκτός από τη μαχητική αρθρογραφία του αείμνηστου Σταύρου Τσακυράκη, του κατεξοχήν υπερασπιστή της ελευθερίας της έκφρασης, αναφέρομαι ειδικά στις διατριβές δύο νεότερων νομικών, της Χριστίνας Ακριβοπούλου (ΑΠΘ, 2009) και της Χριστίνας Βρεττού (ΕΚΠΑ, 2013).

Μπορούμε συνεπώς να υποστηρίξουμε βάσιμα ότι, με το «κριτήριο της αντινομίας», η αποκάλυψη του περυσινού θαλάσσιου περιπάτου του πρωθυπουργού ήταν νομικά θεμιτή. Διότι, καλώς ή κακώς, στη σύγχρονη Ελλάδα, η πολυτελής θαλαμηγός είναι το κατεξοχήν σύμβολο του πλούτου και των ελίτ, τις οποίες ο κ. Τσίπρας από παλιά καταγγέλλει.

Εξακολουθεί μάλιστα να το κάνει τόσο συστηματικά και τόσο διχαστικά, ώστε δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι στη διάκριση των πολλών από τους λίγους και των φτωχών από τους χλιδάτους στηρίζει και το πολιτικό του μέλλον.

Με άλλα λόγια, ο αντιελιτισμός του κ. Τσίπρα, διανθισμένος μάλιστα με αναφορές σε συγκεκριμένα περιστατικά –συνήθως αναπόδεικτα– για την ιδιωτική ζωή των αντιπάλων του, είναι συστατικό στοιχείο, βασικός πυλώνας, όχι μόνο της ιδεολογίας, αλλά και της πολιτικής του.

Από την άποψη αυτή πιστεύω ότι, εκτός από τη δημοσιογραφική αποκάλυψη, η ανάδειξη του συγκεκριμένου περιστατικού στη Βουλή από τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης ήταν και πολιτικά δικαιολογημένη. Διότι η συγκάλυψή του από τον κ. Τσίπρα απέβλεπε στην παραπλάνηση των πολιτών, προβάλλοντας μια δημόσια εικόνα που πόρρω απείχε από την αληθινή.

* Ο κ. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος είναι ομότιμος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.