Αυτές οι οκτώ χώρες είχαν ζητήσει συνολικά 74 δισεκατομμύρια ευρώ σε χρηματοδότηση – περίπου το ήμισυ του συνολικού ποσού που η Επιτροπή σχεδιάζει για τη χρηματοδότηση του προγράμματος «Δράση για την Ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE). Η Πολωνία αντιπροσωπεύει μόνο 43,7 δισεκατομμύρια ευρώ, αναφέρει η Κομισιόν στην ανακοίνωσή της.

Αυτός είναι ο δεύτερος γύρος έγκρισης, αφού ακόμη οκτώ χώρες - Βέλγιο, Βουλγαρία, Δανία, Ισπανία, Κροατία, Κύπρος, Πορτογαλία και Ρουμανία - έλαβαν στις 15 Ιανουαρίου το πράσινο φως για τα σχέδιά τους, συνολικής αξίας 38 δισεκατομμυρίων ευρώ.

«Με αυτή τη δεύτερη δέσμη επενδύσεων SAFE, η Ευρώπη στηρίζει τις φιλοδοξίες της για την ασφάλεια με το απαραίτητο οικονομικό βάρος» δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους.

«Αυτό είναι ένα σαφές μήνυμα τόσο προς την ευρωπαϊκή βιομηχανία όσο και προς τους αντιπάλους μας: Η Ευρώπη παίρνει στα σοβαρά τη δύναμη και την κυριαρχία της, οι στρατοί μας χρειάζονται τους καλύτερους και έγκαιρους» ανέφερε

Πότε θα γίνουν οι πρώτες πληρωμές
Οι υπουργοί της ΕΕ έχουν πλέον τέσσερις εβδομάδες για να εγκρίνουν τα σχέδια, με τις πρώτες πληρωμές να αναμένονται τον Μάρτιο του 2026.

Μετά την εισήγηση της Επιτροπής, η διαδικασία περνά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο έχει στη διάθεσή του τέσσερις εβδομάδες για την οριστική έγκριση των αποφάσεων.

Η Επιτροπή ξεκαθάρισε πως η αξιολόγηση των αμυντικών σχεδίων για τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ βρίσκεται σε εξέλιξη, ώστε να ακολουθήσει και επόμενος κύκλος χρηματοδότησης.

Ο Επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους, παρουσιάζοντας το σχέδιο, υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στις αλυσίδες προμηθειών τρίτων χωρών για την ασφάλειά της. Η επόμενη δεκαετία απαιτεί επενδύσεις τρισεκατομμυρίων ευρώ, όχι ως πολυτέλεια αλλά ως αναγκαιότητα για τη σταθερότητα της Ένωσης». Όπως τόνισε, οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλός οικονομικής ανάκαμψης, εφόσον κατευθυνθούν σε ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να εξελιχθεί σε «παραγωγό, όχι εισαγωγέα ασφάλειας».

Στο ίδιο πνεύμα, η Αντιπρόεδρος της Κομισιόν Χένα Βίρκουνεν σημείωσε ότι «η επόμενη δημοσιονομική περίοδος θα είναι η πιο φιλόδοξη που έχει γνωρίσει η ΕΕ στον τομέα της άμυνας. Πενταπλασιάζουμε τη χρηματοδότηση, απλοποιούμε τους κανόνες, επιταχύνουμε την παραγωγή». Υπογράμμισε ακόμη ότι «η άμυνα δεν είναι μόνο στρατιωτική υπόθεση· είναι υπόθεση οικονομίας, βιομηχανίας και τεχνολογίας», θέτοντας ξεκάθαρα την οικονομική διάσταση του νέου σχεδιασμού.

Η άμυνα ως βιομηχανική και οικονομική στρατηγική

Ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην αύξηση των δαπανών. Στοχεύει στη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς αμυντικού εξοπλισμού, στην ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της Ευρώπης και στην ενεργοποίηση πόρων που μέχρι σήμερα έμεναν αναξιοποίητοι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα περίπου 400 δισεκατομμύρια ευρώ αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία μπορούν να ανακατευθυνθούν σε αμυντικά έργα, επιταχύνοντας την υλοποίηση νέων προγραμμάτων.

Ο στόχος της Επιτροπής για αύξηση των κοινών ευρωπαϊκών προμηθειών από 20% σε 40% έως το 2027 αντικατοπτρίζει μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας: η Ευρώπη επιδιώκει να μειώσει το κόστος, να επιτύχει οικονομίες κλίμακας και να ενισχύσει την τεχνολογική της αυτονομία. Παράλληλα, η μετάβαση προς το 55% των προμηθειών από ευρωπαϊκές εταιρείες μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής θέσεων εργασίας και βιομηχανικής παραγωγής.

Όπως ανέφερε ευρωπαίος αξιωματούχος αρμόδιος για την αμυντική βιομηχανία, «η ΕΕ δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της με το σημερινό επίπεδο παραγωγής. Η νέα στρατηγική στοχεύει στην αναβίωση ενός πλήρους αμυντικού οικοσυστήματος που θα στηρίξει την τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης και την οικονομική της ανθεκτικότητα».

Ευκαιρία για την Ελλάδα σε μια αναδιαμορφούμενη ευρωπαϊκή αγορά

Η μεταστροφή αυτή δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για την ελληνική αμυντική βιομηχανία. Ανάλυση της Alpha Bank επισημαίνει ότι η αύξηση των αμυντικών επενδύσεων μπορεί να ανοίξει δρόμο για νέες ροές σε τεχνολογία, μηχανολογικό εξοπλισμό και συμμετοχή σε ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας. Η προοπτική αυτή αφορά τόσο τις μεγαλύτερες ελληνικές εταιρείες όσο και μικρότερες επιχειρήσεις που μπορούν να ενταχθούν σε εξειδικευμένα δίκτυα παραγωγής.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της EINS, Πάρις Κοκορότσικος, τονίζει ότι η Ελλάδα μπορεί να ωφεληθεί ουσιαστικά, εφόσον κινηθεί στοχευμένα. «Πολλές ελληνικές εταιρείες είναι ήδη ανταγωνιστικές και δραστηριοποιούνται εξαγωγικά. Η αύξηση των ευρωπαϊκών προμηθειών μπορεί να ενισχύσει τις ελληνικές εξαγωγές και να δώσει διέξοδο στην εγχώρια βιομηχανία την επόμενη μέρα».

Ο ίδιος επισημαίνει ότι η διεθνής αξιοπιστία χτίζεται πρώτα εντός συνόρων: «Στο εξωτερικό όλοι ρωτούν τι έχει πουλήσει μια εταιρεία στη δική της χώρα. Το proof of sale στην Ελλάδα είναι κρίσιμο για να ανοίξουν οι πόρτες των ευρωπαϊκών αγορών και των υπουργείων Άμυνας».

Ο κ. Κοκορότσικος αναδεικνύει και τον ρόλο της EINS ως φορέα μεταφοράς τεχνολογίας, που βοηθά επιχειρήσεις να ενταχθούν στην αλυσίδα αξίας μεγάλων ευρωπαϊκών προμηθευτών, να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς του ΝΑΤΟ και να αποκτήσουν πρόσβαση σε προμηθευτικές αλυσίδες πολυεθνικών εταιρειών.

Η άμυνα ως νέα μηχανή ανάπτυξης για την Ευρώπη

Η συζήτηση που ανοίγει δεν αφορά μόνο την ασφάλεια, αλλά το ευρύτερο αναπτυξιακό μέλλον της Ευρώπης. Σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή οικονομία επιβραδύνεται και αναζητά νέα στηρίγματα, η διοχέτευση τρισεκατομμυρίων ευρώ σε παραγωγή, τεχνολογία και καινοτομία μπορεί να αποτελέσει τον πιο ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχεδιασμό των τελευταίων δεκαετιών.

Το μεγάλο ερώτημα παραμένει κατά πόσο τα κράτη-μέλη θα μετατρέψουν τις φιλοδοξίες σε πράξεις — σε εργοστάσια, γραμμές παραγωγής, συμβόλαια και μια αυτάρκη, ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Αν αυτό συμβεί, η άμυνα δεν θα είναι απλώς ένας τομέας κρατικών δαπανών, αλλά ο νέος κινητήρας της ευρωπαϊκής ανάπτυξης.

«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ... καλεί την Επιτροπή να παρουσιάσει σύντομα μια πρόταση για ένα Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Πρόγραμμα στον τομέα της Άμυνας ώστε να ενισχυθούν οι δυνατότητες και η ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογίας και του βιομηχανικού τομέα, περιλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων», αναφέρεται στο σχέδιο το οποίο είδε σήμερα το Ρόιτερς.

Το βρετανικό πρακτορείο σημειώνει ότι είναι πιθανό να γίνουν προσαρμογές στο έγγραφο πριν από τη σύνοδο κορυφής.

Οι ηγέτες της ΕΕ θα πιέσουν επίσης την Κομισιόν και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας να εντείνουν τις προσπάθειες για να εντοπίσουν στρατιωτικά κενά και να συντονίσουν κοινές αμυντικές προμήθειες, ιδιαίτερα για την αναπλήρωση των αποθεμάτων τους σε υλικά, τα οποία έχουν διαθέσει για να υποστηρίξουν την Ουκρανία.

Η ΕΕ καλεί εδώ και καιρό τα κράτη μέλη της να ενώσουν τις δυνάμεις τους στις αγορές όπλων, αντί να αυξάνουν τις τιμές ανταγωνιζόμενα μεταξύ τους ή συνάπτοντας ατομικά συμφωνίες με προμηθευτές εκτός του συνασπισμού.

Χώρες έχουν φανεί απρόθυμες να το πράξουν, όμως ο πόλεμος στην Ουκρανία -τον οποίο η Ρωσία αποκαλεί «ειδική επιχείρηση»- και ο ρυθμός των παραδόσεων όπλων από τη Δύση στο Κίεβο έχουν προσδώσει στο ζήτημα αυτό μια νέα αίσθηση επείγοντος.

Ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ δήλωσε αυτό το μήνα πως η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν παράσχει μέχρι τώρα στην Ουκρανία όπλα και στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας τουλάχιστον 8 δισεκ. ευρώ.

Στη σύνοδό τους στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες της ΕΕ θα ζητήσουν επίσης να επιταχυνθούν οι εργασίες σε υποδομές με στόχο να διευκολυνθούν οι ταχείες στρατιωτικές κινήσεις σε όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων.

Η κατασκευή και ο εκσυγχρονισμός υποδομών, όπως δρόμοι και γέφυρες, αποτελούν μέρος του σχεδίου «Στρατιωτικής Κινητικότητας» της ΕΕ, το οποίο έχει επίσης στόχο να απλοποιήσει και να θέσει κοινές προδιαγραφές για το στρατιωτικό προσωπικό και το στρατιωτικό εξοπλισμό που διέρχονται σύνορα οδικώς, σιδηροδρομικώς, δια θαλάσσης ή από αέρος.

Στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες επισημαίνουν από καιρό ότι απηρχαιωμένες ή ελλιπείς υποδομές και γραφειοκρατία εμποδίζουν την ταχεία μετακίνηση προσωπικού και εξοπλισμού, που θα είναι κρίσιμης σημασίας, αν οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ χρειαστεί να στείλουν ενισχύσεις στην ανατολική Ευρώπη σε περίπτωση σύγκρουσης.