Σύμφωνα με έρευνα αναλυτών που δημοσιεύθηκε στο πρακτορείο CNBC, η απροθυμία αυτή αποτελεί εκ διαμέτρου αντίθετη στάση σε σχέση με το καλοκαίρι του 2020 όταν είχε υπάρξει πρόσκαιρη άρση των μέτρων προστασίας κατά της πανδημίας. Οι καταναλωτές φοβούνται πως θα συνεχίσουν να ζουν σε μια κατάσταση αβεβαιότητας και προγραμματίζουν αναλόγως τα έξοδά τους.

«Η πανδημία αποτελεί τη νέα μας κανονικότητα εδώ και ενάμιση χρόνο. Εχουμε συνηθίσει να εργαζόμαστε από το σπίτι και έχουμε μειώσει τα έξοδά μας», ανέφερε ο Μarcel Alexandrovich, οικονομικός αναλυτής της επενδυτικής τράπεζας Jefferies, στο CNBC.

Σύμφωνα με τον Paul O’Connor, στέλεχος της Janus Henderson, οι καταναλωτές αποφεύγουν το συνωστισμό και τις εκδηλώσεις με πολύ κόσμο. Τόνισε μάλιστα πως «Αν και υπάρχει βελτίωση σε αρκετούς οικονομικούς δείκτες, όπως η χρήση ΜΜΜ και γυμναστηρίων, υπάρχουν αρκετοί τομείς τους οποίους αποφεύγουν οι καταναλωτές».

Σε πρόσφατη έρευνα της Ipsos Moris, το 40% των Βρετανών καταναλωτών δήλωσαν πως δεν είναι πρόθυμοι να ταξιδέψουν σε άλλες χώρες για τις διακοπές τους. Πάνω από το 40% των ερωτηθέντων υπογράμμισαν πως αποφεύγουν αθλητικές και μουσικές εκδηλώσεις με πολυκοσμία.

Ο O’Connor υπογράμμισε και την απροθυμία επιστροφής στους χώρους εργασίας. «Επηρεάζεται η οικονομία που βασίζεται στους χώρους αυτούς, όπως τα καφέ της γειτονιάς, αφού οι εργαζόμενοι προτιμούν ένα υβριδικό μοντέλο απασχόλησης».

Η καταναλωτική αυτή τάση επηρεάζεται τόσο από την πανδημία, όσο και από τις αποφάσεις των κυβερνήσεων. Ο Alexandrovich έθεσε ως παράδειγμα την απροθυμία των ταξιδιωτών λόγω της επαφής με κάποιον μολυσμένο με Covid-19. Στη Βρετανία, εάν κάποιος έρθει σε επαφή με άτομο που έχει διαγνωστεί με κορωνοϊό, θα πρέπει υποχρεωτικά να παραμείνει σε καραντίνα για 10 ημέρες ακόμη κι αν έχει εμβολιαστεί.

Παράλληλα, η νέα μετάλλαξη Δέλτα του κορωνοϊού έχει αυξήσει τον αριθμό των κρουσμάτων τις τελευταίες εβδομάδες.

Ως αποτέλεσμα, η εταιρεία μείωσε τις εκτιμήσεις οικονομικής ανάπτυξης του Ηνωμένου Βασιλείου για το τρίτο τρίμηνο. «Εκτιμούμε πως οι συνάδελφοί μας στην ηπειρωτική Ευρώπη θα κάνουν σύντομα το ίδιο, ιδιαίτερα αυτοί που υπολογίζουν ανάπτυξη του ΑΕΠ κατά 3% για το τρίτο τρίμηνο», υποστήριξαν χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με νέα δεδομένα η ευρωζώνη επέδειξε οικονομική ανάπτυξη της τάξης του 2% το δεύτερο τρίμηνο. 

Παρ’ όλα αυτά, οι επενδυτές προσεγγίζουν τα δεδομένα αυτά με περιορισμένο οπτιμισμό: «Η αύξηση των κρουσμάτων της μετάλλαξης Δέλτα στην Ευρώπη τον Ιούνιο και τον Ιούλιο καθυστερεί την ολική άρση των περιορισμών», ανέφεραν οι αναλυτές της Berenberg.

O Bert Colijn, οικονομολόγος της ING υποστήριξε από την πλευρά του πως «Η μετάλλαξη Δέλτα θα προκαλέσει καθυστερήσεις στην άρση των μέτρων καταπολέμησης της πανδημίας ενώ τα προβλήματα στις αλυσίδες παραγωγής αναμένεται να συνεχιστούν και το τρίτο τρίμηνο. Παρ’ όλα αυτά, προβλέπω αύξηση του ΑΕΠ κατά 2% το επόμενο τρίμηνο».

Το μομέντουμ της ευρωπαϊκής ανάκαμψης μπορεί να περιοριστεί και από άλλους παράγοντες: «Η ανάπτυξη στις μεγαλύτερες οικονομίες ενδέχεται να περιοριστεί τα επόμενα τρίμηνα, αλλά αυτό οφείλεται στο ότι οι οικονομίες αυτές έχουν ήδη αναπληρώσει το μεγαλύτερο μέρος των ζημιών τους», υποστήριξε ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics.

Στην εισαγωγική παρατήρηση του συντονιστή της εκδήλωσης και δημοσιογράφου Gerd Hohler (ανταποκριτής της εφημερίδας Handelsblatt), ότι η ελληνική κυβέρνηση ήταν από τις πρώτες χώρες που κατέθεσαν ένα εκτεταμένο πρόγραμμα, ο Markus Ferber, συντονιστής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρόεδρος του Ιδρύματος Hanns Seidel, ξεκίνησε λέγοντας πως είχε σήμερα μια… ελληνική ημέρα καθώς παρευρίσκετο στη συνεδρίαση του ΕΛΚ στο οποίο συμμετείχε και ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. Για να εκφράσει στη συνέχεια «την εκτίμηση από τη γερμανική πλευρά ότι το ελληνικό πρόγραμμα ανάκαμψης αποτιμάται πολύ θετικά». Και τούτο γιατί «η Ελλάδα δεν συνέλεξε από όλα τα υπουργεία το τι το καθένα ήθελε, αλλά κοίταξε εν γένει τι χρειαζόταν η χώρα, απευθύνθηκε στους επιστήμονες και τους ρώτησε τι χρειάζεται για να πετύχει αυτή η ανάκαμψη».

Ευχήθηκε δε, «όλα τα κράτη μέλη να έπρατταν όπως έπραξε εδώ η Ελλάδα. Γιατί, όταν μιλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης για δουλειές και το πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε δουλειές στην Ευρώπη, ακριβώς αυτός είναι ο πρωταρχικός στόχος μας μέσα από την Πράσινη Συμφωνία, μέσα από την ψηφιοποίηση, την Υγεία κ.α.». Και δηλώνοντας περήφανος, όπως είπε, «για αυτό που έχει καταφέρει η Ελλάδα», έκλεισε λέγοντας πως «η Ελλάδα είναι σε πολύ καλό δρόμο και έχει το καλύτερο πρόγραμμα αυτή τη στιγμή να παρουσιάσει».

Και στη «δευτερολογία» του ο Markus Ferber ανέδειξε ότι «η Ελλάδα έχει ένα πολύ φιλόδοξο πρόγραμμα επενδύσεων και μετασχηματισμού, έχει λιγότερα προβλήματα να αντιμετωπίσει λόγω της πανδημίας σε σύγκριση με άλλες χώρες. Αντιθέτως», συνέχισε, «η Ιταλία με κάνει να χάνω τον ύπνο μου λόγω της σημαντικής αύξησης του χρέους εκεί».

Είχε προηγηθεί η εισαγωγική τοποθέτηση του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών Θόδωρου Σκυλακάκη, που ξεκίνησε από κάποιες διαπιστώσεις, όπως ότι «η βασική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας πριν τη νέα κρίση της πανδημίας, ήταν το επενδυτικό της κενό (...) η Ελλάδα από το 2011 και μετά, έχει αρνητικές επενδύσεις, οι αποσβέσεις είναι μεγαλύτερες από τις επενδύσεις στη χώρα», συμπερασματικώς «έχει μειωθεί πολύ το υπάρχον επενδυτικό κεφάλαιο».

Ο Θ. Σκυλακάκης ανέφερε τα παραπάνω για να υπογραμμίσει την «απόλυτη ανάγκη», όπως χαρακτηριστικά είπε, «να αξιοποιήσουμε, να κινητοποιήσουμε και το τελευταίο ευρώ μέσα στο πρόγραμμα. Είμαστε περίπου στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου στις επενδύσεις όλα αυτά τα τελευταία χρόνια», και τελικώς «τίποτε δεν μπορεί να επιτευχθεί αν αυτό δεν λυθεί», ξεκαθάρισε. Διευκρίνισε δε, ότι «το επενδυτικό κενό δεν αφορά μόνο δημόσιες επενδύσεις, αφορά κατά κύριο λόγο ιδιωτικές επενδύσεις. Ο δικός μας στόχος είναι με αυτά τα 32 δισ. (…) να μπορέσουμε να κινητοποιήσουμε τουλάχιστον 45 ως 50 δισ. επενδύσεις».

Ενώ επέμεινε ότι στην κυβερνητική πρόταση για το Ταμείο Ανάκαμψης έχει ενταχθεί «ένα πολύ φιλόδοξο πακέτο μεταρρυθμίσεων, δεν έχω δει τα άλλα σχέδια αλλά σας διαβεβαιώ ότι πολύ δύσκολα θα βρείτε πιο φιλόδοξο πακέτο μεταρρυθμίσεων».

Παραλλήλως περιέγραψε τους τρεις ειδικότερους στόχους του σχεδίου που είναι:

-Κάλυψη του επενδυτικού κενού

-Απόλυτη αλλαγή του κράτους

-Πράσινος μετασχηματισμός. Σε αυτό το τελευταίο, ο αν. υπουργός Οικονομικών περιέγραψε την κυβερνητική «φιλοδοξία να προχωρήσουμε με πολύ μεγάλη ταχύτητα» σε θέματα όπως μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, μείωση εξάρτησης από υδρογονάνθρακες, μαζί με την προετοιμασία της χώρας στην κλιματική αλλαγή. «Οι τρεις αυτοί βασικοί στόχοι μαζί με την κοινωνική συνοχή συνοψίζουν την "καρδιά" του σχεδίου», δήλωσε εξάλλου.

Αναφέρθηκε όμως και σε ένα «μεσο-μακροχρόνιο στόχο που εμπεριέχεται στο Ταμείο Ανάκαμψης» και ο οποίος αφορά την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας. Η αλλαγή αυτή «δεν είναι μια κλαδική αλλαγή, έχει ως "κλειδί" να πετύχουμε κάτι που στην Ελλάδα δεν μας αρέσει καθόλου να το λέμε, αλλά είναι τελείως απαραίτητο: να είμαστε διεθνώς ανταγωνιστικοί, που σημαίνει να έχουμε μεγαλύτερο μέγεθος όλων των ειδών των επιχειρήσεων», υπογράμμισε ο Θ. Σκυλακάκης με τη χαρακτηριστική επισήμανση, «έχουμε τις μικρότερες πολύ μικρές, τις μικρότερες μικρές, τις μικρότερες μεσαίες και τις μικρότερες μεγάλες επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Μαζί με αυτό, έχουμε πολύ εκτεταμένο γκρίζο τομέα της οικονομίας. Αυτή η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου (…) διατρέχει την κυβερνητική στρατηγική μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, και ειδικότερα και του Ταμείου Ανάκαμψης».

Παραλλήλως ο αν. υπουργός έκανε λόγο για «ένα πολύ δύσκολο Ταμείο», για το λόγο ότι «η Ευρώπη έχει βάλει ένα μεγάλο στοίχημα με τον εαυτό της, γιατί θέλει να πετύχει με λίγα χρήματα (σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες) πολλούς στόχους -κι εκεί», συνέστησε, «να είμαστε όλοι προσεκτικοί στην Ευρώπη, για να φύγω από το εθνικό σχέδιο. Γιατί, αν θες να πετύχεις πολλούς στόχους με πολύ λίγα χρήματα, υπάρχει ο κίνδυνος να μην πετύχεις κανένα στόχο. Αυτό είμαι απολύτως βέβαιος ότι στο ελληνικό σχέδιο δεν θα γίνει, αλλά για μας έχει μεγάλη σημασία το σύνολο της Ευρώπης να μπορέσει να ανακάμψει δυναμικά».

Και μετά, στο δεύτερο κύκλο συζήτησης, ο Θ. Σκυλακάκης διευκρίνισε πως αυτό που τον ανησυχεί, «δεν είναι το μεσο-μακροπρόθεσμο, γιατί έχουμε καταφέρει και έχουμε κρατήσει τον προϋπολογισμό απείραχτο από μόνιμες επιβαρύνσεις. Είναι ένας προϋπολογισμός που μπορεί να παράγει πολύ καλά δημοσιονομικά αποτελέσματα από την ώρα που η οικονομία θα επανέλθει σε φυσιολογική λειτουργία. Πολύ περισσότερο με ανησυχεί ο επόμενος μήνας παρά τα επόμενα χρόνια».

Από την πλευρά της η 'Αννα Διαμαντοπούλου εισαγωγικώς ρωτήθηκε από το διοργανωτή της συζήτησης για την προσπάθεια διεκδίκησης της ηγεσίας του ΟΟΣΑ. Και η πρόεδρος του Δικτύου για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη, τόνισε: «η έννοια "απόσυρση" χρησιμοποιείται από τους οργανισμούς όταν φτάνει κάποιος σε κάποιο σημείο, που οι ψήφοι του είναι λιγότεροι από αυτούς που χρειάζεται για να πάει στον επόμενο γύρο (…) αποφάσισαν να πάνε σε δύο και όχι σε τρεις υποψηφίους στον επόμενο γύρο, άρα η απόσυρση ήταν ο αξιοπρεπής μονόδρομος. Με αυτήν την πορεία και αυτή τη θέση που πήραμε ως χώρα, για πρώτη φορά έχουμε μπει σε ένα διεθνή διαγωνισμό, νομίζω ότι μπορούμε να πούμε στην Ελλάδα, "Welcome back" στο διεθνή ανταγωνισμό, και με δυνατότητες και με την ικανότητα που απέδειξε ότι μπορεί να διεκδικήσει και διεθνείς οργανισμούς».

Στο θέμα της διαδικτυακής συζήτησης τώρα, για την πρώην επίτροπο και υπουργό, το Ταμείο Ανάκαμψης θα αποτελέσει ένα ορόσημο, όντως μια πολύ μεγάλη στιγμή για την Ευρώπη. Και, δανειζόμενη τον τίτλο της εκδήλωσης, όντως «εμβόλιο» για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Ταμείο αυτό, πρόσθεσε, δεν είναι μόνο για το Νότο, τους φτωχούς, είναι για όλη την Ευρώπη και από την άποψη αυτή «έχει ισχυρότερη ενοποιητική δύναμη εν συγκρίσει με τα ΕΣΠΑ». Όμως, η Α. Διαμαντοπούλου δεν παρέλειψε να παρατηρήσει ότι στο Ταμείο το «πάνω χέρι» το έχουν πάρει οι κυβερνήσεις, ως εκ τούτου «η διακυβερνητική αυτή προσέγγιση μας απομακρύνει από τον τρόπο που θέλουμε να λειτουργήσει η Ευρώπη».

Στην παρατήρηση δε, του M. Ferber, ότι «περικοπές χρεών δεν υπάρχουν στην ατζέντα και δεν θα πρέπει να συζητούμε κάτι τέτοιο», η Α. Διαμαντοπούλου αναγνώρισε μεν ότι είναι «πολύ επικίνδυνο» να μιλήσουμε για χρέος από τον κίνδυνο που μπορεί να προκληθεί, από την άλλη πλευρά ωστόσο «σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχει σημαντικός αριθμός χωρών, ανάμεσά τους μεγάλες χώρες, που λόγω της πανδημίας κινδυνεύουν με χρεοκοπία. Μια ταυτόχρονη χρεοκοπία πολλών χωρών δεν θα αφήσει ανεπηρέαστη ούτε την Αμερική, ούτε την Ευρώπη, ούτε την Κίνα. Επομένως το θέμα "χρέος" θα μπει σίγουρα στην ατζέντα σε παγκόσμιο επίπεδο και νομίζω ότι είναι ένα από τα θέματα που οι G-20 θα δουν γρήγορα», υπογράμμισε. Και ζήτησε, κλείνοντας, να μπει η χώρα μας στην πρώτη ψηφιακή γραμμή της Ευρώπης με θεμελιώδη μεταρρύθμιση τόσο του εκπαιδευτικού συστήματος όσο και της δια βίου εκπαίδευσης.

Από την πλευρά του ο Αλέξανδρος Κρητικός, διευθυντής έρευνας του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών του Βερολίνου έθεσε στόχους, μέσω του Ταμείου, όπως η παραγωγική ανάπτυξη με νέες και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας, η μείωση της γραφειοκρατίας κ.α. ενώ το μεγαλύτερο μέγεθος των επιχειρήσεων, παρατήρησε, θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη παραγωγικότητα.

Το Ταμείο Ανάκαμψης είναι μια μεγάλη ευκαιρία, τόνισε ο Μιχάλης Αργυρού, πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, και για την Ελλάδα και για την Ευρώπη. Υπογραμμίζοντας προβλήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας που είχαν διαπιστωθεί ήδη από το τέλος του 2019 (επενδυτική δαπάνη, ψηφιακή υστέρηση, Brexit, διεθνείς εμπορικές εντάσεις κ.α.) σημείωσε ότι πάνω σε αυτό το υπόβαθρο ήρθε το σοκ του κορονοϊού που έβαλε την ευρωπαϊκή οικονομία σε μεγάλη ύφεση.

Ωστόσο, «στην Ευρώπη έχουμε διδαχθεί από την προηγούμενη κρίση, γι' αυτό και η αντίδρασή της ήταν πολύ πιο γρήγορη». Σύμφωνος και με την οικονομική λογική του Ταμείου Ανάκαμψης, ότι δηλαδή «πρέπει να υποστηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα την περίοδο της κρίσης, δηλαδή να τονωθεί η πλευρά της ζήτησης, ούτως ώστε να μην καταρρεύσουν επιχειρήσεις, να μην αυξηθεί η ανεργία, αλλά αυτό πρέπει να γίνει με στοχευμένο τρόπο ώστε στο μέλλον να μη μείνουν μόνο χρέη». Με αυτή τη λογική, συμπέρανε, «θα αυξηθεί η παραγωγική ικανότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και των κρατών - μελών, και αυτό αντανακλάται στη λογική, οι επενδύσεις να συνδυάζονται με μεταρρυθμίσεις».

Την εκδήλωση προλόγισαν, εκ μέρους των συνδιοργανωτών, η Τζένη Καπέλλου, διευθύντρια του γραφείου Αθηνών του Ιδρύματος Hanns Seidel, και ο Πάνος Σταθόπουλος, διευθυντής του επιστημονικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν λόγοι για αισιοδοξία, τόσο για τη βιομηχανία όσο και για τους ταξιδιώτες. Οι καταναλωτές ήδη κλείνουν ταξίδια για τους επόμενους μήνες ή τα επόμενα έτη. Μερικοί προορισμοί, όπως η Αφρική και η Ανταρκτική τα πάνε σχετικά καλά. Αλλοι, ήδη επιδεικνύουν ανάπτυξη.

Δείτε για παράδειγμα τις ΗΠΑ και ειδικότερα το Μαϊάμι. Λόγω των περιορισμών των διεθνών μετακινήσεων, η Φλόριντα με τον καλό καιρό της ακόμη και το χειμώνα, αποτελεί θελκτικό προορισμό για τους Αμερικανούς. Από την άλλη, ο δήμαρχος της πόλης Φράνσις Σουάρεζ ήδη προσελκύει τους τεχνολογικούς γίγαντες στην πολιτεία η οποία έχει περιορισμένη φορολογία σε σχέση με την Καλιφόρνια. Οι κανόνες περιορισμού μετακίνησης στη Φλόριντα είναι πολύ χαλαροί, κάτι το οποίο επιτρέπει την ελεύθερη μετακίνηση σε ολόκληρη την πολιτεία, αφού τα πάντα είναι ανοικτά. Οι αεροπορικές έχουν αυξήσει τις πτήσεις τους προς τη Φλόριντα. Το Μαϊάμι είχε 90000 ταξιδιώτες που κατεύθαναν καθημερινά σε σχέση με τα προ-πανδημίας επίπεδα των 105000-115000.

Ήδη κ των 15 πεντάστερων ξενοδοχείων του Μαϊάμι στη λίστα της Expedia, τα 11 ήταν υπερπλήρη. Τα μόνα δωμάτια των υπόλοιπων τεσσάρων ήταν τα πιο ακριβά, όπως στο St. Regis Bal Harbour με τις σουίτες των $3500 ημερησίως και το 1 Hotel South Beach της προεδρικής σουίτας των $50617 για κάθε νύχτα διαμονής. Η μεγαλούπολη έχει τόσο μεγάλη ζήτηση για διάφορους λόγους.

Για τους αμερικανούς πολίτες η πόλη αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για την επιστροφή στην κανονικότητα. Οι ίδιοι ταξιδιώτες ανέφεραν πως οι προορισμοί που θα προτιμούσαν  στην Ευρώπη και την Αυστραλία, είναι υπό καθεστώς lockdown και είναι πολύ πιθανόν φέτος πολλά ταξίδια τους να πραγματοποιηθούν εντός ΗΠΑ.  

Η παγκόσμια βιομηχανία τουρισμού των $1,7 τρισ., βέβαια, συνεχίζει να υποφέρει. Η πληρότητα των δωματίων στα αμερικανικά ξενοδοχεία βρισκόταν μόλις στο 40% τον Ιανουάριο, σύμφωνα με στοιχεία της STR. Το τέταρτο τρίμηνο του 2020, η American Airlines και η United Airlines είχαν ζημίες περίπου $2 δισ η καθεμία, με την γενικότερη βιομηχανία των αεροπορικών να χάνει περίπου $118 δισ μέσα στο 2020.

Αν και οι Αμερικανοί είχαν μέχρι τώρα περιοριστεί στον εγχώριο τουρισμό το 2020 λόγω του κλεισίματος των συνόρων, για το 2021 προσβλέπουν σε μακρινότερους προορισμούς, όπως η Καραϊβική Τα στοιχεία του TripAdvisor υποδεικνύουν πως οι αναζητήσεις για προορισμούς αφορούν μακρινούς. Παρομοίως, η εφαρμογή Hopper αναφέρει την αύξηση των ταξιδιών σε Κανκούν, Κάμπο, Πουέρτα Βαγιάρτα, Σαν Χουάν, Πουέρτο Ρίκο και στις Παρθένους Νήσους.

Η Μπρουκ Λάβερι, της Local Foreigner αναφέρει πως “κανείς δε φαίνεται να καταλαβαίνει πως η Ευρώπη είναι ακόμη κλειστή”. Μέχρι πρότινος υπολόγιζε πως τα ταξίδια στη Μεσόγειο θα αυξάνονταν μέχρι το Μάιο, αλλά τώρα πια, οι υπολογισμοί αυτοί επιμηκύνονται χρονικά. Υπογραμμίζει πως η Καραϊβική είναι πιο ασφαλής επιλογή από τη Μεσόγειο. Με τις τοπικές οικονομίες να υποφέρουν και λόγω των τυφώνων ακόμη και πριν την πανδημία, η περιοχή έχει προχωρήσει σε στρατηγικά βήματα για τη σταδιακή επαναλειτουργία της βιομηχανίας τουρισμού της. 

Το Ισραήλ

Υπάρχει, βέβαια, και η αύξηση ζήτησης των προορισμών όπου ο εμβολιασμός προχωρά γοργά. Αυτό επεξηγεί και το φαινόμενο που καταγράφει η Αbercrombie&Kent με τεράστια ζήτηση ταξιδιών προς το Ισραήλ, όπου πολύ μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού έχει εμβολιαστεί. Οπως και να έχει, όταν η χώρα ανοίξει και πάλι τα σύνορά της, η καμπάνια εμβολιασμού της χώρας θα της έχει δώσει και τεράστια ώθηση στον τουρισμό.

Το ίδιο συμβαίνει και με την Ανταρκτική. Η TravelStride έχει επιδείξει αύξηση ζήτησης στην ήπειρο κατά 25% σε σχέση με τα προ-πανδημίας στοιχεία. Ακόμη και στη Google, οι αναζητήσεις των αμερικανών για την Ανταρκτική έχουν επιδείξει τεράστια αύξηση. Η White Desert, η οποία προσφέρει αεροπορικά ταξίδια (αντί για κρουαζιέρες) στην Ανταρκτική έχει ήδη δύο sold-out ταξίδια για το 2021, με μέσο κόστος $100.000 /άτομο. 

Οι Μαλδίβες επιδεικνύουν παρόμοια αύξηση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Google και μερικών από των μεγαλύτερων resorts της όπως το Soneva Fushi. 

Θα δείξει η πορεία

Ο Πίτερ Μπέιτς, πρόεδρος και ιδρυτής της Strategic Vision κρατά, πάντως, μικρό καλάθι. Αναφέρει πως το νέο κύμα των lockdowns έκανε τους προορισμούς απαγορευτικούς. “Η κατάσταση άλλαξε, και μπορεί να αλλάξει ξανά”, ανέφερε χαρακτηριστικά και υπογράμμισε πως “το κύριο πρόβλημα με τα ταξίδια στην Αφρική είναι η νοτιοαφρικανική μετάλλαξη η οποία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα”. Αυτά τα προβλήματα μπορούν να ξεπηδήσουν παντού. Μια άλλη ανησυχία είναι η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα των εμβολίων, ή τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν για τα ταξίδια ανά χώρα.

Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη διολίσθησε και πάλι σε ύφεση λόγω των νέων lockdown, η περσινή χρονιά ήταν τελικά καλύτερη του αναμενόμενου. Με βελτιωμένες προοπτικές ανάπτυξης που θα εκδηλωθούν από το τέλος του 2021, η ΕΕ φαίνεται πως θα ανακτήσει έδαφος στην οικονομικής παραγωγής της μέχρι τα μέσα του 2022, νωρίτερα δηλαδή απ’ ό,τι αναμενόταν.

Όπως όμως αναφέρουν οι Financial Times, αναζητώντας κανείς για αισιόδοξα μηνύματα, πιθανότατα θα χάσει το πιο σημαντικό εύρημα της πρόβλεψης, ότι δηλαδή η οικονομική παραγωγή της Ένωσης θα παραμείνει σημαντικά χαμηλότερη των προ-πανδημίας τάσεων. Λόγου χάρη, μέχρι το τέλος του επόμενου έτους, ορισμένες οικονομίες, όπως η ισπανική και η ιταλική, δεν θα έχουν προλάβει να ανακτήσουν, τα επίπεδα εθνικού εισοδήματος του τέλους του 2019.

Με άλλα λόγια, προς το παρόν τουλάχιστον, οι Βρυξέλλες εκτιμούν πως η ΕΕ, ακόμα και όταν καταφέρει να καταπολεμήσει τον υγειονομικό κίνδυνο και τα lockdown, θα συνεχίσει, για πολύ, να πλήττεται οικονομικά από την πανδημία.Οι πολιτικοί ηγέτες δεν θα πρέπει να επιτρέψουν να συμβεί κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, πρέπει να στοχεύσουν να ξεπεράσουν τις προβλέψεις, με πιο επιθετικές πολιτικές ενέργειες από αυτές που προβλέπονται τώρα.

Αυτό σημαίνει, κυρίως, ότι θα πρέπει να δώσουν στην ανάκαμψη όσο μεγαλύτερη δημοσιονομική στήριξη είναι δυνατόν. Οι κυβερνήσεις έχουν σε μεγάλο βαθμό κάνει αξιοθαύμαστη δουλειά για να στηρίξουν τις οικονομίες τους μέχρι τώρα, παρ’ όλα αυτά, το επικίνδυνο σημείο θα παρουσιαστεί, τη στιγμή που η ανάπτυξη (από τα μέσα του έτους) θα ανεβάζει ταχύτητα και η επαρκής ολοκλήρωση των προγραμμάτων εμβολιασμού θα φέρνει την άρση των περισσότερων περιορισμών.

Σε εκείνο το σημείο, οι κυβερνήσεις ορθά θα αρχίσουν να περιορίζουν σταδιακά τα πακέτα εισοδηματικής στήριξης που έχουν βοηθήσει τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά να μη «βουλιάξουν». Όμως εκεί ελλοχεύει ο κίνδυνος πως αυτό θα αποσύρει υπερβολικά μεγάλη ζήτηση από την οικονομία θέτοντας σε κίνδυνο την ανάκαμψη.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ, πολλές οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων της γερμανικής, της ισπανικής και της ολλανδικής, ετοιμάζονται για πολύ μεγάλους διαρθρωτικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς φέτος.

Αυτό βέβαια δεν είναι απαραίτητο ότι θα καταδικάσει την ανάπτυξη καθώς η επιθυμία για κατανάλωση και η μετά την πανδημία αισιοδοξία θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ιδιωτική ζήτηση τόσο ώστε να αντισταθμιστεί ο περιορισμός εξόδων του δημόσιου τομέα.

Οι ελπίδες όμως δεν αποτελούν στέρεη βάση για την πολιτική. Οι κίνδυνοι που απειλούν να συγκρατήσουν την ιδιωτική ζήτηση είναι υπερβολικά μεγάλοι και πολυάριθμοι.

Μεταξύ αυτών είναι ο μεγάλος αριθμός των προβληματικών εταιρειών, η ημέρα κρίσεως για τις οποίες έχει αναβληθεί λόγω των φθηνών δανείων και της αναστολής των διαδικασιών πτώχευσης. Σύντομα, όμως, τα εταιρικά χρέη και ένα πιθανό κύμα κατάρρευσης θα περιορίσει την ικανότητα του ιδιωτικού τομέα να ανακάμψει.

Ένας άλλος κίνδυνος είναι η αισιοδοξία και η εμπιστοσύνη να μην βρουν τον δρόμο τους προς την ρεαλισμό και την πραγματοποίηση. Οι ακραίες αλλαγές που έχουν φέρει τα πάνω κάτω στις ζωές και τη διαβίωσή μας θα μπορούσαν να οδηγήσουν τους πολίτες στο να αποταμιεύσουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του απ’ ό,τι προηγουμένως, λόγω ανασφάλειας.

Έπειτα υπάρχει η «υστέρηση»: η τάση της μόνιμης ικανότητας της οικονομίας να συρρικνώνεται, αν δεν χρησιμοποιείται πλήρως για πολύ καιρό. Αυτά είναι μια σειρά από προβλήματα που απαιτούν διαφορετικές λύσεις πολιτικής και που θα μπορούσαν όμως να μετριαστούν από ισχυρά μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης. Γι’ αυτό ακριβώς μόλις αρχίσει να μειώνεται σταδιακά η ενίσχυση των εισοδημάτων, θα πρέπει να αντικατασταθεί από περισσότερη συμβατική δημοσιονομική τόνωση.

Η Ευρώπη θα μπορούσε να μάθει από τον Τζο Μπάιντεν, ο οποίος αποφάσισε πως ο κίνδυνος να γίνουν υπερβολικά λίγα, υπερτερεί του κινδύνου να γίνουν υπερβολικά πολλά. Παραδόξως, το δημοσιονομικό πακέτο του αμερικανού προέδρου έχει δεχθεί φίλια πυρά από αυθεντίες όπως ο Λόρενς Σάμερς και ο Όλιβερ Μπλάνσαρντ, που ανησυχούν για υπερθέρμανση της οικονομίας.

Στην πραγματικότητα, η υπερθέρμανση αν και απίθανη να συμβεί θα ήταν ένα καλό πρόβλημα. Η «υπερβολική» ανάπτυξη θα περιόριζε αυτομάτως την προτεινόμενη δημοσιονομική αντίδραση -μέρος της οποίας παίρνει τη μορφή παρατεταμένων επιδομάτων ανεργίας. Και τα τελευταία προ-πανδημίας χρόνια απέδειξαν πως η συνεχιζόμενη πίεση της υψηλής ζήτησης, εκτός του ότι προκαλεί πληθωρισμό, θα μπορούσε να αντιστρέψει τη μεγάλη πτώση της συμμετοχής του αμερικανικού εργατικού δυναμικού.

Θα ήταν τραγικό αν ο σκεπτικισμός στις ΗΠΑ ενισχύσει τις αμφιβολίες για μια δυνατή δημοσιονομική τόνωση στην Ευρώπη, που τη χρειάζεται εξίσου. Αυτή δεν θα προέλθει από το πανευρωπαϊκό πακέτο ανάκαμψης, το μέγεθος του οποίου είναι μικρότερο των εθνικών προϋπολογισμών.

Οι Βρυξέλλες περιμένουν πως τα χρήματα της «ανάκαμψης και ανθεκτικότητας» θα ενισχύσουν τις οικονομίες της Ευρώπης έως και κατά 2% του ΑΕΠ, και ακόμα περισσότερο στις όχι ιδιαίτερα εύπορες περιοχές. Όμως η απαραίτητη επιπλέον ενίσχυση πρέπει να προέλθει από την απελευθέρωση της ευρύτερης δημοσιονομικής ισχύος των κυβερνήσεων.

Η άρση των εθνικών αυτοπεριορισμών στις δαπάνες ελλείμματος θα μπορούσε, από οικονομικής απόψεως, να είναι η σημαντικότερη συμβολή του ευρωπαϊκού χρήματος. Η ΕΕ πρέπει επίσης χωρίς καθυστέρηση να παρατείνει την αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων για το έλλειμα και το χρέος, που διαφορετικά θα λήξουν στο τέλος του τρέχοντος έτους.

Οι Αμερικανοί έχουν την τύχη να κυβερνώνται από έναν πρόεδρο που έχει μάθει το μάθημα της προηγούμενης κρίσης. Ήρθε η ώρα να δείξουν οι Ευρωπαίοι πως και αυτοί μπορεί να έχουν τύχη, υποστηρίζουν οι Financial Times.

Αλλά μέσα σε λίγους μήνες και προτού να προκληθεί μεγάλη ή μακροχρόνια ζημιά, οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να άρουν τους περιορισμούς και να ενεργοποιήσουν ξανά τις οικονομίες τους. Η παραγωγή θα αυξάνονταν και πάλι γρήγορα. Η διαδρομή ανάκαμψης από την κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα ήταν σχήματος V – και όχι σχήματος U, ούτε πολύ περισσότερο σχήματος L.

Κάτι τέτοιο δεν είναι πλέον εύλογο. Κάποιες χώρες έχουν αρχίσει να χαλαρώνουν τους περιορισμούς και να επιτρέπουν σε ορισμένες επιχειρήσεις να λειτουργήσουν ξανά. Άλλες ετοιμάζονται γαι παρόμοιες κινήσεις αλλά κινούνται προσεκτικά. Διαπίστωσαν ότι ακόμη και οι πολύ αυστηροί περιορισμοί επιβράδυναν μόνο την εμφάνιση νέων κρουσμάτων, δεν τα απέτρεψαν ούτε τα σταμάτησαν, αναφέρει το newmoney.

Εάν χαλαρώσουν πάρα πολύ τους περιορισμούς, μπορεί να υπάρξουν νέα κύματα κρουσμάτων, ίσως χειρότερα από το πρώτο, και θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στο lockdown. Οι κυβερνήσεις δέχονται εισηγήσεις ότι κάποιοι περιορισμοί ενδέχεται να είναι απαραίτητοι επ ‘αόριστον, έως ότου υπάρξει εμβόλιο κατά του ιού και η χρήση του γενικευθεί.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι οι περιορισμοί θα συνεχιστούν, αλλά και το ότι οι άνθρωποι θα προσαρμοστούν στη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα. Οι επιχειρήσεις θα ανησυχούν για την επανεκκίνηση στην κανονική τους λειτουργία και οι καταναλωτές δεν θα επιστρέψουν γρήγορα στο επίπεδο δαπανών που πραγματοποιούσαν πριν εμφανιστεί ο Covid-19. Για όσο χρονικό διάστημα οι άνθρωποι είναι φοβισμένοι, είτε από την ίδια την ασθένεια είτε από αυτά που θα πρέπει να γίνουν για να την περιορίσουν, θα συμπεριφέρονται διαφορετικά χωρίς να τους έχουν πει ή να του έχουν δοθεί οδηγίες για κάτι τέτοιο. (Μετά από ένα lockdown πέντε εβδομάδων το Βερολίνο άνοιξε ξανά τα καταστήματά του και η δραστηριότητα δεν ακμάζει.)

Η σκέψη για μια ανάκαμψη σχήματος V μοιάζει ξεπερασμένη, αλλά οι τρέχουσες οικονομικές πολιτικές εξακολουθούν να βασίζονται σε αυτήν. Η ιδέα ήταν να συνδυαστούν ασφυκτικοί προσωρινοί περιορισμοί με τεράστια προσωρινή δημοσιονομική και νομισματική υποστήριξη. Η ενίσχυση της ζήτησης ενώ η προσφορά βρίσκονταν σε ύφεση δεν θα διακινδύνευε την αύξηση του πληθωρισμού, διότι η κρίση θα τελειώνε σύντομα και η προσφορά θα ανέκαμπτε. Για τον ίδιο λόγο, δεν θα υπήρχε λόγος ανησυχίας για το ότι η επιθετική δημοσιονομική επέκταση θα συσσώρρευε υπερβολικό χρέος.

Καθώς η συρρίκνωση συνεχίζεται, αυτοί οι φόβοι θα επανεμφανιστούν. Όχι σε μεγάλη έκταση, με δεδομένο ότι, ειδικά στην Ευρώπη, το άμεσο πρόβλημα είναι η πολύ μικρή υποστήριξη της μακροοικονομικής πολιτικής. Ακόμα και στις ΗΠΑ, παρά την τεράστια νομισματική και δημοσιονομική επέκταση, η αρχική επίπτωση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης ήταν ο αντιπληθωρισμός (υποδηλώνοντας ότι το σοκ στη ζήτηση ήταν ακόμη μεγαλύτερο από το σοκ στην προσφορά).

Αλλά αυτό θα μπορούσε να αλλάξει εάν η επιβράδυνση διαρκέσει. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές ενδέχεται να επαναστατήσουν εάν η επιθετική δημοσιονομική επέκταση θα πρέπει να διατηρείται επί μακρόν, μήνα τον μήνα, τρίμηνο το τρίμηνο. Θα υπάρξουν νέες οικονομικές και χρηματοοικονομικές ρωγμές. Όσο περισσότερο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση, τόσο πιθανότερο είναι ότι τα σοκ στην προσφορά και τη ζήτηση θα αλληλοενισχύονται.

Ποια είναι λοιπόν η απάντηση; Σίγουρα η απλή άρση όλων των περιορισμών θα λειτουργούσε ως μπούμερανγκ. Αυτό σίγουρα θα προκαλούσε νέα και μεγαλύτερα κύματα κρουσμάτων, πολλούς επιπλεόν θανάτους, αυξανόμενο συναγερμό και νέους γύρους μέτρων που θα στραγγάλιζαν την οικονομία.

Το πιο λογικό είναι μια μετρημένη και σταδιακή χαλάρωση, με στενή παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.

Μέρος της θεωρίας της ανάκαμψης σε σχήμα V είναι ότι αποτελεί την οικονομική απάντηση σε μια εξίσου απότομη και ραγδαία πολιτική επιλογή. Είτε η κυβέρνηση κάνει αρκετά για να νικήσει την ασθένεια, οπότε η οικονομία ανεβαίνει αμέσως, είτε όχι.

Όμως το πρόβλημα είναι η διαχείριση μιας κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία που δεν τελειώνει γρήγορα. Εάν δεν επανέλθει η κανονικότητα στη ζωή βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα – και εάν μια μακροχρόνια συρρίκνωση προκαλέσει σοβαρές ζημιές στη ζωή των ανθρώπων – τότε θα πρέπει να επιτευχθεί μια ισορροπία μεταξύ του περιορισμού εμφάνισης νέων κρουσμάτων και της επανεκκίνησης της οικονομίας.

Πώς μπορούμε να επιτύχουμε μια τέτοια ισορροπία; Προς το παρόν, δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να έχουμε σαφή απάντηση. Αλλά καθώς ήδη δημιουργούνται τα αντίπαλα στρατόπεδα στα social media με εκείνους που υποστηρίζουν «την προτεραιότητα στη ζωή» και εκείνους που υποστηρίζουν «την απελευθέρωση των ανθρώπων», καλό είναι να θυμόμαστε το εξής: Είναι χρήσιμο που οι διάφορες κυβερνήσεις (και τα επίπεδα διακυβέρνησης) πειραματίζονται με διαφορετικές προσεγγίσεις – γιατί αυτό θα αρχίσει να μας δίνει τις απαιτούμενες πληροφορίες.

Μήπως ορισμένες χώρες έχουν μειώσει τον ρυθμό μετάδοσης σε τέτοιο επίπεδο ώστε να χαλαρώσουν τους περιορισμούς τους χωρίς να προκαλέσουν αύξηση των κρουσμάτων; Ποιοι περιορισμοί μειώνουν περισσότερο τη μετάδοση, σε σχέση με το οικονομικό τους κόστος; Και, κατά πόσο ο σωστός βαθμός περιορισμών εξαρτάται από τις τοπικές συνθήκες (μια παραδόξως παραμελημένη ερώτηση); Είναι προφανές, για παράδειγμα, ότι οι περιορισμοί σε ένα πυκνοκατοικημένο μέρος όπως η Νέα Υόρκη θα έπρεπε να είναι πιο αυστηροί από ότι σε πόλεις λιγότερο πυκνοκατοικημένες, πόσο μάλλον σε προάστια ή αγροτικές περιοχές όπου δεν υπάρχουν τόσο μεγάλες συγκεντρώσεις πληθυσμού – αλλά πόσο πιο αυστηροί;

Ελλείψη εμβολίου αυτή η κρίση δεν θα τελειώσει σύντομα. Για να τη διαχειριστούμε έξυπνα, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε το πόσο λίγα γνωρίζουμε ακόμα και τώρα. Ο μόνος δρόμος για τις καλύτερες επιλογές και αποφάσεις είναι το να παρακολουθούμε και να μαθαίνουμε.

«Η Ελλάδα παίρνει δόση από... McKinsey management»

Σε άρθρο του Bloomberg με χαρακτηριστικό τίτλο «η Ελλάδα παίρνει μια δόση από McKinsey management», καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν πρώην σύμβουλος στη McKinsey, το πρακτορείο αναφέρει ότι «επί πολύ διάστημα φαινόταν ότι το καλύτερο που μπορούσε να κάνει η ευρωζώνη ήταν να συνεχίσει να στηρίζει την Ελλάδα, ώστε να αποφύγει ένα μεγαλύτερο πρόβλημα.

Ως εκ τούτου είναι πράγματι εντυπωσιακές οι προσπάθειες του νέου πρωθυπουργού να επαναφέρει τη χώρα με ιλιγγιώδη ταχύτητα.

Εάν τα καταφέρει αυτό θα αποτελεί απόδειξη ότι αποδίδει μια κλασική δεξιά οικονομική ατζέντα εκεί όπου απέτυχε ο αριστερός λαϊκισμός των προκατόχων του.

Πρώην σύμβουλος της McKinsey & Co., ο Μητσοτάκης έδωσε σε όλα τα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου από έναν μπλε φάκελο, που περιείχε όλες τις μεταρρυθμίσεις που περιμένει απ’ αυτούς να υλοποιήσουν ειδάλλως θα τους απομακρύνει από τα πόστα τους.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει τεράστιες δυσκολίες -από ένα βουνό χρέους μέχρι τη βαθιά φτώχεια- όμως οι επενδυτές επιστρέφουν στην Αθήνα. Το Χρηματιστήριο Αθηνών εμφανίζει φέτος κέρδη σχεδόν 50% και οδεύει να αναδειχθεί πρωταθλητής στις επιδόσεις παγκοσμίως», σημειώνει το Bloomberg.

«Η Ελλάδα έζησε τον λαϊκισμό και τον απέρριψε»

Αναφερόμενος στη νίκη του Κυριάκου Μητσοτάκη στις εκλογές του Ιουλίου ο αναλυτής Φερντινάντο Τζουλιάνο χαρακτηρίζει ενθαρρυντικό το γεγονός ότι μια χώρα που έζησε το λαϊκισμό αποφάσισε να τον απορρίψει.

Ο νέος πρωθυπουργός έχει ορκιστεί να επανεκκινήσει την ελληνική οικονομία προσελκύοντας ξένο χρήμα, καθώς το ποσοστό αποταμίευσης στη χώρα είναι χαμηλό και χρειάζεται να αναζητήσει στο εξωτερικό κεφάλαια για να στηρίξει την απασχόληση και τις επενδύσεις.

Ο Μητσοτάκης έχει μειώσει τις κρατικές δαπάνες και τους εταιρικούς φόρους από το 28% στο 24% καθώς και τη φορολογία επί των μερισμάτων, παραδοσιακά μέτρα της δεξιάς για την τόνωση της ανάπτυξης, που όμως δείχνουν στον κόσμο ότι η Ελλάδα έχει όντως αλλάξει.

Η Αθήνα θέλει να πείσει τους διεθνείς πιστωτές της να μειώσουν τους δημοσιονομικούς στόχους, αλλά θα πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι η οικονομική της στρατηγική παράγει αποτελέσματα, σχολιάζει το άρθρο.

Και στη συνέχεια αναφέρεται στις προσπάθειες της κυβέρνησης να υλοποιήσει επώδυνες μεταρρυθμίσεις όπως στο καθεστώς χρεωκοπίας, ώστε να μπορέσουν οι τράπεζες να μειώσουν το βουνό των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους ισολογισμούς τους, αλλά και το στόχο της μεταρρύθμισης του φόρου ακινήτων ώστε να αντλήσει περισσότερα έσοδα.
«Υπεραισιόδοξοι οι στόχοι Μητσοτάκη για ανάπτυξη και επενδύσεις»

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζει ανοσία στον λαϊκισμό, αφού «μιλά για ρυθμό ανάπτυξης 4% το 2021, που ακόμη και κάποιοι σύμβουλοι χαρακτηρίζουν υπεραισιόδοξο στόχο.

Ενώ έχει θέσει και στόχο 100 δις. ευρώ για άμεσες ξένες επενδύσεις μέσα σε τέσσερα χρόνια.

Για να είμαστε δίκαιοι, ορισμένα προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων, περιλαμβανομένης και της πώλησης μεριδίου 30% στο Διεθνές Αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος προσελκύουν μεγάλο ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές».

Αναφέρει, όμως, ότι «η Ελλάδα προσήλκυσε μόλις 10 δις. ευρώ σε καθαρές ξένες επενδύσεις από 2015 μέχρι το 2018, σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ, οπότε ο νέος στόχος είναι εξαιρετικά αισιόδοξος».

«Το μπαλάκι στον Μητσοτάκη»

Και καταλήγει ότι η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερο απ’ αυτό το είδος ρεαλιστικής αντιμετώπισης των καταστάσεων. «Τα τελευταία τέσσερα χρόνια η χώρα ήταν εγκλωβισμένη σε μια ανούσια ιδεολογική διαμάχη μεταξύ του ΣΥΡΙΖΑ και των αντιπάλων του που δηλητηρίασε το πολιτικό κλίμα και καθυστέρησε την ανάκαμψη.

Μια δόση management consultant ουδετερότητας είναι πιο εύκολο να “πουληθεί” στους επενδυτές. Και το μπαλάκι είναι τώρα στο γήπεδο του Μητσοτάκη να μετατρέψει το στυλ McKinsey σε κάτι που θα έχει μεγαλύτερη διάρκεια για τον ελληνικό λαό».

Αυτά αναφέρουν μεταξύ άλλων σε σημερινό του δημοσίευμα οι Financial Times υπό τον τίτλο «Σε φάση ανάκαμψης η Ελλάδα, καθώς προχωρεί η αναδιάρθρωση του χρέους».

Στο άρθρο της η εφημερίδα επισημαίνει επίσης, ότι τώρα τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά: , μετά από ένα ράλι που έχει ζαλίσει πολλούς παρατηρητές, οι επενδυτές πληρώνουν την Ελλάδα για να δανειστούν βραχυπρόθεσμο χρέος.

Τα δεκαετή ομόλογα διαπραγματεύονται στο 1,2% – πολύ χαμηλότερα από το αντίστοιχο κόστος δανεισμού ακόμα και για την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Και μέσα στην κοινότητα των χαμηλών, ή και αρνητικών επιτοκίων της ευρωζώνης, η Ελλάδα δεν θεωρείται πλέον το πιο επικίνδυνο στοίχημα: αυτή την εβδομάδα οι αποδόσεις της υποχώρησαν για πρώτη φορά από το 2008, κάτω από εκείνες της Ιταλίας.

Η αποκατάσταση της αγοράς οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη σταδιακή επούλωση των πληγών στην οικονομία της Ελλάδας μετά από μια βίαιη πτώση και στη συνέχεια μια υποχώρηση των πολιτικών που δημιουργούσαν συνθήκες αστάθειας, εξέλιξη η οποία ακύρωσε την πιθανότητα αποχώρησης της Ελλάδας από την ευρωζώνη.

Αλλά η συγκυρία από το εξωτερικό, επισημαίνει το δημοσίευμα, ήταν ακόμα πιο ισχυρή: Πολύ χαμηλές αποδόσεις σε όλο τον κόσμο οδήγησαν τους επενδυτές να απογοητευτούν από τη διάψευση της αποκόμισης κερδών από όλο και πιο επικίνδυνες αγορές. Έτσι, ο χείμαρρος των ρευστών διαθεσίμων στη μικρή αγορά ομολόγων της Ελλάδας έχει συμπιέσει τις αποδόσεις σε χαμηλά επίπεδα ρεκόρ.

«Μετά από αρκετά προγράμματα διάσωσης που διήρκεσαν αρκετά χρόνια και μια πολύ οδυνηρή αναδιάρθρωση της αγοράς, θεωρήσαμε ότι οι κανόνες του παιχνιδιού είχαν αλλάξει», δήλωσε ο Κιθ Νεΐ της γαλλικής εταιρείας διαχείρισης χαρτοφυλακίου Carmignac Gestion, η οποία αγόρασε ελληνικά ομόλογα στην πρώτη έξοδο της χώρας στις αγορές εντός κρίσης, το 2014.

«Από την ώρα που η μεγάλη πλειοψηφία των υποχρεώσεων πέρασε στο δημόσιο τομέα… θεωρήσαμε ότι οποιαδήποτε μελλοντική αναδιάρθρωση δεν θα αφορούσε στον ιδιωτικό τομέα».

Η Carmignac κράτησε τα αξιόγραφα, όταν οι αποδόσεις σημείωσαν άνοδο το 2015 καθώς η αριστερή κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ έφερε την Ελλάδα στο χείλος της εξόδου της ευρωζώνης, ενώ έκτοτε έχει πραγματοποιήσει κι άλλες αγορές. Σήμερα είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος κάτοχος ελληνικών ομολόγων στον ιδιωτικό τομέα, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.

Ο κ. Νεΐ είπε ότι η επενδυτική του θέση εξακολουθεί να ισχύει σήμερα: «Έχουμε μια μακροπρόθεσμη άποψη για να διακρατήσουμε τα αξιόγραφα και να σκεφτούμε ότι υπάρχει ακόμα μια ανοδική πορεία από εδώ που βρισκόμαστε τώρα».

Οι Financial Τimes προσθέτουν ότι η πρόσφατη αναβάθμιση στην κατηγορία BB- από την S&P έδωσε ελπίδες για μια ενδεχόμενη πορεία προς την επενδυτική βαθμίδα, η οποία θα έδινε τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αγοράζει ελληνικά ομόλογα βάσει του πρόσφατα ανανεωμένου προγράμματος κινήτρων.