Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο κατά την οποία η συνέχιση της εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση αποτελεί επιλογή για ολοένα περισσότερους ασφαλισμένους. Το πρόσθετο εισόδημα από την απασχόληση, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα αξιοποίησης των νέων ασφαλιστικών εισφορών, μπορεί να δημιουργήσει μακροπρόθεσμο οικονομικό όφελος. Ωστόσο, το ύψος της προσαύξησης δεν είναι ενιαίο, καθώς εξαρτάται από τα ασφαλιστικά χαρακτηριστικά κάθε δικαιούχου.

Ποιοι έλαβαν τα αναδρομικά

Η καταβολή αφορά συνταξιούχους που συνέχισαν να εργάζονται μετά την αρχική απονομή της σύνταξής τους και απέκτησαν πρόσθετο χρόνο ασφάλισης. Ο χρόνος αυτός μπορεί να αξιοποιηθεί για την προσαύξηση της ήδη καταβαλλόμενης συνταξιοδοτικής παροχής, εφόσον έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες και έχει ολοκληρωθεί ο σχετικός υπολογισμός από τον ασφαλιστικό φορέα. Η οικονομική διαφορά που προκύπτει δεν περιορίζεται απαραίτητα σε έναν μήνα, αλλά μπορεί να αφορά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα τη δημιουργία αναδρομικών.

Η διαδικασία δεν συνεπάγεται ότι κάθε συνταξιούχος που εργάζεται δικαιούται άμεσα ανάλογη πληρωμή. Καθοριστική σημασία έχουν η διάρκεια της απασχόλησης, οι εισφορές που καταβλήθηκαν, η διακοπή της εργασίας και η υποβολή της σχετικής αίτησης για αξιοποίηση του πρόσθετου χρόνου ασφάλισης.

Πώς υπολογίζεται η προσαύξηση

Το ποσό της προσαύξησης προσδιορίζεται με βάση τον επιπλέον χρόνο ασφάλισης και τις αντίστοιχες συντάξιμες αποδοχές. Ένας εργαζόμενος συνταξιούχος που παρέμεινε στην αγορά εργασίας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μπορεί να έχει διαφορετικό οικονομικό αποτέλεσμα από κάποιον που εργάστηκε για λίγους μήνες. Αντίστοιχα, οι αποδοχές επί των οποίων υπολογίστηκαν οι εισφορές επηρεάζουν την τελική αναπροσαρμογή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στις κανονικές ασφαλιστικές εισφορές και στον ειδικό πόρο που προβλέπεται για την απασχόληση συνταξιούχων. Ο ειδικός πόρος δεν έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και δεν δημιουργεί πρόσθετο συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Η προσαύξηση προκύπτει από τον ασφαλιστικό χρόνο και τις εισφορές που αναγνωρίζονται για τον συγκεκριμένο σκοπό.

Τι ισχύει για όσους συνεχίζουν να εργάζονται

Από την 1η Ιανουαρίου 2024 έχει καταργηθεί, κατά γενικό κανόνα, η οριζόντια περικοπή της σύνταξης λόγω ασφαλιστέας εργασίας. Οι συνταξιούχοι μπορούν να λαμβάνουν τη σύνταξή τους παράλληλα με το εισόδημα από απασχόληση, υπό την επιφύλαξη ειδικών εξαιρέσεων που προβλέπει η νομοθεσία. Μία από αυτές αφορά συνταξιούχους κάτω των 62 ετών που απασχολούνται σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, για τους οποίους εφαρμόζονται ιδιαίτεροι κανόνες.

Παράλληλα, η δήλωση της απασχόλησης στον e-ΕΦΚΑ είναι υποχρεωτική. Η παράλειψη μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές κυρώσεις, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σωστή ενημέρωση πριν από την ανάληψη οποιασδήποτε ασφαλιστέας δραστηριότητας.

Τι πρέπει να ελέγξουν οι δικαιούχοι

Οι συνταξιούχοι που έχουν ολοκληρώσει τη μετασυνταξιοδοτική απασχόλησή τους χρειάζεται να ελέγχουν εάν έχει υποβληθεί η προβλεπόμενη αίτηση αξιοποίησης του χρόνου ασφάλισης, εάν οι εισφορές έχουν καταχωριστεί σωστά και εάν έχει εκδοθεί σχετική απόφαση. Σε περίπτωση εκκρεμότητας, η επικοινωνία με τον e-ΕΦΚΑ μπορεί να αποσαφηνίσει το στάδιο επεξεργασίας της υπόθεσης.

Η πληρωμή της 23ης Οκτωβρίου επιβεβαιώνει ότι η αξιοποίηση του πρόσθετου ασφαλιστικού χρόνου μπορεί να οδηγήσει τόσο σε αναδρομικές καταβολές όσο και σε μόνιμη προσαύξηση της σύνταξης. Το τελικό οικονομικό όφελος παραμένει εξατομικευμένο και εξαρτάται από την ασφαλιστική ιστορία κάθε συνταξιούχου.

Σε διαδικασία ενημέρωσης περίπου 55.000 φορολογουμένων προχωρά η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), έπειτα από διασταυρώσεις στοιχείων που αφορούν αναδρομικές αποδοχές του φορολογικού έτους 2020. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της 16ης Οκτωβρίου 2026, οι συγκεκριμένοι φορολογούμενοι δεν είχαν συμπεριλάβει τα σχετικά ποσά στις προβλεπόμενες δηλώσεις, με αποτέλεσμα να προκύπτουν εκκρεμότητες ως προς τον υπολογισμό και την καταβολή του αντίστοιχου φόρου εισοδήματος.

Η φορολογική διοίκηση επισημαίνει ότι η μεγάλη πλειονότητα των υπόχρεων έχει ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, καθώς το 87% έχει δηλώσει τα αναδρομικά που έλαβε. Ωστόσο, για τους περίπου 55.000 φορολογουμένους που παραμένουν σε εκκρεμότητα, ενεργοποιείται διαδικασία ενημέρωσης και τακτοποίησης, με δυνατότητα ρύθμισης των ποσών που θα βεβαιωθούν. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους είχαν εισπράξει καθυστερημένα μισθούς, συντάξεις ή άλλες αποδοχές και ενδέχεται να μην είχαν ολοκληρώσει σωστά τις φορολογικές διαδικασίες.

Ποιοι φορολογούμενοι αφορά η διαδικασία

Η ανακοίνωση της ΑΑΔΕ αφορά περιπτώσεις αναδρομικών αποδοχών που συνδέονται με το φορολογικό έτος 2020 και για τις οποίες δεν έχει υποβληθεί η απαιτούμενη δήλωση. Τέτοιου είδους ποσά μπορεί να προέρχονται από καθυστερημένες καταβολές αποδοχών, συντάξεων ή άλλων εισοδημάτων που αφορούν προηγούμενη χρονική περίοδο, αλλά καταβλήθηκαν μεταγενέστερα. Η φορολογική αντιμετώπισή τους απαιτεί προσοχή, καθώς δεν ταυτίζεται πάντοτε με τη φορολόγηση των τακτικών εισοδημάτων του έτους είσπραξης.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η διαδικασία ενημέρωσης επικεντρώνεται σε φορολογουμένους για τους οποίους προκύπτει εκτιμώμενος πρόσθετος φόρος τουλάχιστον 100 ευρώ. Το ύψος της τελικής επιβάρυνσης διαφέρει ανά περίπτωση, καθώς εξαρτάται από το ποσό των αναδρομικών, τα υπόλοιπα εισοδήματα του φορολογουμένου και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι σχετικές φορολογικές διατάξεις.

Δυνατότητα εξόφλησης σε έως 72 δόσεις

Ένα από τα βασικά στοιχεία της παρέμβασης είναι η δυνατότητα εξόφλησης των σχετικών φορολογικών οφειλών σε έως 72 δόσεις, σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΑΑΔΕ. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στη διευκόλυνση των φορολογουμένων που καλούνται να καταβάλουν πρόσθετο φόρο για εισοδήματα παλαιότερου έτους, περιορίζοντας την ανάγκη άμεσης εξόφλησης ολόκληρου του ποσού.

Η ύπαρξη δυνατότητας τμηματικής καταβολής είναι ιδιαίτερα σημαντική για συνταξιούχους και μισθωτούς με περιορισμένη ρευστότητα. Ωστόσο, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξετάσουν τους ακριβείς όρους της ρύθμισης, καθώς ο μέγιστος αριθμός δόσεων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε οφειλή θα εξοφλείται αυτομάτως σε 72 μηνιαίες καταβολές. Η ένταξη, το ύψος της δόσης και τυχόν πρόσθετες επιβαρύνσεις εξαρτώνται από το εφαρμοστέο πλαίσιο και τα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης.

Πώς προκύπτουν οι φορολογικές εκκρεμότητες

Οι εκκρεμότητες που αφορούν αναδρομικά εισοδήματα μπορούν να εμφανιστούν όταν ο φορολογούμενος δεν γνωρίζει ότι απαιτείται χωριστή ή τροποποιητική δήλωση για ποσά που καταβλήθηκαν μεταγενέστερα. Σε άλλες περιπτώσεις, ενδέχεται να υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ποσών που εμφανίζονται στις βεβαιώσεις αποδοχών και των στοιχείων που περιλαμβάνονται στις υποβληθείσες δηλώσεις.

Οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις επιτρέπουν στη φορολογική διοίκηση να συγκρίνει στοιχεία που έχουν διαβιβαστεί από εργοδότες, ασφαλιστικούς φορείς και άλλους υπόχρεους με τα δεδομένα των φορολογικών δηλώσεων. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να εντοπιστούν περιπτώσεις στις οποίες εμφανίζονται εισοδήματα που δεν έχουν δηλωθεί ή έχουν δηλωθεί με διαφορετικό τρόπο από τον προβλεπόμενο.

Τι πρέπει να προσέξουν όσοι λάβουν ειδοποίηση

Οι φορολογούμενοι που θα ενημερωθούν από την ΑΑΔΕ θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά τα στοιχεία της ειδοποίησης και να τα αντιπαραβάλουν με τις βεβαιώσεις αποδοχών ή συντάξεων που διαθέτουν. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο φορολογικό έτος στο οποίο αναφέρονται τα ποσά, στο ύψος των αναδρομικών και στον πρόσθετο φόρο που υπολογίζεται.

Εφόσον υπάρχουν διαφορές ή αμφιβολίες σχετικά με την ορθότητα των στοιχείων, είναι σκόπιμο να ζητηθεί διευκρίνιση από τον αρμόδιο φορέα ή από επαγγελματία φοροτεχνικό πριν από οποιαδήποτε ενέργεια. Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να χρησιμοποιούν τις επίσημες ψηφιακές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ και να αποφεύγουν συνδέσμους από ανεπιβεβαίωτα μηνύματα που ενδέχεται να εμφανίζονται ως φορολογικές ειδοποιήσεις.

Η σημασία των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων

Η συγκεκριμένη διαδικασία εντάσσεται στη γενικότερη αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για τον εντοπισμό αποκλίσεων μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και διαθέσιμων διοικητικών στοιχείων. Οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις μπορούν να περιορίσουν τις περιπτώσεις μη δήλωσης εισοδημάτων, ενώ παράλληλα δημιουργούν την ανάγκη για σαφή ενημέρωση των φορολογουμένων σχετικά με τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους.

Το γεγονός ότι το 87% των υπόχρεων έχει ήδη δηλώσει τα αναδρομικά του 2020 δείχνει ότι η πλειονότητα έχει ολοκληρώσει τη σχετική διαδικασία. Για τις περιπτώσεις που απομένουν, το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστούν οι φορολογικές εκκρεμότητες και να δοθεί η δυνατότητα τακτοποίησης των οφειλών με τρόπο συμβατό με το ισχύον πλαίσιο.

Η ανακοίνωση της ΑΑΔΕ υπενθυμίζει, τέλος, τη σημασία του τακτικού ελέγχου των φορολογικών στοιχείων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για αναδρομικές πληρωμές που αφορούν παλαιότερα οικονομικά έτη. Η έγκαιρη ενημέρωση και η σωστή υποβολή των απαιτούμενων δηλώσεων μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο μελλοντικών επιβαρύνσεων και φορολογικών εκκρεμοτήτων.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής», αυξημένη προσοχή χρειάζεται να δείξουν κυρίως όσοι εισέπραξαν αναδρομικά, καθώς η προθεσμία για την υποβολή των απαιτούμενων τροποποιητικών δηλώσεων λήγει στο τέλος Δεκεμβρίου. Την ίδια στιγμή, συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια ισχύουν για όσους επιθυμούν να καλύψουν τεκμήρια με χρηματικές γονικές παροχές, για τους κληρονόμους που οφείλουν να υποβάλουν δηλώσεις αποβιωσάντων, αλλά και για φορολογουμένους που μετέφεραν τη φορολογική κατοικία τους εκτός Ελλάδας.

Καθώς οι σχετικές ημερομηνίες πλησιάζουν, η έγκαιρη διευθέτηση των φορολογικών υποχρεώσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Σε αρκετές περιπτώσεις, άλλωστε, η εκπρόθεσμη υποβολή ή η παράλειψη των απαιτούμενων ενεργειών μπορεί να επιφέρει πρόσθετες επιβαρύνσεις και πρόστιμα. Αναλυτικότερα, οι βασικές εκκρεμότητες είναι οι ακόλουθες:

1. Αναδρομικά μισθωτών και συνταξιούχων

Μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, συνταξιούχοι, γιατροί του ΕΣΥ και άλλες κατηγορίες φορολογουμένων, οι οποίοι σύμφωνα με την ηλεκτρονική βεβαίωση αποδοχών της ΑΑΔΕ εισέπραξαν εντός του 2025 αναδρομικά ποσά, ανεξάρτητα από το έτος στο οποίο αυτά αναφέρονται, θα πρέπει να προχωρήσουν στην υποβολή τροποποιητικών δηλώσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Για τα αναδρομικά απαιτείται ξεχωριστή τροποποιητική δήλωση για κάθε φορολογικό έτος στο οποίο ανάγονται τα συγκεκριμένα ποσά. Ο φορολογούμενος εισέρχεται στον λογαριασμό του στην ψηφιακή πύλη myAADE και επιλέγει το αντίστοιχο έτος. Ενδεικτικά, εάν τα αναδρομικά αφορούν το φορολογικό έτος 2024, θα πρέπει να επιλεγεί ως έτος υποβολής της δήλωσης το 2025.

Μετά την υποβολή της τροποποιητικής δήλωσης εκδίδεται νέο εκκαθαριστικό, στο οποίο αποτυπώνεται ο πρόσθετος φόρος που προκύπτει. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις ημερομηνίες πληρωμής που αναγράφονται στην πράξη προσδιορισμού του φόρου.

Η νομοθεσία προβλέπει ότι για τροποποιητικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος μισθωτών και συνταξιούχων, οι οποίες αφορούν αναδρομικά μισθών ή συντάξεων προηγούμενων ετών, αναδρομικά επιδομάτων ανεργίας ή αμοιβές γιατρών του ΕΣΥ από απογευματινά ιατρεία νοσοκομείων, δεν επιβάλλονται πρόστιμα και τόκοι έως το τέλος του φορολογικού έτους κατά το οποίο εκδόθηκαν οι αντίστοιχες βεβαιώσεις αποδοχών ή συντάξεων.

Οι συγκεκριμένες δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά για το φορολογικό έτος 2015 και τα επόμενα. Για υποθέσεις που αφορούν το φορολογικό έτος 2014 ή παλαιότερα έτη, η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω της αρμόδιας φορολογικής υπηρεσίας.

2. Κάλυψη τεκμηρίων με γονικές παροχές

Οι φορολογούμενοι που επιδιώκουν να καλύψουν τεκμήρια διαβίωσης ή τεκμήρια που προκύπτουν από την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιήσουν χρηματικά ποσά που προέρχονται από γονικές παροχές.

Για να αξιοποιηθούν τα συγκεκριμένα ποσά για την κάλυψη των τεκμηρίων, απαιτείται να έχουν πραγματοποιηθεί εγκαίρως οι σχετικές ενέργειες και να υποβληθούν οι προβλεπόμενες δηλώσεις μέσα στις ισχύουσες προθεσμίες, οι οποίες φθάνουν έως το τέλος του 2026.

3. Φορολογικές δηλώσεις αποβιωσάντων από τους κληρονόμους

Μέχρι το τέλος του έτους θα πρέπει να έχουν διευθετηθεί και οι δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος αποβιωσάντων από τους νόμιμους κληρονόμους τους. Η υποβολή των αρχικών δηλώσεων από κληρονόμους, είτε εξ αδιαθέτου είτε βάσει διαθήκης, μπορεί πλέον να πραγματοποιείται ηλεκτρονικά.

Η ψηφιοποίηση της διαδικασίας περιορίζει σημαντικά τη γραφειοκρατία για τους κληρονόμους. Είναι χαρακτηριστικό ότι την προηγούμενη χρονιά είχαν κατατεθεί περίπου 135.000 αιτήματα για την εκκαθάριση δηλώσεων αποβιωσάντων στις αρμόδιες υπηρεσίες, δηλαδή στις ΔΟΥ και στα ΚΕΦΟΔΕ.

Η ηλεκτρονική διαδικασία αφορά τα εισοδήματα που είχε αποκτήσει ο αποβιώσας μέσα στο αντίστοιχο φορολογικό έτος και μέχρι την ημερομηνία του θανάτου του. Για να μπορέσουν οι νόμιμοι κληρονόμοι να προχωρήσουν στην υποβολή, θα πρέπει προηγουμένως να έχει ενημερωθεί το φορολογικό μητρώο τόσο με την ημερομηνία θανάτου όσο και με τα στοιχεία των δικαιούχων κληρονόμων.

Για την ενημέρωση του μητρώου απαιτείται η προσκόμιση των προβλεπόμενων δικαιολογητικών στην αρμόδια υπηρεσία της ΑΑΔΕ. Επομένως, οι κληρονόμοι θα πρέπει να ελέγξουν εγκαίρως ότι τα απαραίτητα στοιχεία έχουν καταχωριστεί σωστά, ώστε να μην υπάρξουν εμπόδια κατά την ηλεκτρονική υποβολή της δήλωσης.

4. Μεταφορά φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό

Υποχρεώσεις έχουν επίσης όσοι κατά το προηγούμενο έτος μετέφεραν τη φορολογική κατοικία τους στο εξωτερικό. Οι συγκεκριμένοι φορολογούμενοι θα πρέπει να φροντίσουν για την υποβολή της φορολογικής τους δήλωσης μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία και, όπου απαιτείται, για την ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών στο φορολογικό μητρώο.

Η αλλαγή φορολογικής κατοικίας αποτελεί διαδικασία που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς συνδέεται άμεσα με τον τρόπο φορολόγησης του εισοδήματος και με τις υποχρεώσεις που διατηρεί ο φορολογούμενος στην Ελλάδα.

5. Αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος από επαγγελματίες

Ξεχωριστή προθεσμία έχουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι που επιθυμούν να αμφισβητήσουν το τεκμαρτό εισόδημα το οποίο προσδιόρισε η φορολογική διοίκηση. Μέσω της πλατφόρμας myBusinessSupport μπορούν να ζητήσουν τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου, προκειμένου να αποδείξουν ότι το πραγματικό εισόδημά τους είναι χαμηλότερο από εκείνο που προκύπτει βάσει του τεκμαρτού τρόπου υπολογισμού.

Η συγκεκριμένη επιλογή, ωστόσο, απαιτεί προσεκτική στάθμιση, καθώς το αίτημα αμφισβήτησης συνεπάγεται φορολογικό έλεγχο. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελεγκτικές αρχές μπορούν να εξετάσουν αναλυτικά στοιχεία που αφορούν τις τραπεζικές καταθέσεις, τα δηλωθέντα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του επαγγελματία.

Στόχος του ελέγχου είναι να διαπιστωθεί εάν τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα δικαιολογούν εισόδημα χαμηλότερο από το τεκμαρτό. Εφόσον, όμως, κατά τη διαδικασία προκύψουν αποκλίσεις ή φορολογικές παραβάσεις, είναι δυνατόν να καταλογιστούν πρόσθετοι φόροι και οι προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.

Ο ελεύθερος επαγγελματίας ή αυτοαπασχολούμενος έχει, συνεπώς, τη δυνατότητα να ζητήσει έλεγχο ώστε να τεκμηριώσει την ορθότητα της δήλωσής του και να αποδείξει ότι το πραγματικό του εισόδημα υπολείπεται του τεκμαρτού. Βασική προϋπόθεση για την ενεργοποίηση της συγκεκριμένης διαδικασίας είναι να έχουν συμπληρωθεί οι αντίστοιχοι κωδικοί 443-444 στο έντυπο Ε1.

Επιστροφές αναδρομικών: Ποιους αφορούν οι νέες οδηγίες

Οι νέες οδηγίες αφορούν εργαζόμενους με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου (ΙΔΑΧ) που υπηρετούν ή προσλαμβάνονται στο Δημόσιο και στα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και υπάγονται στις διατάξεις του πρώην Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων. Παράλληλα, καλύπτουν προσωπικό των Εμπορικών, Βιομηχανικών, Επαγγελματικών και Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων, καθώς και μεταταγμένους υπαλλήλους των πρώην Τοπικών Ενώσεων Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας (ΤΕΔΚ).

Τρόπος υπολογισμού

Το έγγραφο αποσαφηνίζει τον τρόπο υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών, διατηρώντας διαφορετικό καθεστώς για τους «παλαιούς» ασφαλισμένους (πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993) και τους «νέους» ασφαλισμένους. Για τους παλαιούς εξακολουθούν να ισχύουν οι ειδικές διατάξεις κάθε πρώην τομέα πρόνοιας, ενώ για τους νέους η εισφορά από την 1η Ιανουαρίου 2017 ανέρχεται σε ποσοστό 4% επί των ασφαλιστέων αποδοχών (έναντι 5,5% μέχρι σήμερα), όπως αυτές προσδιορίζονται από τη νομοθεσία για τον e-ΕΦΚΑ, μέχρι το ισχύον ανώτατο ασφαλιστέο όριο. Ουσιαστικά, 45.000-60.000 υπάλληλοι αυτών των κατηγοριών θα λάβουν ως επιστροφή υπερβάλλοντα ποσά για ασφαλιστικές εισφορές από την 1η Ιανουαρίου 2017 και μέχρι σήμερα, που υπολογίζονται σε 2.650 € κατά μέσο όρο από τις αρχές του 2017 και μέχρι το τέλος Ιουνίου 2026, με βάση τις μέσες αποδοχές αυτών των κατηγοριών για το συγκεκριμένο διάστημα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην απεικόνιση της ασφάλισης στην ΑΠΔ.

Νέα κωδικοποίηση και αναδρομική υποβολή

Ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει ότι ο κλάδος Εφάπαξ θα πρέπει να δηλώνεται με ξεχωριστή εγγραφή και ειδική κωδικοποίηση, διαφορετική από εκείνη που χρησιμοποιείται για τους λοιπούς κλάδους ασφάλισης, όπως η κύρια σύνταξη, η υγειονομική περίθαλψη και η επικουρική ασφάλιση. Για κάθε κατηγορία ασφαλισμένων ορίζονται συγκεκριμένοι Κωδικοί Δραστηριότητας (ΚΑΔ), Κωδικοί Ειδικότητας και Κωδικοί Πακέτου Κάλυψης (ΚΠΚ), ώστε να εξασφαλιστεί η ορθή και ενιαία εφαρμογή των διατάξεων.

Παράλληλα, προβλέπεται η αναδρομική υποβολή συμπληρωματικών ΑΠΔ αποκλειστικά για τον κλάδο Εφάπαξ παροχών, για το διάστημα από 1η Ιανουαρίου 2017 και εφεξής. Η διαδικασία αυτή θα μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την επιβολή προστίμων ή άλλων κυρώσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ μέχρι την ίδια ημερομηνία θα πρέπει να έχουν καταβληθεί και οι αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές, εφόσον δεν έχουν ήδη αποδοθεί.

Συγκεντρωτικά στοιχεία

Το Γενικό Έγγραφο περιλαμβάνει επίσης αναλυτικές οδηγίες προς τις υπηρεσίες του Δημοσίου, των ΝΠΔΔ, των ΟΤΑ και των Επιμελητηρίων σχετικά με τη διαδικασία αποστολής στοιχείων για τις μισθολογικές περιόδους 2017-2019. Οι φορείς καλούνται να υποβάλουν συγκεντρωτικά στοιχεία για τις εισφορές που έχουν ήδη αποδοθεί, συνοδευόμενα από τα απαραίτητα αποδεικτικά, προκειμένου να διευκολυνθεί η ορθή συμφωνία των καταβολών με τις δηλώσεις στην ΑΠΔ. Με τις νέες οδηγίες, ο e-ΕΦΚΑ επιδιώκει να αντιμετωπίσει εκκρεμότητες που υφίστανται από το 2017, να ενοποιήσει τον τρόπο ασφάλισης και δήλωσης των εισφορών στον Κλάδο Εφάπαξ Παροχών και να διασφαλίσει την ομοιόμορφη εφαρμογή της ασφαλιστικής νομοθεσίας από όλους τους δημόσιους φορείς και τους εργοδότες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των σχετικών διατάξεων.

Ειδικά τα αναδρομικά εμφανίζονται συνήθως ξεχωριστά, αποτυπώνοντας εκκρεμότητες ή διορθώσεις που αφορούν προηγούμενες χρονικές περιόδους.

Το θέμα αφορά κυρίως συνταξιούχους και δικαιούχους που είχαν ανοιχτές υποθέσεις σχετικά με τον επανυπολογισμό των αποδοχών τους, όσους αναμένουν διορθωτικές αυξήσεις, αλλά και περιπτώσεις όπου έχουν αναγνωριστεί επίσημα οικονομικές διαφορές που προέρχονται από παλαιότερα έτη.

Οι έξι κατηγορίες δικαιούχων που χρειάζονται αυξημένη προσοχή

Υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων για τις οποίες ακόμη και μια μικρή μεταβολή στα στοιχεία της σύνταξης μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές διαφοροποιήσεις στο τελικό ποσό που καταβάλλεται κάθε μήνα. Σε αυξημένη επιφυλακή θα πρέπει να βρίσκονται:

• Όσοι εμφανίζουν προσωπική διαφορά στη σύνταξή τους.
• Περιπτώσεις στις οποίες έχουν διαπιστωθεί λάθη στον ασφαλιστικό χρόνο.
• Ασφαλισμένοι που αναμένουν επανυπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών.
• Δικαιούχοι που έχουν δικαιωθεί ή διεκδικούν αναδρομικά βάσει παλαιότερων αποφάσεων.
• Συνταξιούχοι που λαμβάνουν ταυτόχρονα κύρια και επικουρική σύνταξη.
• Όσοι έχουν καταθέσει αίτημα επανεξέτασης ή διόρθωσης προσωπικών στοιχείων.

Το μηνιαίο «τσεκάρισμα» και τα σημεία που απαιτούν έλεγχο

Το σημαντικότερο εργαλείο παρακολούθησης παραμένει το αναλυτικό ενημερωτικό σημείωμα που εκδίδεται κάθε μήνα. Μέσω αυτού, ο δικαιούχος μπορεί να διαπιστώσει τυχόν αλλαγές στα μικτά και καθαρά ποσά, την εμφάνιση έκτακτων πιστώσεων, αλλά και μεταβολές στις κρατήσεις ή στην προσωπική διαφορά.

Ο βασικός έλεγχος θα πρέπει να περιλαμβάνει:

• Το μικτό ποσό της σύνταξης και το τελικό καθαρό πληρωτέο.
• Το ύψος της προσωπικής διαφοράς.
• Τις κρατήσεις υπέρ υγειονομικής περίθαλψης και τον παρακρατούμενο φόρο.
• Την ύπαρξη αναδρομικών, καθώς και την αιτιολογία και ημερομηνία καταβολής τους.

Εφόσον διαπιστωθεί οποιαδήποτε διαφοροποίηση σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, είναι απαραίτητο να εξακριβωθεί αν προέρχεται από τακτική αύξηση, αναδρομική πληρωμή, λογιστικό συμψηφισμό ή διοικητική διόρθωση.

Η φορολογική διάσταση των αναδρομικών

Τα αναδρομικά ποσά κρύβουν συχνά φορολογικές υποχρεώσεις, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις αφορούν εισοδήματα προηγούμενων ετών και όχι το έτος κατά το οποίο καταβάλλονται. Η ιδιαιτερότητα αυτή μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες υποχρεώσεις για τους δικαιούχους.

Η καταβολή αναδρομικών που αφορούν παλαιότερες χρήσεις ενδέχεται να απαιτεί την υποβολή τροποποιητικών φορολογικών δηλώσεων για τα αντίστοιχα έτη. Για τον λόγο αυτό θεωρείται αναγκαίος ο λεπτομερής έλεγχος τόσο της ετήσιας βεβαίωσης αποδοχών όσο και των στοιχείων που εμφανίζονται προσυμπληρωμένα στη φορολογική δήλωση.

Τα συχνότερα λάθη και οι κινήσεις που πρέπει να γίνουν

Η εμπειρία δείχνει ότι αρκετά προβλήματα προκύπτουν επειδή πολλοί συνταξιούχοι θεωρούν ότι όλες οι διορθώσεις πραγματοποιούνται αυτόματα και χωρίς σφάλματα. Μεταξύ των συνηθέστερων λαθών συγκαταλέγονται η παράλειψη ελέγχου των ενημερωτικών σημειωμάτων, η μη σύγκριση των νέων πληρωμών με τις παλαιότερες, η μη ενημέρωση του λογιστή για τα αναδρομικά και η αδράνεια σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται λάθη στον ασφαλιστικό χρόνο ή στις κρατήσεις.

Εφόσον διαπιστωθεί οποιαδήποτε μεταβολή ή ανακολουθία, ο δικαιούχος καλό είναι να διατηρήσει αρχείο των ενημερωτικών σημειωμάτων και να προχωρήσει στις ακόλουθες ενέργειες:

• Να εντοπίσει και να καταγράψει την αιτία της πληρωμής.
• Να εκδώσει την ετήσια βεβαίωση συντάξεων.
• Να ζητήσει τη γνώμη του λογιστή του για τυχόν τροποποιητικές δηλώσεις.
• Να επικοινωνήσει άμεσα με τον ΕΦΚΑ για την υποβολή επίσημων αντιρρήσεων ή αιτήματος διόρθωσης, εφόσον προκύπτει τεκμηριωμένο λάθος.

Η πληρωμή αφορούσε περιπτώσεις όπου ο επιπλέον χρόνος ασφάλισης αναγνωρίζεται και ενσωματώνεται στον υπολογισμό της σύνταξης, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Το συνολικό ύψος της δαπάνης ανήλθε σε 2.855.659,07 ευρώ, ποσό που προκύπτει από την προσμέτρηση των ασφαλιστικών εισφορών που καταβλήθηκαν κατά το διάστημα της μετασυνταξιοδοτικής απασχόλησης των δικαιούχων.

Οι πληρωμές αυτές αποτελούσαν μέρος των τακτικών διαδικασιών εκκαθάρισης που εφαρμόζει ο φορέας, με στόχο την απόδοση των οφειλόμενων ποσών στους δικαιούχους χωρίς καθυστερήσεις.

Συνέχιση εκκαθαρίσεων και βελτίωση εξυπηρέτησης

Ο e-ΕΦΚΑ επισημαίνει ότι συνεχίζει συστηματικά την επεξεργασία εκκρεμών υποθέσεων, δίνοντας προτεραιότητα στην ταχύτερη απονομή παροχών και στην ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας.

Η διαδικασία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού και επιτάχυνσης των υπηρεσιών, με στόχο τη βελτίωση της καθημερινότητας των ασφαλισμένων και συνταξιούχων.

Παράλληλα, η ενσωμάτωση του επιπλέον χρόνου ασφάλισης αναδεικνύει τη σημασία της συνέχισης της επαγγελματικής δραστηριότητας, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συνταξιοδοτικές απολαβές.

Οι συγκεκριμένες πληρωμές ενισχύουν την αξιοπιστία του ασφαλιστικού συστήματος, καθώς αποτυπώνουν τη δέσμευση για τήρηση των υποχρεώσεων απέναντι στους πολίτες.

Σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων, η τακτική εκκαθάριση και καταβολή αναδρομικών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την εμπιστοσύνη των δικαιούχων προς τον φορέα.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του e-ΕΦΚΑ, η συνολική δαπάνη της πληρωμής ανέρχεται στο ποσό των 2.855.659,07 ευρώ.

Τα εν λόγω ποσά προκύπτουν από την προσμέτρηση ασφαλιστικών εισφορών στη σύνταξή τους, για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι δικαιούχοι συνέχισαν να απασχολούνται μετά τη συνταξιοδότησή τους, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Ο e-ΕΦΚΑ τονίζει ότι συνεχίζει με συνέπεια τις ενέργειες εκκαθάρισης και απόδοσης των προβλεπόμενων παροχών προς τους ασφαλισμένους και τους συνταξιούχους, με στόχο την ταχύτερη και την αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση των πολιτών.

Οι πληρωμές αφορούν διορθώσεις σε επανυπολογισμούς, προσαυξήσεις λόγω παράλληλης ασφάλισης, αλλά και επιστροφές κρατήσεων που είχαν επιβληθεί στο παρελθόν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ έχουν ήδη πληρωθεί πάνω από 11.000 περιπτώσεις.

Ο συνολικός αριθμός των δικαιούχων αναμένεται να προσεγγίσει τελικά τις 45.000, καθώς συνεχίζεται η επεξεργασία φακέλων και η εκκαθάριση εκκρεμοτήτων, με τον αριθμό των δικαιούχων συνεχώς να αλλάζει και τα ποσά να διαφοροποιούνται ανά περίπτωση, σύμφωνα με την «Απογευματινή».

Αναλυτικά:

1. Διορθώσεις λαθών. Η μεγάλη μερίδα αφορά διορθώσεις επανυπολογισμών για περιπτώσεις συντάξεων όπου εντοπίστηκαν λάθη σε στοιχεία, όπως ο χρόνος ασφάλισης και οι συντάξιμες αποδοχές. Ήδη έχουν καταβληθεί αναδρομικά σε περίπου 8.000 συνταξιούχους, με τα ποσά να καλύπτουν την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2019 έως και τον μήνα διόρθωσης της σύνταξης. Σε αρκετές περιπτώσεις τα ποσά φτάνουν έως και τα 8.000 ευρώ, κυρίως για ασφαλισμένους προερχόμενους από ταμεία μισθωτών και τραπεζών.

2. Περιπτώσεις παράλληλης ασφάλισης που αποχώρησαν μετά τον Μάιο του 2016 και είχαν καταβάλει εισφορές σε δύο ταμεία έως το 2016, χωρίς όμως να έχει ενσωματωθεί εξαρχής η προσαύξηση που αντιστοιχεί στον δεύτερο φορέα. Ως αποτέλεσμα, η αρχική σύνταξη καταβλήθηκε μειωμένη. Μετά τον επανυπολογισμό, καταβάλλονται οι διαφορές, με την προσαύξηση να μπορεί να φτάνει έως και τα 400 ευρώ μηνιαίως. Μέχρι σήμερα έχουν πληρωθεί 1.200 δικαιούχοι, ενώ η διαδικασία συνεχίζεται για την ένταξη και άλλων περιπτώσεων.

3. Απόστρατοι. Οι εν αποστρατεία αλλά και οι χήρες αυτών που λαμβάνουν μέρισμα από τα Μετοχικά Ταμεία των Ενόπλων Δυνάμεων δικαιούνται αναδρομικά από την επιστροφή κρατήσεων που είχαν επιβληθεί με βάση τον νόμο 4093/2012. Μετά τη μείωση της σχετικής κράτησης από το 2023, προέκυψαν επιστροφές για το προηγούμενο διάστημα, καθώς η παρακράτηση υπολογιζόταν στο άθροισμα σύνταξης και μερίσματος. Ήδη έχουν καταβληθεί ποσά σε 2.972 δικαιούχους, τα οποία φτάνουν έως και τα 4.360 ευρώ για περίοδο περίπου 27 μηνών.

4. Παράλληλα, ενεργοποιείται και νέα δέσμη αυξήσεων για περίπου 5.500 συνταξιούχους με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, οι οποίοι κρίθηκαν ανίκανοι προς εργασία λόγω υπηρεσιακών περιστατικών. Οι συντάξεις τους συνδέονται με τις αποδοχές των εν ενεργεία στελεχών και αυξάνονται κάθε φορά που μεταβάλλονται τα μισθολογικά δεδομένα. Με βάση τις νέες ρυθμίσεις, προβλέπεται αύξηση περίπου 100 ευρώ μηνιαίως, η οποία θα καταβληθεί με αναδρομική ισχύ από τον Οκτώβριο του 2025, μαζί με τα αντίστοιχα αναδρομικά ποσά.

5. Επιστροφές και αναδρομικά δικαιούνται και οι συνταξιούχοι λόγω χηρείας σε προσαρμογή νέου υπολογισμού που οδήγησε απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις συντάξεις εκείνες που απονεμήθηκαν στο διάστημα από 13/5/2016 ως 30/4/2019. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι οι συντάξεις χηρείας που απονεμήθηκαν σε αυτό το διάστημα έπρεπε να υπολογιστούν στο 50% επί της αρχικής σύνταξης που λάμβαναν οι θανόντες σύζυγοι, ενώ ο ΕΦΚΑ τούς κατέβαλλε το 50% αφού προηγουμένως είχε επανυπολογίσει τη σύνταξη των θανόντων σε μικρότερο ποσό από την αρχική.

Υπενθυμίζεται ότι με τον τελευταίο νόμο το ποσοστό της σύνταξης χηρείας αυξήθηκε από 50% στο 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς όμως αναδρομική ισχύ. Σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4β του ν. 4387/2016, το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου, του επιζώντος ή και του διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται («κατώτατο όριο») του ποσού της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης (446,87 € για το 2026). Αν ο χρόνος ασφάλισης του θανόντος ήταν μικρότερος των 20 ετών, το ως άνω ποσό βαίνει μειούμενο κατά 1,25% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται μέχρι την 20ετία. Για χρόνο ασφάλισης μικρότερο των 15 ετών, το ποσό που δικαιούται ο επιζών ή και ο διαζευγμένος σύζυγος δεν μπορεί να υπολείπεται του κατώτατου ορίου (των 15 ετών).

6. Την ίδια ώρα, την καταβολή αναδρομικών έως 4.000 ευρώ για το 11μηνο μεταξύ 11 Ιουνίου 2015 και 12 Μαΐου 2016 εξακολουθεί να αναμένει ένα ποσοστό συνταξιούχων που κερδίζει στα δικαστήρια. Οι δικαιούχοι ανέρχονται σε 370.000. Ωστόσο, καταγράφονται καθυστερήσεις. Τα ποσά αυτά αφορούν κυρίως περικοπές σε κύριες και επικουρικές συντάξεις, καθώς και στα δώρα, σύμφωνα με την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ του 2020. Οι τόκοι μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τα 1.000 ευρώ, ανάλογα με το ύψος των αναδρομικών, καθώς υπολογίζονται από την ημερομηνία κατάθεσης της αγωγής μέχρι την ημερομηνία εξόφλησης, σύμφωνα με την «Απογευματινή».

7. Τέλος αναδρομικές αυξήσεις αναμένεται να δουν περίπου 5.500 απόστρατοι των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας που λαμβάνουν ειδικές συντάξεις παθόντων εν υπηρεσία. Η αύξηση υπολογίζεται περίπου στα 118 έως 120 ευρώ μηνιαίως και αφορά δικαιούχους ειδικών κατηγοριών συντάξεων.

Οι πρώτοι που έλαβαν τα αναδρομικά τους είναι 7.926 συνταξιούχοι, οι οποίοι έλαβαν συνολικό ποσό περίπου 13.375.000 ευρώ, προερχόμενοι από τα πρώην Ταμεία, όπως το ΤΑΠ-ΔΕΗ, το ΙΚΑ και το ΤΣΑΥ. Στο άμεσο μέλλον, αναμένονται και άλλα 7.300 αναδρομικά για τους απόστρατους, τα οποία αφορούν την αφαίρεση της κράτησης του νόμου 4093/2012 από τα μερίσματα των Μετοχικών Ταμείων. Η αλλαγή αυτή, η οποία επηρεάζει τη μείωση της κράτησης μόνο στην κύρια σύνταξη, οδήγησε σε αυξήσεις από τον Απρίλιο του 2023.

Εκκρεμούν επίσης αναδρομικά ύψους έως 4.500 ευρώ για 370.000 συνταξιούχους λόγω δικαστικών αποφάσεων, ενώ 41.000 συνταξιούχοι με πάνω από 30 έτη ασφάλισης περιμένουν τα αναδρομικά που προβλέπει ο νόμος 4670/2020, τα οποία κυμαίνονται από 5.000 έως 8.500 ευρώ.

Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι αφορά περίπου 10.000 συνταξιούχους με παράλληλη ασφάλιση, οι οποίοι δικαιούνται αναδρομικά που κυμαίνονται από 2.500 έως 12.500 ευρώ, ενώ οι αναπηρικές συντάξεις και η επιστροφή κρατήσεων ασθένειας για τυφλούς που λαμβάνουν Επίδομα Απόλυτης Αναπηρίας, είναι επίσης σε διαδικασία επιστροφής.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του οργανισμού, τα αναδρομικά προέκυψαν κατόπιν διόρθωσης και συμπλήρωσης ασφαλιστικών στοιχείων, καθώς και μετά από επανυπολογισμό επασφαλίστρου της κύριας σύνταξης. Η διαδικασία εντάσσεται στις συνεχείς ενέργειες του φορέα για τη διασφάλιση της ακρίβειας και της νομιμότητας στην απονομή των συντάξεων.

Η συνολική δαπάνη ανέρχεται σε 2.185.686,43 ευρώ, εκ των οποίων:

• 2.040.331,56 ευρώ αφορούν σε εν ζωή συνταξιούχους
• 145.354,87 ευρώ αφορούν σε κληρονομικά ποσά.