Η βασική καινοτομία του νέου προγράμματος έγκειται στο γεγονός ότι, για πρώτη φορά, η επιδότηση δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε ενεργειακές παρεμβάσεις. Πλέον δίνεται η δυνατότητα στους δικαιούχους να προχωρήσουν σε ολιστική ανακαίνιση κατοικίας, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα γενικών εργασιών που αναβαθμίζουν τόσο τη λειτουργικότητα όσο και την αισθητική του ακινήτου.

Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της επιδότησης περιλαμβάνονται εργασίες όπως υδραυλικές και ηλεκτρολογικές παρεμβάσεις, αντικατάσταση ή αναβάθμιση εγκαταστάσεων, τοποθέτηση πλακιδίων, καθώς και ανακαίνιση μπάνιων. Επιλέξιμες θεωρούνται επίσης βασικές εργασίες συντήρησης, όπως βαψίματα και γενικότερες παρεμβάσεις αποκατάστασης φθορών, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν καλύπτονταν από αντίστοιχα προγράμματα.

Οι ενεργειακές αναβαθμίσεις εξακολουθούν να αποτελούν μέρος του προγράμματος, ωστόσο πλέον κατέχουν μικρότερο ποσοστό στον συνολικό προϋπολογισμό. Υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν στο 20% έως 30% της συνολικής δαπάνης και μπορούν να υλοποιηθούν μέσω παρεμβάσεων όπως η εγκατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα ή η αντικατάσταση κουφωμάτων. Το υπόλοιπο 60% έως 90% του ποσού μπορεί να διατεθεί σε γενικές εργασίες ανακαίνισης, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στους ιδιοκτήτες.

Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν ιδιοκτήτες ακινήτων που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Τα επιλέξιμα ακίνητα θα πρέπει να διαθέτουν οικοδομική άδεια έως την 31η Δεκεμβρίου 1990 και η επιφάνειά τους να μην υπερβαίνει τα 120 τετραγωνικά μέτρα. Σε ό,τι αφορά τα εισοδηματικά κριτήρια, εκτιμάται ότι θα τεθεί όριο 35.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.

Ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή αποτελεί η κατάργηση του ηλικιακού ορίου για τους αιτούντες, γεγονός που διευρύνει σημαντικά τον κύκλο των δικαιούχων. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα υποβολής αίτησης για περισσότερες από μία ιδιοκτησίες από τον ίδιο ιδιοκτήτη, ενισχύοντας τη δυναμική αξιοποίησης του προγράμματος.

Για πρώτη φορά, το πρόγραμμα δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε κλειστά ακίνητα. Περιλαμβάνει τόσο κατοικίες που παραμένουν ακατοίκητες για τουλάχιστον δύο χρόνια όσο και ιδιοκατοικούμενα ακίνητα που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια. Στην περίπτωση των κλειστών ακινήτων, προβλέπεται υποχρέωση κατοίκησης ή ενοικίασης για τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της ανακαίνισης, ενώ για τις κύριες κατοικίες απαιτείται η διατήρησή τους ως μόνιμη στέγη για το ίδιο χρονικό διάστημα.

Η επιδότηση υπολογίζεται βάσει της επιφάνειας του ακινήτου, με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Έτσι, για κατοικία επιφάνειας 120 τ.μ., το μέγιστο ποσό χρηματοδότησης μπορεί να φτάσει τις 36.000 ευρώ. Το ποσοστό κάλυψης κυμαίνεται μεταξύ 80% και 90%, ανάλογα με το εισόδημα και τα χαρακτηριστικά του ακινήτου, ενώ η κατανομή των δαπανών διαχωρίζεται σε γενικές εργασίες και ενεργειακές παρεμβάσεις.

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα για την υποβολή αιτήσεων αναμένεται να ενεργοποιηθεί τον Φεβρουάριο του 2026. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να προετοιμάσουν έγκαιρα τα δικαιολογητικά που αφορούν την ιδιοκτησία, το εισόδημα και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του ακινήτου, καθώς η σωστή τεκμηρίωση και ο ολοκληρωμένος σχεδιασμός των εργασιών θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή ένταξη στο πρόγραμμα, το οποίο αναμένεται να καλύψει χιλιάδες αιτήσεις σε όλη τη χώρα.

Με κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ενέργειας κ.κ. Πιερρακάκη και Παπασταύρου, επεκτείνεται και για το επόμενο έτος η ισχύουσα φορολογική ελάφρυνση, η οποία προβλέπει έκπτωση φόρου έως 3.200 ευρώ ετησίως και για διάστημα πέντε ετών (έως το 2031) για όσους προχωρήσουν σε ενεργειακή, λειτουργική ή αισθητική αναβάθμιση των ακινήτων τους.

Η παράταση του μέτρου στοχεύει στην ενίσχυση της οικοδομικής δραστηριότητας, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών της χώρας.

Ειδικότερα, οι φορολογούμενοι οι οποίοι θα προχωρήσουν εντός του 2025 στην ανακαίνιση της κατοικίας τους πραγματοποιώντας δαπάνες έως 16.000 ευρώ, τις οποίες θα εξοφλήσουν με ηλεκτρονικό χρήμα και ζητήσουν την έκδοση τιμολογίων θα πετύχουν μείωση του φόρου εισοδήματος από το 2026 έως το 2030 έως και 3.200 ευρώ το χρόνο. Αντίστοιχα εάν προχωρήσουν το 2026 σε ανακαίνιση θα έχουν μείωση φόρου από το 2027 έως και το 2031.

Σημειωτέον ότι από πέρυσι, αυξήθηκε η έκπτωση για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων (από το 40% στο 100%), ενώ νομοθετήθηκε ότι δεν λαμβάνονται υπόψη μόνο οι δαπάνες για τη λήψη υπηρεσιών (π.χ. υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι), αλλά και οι δαπάνες αγοράς αγαθών.

Η νέα απόφαση ορίζει ότι οι δαπάνες ανακαίνισης και επισκευής των ακινήτων κατανέμονται στο έτος που πραγματοποιείται η δαπάνη ή μέρος αυτής και στα τέσσερα επόμενα με το ανώτατο ετήσιο ποσό μείωσης να ανέρχεται στο ποσό των 3.200 ευρώ.

Αν το ποσό της μείωσης που δικαιούται ο φορολογούμενος για το οικείο φορολογικό έτος είναι μεγαλύτερο από τον φόρο που αναλογεί, το πλεονάζον ποσό δεν επιστρέφεται, δεν συμψηφίζεται με άλλη φορολογική υποχρέωση, δεν μεταφέρεται και δεν εκπίπτει σε επόμενο φορολογικό έτος ούτε μεταφέρεται προς έκπτωση στον άλλο σύζυγο ή στο έτερο μέρος του συμφώνου συμβίωσης.

Σε περίπτωση συνιδιοκτησίας το ανώτατο συνολικό όριο δαπάνης και η μείωση του φόρου εισοδήματος περιορίζονται με βάση το ποσοστό πλήρους κυριότητας του φυσικού προσώπου που πραγματοποίησε τη δαπάνη ενώ σε περίπτωση που το φυσικό πρόσωπο που πραγματοποίησε τη δαπάνη έχει δικαίωμα επικαρπίας ή ψιλής κυριότητας στο κτίριο, το ανώτατο συνολικό όριο δαπάνης και η μείωση του φόρου εισοδήματος περιορίζονται ανάλογα με την αξία του δικαιώματος επί της συνολικής αξίας του ακινήτου.

Για παράδειγμα, ένας φορολογούμενος που θα ξοδέψει φέτος για επισκευή της κατοικίας του 12.000 ευρώ θα έχει έκπτωση φόρου 2.400 ευρώ το χρόνο και για πέντε χρόνια την οποία θα δει στο εκκαθαριστικό της φορολογικής δήλωσης του 2026, του 2027, του 2028, του 2029 και του 2030 (12.000/5=2.400 ευρώ).

Οι προϋποθέσεις έκπτωσης

Υπάρχουν τουλάχιστον οκτώ προϋποθέσεις για να τύχει ο φορολογούμενος της έκπτωσης.

• Τα κτίρια να μην έχουν ήδη ενταχθεί ή δεν εντάσσονται σε πρόγραμμα αναβάθμισης κτιρίων ή άλλα προγράμματα ή δράσεις επιχορήγησης και αναγνωρίζονται για τη μείωση του φόρου
• Τα ακίνητα να βρίσκονται στην Ελλάδα και η προμήθεια των αγαθών και η παροχή των σχετικών υπηρεσιών να πραγματοποιείται από επιχειρήσεις οι οποίες έχουν τη φορολογική κατοικία τους ή διατηρούν μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα και δεν έχουν εκπέσει ως δαπάνη από τα ακαθάριστα έσοδα επιχειρηματικής δραστηριότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
• Η απόδειξη πραγματοποίησης των δαπανών αυτών, με νόμιμα παραστατικά (Τιμολόγιο ή στοιχείο λιανικής πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών), στα οποία αναγράφεται διακριτά το είδος και η αξία των αγαθών και υπηρεσιών, τα στοιχεία (ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ) του προσώπου καθώς και τα στοιχεία του ακινήτου (ΑΤΑΚ), εκτός αν πρόκειται για κοινόχρηστα, για τα οποία αρκεί μόνο η διεύθυνση του ακινήτου.
• Το ποσό της δαπάνης για την αγορά υλικών, που λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου, δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1/3 του ποσού των δαπανών για τη λήψη υπηρεσιών.
• Η τμηματική ή εξ ολοκλήρου εξόφληση των δαπανών, ανεξαρτήτως του ύψους τους, να έχει πραγματοποιηθεί, εντός του οικείου φορολογικού έτους, με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής ή μέσω παρόχου υπηρεσιών πληρωμών.
• Ως «ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής», νοείται κάθε μέσο πληρωμής, που απαιτεί τη μεσολάβηση ενός τηλεπικοινωνιακού ή ηλεκτρονικού δικτύου, όπως π.χ. η μεταφορά χρημάτων μέσω ειδικών διαδικτυακών εφαρμογών («e-banking»), καρτών, το «ηλεκτρονικό πορτοφόλι», κ.λπ.,
• Το μέρος των δαπανών για την αγορά αγαθών και τη λήψη υπηρεσιών που δεν εξοφλείται με τους τρόπους που προαναφέρθηκαν δεν αναγνωρίζεται προς έκπτωση.
• Τα παραστατικά πρέπει να έχουν διαβιβασθεί στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).

Οι δαπάνες

Σε δύο κατηγορίες – ενεργειακές και λειτουργικές/αισθητικές- χωρίζονται οι δαπάνες λήψης υπηρεσιών οι οποίες αναγνωρίζονται για την εξασφάλιση της έκπτωσης.

Οι ενεργειακές δαπάνες είναι:

• Τοποθέτηση θερμομόνωσης.
• Αντικατάσταση κουφωμάτων, υαλοπινάκων και εξωτερικών προστατευτικών φύλλων.
• Εγκατάσταση ή αναβάθμιση συστήματος θέρμανσης/ ψύξης καθώς και των αναγκαίων υποδομών και στοιχείων ώστε να καθίσταται πλήρως λειτουργικό.
• Εγκατάσταση διατάξεων αυτόματου ελέγχου της λειτουργίας του συστήματος θέρμανσης/ψύξης.
• Εγκατάσταση συστήματος αυτοπαραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος (με ενεργειακό συμψηφισμό), καθώς και συστημάτων ηλεκτρικών συσσωρευτών (μπαταρίες) όταν συνδυάζονται με φωτοβολταϊκά συστήματα.
• Εγκατάσταση συστήματος παραγωγής ζεστού νερού με χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).
• Εγκατάσταση συστήματος μηχανικού αερισμού με ανάκτηση θερμότητας.
• Αναβάθμιση φωτισμού των κοινόχρηστων χώρων πολυκατοικίας.

Οι λειτουργικές/αισθητικές δαπάνες είναι οι εξής:

• Τοποθέτηση/αντικατάσταση υδραυλικής εγκατάστασης.
• Τοποθέτηση/αντικατάσταση ηλεκτρολογικής εγκατάστασης.
• Συντήρηση/επισκευή στέγης.
• Επισκευή τοιχοποιίας/Χρωματισμού εσωτερικά και εξωτερικά των κτιρίων.
• Τοποθέτηση σταθερών ή κινητών συστημάτων σκίασης.
• Αναβάθμιση ή εγκατάσταση ανελκυστήρα.
• Εγκατάσταση οικιακών σημείων επαναφόρτισης ηλεκτροκίνητων οχημάτων.
• Αλλαγή ή επισκευή δαπέδων.

Τα υλικά

Οι δαπάνες αγοράς υλικών που αναγνωρίζονται είναι οι ακόλουθες:

• Υλικά θερμομόνωσης.
• Κουφώματα, υαλοπινάκων και εξωτερικών προστατευτικών φύλλων προς αντικατάσταση.
• Σύστημα αυτοπαραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος (με ενεργειακό συμψηφισμό), καθώς και συστήματα ηλεκτρικών συσσωρευτών (μπαταρίες), όταν συνδυάζονται με φωτοβολταϊκά συστήματα.
• Σύστημα παραγωγής ζεστού νερού με χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).
• Σύστημα μηχανικού αερισμού με ανάκτηση θερμότητας.
• Υλικά υδραυλικής εγκατάστασης.
• Υλικά ηλεκτρολογικής εγκατάστασης.
• Υλικά τοιχοποιΐας/χρωματισμού εσωτερικά και εξωτερικά των κτηρίων, κ.λπ.

Προϋποθέσεις για ιδιοκτήτες:

• Να κατέχουν τουλάχιστον το 50% του ακινήτου.
• Το ακίνητο πρέπει να έχει εμβαδόν 35-120 τ.μ.
• Να είναι νομίμως υφιστάμενο και μη κατεδαφιστέο.
• Να είναι κενό (μη δηλωμένο ως πρώτη κατοικία ή μισθωμένο).

Ποιοι είναι οι ωφελούμενοι:

• Δικαιούχοι του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για τους αστέγους» ή του επιδόματος στέγασης του ΟΠΕΚΑ.
• Δεν πρέπει να έχουν ιδιόκτητη πρώτη κατοικία.
• Να διαμένουν ή να είναι δημότες του Δήμου Αθηναίων.

Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας https://www.athenskatoikia.gr/. Η αξιολόγηση θα γίνεται μέσω μοριοδότησης, λαμβάνοντας υπόψη εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια.

Αυτό σημαίνει ότι όσοι σκοπεύουν να ανακαινίσουν ή να επισκευάσουν το σπίτι τους θα κερδίσουν έκπτωση φόρου την οποία θα δουν με την υποβολή της φορολογικής τους δήλωσης.

Η Εφορία «ξεκλειδώνει» τη φορο-έκπτωση υπό την προϋπόθεση ότι οι φορολογούμενοι θα έχουν εξοφλήσει με ηλεκτρονικό χρήμα τις εργασίες που γίνονται στο ακίνητο. Η έκπτωση φόρου κατανέμεται ισόποσα σε περίοδο τεσσάρων ετών και ανέρχεται σε ποσοστό 40% του ύψους των επιλέξιμων δαπανών για τη λήψη των υπηρεσιών, με ανώτατο συνολικό όριο δαπανών τα 16.000 ευρώ.

Οι δικαιούχοι και οι προϋποθέσεις

Ο φορολογούμενοι που σχεδιάζουν να ανακαινίσουν, να επισκευάσουν ή να αναβαθμίσουν ιενεργειακά τα ακίνητά τους μέχρι και το τέλος του 2024 θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:

Στις παραπάνω περιπτώσεις δικαιούχος της μείωσης είναι μόνο το πρόσωπο στο όνομα του οποίου εκδίδεται το σχετικό παραστατικό.

Εάν οι δαπάνες αφορούν κοινόχρηστους χώρους κτιρίου, ο διαχειριστής της πολυκατοικίας / συγκροτήματος ιδιοκτησιών εξοφλεί ηλεκτρονικά τις δαπάνες και αυτές λαμβάνονται υπόψη για τους δικαιούχους ανάλογα με τα χιλιοστά συνιδιοκτησίας τους, με βάση σχετική βεβαίωση που θα χορηγείται από τον διαχειριστή και στην οποία θα καταχωρίζεται ο ΑΤΑΚ του ακινήτου το οποίο βρίσκεται εντός του κτιρίου για το οποίο πραγματοποιείται η σχετική δαπάνη.

Στις επιλέξιμες ενεργειακές, λειτουργικές – αισθητικές δαπάνες περιλαμβάνονται:

• Τοποθέτηση θερμομόνωσης
• Αντικατάσταση κουφωμάτων, υαλοπινάκων και εξωτερικών προστατευτικών φύλλων
• Εγκατάσταση ή αναβάθμιση συστήματος θέρμανσης / ψύξης
• Αναβάθμιση φωτισμού των κοινόχρηστων χώρων πολυκατοικίας
• Τοποθέτηση / αντικατάσταση υδραυλικής εγκατάστασης
• Τοποθέτηση / αντικατάσταση ηλεκτρολογικής εγκατάστασης
• Συντήρηση / επισκευή στέγης
• Επισκευή τοιχοποιίας / χρωματισμού εσωτερικά και εξωτερικά
• Τοποθέτηση σταθερών ή κινητών συστημάτων σκίασης
• Αναβάθμιση ή εγκατάσταση ανελκυστήρα

Το μέγιστο ποσό έκπτωσης διαμορφώνεται, συνεπώς, συνολικά στα 6.400 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι εάν κάποιος δαπάνησε 5.000 ευρώ μέσα στο 2022 για την ανακαίνιση του διαμερίσματός του, τότε θα γλιτώσει φόρο εισοδήματος συνολικού ύψους 2.000 ευρώ, ποσό το οποίο επιμερίζεται σε τέσσερα χρόνια: 500 ευρώ αφαιρούνται από το εκκαθαριστικό της φορολογικής δήλωσης που θα υποβληθεί το 2023, 500 ευρώ από το εκκαθαριστικό του 2024, 500 ευρώ από τον λογαριασμό του 2025 και άλλα 500 ευρώ από το εκκαθαριστικό σημείωμα του 2026.
Για τον υπολογισμό της έκπτωσης λαμβάνονται υπόψη μόνο οι δαπάνες για τις εργασίες, και όχι τα έξοδα για τις προμήθειες υλικών. Δύο είναι οι προϋποθέσεις για να ισχύσει η έκπτωση:

Η εξόφληση των δαπανών να γίνεται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής (χρεωστικές, πιστωτικές ή προπληρωμένες κάρτες, υπηρεσίες ηλεκτρονικής τραπεζικής) ή μέσω παρόχου υπηρεσιών πληρωμών.