Ο χρήστης μπορεί να προετοιμάσει τη συναλλαγή μέσω της τραπεζικής εφαρμογής, δημιουργώντας προσωρινούς κωδικούς, τους οποίους εισάγει στη συνέχεια στο ΑΤΜ. Με τον τρόπο αυτό, ολοκληρώνεται η ανάληψη χωρίς τη χρήση φυσικής κάρτας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαδικασία απαιτεί να έχει προηγηθεί προγραμματισμός, ακόμη και ημέρες πριν, κάτι που ενισχύει σημαντικά το επίπεδο ασφάλειας.

Η μετάβαση αυτή δεν είναι θεωρητική, αλλά ήδη εφαρμόζεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η χρήση ψηφιακών πορτοφολιών, όπως Apple Pay, Google Wallet και Samsung Pay, έχει ήδη εισαχθεί και στην ελληνική αγορά. Οι χρήστες μπορούν να πραγματοποιούν συναλλαγές απλώς πλησιάζοντας το κινητό ή το έξυπνο ρολόι τους στον ανέπαφο αναγνώστη του ΑΤΜ και επιβεβαιώνοντας τη διαδικασία με το προσωπικό τους PIN. Η ευκολία αυτής της διαδικασίας, σε συνδυασμό με την ασφάλεια που προσφέρει, καθιστά την ψηφιακή κάρτα ιδιαίτερα ελκυστική. Η απουσία φυσικής κάρτας μειώνει τον κίνδυνο απώλειας ή κλοπής, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει ταχύτητα στις συναλλαγές.

ΑΤΜ: Cashback και νέες δυνατότητες

Παράλληλα, σημαντική ανάπτυξη παρουσιάζει και το σύστημα cashback. Σε αυτή την περίπτωση, ο καταναλωτής πραγματοποιεί αγορά σε κατάστημα και ζητά να λάβει επιπλέον μετρητά. Το ποσό αυτό προστίθεται στη συνολική συναλλαγή και αποδίδεται άμεσα. Σήμερα το όριο βρίσκεται περίπου στα 60 ευρώ, όμως υπάρχουν προτάσεις για αύξηση του ορίου έως και τα 150 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω με την εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας DSP3, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα ανάληψης μετρητών από καταστήματα ακόμη και χωρίς αγορά προϊόντων. Το ανώτατο όριο των 150 ευρώ αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε μετρητά.

Οι αλλαγές αυτές δεν αφορούν μόνο την τεχνολογία, αλλά και την καθημερινότητα των πολιτών. Η χρήση κινητού τηλεφώνου για τραπεζικές συναλλαγές, η αύξηση της ασφάλειας και η ευκολία πρόσβασης στα χρήματα συνθέτουν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η φυσική κάρτα φαίνεται να χάνει τη σημασία της. Η πλήρης εφαρμογή των νέων αυτών συστημάτων αναμένεται έως το τέλος του 2026, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για τις τραπεζικές συναλλαγές στην Ευρώπη.

Μέσω των POS

Σύμφωνα με την Καθημερινή, η δυνατότητα ανάληψης μετρητών κατά τη στιγμή της συναλλαγής (cashback), αξιοποιώντας το πανελλαδικά εκτεταμένο δίκτυο των POS, θα παρέχεται χωρίς καμία χρέωση τόσο για τον καταναλωτή όσο και για τον έμπορο. Πρόκειται για μια καινοτομία που επιδιώκει να εισαγάγει η Mastercard, ενισχύοντας τη θέση της στον χώρο των συναλλαγών, ενόψει της όξυνσης του ανταγωνισμού από νέα μέσα πληρωμών, όπως οι άμεσες πληρωμές μέσω IRIS.

Η Mastercard έχει ήδη δοκιμάσει το συγκεκριμένο μοντέλο σε χώρες όπως η Πολωνία και η Κύπρος. Στην Κύπρο, για παράδειγμα, η ανάληψη μετρητών πραγματοποιείται μέσω συγκεκριμένων τραπεζικών καρτών, κυρίως debit, σε επιλεγμένα σημεία πώλησης – όπως σούπερ μάρκετ – υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύεται από αγορά προϊόντος και αφορά συγκεκριμένα ποσά, συνήθως έως 50 ή 100 ευρώ, ανάλογα με την πολιτική του καταστήματος και της τράπεζας.

Με αυτόν τον τρόπο, ο καταναλωτής μπορεί να πραγματοποιήσει μια αγορά, για παράδειγμα 50 ευρώ, και ταυτόχρονα να ζητήσει ανάληψη άλλων 50 ευρώ σε μετρητά. Το συνολικό ποσό που χρεώνεται στο ταμείο ανέρχεται σε 100 ευρώ, εξασφαλίζοντας άμεση ρευστότητα χωρίς την ανάγκη αναζήτησης κοντινού ATM. Το σύστημα βρίσκεται σε στάδιο σχεδιασμού και για την ελληνική αγορά, με στόχο να διερευνηθεί το ενδιαφέρον του εμπορικού κόσμου και να εφαρμοστεί αρχικά πιλοτικά για μικρά ποσά, ενώ για υψηλότερα ποσά θα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται το παραδοσιακό ATM.

Συνεργασία με ΚΤΕΛ

Στα πλάνα της Mastercard για την επόμενη χρονιά περιλαμβάνεται και η διεύρυνση της συνεργασίας με τα υπεραστικά ΚΤΕΛ, ώστε οι επιβάτες να μπορούν να πληρώνουν το εισιτήριό τους απευθείας με κάρτα. Η χρέωση θα πραγματοποιείται αυτόματα κατά την έξοδο, μέσω της μεθόδου tap out. «Ήδη βρισκόμαστε σε πιλοτική φάση», δήλωσε ο κ. Πολύδωρος, «με 600 λεωφορεία ενταγμένα στο σύστημα, ενώ στόχος μας είναι να ενεργοποιηθεί το σύνολο των 3.500 λεωφορείων το 2026». Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερη σημασία, το οποίο αναμένεται να διευκολύνει και τους τουρίστες, ενισχύοντας περαιτέρω τη σταδιακή αντικατάσταση των μετρητών από τις κάρτες.

Θέλουν δηλαδή να μετατρέψουν τα εμπορικά καταστήματα σε σημεία ανάληψης και κατάθεσης φυσικού χρήματος.

Στόχος τους είναι να έχει ο πελάτης τη δυνατότητα, όταν επισκέπτεται ένα κατάστημα, να «σηκώσει» ή να καταθέσει μετρητά με την κάρτα του, χωρίς επίσκεψη σε ATM ή τραπεζικό κατάστημα.

Σε πρώτη φάση, οι εταιρείες διαχείρισης καρτών «βολιδοσκοπούν» τις τράπεζες και τους παρόχους POS, καθώς η συμμετοχή τους είναι απαραίτητη για την υλοποίηση της υπηρεσίας.

Στη συνέχεια, θα εξεταστεί κατά πόσο ο εμπορικός κόσμος θα επιθυμούσε να προσφέρει αυτή την υπηρεσία στους πελάτες του.

Αν και οι συζητήσεις είναι σε πρώιμο στάδιο, η πλευρά των τραπεζών φαίνεται να βλέπει θετικά το εγχείρημα. Το μεγάλο ερώτημα παραμένει η στάση των επαγγελματιών της αγοράς.

Οι εταιρείες διαχείρισης καρτών θεωρούν ότι η αύξηση της κίνησης στα καταστήματα θα λειτουργούσε προς όφελος των επιχειρηματιών.

Στελέχη της Mastercard, σε συνάντηση ενημέρωσης για την πορεία των συναλλαγών με κάρτες στην Ελλάδα, ανέφεραν ότι αντίστοιχη υπηρεσία λειτουργεί ήδη στην Αγγλία, όπου οι καταναλωτές μπορούν να κάνουν αναλήψεις από σούπερ μάρκετ και ταχυδρομεεία, συνήθως με την επιλογή Cashback κατά την πληρωμή.

Στο εξωτερικό είναι υποχρεωτική η πραγματοποίηση αγοράς για χρήση της υπηρεσίας, ωστόσο οι εταιρείες στην Ελλάδα θέλουν να καταργήσουν αυτή την προϋπόθεση.

Η υπηρεσία παραμένει στο στάδιο του σχεδιασμού και όταν είναι έτοιμη θα προταθεί επίσημα στο τραπεζικό οικοσύστημα.

Μία ακόμη δυνατότητα που θέλουν να προσφέρουν οι εταιρείες καρτών —και μπορεί να υλοποιηθεί μέσα στο 2026— είναι η πληρωμή του εισιτηρίου στα 3.500 ΚΤΕΛ της χώρας απευθείας με κάρτα. Το έργο αυτό θεωρείται απλούστερο, καθώς η τεχνολογία εφαρμόζεται ήδη σε λεωφορεία και μετρό.

Η εικόνα σήμερα

Η πορεία των συναλλαγών με κάρτες στην Ελλάδα συνεχίζει να αναπτύσσεται, έχοντας φτάσει στο 40%, από μόλις 8% το 2015.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η παραοικονομία να πέσει από 25% το 2017 σε 11% το 2025, σύμφωνα με τα στελέχη της Mastercard.

Επιπλέον, οι συναλλαγές με κάρτες έχουν συνεισφέρει 400 με 500 εκατ. ευρώ σε φορολογικά έσοδα.

Παρόλα αυτά, τα μετρητά εξακολουθούν να διατηρούν μεγάλο μερίδιο, περίπου 42%. Ωστόσο, το γεγονός ότι το 1/3 των συναλλαγών γίνεται πλέον μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου θεωρείται θετική εξέλιξη, ξεπερνώντας μάλιστα τα ποσοστά της περιόδου του κορωνοϊού.

Το 2025 οι συναλλαγές με κάρτες συνέχισαν να αυξάνονται κατά 9%, επίδοση που αναμένεται να επαναληφθεί το 2026.

Σε γενικές γραμμές, η Ελλάδα έχει κάνει σημαντική πρόοδο και πλέον έχει συγκλίνει με τον μέσο όρο της ΕΕ στη χρήση καρτών.

Το 1958, η American Express εισήγαγε την πρώτη τραπεζική κάρτα, ενώ λίγο αργότερα, η BankAmericard της Bank of America –η μετέπειτα Visa– εδραίωσε τον θεσμό, ανοίγοντας τον δρόμο για τις τραπεζικές κάρτες όπως τις γνωρίζουμε σήμερα.

Η τεχνολογική επανάσταση των καρτών

Η διάδοση των καρτών συνδέθηκε άρρηκτα με την πρόοδο στους υπολογιστές. Από τη δεκαετία του ’70 και έπειτα, οι διεθνώς αποδεκτές κάρτες και τα διατραπεζικά συστήματα άλλαξαν ριζικά τον τρόπο πληρωμής. Τη δεκαετία του ’90, οι πρώτες κάρτες με ενσωματωμένο μικροτσίπ προσέφεραν αυξημένη ασφάλεια στις συναλλαγές.

Ανέπαφες συναλλαγές και τεχνολογίες χωρίς κάρτα

Στην Ουγγαρία, η τάση προς τις ανέπαφες πληρωμές και τις συναλλαγές μέσω κινητών συσκευών γίνεται ολοένα και πιο ισχυρή. Τεχνολογίες όπως τα QR codes και η NFC (Near Field Communication) επιτρέπουν γρήγορες, ασφαλείς πληρωμές μέσω smartphone ή smartwatch, χωρίς την ανάγκη φυσικής κάρτας.

Τράπεζες στη χώρα έχουν ήδη ενσωματώσει τη δυνατότητα ανάληψης μετρητών χωρίς φυσική κάρτα, καθιστώντας την τραπεζική εμπειρία πιο ευέλικτη και προσβάσιμη. Οι χρήστες μπορούν να εκτελούν αναλήψεις μέσω κινητού, σε ειδικά εξοπλισμένα ΑΤΜ με τεχνολογία ανέπαφης ανάγνωσης, τα οποία αυξάνονται ραγδαία στις μεγάλες πόλεις.

Το κινητό ως πορτοφόλι

Η διαδικασία ανάληψης είναι παρόμοια με εκείνη της κάρτας. Αντί για εισαγωγή της φυσικής κάρτας, το κινητό τοποθετείται επάνω στην επιφάνεια NFC του ΑΤΜ. Ο χρήστης εισάγει το PIN του και εκτελεί τη συναλλαγή. Ωστόσο, αυτό απαιτεί η κάρτα να υπάρχει και σε φυσική μορφή – οι εικονικές κάρτες δεν υποστηρίζονται ακόμη πλήρως.

Τα μέτρα εφαρμόστηκαν ενώ οι πολίτες σχηματίζουν ουρές προκειμένου να κάνουν ανάληψη χρημάτων, να προμηθευτούν νερό και τρόφιμα στο Κίεβο και άλλες πόλεις μετά την ευρείας κλίμακας επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας διά ξηράς, αέρος και θαλάσσης, τη μεγαλύτερη επίθεση από μία χώρα σε άλλη στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κάποια κρατικά ουκρανικά ομόλογα με νόμισμα αναφοράς το δολάριο σημείωσαν πτώση άνω των 30 σεντς του δολαρίου, ενώ η κεντρική τράπεζα ανακοίνωσε ότι καθόρισε την επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία του χρίβνια.

Το χρίβνια, που καταγράφει διψήφιες σχεδόν πτώσεις από την αρχή του έτους, υποχώρησε σχεδόν 3% χθες στα 29,79 έναντι του δολαρίου, το ασθενέστερο επίπεδό του από τις αρχές του 2015.

Μεγάλες ρευστοποιήσεις καταγράφονται σε περιουσιακά στοιχεία σε όλες τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, από τη Λευκορωσία έως την Ουκρανία και την ίδια τη Ρωσία.

Η κεντρική τράπεζα απαγόρευσε επίσης τις διασυνοριακές συναλλαγές συναλλάγματος καθώς και τις αναλήψεις μετρητών σε ξένο νόμισμα ενώ ανέστειλε τις αγορές συναλλάγματος στην διατραπεζική αγορά. Ο διοικητής Κιρίλο Σεβτσένκο ανακοίνωσε ότι η τράπεζα περιόρισε τις ημερήσιες αναλήψεις σε τοπικό νόμισμα στα 100.000 χρίβνια (3.356,67 δολάρια).

Οι συναλλαγές σε όλες τις κινητές αξίες, εξαιρουμένων αυτών από την κεντρική τράπεζα και το υπουργείο Οικονομικών, ανεστάλησαν επίσης προσωρινά, όπως ανακοίνωσε η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, σε μια προσπάθεια να αποτραπούν οι περαιτέρω διακυμάνσεις στις τιμές.