Όπως και με τις μετοχές, υπάρχει μεγάλη αισιοδοξία για το χρυσό το 2026 παρά την πρόσφατη διόρθωση, γι’ αυτό και μια έρευνα μεταξύ εταιρειών της Wall Street υπέδειξε προβλέψεις για άνοδο του χρυσού κατά 17% από το τέλος του 2025.

Υπάρχει σημαντική παγκόσμια ζήτηση από τις κεντρικές τράπεζες, ειδικά στην Ασία, που αγοράζουν χρυσό ως αντιστάθμιση έναντι της πτώσης των νομισμάτων, την Κίνα και την Ινδία, όπου η κατοχή χρυσού είναι πολύ σημαντική ακόμα και για τους απλούς καταναλωτές.

Τα hedge funds αγοράζουν χρυσό για να προσθέσουν μια νέα κατηγορία περιουσιακών στοιχείων στα χαρτοφυλάκιά τους, τα οποία παραδοσιακά επικεντρώνονται σε μετοχές, ομόλογα, κρατικά χρεόγραφα και, τελευταία, ακίνητα.

Ιδιώτες στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού μπορούν τώρα να το αγοράσουν σε καταστήματα και σε τοπικούς λιανοπωλητές χρυσού και κοσμημάτων.

Ως κάποιος που ασχολείται με το χρυσό και τα πολύτιμα μέταλλα για περίπου 40 χρόνια, ο αναλυτής του TheStreet, Τσάρλι Μπλέιν, θυμάται ότι άκουσε τα ίδια επιχειρήματα το 1980. Ο πληθωρισμός ήταν υψηλός. Οι τιμές του πετρελαίου ανέβαιναν κατακόρυφα. Το δολάριο έπεφτε. Όταν ο χρυσός έφτασε τα 850 δολάρια/ ουγγιά, όλοι υποστήριζαν ότι το επόμενο βήμα ήταν τα 1.000 δολάρια.

Μόνο που η τιμή έπεσε και έπεσε κατακόρυφα. Ο χρυσός έπεσε περισσότερο από 60% στα 350 δολάρια μέχρι το 1985 και δεν έφτασε ξανά τα 850 δολάρια μέχρι τον Απρίλιο του 2008, την εποχή της παγκόσμιας κρίσης.

Γνωρίζει λοιπόν ότι κάτι άσχημο μπορεί και θα συμβεί τόσο στο χρυσό όσο και στο ασήμι, το οποίο έχει σημειώσει πιο σημαντική άνοδο από το χρυσό τον τελευταίο καιρό. Το μόνο ερώτημα είναι τι θα το προκαλέσει.

Οι παράγοντες που προκάλεσαν την κατάρρευση της τιμής του χρυσού το 1980 είναι πολλαπλοί.

Τα χρηματιστήρια εμπορευμάτων αύξησαν απότομα τα περιθώρια κέρδους για να περιορίσουν την κερδοσκοπία στο χρυσό και το ασήμι. Τα περιθώρια αυτά είναι τα μετρητά που πρέπει να καταθέσουν οι κερδοσκόποι για να λάβουν θέση, συνήθως περίπου 5%, σε ένα εμπόρευμα.

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αύξησε τα επιτόκια στα ύψη για να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό. Αυτή η πολιτική έπληξε τους κερδοσκόπους. Οι περισσότεροι δανείζονται τα χρήματα για να επενδύσουν. Αν τα επιτόκια αυτών των δανείων αυξηθούν, όπως συνέβη το 1980, οι επενδυτές περιορίζουν τις θέσεις τους όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Μερικοί «επέζησαν» της κρίσης, πολλοί όμως όχι.

Το 2013, οι τιμές εκτοξεύτηκαν ξανά, επειδή φαινόταν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πλησίαζαν τη χρεοκοπία.

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ παρενέβη και η κυβέρνηση Ομπάμα και το Κογκρέσο βρήκαν τελικά μια λύση. Η τιμή του χρυσού έπεσε 40%.

Η Wall Street είναι αισιόδοξη για το χρυσό για όλους τους λόγους που αναφέρονται παραπάνω: μεγάλα ελλείμματα, παγκόσμιες εντάσεις, πτώση του δολαρίου ΗΠΑ.

Υπάρχουν κάποιοι που βλέπουν το χρυσό να ανεβαίνει ακόμη περισσότερο. Ο Γιόργκ Κλένερ της Swiss Asia Capital βλέπει το χρυσό να φτάνει τα 8.000 δολάρια την ουγγιά το 2028. Η Yardeni Research βλέπει το χρυσό να φτάνει τα 6.000 δολάρια φέτος. Ωστόσο, ο Eντ Γιαρντένι, που διευθύνει την εταιρεία, προβλέπει ότι θα ανέβει πολύ υψηλότερα. Σε ανάλυσης της 23ης Δεκεμβρίου 2025, ο ίδιος έθεσε τα 10.000 δολάρια ως πιθανότητα μέχρι το 2030. Οι παράγοντες γι αυτή την αύξηση είναι τα τεράστια ελλείμματα σε όλο τον κόσμο, η συνεχιζόμενη διεθνής ένταση και η πληθωριστική πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας.

Ακολουθούν οι προβλέψεις των αναλυτών για την τιμή του χρυσού στο τέλος του 2026:

Jefferies Group: 6.600 δολάρια, αύξηση 52,04%

Yardeni Group: 6.000 δολάρια, αύξηση 38,21%

UBS: 5.400 δολάρια, αύξηση 24,39%

JPMorgan Chase: 5.055 δολάρια, αύξηση 16,45%

Charles Schwab: 5.055 δολάρια, αύξηση 16,45%

Bank of America: 5.000 δολάρια, αύξηση 15,18%

ANZ Bank: 5.000 δολάρια, αύξηση 15,18%

Deutsche Bank: 4.950 δολάρια, αύξηση 14,03%

Goldman Sachs: 4.900 δολάρια, αύξηση 12,57%

Morgan Stanley: 4.800 δολάρια, αύξηση 10,57%

Standard Chartered Bank: 4.800 δολάρια, αύξηση 10,57%

Wells Fargo: 4.500 $ έως 4.700 $, αύξηση 3,65% έως 8,26%

Η πιθανότητα οι αγορές μετοχών να βρίσκονται σε φούσκα τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί ένα «καυτό» θέμα εδώ και μήνες, με τους επενδυτές να προσπαθούν να καταλάβουν αν οι εταιρείες μπορούν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες για επενδύσεις αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ο Νταν Χάνμπουρι, διαχειριστής της στρατηγικής Global Strategic Equity στην εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων Ninety One, δήλωσε στο CNBC ότι, ενώ η δημιουργία μιας φούσκας τεχνητής νοημοσύνης φαίνεται να είναι «το τελικό ερώτημα αυτή τη στιγμή», οι ανισορροπίες στις τιμές εκτείνονται πολύ πέρα από τον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. «Νομίζω ότι αν εξετάσουμε τις αποτιμήσεις, είναι πολύ δύσκολο να υποστηρίξουμε ότι δεν υπάρχει φούσκα στην αγορά των ΗΠΑ», παραδέχτηκε.

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν «πολλές προειδοποιητικές ενδείξεις» στις αγορές, ο Χάνμπουρι δήλωσε ότι οι επενδυτές πρέπει να υιοθετήσουν μια ευρύτερη οπτική. «Έχουμε αυτή τη φαινομενική αύξηση των κερδών και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι θα εξασθενήσει σε αυτό το στάδιο, ενώ ταυτόχρονα έχουμε μια ομαλοποίηση των επιτοκίων. Δε νομίζω ότι έχουμε περάσει από αυτό το στάδιο, οπότε θα έλεγα ότι βρισκόμαστε σε κάτι που κάποιοι θα αποκαλούσαν φούσκα των πάντων (everything bubble)», δήλωσε.

«Νομίζω ότι αυτό επηρεάζει τα χρεωστικά μέσα, τις αγορές ομολόγων και τα ακίνητα και έχει δημιουργήσει μια φούσκα σε όλα τα περιουσιακά στοιχεία». Η έρευνα της Bank of America τον Νοέμβριο σε 172 διαχειριστές κεφαλαίων, οι οποίοι διαχειρίζονται συνολικά περιουσιακά στοιχεία αξίας 475 δισεκατομμυρίων δολαρίων, διαπίστωσε ότι η πλειοψηφία πιστεύει πλέον ότι οι παγκόσμιες αγορές μετοχών είναι υπερτιμημένες. Έχουν επίσης τεθεί ερωτήματα σχετικά με τις αποτιμήσεις σε άλλους τομείς, όπως η ευρωπαϊκή άμυνα και οι παγκόσμιες τράπεζες, ενώ άλλοι επενδυτές έχουν εκφράσει ανησυχίες για μια πιθανή κρίση χρέους.

Ο Χάνμπουρι δήλωσε ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί πώς θα εξελιχθεί η τρέχουσα κατάσταση, καθώς η αγορά, οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο τις υπερβολικά αυξημένες αποτιμήσεις.

Από την πλευρά του, ο Όλιβερ Τζόουνς, επικεφαλής της κατανομής περιουσιακών στοιχείων στη βρετανική Rathbones, δήλωσε ότι δεν πιστεύει ότι οι αγορές βρίσκονται σε μια φούσκα, αλλά δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μια μικρή μεταβολή να προκαλέσει τη δημιουργία μιας τέτοιας περίπτωσης. «Οι μετοχές στις ΗΠΑ, ιδίως στον τομέα της τεχνολογίας, είναι αναμφίβολα ακριβές σε σχέση με τα προηγούμενα πρότυπα», τόνισε.

«Ωστόσο, σε αντίθεση με τη dot com-mania στις αρχές του αιώνα, οι μετοχές δεν είναι ομοιόμορφα ακριβές». Ο Τζόουνς σημείωσε ότι διάφορα σημάδια που σχετίζονται με την ευρύτερη κερδοσκοπική υπερβολή που παρατηρήθηκε στο παρελθόν — όπως η μεγάλη αύξηση της έκδοσης μετοχών ή η ραγδαία αύξηση των δραστηριοτήτων συγχωνεύσεων και εξαγορών — φαίνεται να απουσιάζουν. «Αυτό δεν έχει συμβεί πρόσφατα. Ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι δραστηριότητες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, όλες αυτές οι ενδείξεις παραμένουν συγκρατημένες», δήλωσε.

Ο Τόνι Μέντοους, επικεφαλής επενδύσεων της BRI Wealth Management, συμφώνησε ότι δεν πιστεύει ότι οι αγορές έχουν εμπλακεί σε μια λεγόμενη φούσκα των πάντων, αλλά σημείωσε ότι η ομάδα του δεν προβλέπει μια ομαλή πορεία από εδώ και πέρα.

«Υπάρχουν ενδείξεις ανάπτυξης κινδύνων στην πραγματική οικονομία, γύρω από την απασχόληση, και η τεχνολογία θα το επιδεινώσει σε κάποιο σημείο», δήλωσε. «Προς το παρόν, όμως, δεν υπάρχουν σαφή σημάδια αδυναμίας».

Ο Μέντοους παραδέχτηκε ότι υπάρχουν κίνδυνοι που οι επενδυτές πρέπει να λάβουν υπόψη, όπως η αβεβαιότητα στον προϋπολογισμό του Ηνωμένου Βασιλείου. «Η διαχείριση ενός διαφοροποιημένου χαρτοφυλακίου που εξισορροπεί τους κινδύνους είναι πιθανώς πιο σκόπιμη», είπε.

Ο Μάικλ Φιλντ, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής μετοχών στη Morningstar, δήλωσε ότι, αν και δεν «αγνοεί εντελώς τον κίνδυνο μιας φούσκας», δεν πιστεύει ότι έχει σχηματιστεί μια φούσκα στις αγορές. «Οι μετοχές των ΗΠΑ διαπραγματεύονταν με έκπτωση περίπου 5% σε σχέση με την εκτίμηση για εύλογη αξία, ενώ η Ευρώπη με έκπτωση 3%», εξήγησε.

«Υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια και κάποια πράγματα που ανησυχούν τους επενδυτές, αλλά δεν υπάρχει πανικός για τις αποτιμήσεις ή τις ίδιες τις εταιρείες». Όσον αφορά τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, η Tesla και η Nvidia είναι υπερτιμημένες, ενώ η Alphabet, η Meta και η Microsoft έχουν περαιτέρω ανοδική πορεία. Οι ευρωπαϊκές μετοχές στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των Roche, GSK και Novo Nordisk, διαπραγματεύονταν με καλές εκπτώσεις, μετά την πτώση που κατέγραψαν κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του έτους.

Τουλάχιστον, αυτό συμβαίνει παραδοσιακά στη Wall Street. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Η καλύτερη εκτίμηση από εποχική άποψη είναι επομένως ότι ο Ιούνιος δε θα είναι καλύτερος ή χειρότερος από οποιονδήποτε άλλο μήνα — με άλλα λόγια, θα είναι ένας μέσος μήνας.

Αν και η αγορά αναμφίβολα θα υποχωρήσει σε κάποιο σημείο του μήνα, η στατιστική εξέταση αυτού του υποτιθέμενου μοτίβου είναι αν υπάρχει κάτι το ιδιαίτερο στην τάση της αγοράς να υποχωρεί τον Ιούνιο. Η απάντηση είναι κατηγορηματικά «όχι».

Στο γράφημα φαίνεται πως δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία διαφορά μεταξύ του Ιουνίου και του μέσου όρου όλων των μηνών. Επιπλέον, υπάρχουν τρεις άλλοι μήνες — Μάιος, Σεπτέμβριος και Οκτώβριος — όπου η μέση μέγιστη απώλεια είναι μεγαλύτερη από αυτή του Ιουνίου. Και στις δύο περιπτώσεις, δεν υπάρχει προφανής λόγος να αναμένουμε ότι η χρηματιστηριακή αγορά θα έχει ιδιαίτερα άσχημη απόδοση κατά τη διάρκεια του Ιουνίου.

Αναλογίστηκε στη συνέχεια το λεγόμενο καλοκαιρινό ράλι, το οποίο αναζήτησε μετρώντας το μεγαλύτερο δυνατό ράλι του Dow κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού — μετρούμενο από την αρχή του Ιουνίου έως το υψηλότερο κλείσιμό του μέχρι το τέλος του Αυγούστου. Στη συνέχεια, έκανε έναν συγκρίσιμο υπολογισμό για κάθε έναν από τους άλλους μήνες. Το παρακάτω διάγραμμα παρουσιάζει τους μηνιαίους μέσους όρους.

Όπως διαφαίνεται, η μέση μέγιστη πιθανότητα ανάκαμψης τριμήνου από τις αρχές Ιουνίου είναι ελαφρώς υψηλότερη από ό,τι για όλους τους μήνες. Ωστόσο, δεν πρέπει να δίνεται μεγάλη σημασία σε αυτό, καθώς η διαφορά μεταξύ της πιθανότητας ανάκαμψης του Ιουνίου και του μέσου όρου όλων των υπόλοιπων μηνών δεν είναι σημαντική στο επίπεδο που χρησιμοποιούν συχνά οι στατιστικολόγοι όταν αξιολογούν εάν ένα μοτίβο είναι πραγματικό.

Το συμπέρασμά του; Αν σας δελεάζει κάποιο από αυτά τα εποχιακά μοτίβα του Ιουνίου, πρέπει να γνωρίζετε ότι θα έχετε το ίδιο αποτέλεσμα αν απλά παίξετε κορώνα-γράμματα.

Επίσης, συστήνει να μην συμπεράνετε από αυτή την ανάγκη για θεωρητική αιτιολόγηση ότι πρέπει τώρα να αρχίσετε να αναζητάτε πιθανούς λόγους για τους οποίους θα πρέπει να υπάρξει πτώση τον Ιούνιο ή ανάκαμψη το καλοκαίρι. Αυτό θα ήταν χάσιμο χρόνου, σύμφωνα με τον Λόρενς Τιντ, πρώην CEO της BGI, της οργάνωσης που δημιούργησε το iShares και η οποία είναι πια μέρος της BlackRock.

«Εκτός αν καταφέρουμε να ανακαλύψουμε κάτι που δεν γνωρίζει κανείς άλλος, μέχρι να καταλάβουμε γιατί υπάρχει ένα μοτίβο, θα είναι πολύ αργά για να επωφεληθούμε από αυτό», δήλωσε ο Τιντ σε συνέντευξη. Αυτό συμβαίνει επειδή, μόλις γίνει αυτή η ανακάλυψη, «οι έμπειροι επενδυτές θα αρχίσουν αμέσως να προχωρούν σε κινήσεις τον Μάιο, άλλοι με τη σειρά τους θα προσπαθήσουν να τους προλάβουν και το ιστορικό μοτίβο θα εξαφανιστεί γρήγορα».

Καθώς ο χρυσός έφτασε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα την περασμένη εβδομάδα, η διαπραγμάτευση δικαιωμάτων προαίρεσης στο SPDR Gold Shares ETF ξεπέρασε τα 1,3 εκατομμύρια συμβόλαια, σε επίπεδο-ρεκόρ. Ταυτόχρονα, το κόστος αντιστάθμισης έναντι σε πτώση του ETF βρίσκεται κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο, ενώ η υπονοούμενη μεταβλητότητα έχει αυξηθεί.

Ο χρυσός έχει ήδη απολέσει περισσότερο από 6% από το ενδοημερήσιο υψηλό που κατέγραψε πρόσφατα, λόγω ενδείξεων ότι ορισμένες εμπορικές εντάσεις ενδέχεται να χαλαρώνουν. Εν τω μεταξύ, οι διαχειριστές των hedge funds έχουν μειώσει τις καθαρές θετικές θέσεις τους σε συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης και δικαιώματα προαίρεσης στο πολύτιμο μέταλλο στο χαμηλότερο επίπεδο σε περισσότερο από ένα χρόνο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Commodity Futures Trading Commission.

Ωστόσο, για τους στρατηγικούς αναλυτές της Barclays Plc, το πολύτιμο μέταλλο προτρέχει των θεμελιωδών του στοιχείων. Σε ανάλυση που δημοσίευσαν την περασμένη εβδομάδα, επεσήμαναν ότι το πρόσφατο σερί μηνιαίων αγορών χρυσού δεν είναι ασυνήθιστο σε σχέση με τη μακροπρόθεσμη τάση των κεντρικών τραπεζών να αγοράζουν το περιουσιακό αυτό στοιχείο.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η υπεραπόδοση προκάλεσε επίσης σημαντικές κερδοσκοπικές κινήσεις, με τα calls στο ETF χρυσού να εκτοξεύονται μετά την «Ημέρα της Απελευθέρωσης» του Τραμπ, οδηγώντας σε αντιστροφή της κλίσης, όπως σημείωσε ο Στεφάνο Πασκάλε της Barclays. Αυτό, σε συνδυασμό με τη μείωση των θέσεων των hedge funds και την πρόσφατη πτώση του χρυσού, είναι λόγοι για να είσαστε προσεκτικοί τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, σημείωσαν οι αναλυτές.

«Πιστεύουμε ότι ο χρυσός θα υποχωρήσει», δήλωσε ο Πασκάλε σε συνέντευξή του, προσθέτοντας ότι το πολύτιμο μέταλλο βρίσκεται «εκτός θέσης» σε σχέση με τους «θεμελιώδεις παράγοντες» του δολαρίου ΗΠΑ και των πραγματικών επιτοκίων. «Οι τεχνικοί παράγοντες αρχίζουν να είναι λίγο υπερβολικοί», συμπλήρωσε.

Με τον δείκτη της Barclays να υποδεικνύει ότι το κλίμα παραμένει αισιόδοξο για το χρυσό, οι αναλυτές συνιστούν την πώληση των δικαιωμάτων προαίρεσης (call) του Ιουνίου για την αγορά δικαιωμάτων πώλησης (put).

Την Κυριακή συμπληρώθηκε ένας χρόνος από την έκρηξη ενός πάνελ πόρτας σε ένα Boeing 737 Max 9 της Alaska Airlines, γεγονός που αναζωπύρωσε μια θύελλα ερωτημάτων σχετικά με τα πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας της Boeing.

Έκτοτε, η εταιρεία έχει θεσπίσει μια σειρά αλλαγών, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης του εργατικού δυναμικού και των αυξημένων επιθεωρήσεων, σύμφωνα με ανακοίνωση της εταιρείας που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή. Η Boeing δήλωσε επίσης ότι βελτίωσε το σύστημα «Speak Up» για να ενθαρρύνει τους εργαζόμενους να αναφέρουν τις ανησυχίες τους για τον χώρο εργασίας.

Χωρίς παραδόσεις αεροσκαφών από την Boeing, αεροπορικές εταιρείες όπως η Southwest, η Wizz Air και η Ryanair ξοδεύουν χρήματα που «δεν ήθελαν να ξοδέψουν για να επισκευάσουν αεροπλάνα που επρόκειτο να αποσύρουν», δήλωσε ο ίδιος.

Ο Πιτ Μπούτιτζετζ, ο υπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ, δήλωσε ότι η Boeing έχει «πολύ περισσότερη» δουλειά να κάνει, σύμφωνα με το Reuters.

Ο Τζον Γκραντ, επικεφαλής αναλυτής της εταιρείας πληροφοριών αεροπορίας OAG, δήλωσε ότι οι βελτιώσεις στην Boeing είναι απίθανο να έρθουν πριν από το τέλος του 2025, το νωρίτερο. Ωστόσο, «τα οικονομικά και οι εργασιακές σχέσεις είναι ένα άλλο θέμα», είπε.

Εκπρόσωπος της Boeing δήλωσε στο CNBC ότι η εταιρεία επικεντρώνεται στη σταθεροποίηση της επιχείρησης και στην εφαρμογή του «Σχεδίου Ασφάλειας και Ποιότητας». Ο εκπρόσωπος επεσήμανε δώδεκα ενέργειες στις οποίες προχώρησε η Boeing το 2024, από τις αλλαγές στην ηγεσία του διοικητικού της συμβουλίου και την εξαγορά της Spirit AeroSystems μέχρι την επέκταση του εργοστασίου της στη Νότια Καρολίνα για την αύξηση της παραγωγής των αεροσκαφών 787.

Παρά ταύτα, τα προβλήματα στην αεροπορική βιομηχανία υπερβαίνουν κατά πολύ την Boeing, δήλωσε ο Μπρένταν Σόμπι, ανεξάρτητος αναλυτής της Sobie Aviation.

«Ήταν μια πολύ δύσκολη περίοδος και δεν υπάρχουν σημάδια ότι αυτό θα σταματήσει σύντομα», είπε. «Πρόκειται για προβλήματα που θα χρειαστούν χρόνια -όχι ένα μόνο έτος- για να επιλυθούν».

Τα προβλήματα στους κινητήρες αναγκάζουν πολλές αεροπορικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των Hawaiian Airlines και Spirit Airlines, να καθηλώσουν τμήματα του στόλου τους, δήλωσε ο Μπόιντ.

Αυτό θα καταστήσει πιο δύσκολο να βρεθούν προσφορές σε αεροπορικά εισιτήρια το 2025, είπε. «Αν ψάχνετε για πραγματικά φθηνότερους ναύλους εκεί έξω, δεν νομίζω ότι ακόμη και ο κ. Ο’Λίρι της Ryanair μπορεί να το υποσχεθεί αυτό», είπε.

Ο Σκοτ Κις, ιδρυτής της ιστοσελίδας αεροπορικών ταξιδιών Going, δήλωσε ότι οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων πιθανότατα θα αυξηθούν το 2025. Σε ανάρτησή του στις 30 Δεκεμβρίου, ο ίδιος περιέγραψε πώς έχει αλλάξει το κόστος των πτήσεων προς, από και εντός των Ηνωμένων Πολιτειών μετά την πανδημία με την παρακάτω λίστα:

2020: -17%

2021: -4%

2022: +36%

2023: -12%

2024: +5%

Ωστόσο, ο Σόμπι δήλωσε ότι τα προβλήματα χωρητικότητας που προκαλούνται από τις καθηλωμένες πτήσεις μπορεί να αντισταθμιστούν από την αύξηση των πτήσεων, ιδίως στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, όπου ο κλάδος εξακολουθεί να ανακάμπτει από την πανδημία.

Συμπλήρωσε ότι οι τιμές των αεροπορικών ναύλων ομαλοποιούνται σε επίπεδο υψηλότερο από τις τιμές πριν από την πανδημία, αλλά κάτω από τα επίπεδα του 2022. Το τρέχον έτος μπορεί να φέρει κάποια βελτίωση, είπε, αλλά «συνολικά, αυτές οι προκλήσεις εξακολουθούν να παραμένουν».

Η Βρετανία και η Γαλλία θα παραμείνουν στην έκτη και την έβδομη θέση μέχρι το 2039, αντίστοιχα, καθώς η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία θα υποχωρήσουν από τις υψηλές θέσεις που βρίσκονται τώρα, προβλέπει το Κέντρο Οικονομικών και Επιχειρηματικών Ερευνών (Centre for Economics and Business Research).

Η αισιόδοξη εκτίμηση θα είναι ευπρόσδεκτη από τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, αφού τα επίσημα στοιχεία αυτής της εβδομάδας έδειξαν ότι η οικονομία δεν έχει καταφέρει να αναπτυχθεί από τότε που η κυβέρνηση των Εργατικών του ανέλαβε την εξουσία τον Ιούλιο. Τα στοιχεία των ερευνών υποδεικνύουν ένα δυσοίωνο τελευταίο τρίμηνο που αναμένεται να διαρκέσει μέχρι το 2025.

«Αν και οι προοπτικές αυτές είναι αισθητά καλύτερες από τις βασικές ευρωπαϊκές ομόλογες χώρες, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, οι οποίες αναμένεται να υποχωρήσουν, αυτό αντανακλά τις σχετικά φτωχότερες προοπτικές για τις οικονομίες της Ευρωζώνης και όχι την ισχυρή ανάπτυξη του Ηνωμένου Βασιλείου», δήλωσε το CEBR.

Το Κέντρο  αναμένει ότι η Βρετανία θα μειώσει το χάσμα με τη γερμανική οικονομία με τις χαμηλότερες επιδόσεις τα επόμενα 15 χρόνια. Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αναμένεται να είναι κατά 20% ισχυρότερη από τη βρετανική το 2039, έναντι 31% που είναι τώρα. Ομοίως, η Βρετανία θα ξεπεράσει τη Γαλλία και θα είναι 25% ισχυρότερη σε όρους παραγωγής μέχρι το 2039.

Αναμένει ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν το στέμμα τους ως η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, αποκρούοντας τον ανταγωνισμό από την Κίνα.

Σε κατά κεφαλήν βάση, το Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται να ανέβει μια θέση στην 21η θέση, ακριβώς πίσω από τη Μάλτα, τη Γερμανία και τη Σουηδία. Το Λουξεμβούργο προβλέπεται να παραμείνει η πλουσιότερη κατά κεφαλήν χώρα του κόσμου, ακολουθούμενο από την Ιρλανδία και την Ελβετία.

Οι περισσότερες χώρες ανά τον κόσμο καλούνται να αντιμετωπίσουν πληθώρα οικονομικών σοκ όπως τον πόλεμο στην Ουκρανία, τα lockdowns στην Κίνα και την άκρατη αύξηση του πληθωρισμού.

Το ΔΝΤ εκτιμά πως η ανάπτυξη του παγκόσμιου ΑΕΠ θα μειωθεί από το 6% του 2021 στο 3,2% το 2022 και το 2,7% το 2023. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο χαρακτήρισε την καθοδική αυτή πορεία ως «τη χειρότερη αναπτυξιακή προοπτική από το 2001 εξαιρουμένων της παγκόσμιας κρίσης χρέους του 2008 και της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία».

Σύμφωνα με συνέντευξη του Λακάλ στο CNBC, η πιθανότητα αυτή της επιστροφής στην κανονικότητα για την Κίνα «αποτελεί το καλύτερο νέο για τις αγορές το 2023. Η συρρίκνωση της κινεζικής οικονομίας επηρέαζε τόσο την αναπτυξιακή προοπτική της Λατινικής Αμερικής όσο και της Αφρικής και του υπόλοιπου κόσμου. Το “άνοιγμα” αυτό θα ενισχύσει την ανάπτυξη παγκοσμίως και θα προσφέρει ώθηση στις εξαγωγές των γερμανικών και γαλλικών βιομηχανιών».

Ο Ντανιέλ Λακάλ, όμως, τόνισε πως δεν προβλέπει κρίση στο εγγύς μέλλον. «Πιστεύω πως οι αγορές έχουν αρχίσει να λαμβάνουν υπόψη τα μακροοικονομικά δεδομένα και τη νέα πραγματικότητα αυτή και ενδέχεται να αποφύγουμε μία οικονομική ύφεση».

Πρόσφατη έρευνα του PMI 5.000 εταιρειών ανά την Ευρωζώνη υπέδειξε ξεκάθαρη ύφεση και τις χειρότερες οικονομικές επιδόσεις από το 2013, εξαιρουμένων των μηνών του πανδημικού lockdown.

«Οι ενδείξεις για δημιουργία ύφεσης πολλαπλασιάζονται», τόνισε ο αναλυτής Κρίστοφ Βάιλ της Commerzbank μετά τη δημοσίευση της έρευνας σύμφωνα με το Politico. Εκτός των υψηλών τιμών «η αβεβαιότητα όσον αφορά την προσφορά φυσικού αερίου μειώνει τις επενδύσεις και κατακρημνίζει τα επιχειρηματικά πλάνα των εταιρειών», συμπλήρωσε.

Οι αναμενόμενες κινήσεις των επιτοκίων αυτές αυξάνουν την πιθανότητα δημιουργίας ύφεσης. Σύμφωνα με το στέλεχος της BlackRock, Άλεξ Μπρέιζιερ, «η ΕΚΤ πιστεύει πως οι κινήσεις της ακολουθούν το πλαίσιο ομαλοποίησης της οικονομίας, αλλά υπό αυτές τις συγκυρίες, οι αποφάσεις αυτές θα προκαλέσουν ύφεση».

«Recession is coming»

Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, η Ευρωζώνη βρίσκεται ήδη ένα βήμα πριν τη δημιουργία ύφεσης. Οι επίσημες εκτιμήσεις οι οποίες ιστορικά είναι πολύ πιο αισιόδοξες από τις αντίστοιχες των αγορών προβλέπουν στασιμότητα της ανάπτυξης το δ’ τρίμηνο του έτους και το α’ τρίμηνο του 2023. «Εάν το βασικό μας σενάριο μιλά για τεχνική ύφεση, τότε υπάρχει πιθανότητα δημιουργίας πραγματικής ύφεσης», τόνισε ο Λέιν.

Σε παρόμοιο μήκος κύματος βρίσκεται και η εκτίμηση της Bundesbank, σύμφωνα με την οποία «υπάρχουν όλο και περισσότερες ενδείξεις πρόκλησης ύφεσης στη Γερμανική οικονομία η οποία θα χαρακτηριστεί από γενική και μακροπρόθεσμη μείωση της παραγωγής».

«Μετά από την ανάκαμψη της οικονομίας από την πανδημία το β’ τρίμηνο του 2022, η περιοχή τώρα βρίσκεται σε μία “τέλεια καταιγίδα” ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης. Αναμένουμε πολλαπλά τρίμηνα μείωσης της οικονομικής παραγωγής με υψηλά ποσοστά πληθωρισμού», ανέφερε ο αναλυτής της Barclays, Κρίστιαν Κέλερ.

Το οικονομικό…

Το ερώτημα παραμένει για το πόσο σοβαρή θα είναι η ύφεση. Ο Λέιν και οι λοιποί συνεργάτες του στην ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένου και του διοικητή της Bundesbank Γιόακιμ Νάγκελ τονίζουν πως η ύφεση θα είναι ήπια. Οι επενδυτές, όμως, διαφωνούν.

Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός πως, σε αντίθεση με προηγούμενες κρίσεις, η ΕΚΤ δεν έχει τη δυνατότητα αντιστάθμισης του οικονομικού κόστους που θα δημιουργηθεί από την τρέχουσα κατάσταση. Αντιθέτως, οι προσπάθειές της επικεντρώνονται στον περιορισμό του πληθωρισμού, κάτι το οποίο θα επιδεινώσει την ύφεση. Σύμφωνα με την Κριστίν Λαγκάρντ, η κεντρική τράπεζα ενδέχεται να αυξήσει τα επιτόκια σε τόσο υψηλά επίπεδα που θα μειώσουν δραστικά την ήδη λιμνάζουσα οικονομική ανάπτυξη.

Οι πληθωριστικές πιέσεις δεν πρόκειται να τελειώσουν σύντομα. «Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα για το PMI, το υψηλό κόστος της ενέργειας έχει αυξήσει τις πληθωριστικές πιέσεις και η προσπάθεια “ομαλής προσγείωσης” της οικονομίας τη στιγμή που τα επιτόκια συνεχίζουν να αυξάνονται θα αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη», τόνισε ο Κρις Γουίλιαμσον της S&P.

«Η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν πολύ δύσκολο συμβιβασμό μεταξύ της μονιμοποίησης του υψηλού δομικού πληθωρισμού και της δημιουργίας ύφεσης. Δεν πιστεύω πως έχουν καταλάβει ακόμα τη δυσκολία της κατάστασής τους», τόνισε από την πλευρά του ο Μπρέιζιερ.

Η κρίση κόστους διαβίωσης γίνεται αισθητή σε όλα τα μήκη και πλάτη της νομισματικής ένωσης. Σύμφωνα με το ιταλικό επιχειρηματικό λόμπι Confindustria, οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου ενδέχεται να οδηγήσουν 400.000 με 600.000 Ιταλούς στην ανεργία.

Οι πολίτες έχουν ήδη ξεκινήσει να δείχνουν την αγανάκτησή τους με πορείες διαμαρτυρίας στην Τσεχία, τη Σλοβακία, την Πολωνία και τη Γερμανία.

Οι κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών χωρών προσπαθούν να αντισταθμίσουν την κοινωνική αναταραχή αυτή μέσω επιδοτήσεων ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για την προστασία της κοινωνίας από την κρίση, οι οποίες όμως -όπως όλα δείχνουν- δε θα έχουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Οι πολιτικοί ανησυχούν πως ο οικονομικός πόνος των πολιτών θα υποσκάψει την κοινή γραμμή των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, ενώ αρκετοί από τους πολιτικούς αυτούς έχουν ήδη χαρακτηρίσει την κατάσταση ως αυτοχειρία. «Δε θα μπορέσουμε να βοηθήσουμε τους Ουκρανούς εάν διαλύσουμε τις ίδιες μας τις βιομηχανίες», τόνισε η Σάρα Βάγκενκνεχτ του ακροαριστερού γερμανικού κόμματος Die Linke.

Ο συνεχιζόμενος υψηλός πληθωρισμός, η επιθετική αύξηση των επιτοκίων από τη Fed και οι ανησυχίες για δημιουργία οικονομικής ύφεσης έχουν οδηγήσει την αξία των μετοχών, των ομολόγων και των κρυπτονομισμάτων στο ναδίρ.

Σύμφωνα, όμως, με πρόσφατη ανακοίνωση της Ned Davis Research (ΝDR), οι αγορές μπορεί να ανακάμψουν το β’ εξάμηνο του έτους εάν εκπληρώσουν 5 προϋποθέσεις.

Ποιες είναι αυτές οι προϋποθέσεις:

Αποπληθωρισμός

«Εάν υπάρξουν αποπληθωριστικά στοιχεία, ενδέχεται να οδηγήσουν σε ράλι των μετοχών. Ο ΔΤΚ καταγράψει αύξηση από τον Ιούνιο του 2020. Εάν υπάρξει μείωση υπό τον μέσο όρο εξαμήνου του, αυτό θα σηματοδοτήσει τέλος του πληθωριστικού κύκλου», τόνισε ο Clissold. Σημειωτέον πως τον Μάιο ο ΔΤΚ βρέθηκε στο 8,6%, υπέρ του μέσου όρου εξαμήνου του 8%.

«Τα στελέχη της Fed έχουν ξεκαθαρίσει πως θέλουν να χαλιναγωγήσουν τον πληθωρισμό ακόμα κι αν κάτι τέτοιο αυξήσει τις πιθανότητες για ύφεση. Ο στόχος τους είναι μια “ομαλή προσγείωση” της οικονομίας. Οι επενδυτές, από την πλευρά τους, θα πρέπει να παρακολουθούν την τρίμηνη καμπύλη απόδοσης των αμερικανικών ομολόγων δημοσίου για να προβλέψουν την ομαλή ή ανώμαλη αυτή προσγείωση», ανέφερε ο Clissold.

Αποφυγή ύφεσης

«Η μέση bear market περιόδου χωρίς ύφεση καταγράφει απώλειες της τάξης του 25% μέσα σε διάστημα 9,1 μηνών, σε σχέση με 34,6% σε διάστημα 15,3 μηνών σε περίπτωση ύφεσης. Τα τελευταία 50 χρόνια, ο μέσος όρος των bear markets της πρώτης περίπτωσης έχουν καταγράψει απώλειες της τάξης του 18% σε 6,8 μήνες. Εάν η οικονομία αποφύγει την ύφεση, τότε οι τρέχουσες απώλειες πλησιάζουν τον μέσο όρο αυτόν και τα πράγματα ενδέχεται να βελτιωθούν», υπογράμμισε ο Clissold.

Γεωπολιτική

Η πιθανότητα επίλυσης της γεωπολιτικής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία θα αποτελέσει «ανάσα» για τις αγορές. Παράλληλο ράλι ενδέχεται να προκαλέσει και το αποτέλεσμα των επερχόμενων αμερικανικών μεσοπρόθεσμων εκλογών τον ερχόμενο Νοέμβριο. Σύμφωνα με την NDR, οι αποδόσεις των επενδύσεων παραμένουν ασθενείς κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου των ετών με μεσοπρόθεσμες εκλογές στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Εταιρικά κέρδη

«Τα δυσμενή ετήσια αποτελέσματα των επιχειρήσεων προδιαθέτουν μείωση της ανάπτυξης των εταιρικών κερδών το 2022. Το ερώτημα είναι κατά πόσο. Η ικανότητα των εταιρειών για αντιμετώπιση της τρέχουσας κρίσης θα αποτελέσει τον καταλύτη όσον αφορά την αποφυγή κρίσης κερδοφορίας».

Η Meta, η Twitter και η Uber είναι μερικές από τις επιχειρήσεις οι οποίες έχουν αναθεωρήσει την στρατηγική μαζικών προσλήψεών τους το τελευταίο διάστημα. Ο CEO της Uber, Dara Khosrowshahi απέστειλε e-mail στους εργαζομένους της εταιρείας υπογραμμίζοντας πως «η Uber θεωρεί την πρόσληψη ως προνόμιο και θα προσλάβουμε προσωπικό μόνο όταν και όπου το χρειαζόμαστε». Εκπρόσωπος της Meta ανέφερε στο CNBC πως «λόγω των οικονομικών δεδομένων μας αυτή την περίοδο, αναγκαζόμαστε να μειώσουμε τις προσλήψεις».

Οι Carvana και Robinhood αποτελούν δύο εκ των εταιρειών που πρόσφατα προσέλαβαν μεγάλο αριθμό εργαζομένων αλλά τώρα αναγκάζονται να προχωρήσουν σε απολύσεις.

«H μείωση του εργατικού δυναμικού της Robinhood θα βελτιώσει την αποδοτικότητά μας και την ανάπτυξή μας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο CEO της εν λόγω εταιρείας Vlad Tenev σε νέο blog post, ανακοινώνοντας πως η επιχείρηση θα προχωρήσει σε απόλυση 9% των εργαζομένων της (3.800 άτομα). Το Netflix, από την πλευρά του, απέλυσε 150 εργαζόμενους. 

Η αλλαγή της δυναμικής αυτής ενδέχεται να δώσει την ευκαιρία σε ορισμένες εταιρείες να αλλάξουν το αφήγημα της πλήρους απασχόλησης μέσω τηλεργασίας που ζητούν οι εργαζόμενοι, σύμφωνα με αρκετούς ειδικούς. Πολλές εταιρείες ενδέχεται να αρχίσουν να ζητούν τη μερική επιστροφή των εργαζομένων τους στο γραφείο.

«Το υβριδικό μοντέλο δεν πρόκειται να σταματήσει, αλλά αρκετές εταιρείες όπως οι χρηματοοικονομικές θα πιέσουν τους εργαζομένους τους να επιστρέψουν στα γραφεία για μερικές ημέρες την εβδομάδα», ανέφερε ο Johnny C. Taylor Jr, πρόεδρος και CEO της Society for Human Resource Management (SHRM).

Πριν την πανδημία, περίπου το 10% των Αμερικανών εργαζομένων απασχολούνταν μέσω πλήρους τηλεργασίας σύμφωνα με τα δεδομένα της SHRM. «Μέχρι το τέλος του 2024 πιστεύουμε πως το ποσοστό αυτό θα φτάσει το 20%», ανέφερε ο Taylor.

H διαφορά της παρούσας κατάστασης με τις οικονομικές υφέσεις του 2001 και του 2007-2009, σύμφωνα με την Jeanniey Walden, CIO της DailyPay, είναι πως η Fed -σε αντίθεση με το παρελθόν- έχει αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκιά της. Παράλληλα, οι κενές θέσεις εργασίας είναι υπερδιπλάσιες σε σχέση με το παρελθόν.

«Οι εργαζόμενοι θα απαιτήσουν τη διαπραγμάτευση για υβριδικό μοντέλο», ανέφερε ο Taylor Jr. «Το επίπεδο αυτό, όμως, θα είναι διαφορετικό για κάθε επιμέρους εταιρεία. Μία ημέρα στο γραφείο και τέσσερις στο σπίτι, μέχρι το αντίστροφο».

Αρκετές τράπεζες της Wall Street όπως η Goldman Sachs και η JPMorgan απαιτούν την επιστροφή των εργαζομένων τους στα γραφεία, ενώ άλλες έχουν αποφασίσει να ακολουθήσουν μία διαφορετική στρατηγική, αφήνοντας τους εργαζομένους να επιλέξουν τον τόπο εργασίας τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία Απριλίου, 38% των εργαζομένων στο Μανχάταν βρίσκονταν στο γραφείο κάποια ημέρα της εβδομάδας, αλλά μόλις 8% βρίσκονταν στα γραφεία τους κάθε μέρα. Το ποσοστό της πλήρους τηλεργασίας μειώθηκε από το 54% του Οκτωβρίου στο 28% στα τέλη Απριλίου.

Πολλές, όμως, είναι και οι περιπτώσεις όπου οι εργαζόμενοι αντιστέκονται στις όποιες προσπάθειες των εργοδοτών για μερική ή πλήρη επιστροφή στα γραφεία.

Σύμφωνα με το ανώτατο στέλεχος της Ford, Kiersten Robinson, «όταν ανοίξαμε τις πόρτες μας ξανά στις 4 Απριλίου, ελάχιστοι ήταν αυτοί που ήθελαν να επιστρέψουν στο γραφείο».

Ο David Solomon, CEO της Goldman Sachs, υπογράμμισε πως σε σχέση με το προ-πανδημικό επίπεδο του 80%, μόλις 50%-60% των εργαζομένων έχουν επιστρέψει στα γραφεία τους τουλάχιστον για λίγες ημέρες κάθε εβδομάδα.

Προς το παρόν, τα δεδομένα ωφελούν τους εργαζομένους. Πολλοί εργοδότες προσπαθούν να βρουν τη χρυσή τομή της ελαστικότητας. «Είναι πολύ δύσκολη η επιστροφή στον περιορισμό του γραφείου όταν έχει βιώσει κανείς την ελευθερία της τηλεργασίας» ανέφερε η Lori Dann, ιδρυτής του Presidents’ Leadership Council.

Οι εταιρείες φοβούνται να «ταράξουν τα νερά» της εργασιακής ισορροπίας αυτή τη στιγμή, δεδομένου του ρεκόρ παραιτήσεων του 2021 στις ΗΠΑ, στα 47 εκατομμύρια άτομα. Σύμφωνα με εκτίμηση της Gartner, περίπου 37,4 εκατομμύρια εργαζόμενοι στις ΗΠΑ θα παραιτηθούν το 2022 προς εύρεση καλύτερης απασχόλησης.

Πολλές είναι οι εταιρείες οι οποίες επιβάλλουν την επιστροφή στα γραφεία για τους υπαλλήλους τους. Η Apple επέβαλε την επιστροφή στα γραφεία για μία ημέρα τον Απρίλιο, με πλάνα επέκτασης του προγράμματος σε τρεις ημέρες στις 23 Μαΐου. Παρ’ όλα αυτά, ο κολοσσός έχει ήδη χάσει αρκετούς εργαζόμενους σε εταιρείες όπως η Meta, ενώ πρόσφατα ένα ανώτατο στέλεχος του τομέα Τεχνητής Νοημοσύνης της μεταπήδησε στη Google, αντιδρώντας στην προσπάθεια επιβολής της επιστροφής στα γραφεία.

«Η παρουσία στο γραφείο είναι μέρος της κουλτούρας ορισμένων εταιρειών», ανέφερε ο Taylor.

Πολλές επιχειρήσεις, όμως, όπως οι Αmgen, Clorox, DoorDash, Spotify, Splunk και TIAA συνεχίζουν να προσφέρουν υβριδικό ή τηλεργασιακό μοντέλο στους εργαζομένους τους. Οι εταιρείες αυτές συνεχίζουν να μελετούν τις επιπτώσεις, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της τηλεργασίας.

Διαπραγματευτική δύναμη

Όσο για την σχετική διαπραγματευτική δύναμη, οι εργαζόμενοι υπερισχύουν των εργοδοτών, τουλάχιστον στην αμερικανική αγορά. Η ύφεση μπορεί -μεν- να μειώσει τις ελεύθερες θέσεις εργασίας, αλλά η αγορά εργασίας βρίσκεται σε τέτοιο σημείο όπου για κάθε άνεργο υπάρχουν δύο θέσεις εργασίας, δίνοντάς τους τη δυνατότητα επιλογών.

«Αυτό το φαινόμενο έχει επηρεάσει τα πάντα, από τα μπόνους μέχρι το βασικό μισθό και την ικανότητα τηλεργασίας», ανέφερε η Walden, υπογραμμίζοντας πως «με τη μείωση της ανισορροπίας αυτή, η διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων πρόκειται -παράλληλα- να μειωθεί».

Παρ’ όλα αυτά, η μείωση αυτή ενδέχεται να μην αποδειχθεί καίρια όπως σε προηγούμενες περιόδους ύφεσης, σύμφωνα με τον Richard Wahlquist, πρόεδρο και CEO της American Staffing Association: «Οι Αμερικανοί εργοδότες καλούνταν να αντιμετωπίσουν έλλειψη ικανών εργαζομένων πριν την πανδημία. Η ζήτηση για τέτοιους εργαζόμενους θα παραμείνει υψηλή ακόμα και στην πιθανότητα ύφεσης της οικονομίας».

Τα άτομα που ψάχνουν για δουλειά ενδέχεται, μεν, να δεχθούν λιγότερες προτάσεις για εργασία τις επόμενες εβδομάδες, σύμφωνα με τον William Chamberlain της Hirect, αλλά το φαινόμενο αυτό δε θα μειώσει σημαντικά τη διαπραγματευτική τους δύναμη: «Οι εργαζόμενοι δε θα θελήσουν να χάσουν το πλεονέκτημα αυτό και οι εργοδότες πρέπει να καταλάβουν πως οι ευχαριστημένοι υπάλληλοι αποτελούν πλεονέκτημα σε σχέση με τους δυσαρεστημένους. Με λίγα λόγια, κανείς δε θα θελήσει να εργαστεί από φόβο, είτε έχουμε ύφεση, είτε όχι. Οι εργαζόμενοι δε θα πρέπει να ενδώσουν στις απαιτήσεις των εργοδοτών».