Η συμφωνία ανακοινώθηκε καθώς οι δύο χώρες συμπληρώνουν περισσότερα από 50 χρόνια διπλωματικών σχέσεων και επιδιώκουν να διευρύνουν τη συνεργασία τους στην ενέργεια, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις προηγμένες τεχνολογίες.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη, το cloud computing και οι κλάδοι της ψηφιακής οικονομίας αυξάνουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, η πρόσβαση σε προσιτή και αξιόπιστη ενέργεια αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την ανταγωνιστικότητα των χωρών. Η στρατηγική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Αφρικής και Ασίας, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες επενδύσεις στις ψηφιακές υποδομές, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η χώρα να εξελιχθεί σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο για αυτούς τους κλάδους.

Το φωτοβολταϊκό έργο, το οποίο η Masdar συμφώνησε να εξαγοράσει από τη Lightsource bp, έχει ισχύ άνω των 550 μεγαβάτ (MW). Η έναρξη λειτουργίας του αναμένεται έως το τέλος του 2026. Η ετήσια παραγωγή του θα αντιστοιχεί στις ανάγκες περισσότερων από 200.000 νοικοκυριών, συμβάλλοντας στην κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα λόγω της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών υποδομών.

Σε μια παράλληλη πρωτοβουλία, η Masdar και η Khazna Data Centers υπέγραψαν συμφωνία για την προώθηση της ανάπτυξης πράσινων data centers στην Ελλάδα. Η συνεργασία συνδυάζει τις δυνατότητες της Khazna στην ανάπτυξη και λειτουργία data centers με την τεχνογνωσία της Masdar στις ΑΠΕ και στην αποθήκευση ενέργειας. Οι δύο εταιρείες θα διερευνήσουν τη δυνατότητα ανάπτυξης λύσεων καθαρής ηλεκτροδότησης και αποθήκευσης ενέργειας, ειδικά σχεδιασμένων για τις αυξανόμενες ανάγκες των ψηφιακών υποδομών της χώρας, δημιουργώντας σημαντικές ευκαιρίες για επενδύσεις, οικονομική ανάπτυξη και ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.

Η Αυτού Εξοχότητα Dr Sultan Ahmed Al Jaber, Υπουργός Βιομηχανίας και Προηγμένης Τεχνολογίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Πρόεδρος της Masdar, δήλωσε: «Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ελλάδα συνδέονται με μια στρατηγική συνεργασία που βασίζεται στην εμπιστοσύνη, σε μακροπρόθεσμους στόχους και στη δέσμευση για κοινή ευημερία. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και οι κλάδοι της ψηφιακής οικονομίας μετασχηματίζουν την παγκόσμια οικονομία, η πρόσβαση σε αξιόπιστη και προσιτή ενέργεια θα γίνεται ολοένα πιο κρίσιμη για την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη. Το διευρυνόμενο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ της Masdar, μαζί με τη νέα συνεργασία της με την Khazna, συνδέει δύο βασικούς πυλώνες της οικονομίας του μέλλοντος: την καθαρή ενέργεια και τις ψηφιακές υποδομές. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας, θα στηρίξουν τη φιλοδοξία της να αναδειχθεί σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο και θα δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες για επενδύσεις και οικονομική ανάπτυξη. Αποτυπώνουν επίσης τη δέσμευση των ΗΑΕ να οικοδομούν μακροχρόνιες διεθνείς συνεργασίες που τροφοδοτούν τους κλάδους του αύριο και διασφαλίζουν ευημερία σε βάθος χρόνου».

Ο Mohamed Jameel Al Ramahi, Διευθύνων Σύμβουλος της Masdar, δήλωσε: «Οι συμφωνίες αυτές αποτελούν ακόμη ένα σημαντικό ορόσημο στη στρατηγική ανάπτυξής μας στην Ευρώπη. Εμπλουτίζουμε το χαρτοφυλάκιό μας με ένα φωτοβολταϊκό έργο υψηλής ποιότητας, το οποίο θα αναπτύξουμε περαιτέρω με την προσθήκη συστήματος αποθήκευσης με μπαταρίες, εξασφαλίζοντας σταθερές, μακροπρόθεσμες αποδόσεις. Η συνεργασία μας με την Khazna αξιοποιεί αυτή τη βάση, καθώς διερευνούμε ευκαιρίες για την τροφοδοσία της αναπτυσσόμενης ψηφιακής οικονομίας της Ελλάδας με καθαρή ενέργεια. Μέσω της Τέρνα Ενεργειακή, ενισχύουμε την πλατφόρμα ανάπτυξής μας στις ΑΠΕ στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή, δημιουργώντας παράλληλα μακροπρόθεσμη αξία για τους μετόχους, τους συνεργάτες μας και τις τοπικές κοινωνίες».

Η Masdar σχεδιάζει επίσης την προσθήκη συστήματος αποθήκευσης με μπαταρίες στο φωτοβολταϊκό έργο ισχύος άνω των 550 MW. Το σύστημα θα συμβάλει στη σταθερότητα του δικτύου, επιτρέποντας μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ και προσφέροντας πρόσθετη ευελιξία στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα. Στη συναλλαγή περιλαμβάνονται επίσης δύο ιδιόκτητοι υποσταθμοί για τη σύνδεση του έργου με το σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η εξαγορά αποτελεί την πρώτη στρατηγική επένδυση της Masdar μέσω της Τέρνα Ενεργειακή και σημαντικό βήμα για τη διεύρυνση της παρουσίας της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το φωτοβολταϊκό έργο θα συμπληρώσει το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο της Τέρνα Ενεργειακή, θα ενισχύσει τις λειτουργικές και εμπορικές συνέργειες και θα εδραιώσει τη θέση της Masdar σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές ΑΠΕ στην Ευρώπη.

Η Τέρνα Ενεργειακή αποτελεί τον βραχίονα ανάπτυξης της Masdar στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Η Masdar ολοκλήρωσε την εξαγορά του 100% της εταιρείας τον Απρίλιο του 2025, έχοντας αποκτήσει αρχικά ποσοστό 70% τον Νοέμβριο του 2024. Με επιχειρηματική αξία 3,2 δισ. ευρώ, η εξαγορά αποτέλεσε τη μεγαλύτερη έως τότε συναλλαγή στον ενεργειακό κλάδο στην ιστορία του Χρηματιστηρίου Αθηνών.

Αξιοποιώντας την επιτυχημένη πορεία της Τέρνα Ενεργειακή, η Masdar επιδιώκει να αναδειχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες ανάπτυξης έργων ΑΠΕ στην περιοχή, με στόχο τα 6 γιγαβάτ (GW) ισχύος σε λειτουργία έως το 2030 και επενδυτικό σχέδιο ύψους 5,5 δισ. ευρώ.

Καθώς επιταχύνεται η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων προηγμένων τεχνολογιών, αυξάνεται η ζήτηση για αξιόπιστη, προσιτή ενέργεια από ΑΠΕ, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας και να υποστηριχθούν οι στόχοι για την καθαρή ενέργεια. Η Masdar αναπτύσσει στο Άμπου Ντάμπι το πρώτο έργο ΑΠΕ παγκοσμίως σε κλίμακα γιγαβάτ με δυνατότητα αδιάλειπτης παροχής ηλεκτρικής ενέργειας όλο το εικοσιτετράωρο. Το έργο καθιστά δυνατή την ελεγχόμενη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, με δυνατότητα κάλυψης φορτίου βάσης.

Η Masdar έχει δημιουργήσει ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα χαρτοφυλάκια ΑΠΕ παγκοσμίως, συνολικής ισχύος άνω των 65 GW, σε ώριμες αγορές και αγορές με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Το χαρτοφυλάκιό της καλύπτει την ηλιακή ενέργεια, τα χερσαία και υπεράκτια αιολικά, την αποθήκευση με μπαταρίες και τις υβριδικές λύσεις. Με σαφή πορεία προς τον στόχο των 100 GW έως το 2030, συνεχίζει την επέκτασή της σε αγορές στρατηγικής σημασίας, επιλέγοντας τις επενδύσεις της με αυστηρά κριτήρια. Παρέχει αξιόπιστη και προσιτή καθαρή ενέργεια για την κάλυψη της ολοένα αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, στηρίζοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη.

Η ολοκλήρωση της εξαγοράς αναμένεται έως το τέλος του 2026, υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθούν οι απαιτούμενες κανονιστικές εγκρίσεις και θα εκπληρωθούν οι συνήθεις προϋποθέσεις ολοκλήρωσης της συναλλαγής.

Δεν αφορά μόνο την πράσινη μετάβαση ή την περιβαλλοντική πολιτική, αλλά συνδέεται άμεσα με το διαθέσιμο εισόδημα, το κόστος διαβίωσης και τη δυνατότητα των πολιτών να προστατευθούν από τις ακραίες διακυμάνσεις της αγοράς ενέργειας.

Σύμφωνα με τον πολιτικό μηχανικό και ενεργειακό επιθεωρητή, καθώς και μέλος του ΔΣ της ΠΟΜΙΔΑ, Μάνο Κρανίδη, η ουσιαστική απάντηση βρίσκεται στη μαζική ανάπτυξη μικρής κλίμακας ΑΠΕ σε κατοικίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Όπως επισημαίνει, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αποκλειστικά τα μεγάλα έργα παραγωγής ή οι επενδύσεις των παρόχων ενέργειας, αλλά η ενεργειακή αυτονομία στο επίπεδο του τελικού καταναλωτή και ειδικά στα εκατομμύρια κτήρια που παραμένουν ενεργειακά ευάλωτα.

Ασπίδα προστασίας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Η ενίσχυση της αυτοπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί, σύμφωνα με τον ίδιο, να λειτουργήσει ως πραγματική γραμμή άμυνας απέναντι στις διαρκείς ανατιμήσεις. Η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών συστημάτων, οι ηλιακοί θερμοσίφωνες, αλλά και οι σύγχρονες λύσεις ψύξης και θέρμανσης μπορούν να περιορίσουν δραστικά την κατανάλωση και σε αρκετές περιπτώσεις να μειώσουν σχεδόν στο μηδέν το ενεργειακό κόστος.

Οι αντλίες θερμότητας θεωρούνται πλέον από τις πιο αποδοτικές τεχνολογίες, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με καλά μονωμένα κτήρια. Ωστόσο, η εφαρμογή τους δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς μεγάλο μέρος του ελληνικού κτηριακού αποθέματος παραμένει παλαιό και ενεργοβόρο.

Η εικόνα που επικρατεί στην Ελλάδα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σημαντικές καθυστερήσεις. Οι εγκαταστάσεις μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με τις πραγματικές δυνατότητες της χώρας, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των κατοικιών που κατασκευάστηκαν πριν από το 2000 δεν έχει προχωρήσει σε ουσιαστική ενεργειακή αναβάθμιση.

Αυτό μεταφράζεται σε υψηλή κατανάλωση ρεύματος, αυξημένες δαπάνες για θέρμανση και ψύξη και μεγαλύτερη εξάρτηση από τις διακυμάνσεις της αγοράς καυσίμων. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο λόγω της περιορισμένης οικονομικής δυνατότητας πολλών νοικοκυριών, τα οποία δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν τις απαιτούμενες επενδύσεις, ακόμη και όταν η απόσβεση πραγματοποιείται σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.

Γραφειοκρατία και καθυστερήσεις

Παρά τα σημαντικά οφέλη που προσφέρουν οι ΑΠΕ, η αγορά συνεχίζει να κινείται μέσα σε ένα περίπλοκο και αργό διοικητικό περιβάλλον. Οι διαδικασίες για συνδέσεις φωτοβολταϊκών ή ενεργοποίηση παροχών συχνά απαιτούν μεγάλους χρόνους αναμονής, ενώ οι υποδομές του ηλεκτρικού δικτύου παραμένουν ανεπαρκείς σε αρκετές περιοχές.

Την ίδια στιγμή, τα επιδοτούμενα προγράμματα κρίνονται περιορισμένα σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες της χώρας. Οι διαθέσιμοι πόροι αφορούν μικρό αριθμό δικαιούχων, ενώ η πολυπλοκότητα των διαδικασιών λειτουργεί αποτρεπτικά για αρκετούς ιδιοκτήτες ακινήτων και επαγγελματίες.

Η έλλειψη σταθερών φορολογικών κινήτρων αποτελεί ακόμη έναν ανασταλτικό παράγοντα. Η αγορά εξακολουθεί να αναζητά ένα πιο σταθερό και μακροπρόθεσμο πλαίσιο που θα προσφέρει ασφάλεια σε επενδυτές, επιχειρήσεις και πολίτες, ενώ και τα προγράμματα χαμηλότοκης χρηματοδότησης παραμένουν περιορισμένα.

Το νέο ενεργειακό σχέδιο

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, κεντρικό ζητούμενο θεωρείται η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου ενεργειακής αναβάθμισης, το οποίο θα συνδυάζει επιδοτήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις, γρήγορες ψηφιακές διαδικασίες και ευκολότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Στόχος ενός τέτοιου σχεδίου θα μπορούσε να είναι η μαζική ενεργειακή αναβάθμιση εκατοντάδων χιλιάδων κατοικιών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσα στην επόμενη τετραετία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ένα πρόγραμμα που θα αφορά περίπου 500.000 κατοικίες θα απαιτούσε επενδύσεις αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ, με σημαντικό μέρος να καλύπτεται μέσω συνδυασμού κρατικής στήριξης, φορολογικών κινήτρων και τραπεζικών δανείων.

Παράλληλα, θεωρείται απαραίτητη η άμεση αναβάθμιση των ηλεκτρικών δικτύων, η ενίσχυση του ΔΕΔΔΗΕ σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό, αλλά και η δημιουργία νέων κινήτρων, όπως εκπτώσεις στον ΕΝΦΙΑ για ενεργειακές παρεμβάσεις και χαμηλότερος ΦΠΑ σε σχετικό εξοπλισμό.

Η ενεργειακή μετάβαση, πλέον, δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως στόχος περιβαλλοντικής πολιτικής. Για ολοένα περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εξελίσσεται σε βασικό όρο οικονομικής επιβίωσης και προστασίας απέναντι σε μια αγορά ενέργειας που γίνεται όλο και πιο ασταθής και ακριβή.

Οι κινήσεις αυτές αποφασίστηκαν στη σύσκεψη υπό τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό, Νίκο Τσάφο οι οποίοι συναντήθηκαν με ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ και Ρυθμιστική Αρχή, που πραγματοποιήθηκε τη Μ.Τετάρτη.

Ειδικότερα:

-Ο ΑΔΜΗΕ προχώρησε σε αποκοπή παραγωγής των σταθμών ΑΠΕ, που συνδέονται στην υψηλή τάση, εξαγωγές και ενεργοποίηση των αντλητικών μονάδων των υδροηλεκτρικών σταθμών του συστήματος.

-Για τον ΔΕΔΔΗΕ η κρίσιμη παράμετρος ήταν η ανάπτυξη της δυνατότητας τηλελέγχου των μονάδων ΑΠΕ που συνδέονται στο δίκτυό του, η οποία δεν υπήρχε πέρυσι. Ενδεικτικά, το Πάσχα του 2025, ο ΔΕΔΔΗΕ διέθετε δυνατότητα τηλελέγχου μόλις 1.638 σταθμών ΑΠΕ συνολικής ισχύος 2.286 MW, ενώ για περισσότερους από 5.600 παραγωγούς συνολικής ισχύος περίπου 3,5 GW, η εφαρμογή των περιορισμών εξαρτάτο από την ανταπόκρισή τους σε μηνύματα (SMS, emails) από τον Διαχειριστή. Το Πάσχα του 2026, παρά το γεγονός ότι προστέθηκαν επιπλέον περίπου 550 MW ΑΠΕ και η συνολική εγκατεστημένη ισχύς είχε ανέλθει στα 9.000 MW, ο ΔΕΔΔΗΕ μπορεί πλέον να ελέγχει κεντρικά 6.200 σταθμούς συνολικής ισχύος 5,4 GW.

-Παράλληλα, παρατηρήθηκε ότι πολλοί παραγωγοί ΑΠΕ, που εκπροσωπούνται στις αγορές ενέργειας από τους Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦΟΣΕ), προχώρησαν σε αυτόβουλη διακοπή έγχυσης ενέργειας για ορισμένες ώρες από τα πάρκα τους, λόγω των αρνητικών ή μηδενικών τιμών ενέργειας που υπήρχαν στα χρονικά αυτά διαστήματα στην προημερήσια αγορά του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

Τέλος, αυτές τις ημέρες, για πρώτη φορά λειτούργησαν με επιτυχία δύο σταθμοί αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (μπαταρίες) μικρής - σχετικά με το μέγεθος της αγοράς - ισχύος, που συνέβαλαν ωστόσο επίσης στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Όπως αναφέρουν πηγές του ΥΠΕΝ:

"Με τη δημιουργία δύο νέων Κέντρων Ελέγχου, μέσα σε μόλις έναν χρόνο, ο ΔΕΔΔΗΕ πέρασε από ένα περιβάλλον περιορισμένης τηλεδιαχείρισης και αποσπασματικής παρέμβασης, σε ένα καθεστώς εκτεταμένης τηλεεποπτείας, άμεσου τηλεχειρισμού και εφαρμογής στοχευμένων, αναλογικών περικοπών σε πραγματικό χρόνο

Πέραν της τεχνολογικής και επιχειρησιακής ωρίμανσης των υποδομών ελέγχου του ΔΕΔΔΗΕ, διαμορφώνεται πλέον μέσω θεσμικών παρεμβάσεων και ένα ευρύτερο ανταγωνιστικό περιβάλλον στη λειτουργία της αγοράς, που συμβάλλει στον περιορισμό της ανάγκης για πραγματοποίηση περικοπών από τους Διαχειριστές.

Η μετάβαση αυτή σε συνδυασμό με την ωρίμανση της αγοράς και την θωράκιση του θεσμικού πλαισίου που ενισχύει τον ανταγωνισμό, εξασφαλίζει την απρόσκοπτη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος προς όφελος των Ελλήνων καταναλωτών".

Η εικόνα στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας τον Φεβρουάριο ήταν αισθητά βελτιωμένη σε σχέση με τον Ιανουάριο. Η μέση τιμή στο Ελληνικό χρηματιστήριο ενέργειας υποχώρησε σημαντικά περίπου στα 80 € η μεγαβατώρα, από 108 € το Γενάρη κυρίως λόγω της ενισχυμένης παραγωγής από αιολικά και υδροηλεκτρικά έργα. Οι ισχυροί άνεμοι των τελευταίων εβδομάδων αύξησαν τη συμμετοχή των αιολικών πάρκων στο σύστημα, ενώ οι αυξημένες βροχοπτώσεις ενίσχυσαν και τα υδροηλεκτρικά αποθέματα, τα οποία τις τελευταίες εβδομάδες συμμετέχουν σταθερά στο ενεργειακό μίγμα κατά 20%.

Το αποτέλεσμα ήταν να περιοριστεί η ανάγκη λειτουργίας μονάδων φυσικού αερίου, οι οποίες παραμένουν ακριβότερες συγκριτικά με τις ΑΠΕ. Καθώς η χονδρική τιμή διαμορφώνεται από την ακριβότερη μονάδα που μπαίνει στο ηλεκτρικό σύστημα (οριακή τιμή), η μικρότερη εξάρτηση από το φυσικό αέριο συμπίεσε το συνολικό κόστος.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται ήδη στα «πράσινα» τιμολόγια λιανικής για τον Μάρτιο. Τα συγκεκριμένα τιμολόγια είναι συνδεδεμένα με τη διακύμανση της χονδρικής τιμής και προσαρμόζονται με βάση τη μέση τιμή του προηγούμενου μήνα. Έτσι, η πτώση που καταγράφηκε τον Φεβρουάριο περνά πλέον στους τελικούς λογαριασμούς των καταναλωτών.

Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ λειτουργεί ως «μαξιλάρι» απέναντι στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών καυσίμων. Όταν το ενεργειακό μείγμα στηρίζεται περισσότερο σε αιολικά και υδροηλεκτρικά, το σύστημα γίνεται λιγότερο ευάλωτο στις ανατιμήσεις του φυσικού αερίου και στις γεωπολιτικές εντάσεις που επηρεάζουν τις αγορές.

Ταυτόχρονα, η σταδιακή ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των επενδύσεων σε αποθήκευση ενέργειας εκτιμάται ότι θα επιτρέψει ακόμη μεγαλύτερη αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής στο μέλλον. Όσο αυξάνεται η δυνατότητα απορρόφησης της παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ χωρίς περικοπές, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η επίδρασή τους στη μείωση της χονδρικής τιμής.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να μεταφραστεί σε άμεσο οικονομικό όφελος για τους πολίτες.

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Οι επιδόσεις των χωρών της ΕΕ
-Το μερίδιο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά (16,9 %) και φωτοβολταϊκά (13,2 %) στην ΕΕ έφθασε το 2025 σωρευτικά στο 30 % με τα ορυκτά καύσιμα στο 29 %. Συνολικά το μερίδιο των ΑΠΕ (αιολικά, φωτοβολταϊκά, υδροηλεκτρικά) κάλυψε το 48 % της παραγωγής ρεύματος.

-Η παραγωγή από φωτοβολταϊκά σημείωσε νέο ρεκόρ φθάνοντας στις 369 τερραβατώρες σημειώνοντας αύξηση άνω του 20% για τέταρτη συνεχή χρονιά και φτάνοντας το 13% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ. "Η ηλιακή ενέργεια, σημειώνεται στην έκθεση, αυξήθηκε σε όλες τις χώρες της ΕΕ και αντιπροσώπευε περισσότερο από το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουγγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες".

-Το 2025, όλες οι χώρες της ΕΕ σημείωσαν αύξηση στην παραγωγή ηλιακής ενέργειας σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας στην ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ αυξήθηκε σε ιστορικό υψηλό άνω του 13%, με την Ουγγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες να καταγράφουν μερίδια ηλιακής ενέργειας άνω του 20%. Η Ελλάδα κατατάσσεται στη τρίτη θέση μεταξύ των "27" (μετά την Ουγγαρία και την Κύπρο, πάνω από την Ισπανία και την Ολλανδία) ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην παραγωγή ρεύματος.

-Η παραγωγή από φωτοβολταϊκά σημείωσε νέο ρεκόρ φθάνοντας στις 369 τερραβατώρες σημειώνοντας αύξηση άνω του 20% για τέταρτη συνεχή χρονιά και φτάνοντας το 13% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ. "Η ηλιακή ενέργεια, σημειώνεται στην έκθεση, αυξήθηκε σε όλες τις χώρες της ΕΕ και αντιπροσώπευε περισσότερο από το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουγγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες".

-Το 2025, όλες οι χώρες της ΕΕ σημείωσαν αύξηση στην παραγωγή ηλιακής ενέργειας σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας στην ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ αυξήθηκε σε ιστορικό υψηλό άνω του 13%, με την Ουγγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες να καταγράφουν μερίδια ηλιακής ενέργειας άνω του 20%. Η Ελλάδα κατατάσσεται στη τρίτη θέση μεταξύ των "27" (μετά την Ουγγαρία και την Κύπρο, πάνω από την Ισπανία και την Ολλανδία) ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην παραγωγή ρεύματος.

-Στον αντίποδα, η παραγωγή ρεύματος από άνθρακα έπεσε σε ιστορικό χαμηλό τόσο στην ΕΕ (9,2%) όσο και στη χώρα μας που υποχώρησε στο 5 %. Η εξέλιξη είναι εντυπωσιακή αν αναλογιστεί κανείς ότι πριν 10 χρόνια ο άνθρακας κάλυπτε το ένα τέταρτο της ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ. Αξίζει να σημειωθεί ότι 19 χώρες - μέλη της ΕΕ έχουν μηδενική ή μικρότερη από 5% συμμετοχή του άνθρακα στο ενεργειακό τους μείγμα. Η Ιρλανδία σταμάτησε να καίει άνθρακα τον Ιούνιο του 2025 ενώ τον Απρίλιο, η Φινλανδία κατάργησε de facto τον άνθρακα, νωρίτερα από την προθεσμία που είχε θέσει για την πλήρη απανθρακοποίηση στα μέσα του 2029.

-Η ηλεκτροπαραγωγή φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά 8% σε σύγκριση με το 2024, κυρίως λόγω της μείωσης της παραγωγής των υδροηλεκτρικών . Αυτό οδήγησε τη δαπάνη για εισαγωγή φυσικού αερίου του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ στα 32 δισεκατομμύρια ευρώ — 16% πάνω από το προηγούμενο έτος. Οι απότομες αυξήσεις των τιμών κατά τις ώρες αιχμής της κατανάλωσης φυσικού αερίου οδήγησαν στην ετήσια αύξηση των χονδρικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας σε 21 χώρες της ΕΕ το 2025.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση State of Climate Action, παρότι το μερίδιο του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή μειώθηκε λόγω της ανόδου των ΑΠΕ, η συνολική ενεργειακή ζήτηση αυξήθηκε, οδηγώντας σε περισσότερη καύση άνθρακα.

Η έκθεση περιγράφει μια ζοφερή εικόνα για την ικανότητα των κρατών να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, τονίζοντας ότι οι εκπομπές παραμένουν εκτός τροχιάς για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.

«Κάνουμε βήματα, αλλά όχι αρκετά γρήγορα»

Η Κλέα Σούμερ του World Resources Institute (WRI), που ηγήθηκε της μελέτης, προειδοποιεί:
«Κάνουμε τα σωστά βήματα, αλλά όχι αρκετά γρήγορα. Για πέμπτη χρονιά βλέπουμε ότι οι προσπάθειες κατάργησης του άνθρακα είναι εκτός πορείας».

Ο άνθρακας “φρενάρει” την ενεργειακή μετάβαση

Για να επιτευχθεί το μηδενικό ισοζύγιο εκπομπών έως το 2050, όπως προβλέπει η Συμφωνία των Παρισίων, ολοένα και περισσότεροι τομείς πρέπει να ηλεκτροποιηθούν. Ωστόσο, αυτό έχει νόημα μόνο αν η παραγωγή ρεύματος είναι χαμηλών εκπομπών.

«Ένα ενεργειακό σύστημα που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα προκαλεί αλυσιδωτές επιπτώσεις», σημειώνει η Σούμερ. «Δεν θα περιορίσουμε την υπερθέρμανση στους 1,5°C, όσο η χρήση άνθρακα συνεχίζει να αυξάνεται».

Παρά τις δεσμεύσεις, χώρες όπως η Ινδία και οι ΗΠΑ κινούνται στην αντίθετη κατεύθυνση. Ο Ναρέντρα Μόντι πανηγύρισε φέτος την παραγωγή 1 δισ. τόνου άνθρακα, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ανοιχτά υπέρ των ορυκτών καυσίμων και έχει παγώσει έργα ανανεώσιμης ενέργειας.

Αντίθετα, Κίνα και Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζουν να επενδύουν δυναμικά στις ΑΠΕ.

Οι ΑΠΕ τρέχουν, αλλά όχι αρκετά

Η ηλιακή ενέργεια χαρακτηρίζεται από την έκθεση ως «η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή ενέργειας στην ιστορία», ενώ και η αιολική κινείται ανοδικά. Ωστόσο, οι ρυθμοί ανάπτυξης πρέπει να διπλασιαστούν μέσα στη δεκαετία για να επιτευχθούν οι στόχοι εκπομπών.

Η Σόφι Μπεμ από το WRI σχολιάζει:
«Οι πρόσφατες επιθέσεις των ΗΠΑ κατά της καθαρής ενέργειας δυσκολεύουν την πρόοδο, αλλά η μετάβαση είναι πλέον παγκόσμια τάση. Η καθαρή ενέργεια είναι η φθηνότερη και πιο αξιόπιστη επιλογή για ανάπτυξη».

Κρίσιμα μέτωπα: θέρμανση, βιομηχανία, δάση

Η ενεργειακή απόδοση βελτιώνεται αργά, ιδιαίτερα στη θέρμανση κτηρίων, ενώ οι βιομηχανικές εκπομπές αυξάνονται. Ο χαλυβουργικός τομέας εμφανίζει υψηλότερη «ανθρακική ένταση», δηλαδή περισσότερες εκπομπές ανά τόνο παραγωγής.

Αντίθετα, οι μεταφορές δείχνουν πρόοδο: πάνω από 20% των νέων αυτοκινήτων παγκοσμίως ήταν ηλεκτρικά το 2024, με την Κίνα να αγγίζει το 50%.

Η έκθεση προειδοποιεί επίσης για την απώλεια δασών και φυσικών καταβοθρών άνθρακα. Πάνω από 8 εκατομμύρια εκτάρια δασών χάθηκαν το 2024 — αριθμός υψηλότερος από το 2021.

Η ανθρωπότητα, τονίζει, πρέπει να επιταχύνει εννέα φορές τους ρυθμούς προστασίας δασών για να φτάσει στον στόχο της μηδενικής αποψίλωσης.

Αυτό επισήμανε ο πρόεδρος της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας Παναγιώτης Λαδακάκος σε χθεσινή εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Αιολικής Ενέργειας.

Ως τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τον κλάδο, προσδιόρισε τις περικοπές «πράσινης» ενέργειας όταν δεν υπάρχει δυνατότητα απορρόφησης από τη ζήτηση, την μονόπλευρη ανάπτυξη προς τα φωτοβολταϊκά, τις δυσκολίες στην αδειοδότηση και τα fake news σε βάρος της αιολικής ενέργειας που συνδέουν τις ανεμογεννήτριες με τις δασικές πυρκαγιές.

Στην ίδια εκδήλωση ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης τόνισε ότι η Ελλάδα κατέχει πλέον ηγετική θέση παγκοσμίως στην διείσδυση τόσο της ηλιακής όσο και της αιολικής ενέργειας. Γεγονός που είναι αποτέλεσμα της προσπάθειας των επενδυτών, των εργαζόμενων αλλά και των μεταρρυθμίσεων που έγιναν τα τελευταία πέντε χρόνια. Είναι, τόνισε, «ένα ελληνικό επίτευγμα για το οποίο πρέπει να είμαστε περήφανοι».

Η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Αλεξάνδρα Σδούκου επανέλαβε τον στόχο για διπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ στα 23,5 γιγαβάτ ως το 2030 ενώ ανήγγειλε την λήψη μέτρων για τα προβλήματα του κλάδου. «Δεν θα αφήσουμε τις μηδενικές και αρνητικές τιμές στο Χρηματιστήριο και τις περικοπές να υπονομεύσουν το μέλλον του κλάδου που ταυτίζεται με το “πράσινο” μέλλον της χώρας», ανέφερε.

Στις πρωτοβουλίες που επίκεινται περιλαμβάνονται η αύξηση της ζήτησης και η προσαρμογή της στο νέο προφίλ της παραγωγής, η επιτάχυνση των μονάδων αποθήκευσης, η ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων και νέων διεθνών διασυνδέσεων.

Ο Γενικός Διευθυντής της ΕΛΕΤΑΕΝ Παναγιώτης Παπασταματίου επισήμανε την επέτειο των 30 χρόνων από την ψήφιση του νόμου 2244/1994, που επέτρεψε για πρώτη φορά στη χώρα μας την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ιδιωτικούς φορείς, αποκλειστικά (τότε) από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ήταν όπως είπε το πρώτο βήμα προκειμένου οι ΑΠΕ να φθάσουν σήμερα να καλύπτουν το 50 % της ζήτησης (64 % τον Απρίλιο).

Στο πλαίσιο της απονομής των ετήσιων βραβείων «Αίολος», τιμήθηκαν από την ΕΛΕΤΑΕΝ ο τότε διευθυντής ΑΠΕ του υπουργείου Βιομηχανίας, Χαράλαμπος Πίππος, η εταιρεία Ελληνικά Καλώδια (το βραβείο παρέλαβε ο διευθύνων σύμβουλος Κώστας Σαββάκης) και ο καθηγητής του ΜΙΤ, με εξειδίκευση στα πλωτά αιολικά πάρκα Πάνος Σκλαβούνος.

Σε διεθνές επίπεδο, η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές έφθασε από το 19% το 2020 στο 30% και πλέον το 2023, χάρη κυρίως στην αλματώδη αύξηση των εγκαταστάσεων ηλιακής και αιολικής ενέργειας, αναφέρει το κείμενο.

Το ποσοστό της «καθαρής» ενέργειας θα ήταν ακόμη υψηλότερο αν η υδροηλεκτρική παραγωγή δεν είχε υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας, εξαιτίας ξηρασιών, ιδίως στην Κίνα.

Οι φωτοβολταϊκές και αιολικές εγκαταστάσεις συνεισέφεραν το 13,4% του ηλεκτρισμού που παρήχθη διεθνώς και το υπόλοιπο ποσοστό της «καθαρής» ενέργειας προήλθε από άλλες ανανεώσιμες πηγές, ιδίως υδροηλεκτρικές μονάδες. Το ποσοστό της ενέργειας από καθαρές πηγές στο μείγμα δεν ξεπερνούσε το 2% το 2010.

Για το Ember, η αύξηση αυτή ενδέχεται να επιτρέψει ο κόσμος, «πιθανόν από φέτος», να μειώσει δραστικά την παραγωγή ενέργειας με την καύση ορυκτών καυσίμων.

«Η μείωση των εκπομπών του ενεργειακού τομέα είναι πλέον αναπόφευκτη», σημείωσε ο Ντέιβ Τζόουνς, ειδικός της Ember, κατά τον οποίο «το 2023 ίσως ήταν (...) σημείο καμπής στην ιστορία» της παραγωγής ηλεκτρισμού.

Ωστόσο «ο ρυθμός μείωσης των εκπομπών θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία θα συνεχιστεί η επανάσταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», πρόσθεσε.

Τα κράτη δεσμεύτηκαν στη σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα στα τέλη του 2023, την COP28, να δράσουν για να τριπλασιαστεί το παγκόσμιο παραγωγικό δυναμικό από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ως το 2030. Αυτό θα επέτρεπε η συνεισφορά ανανεώσιμων πηγών στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα να φθάσει το 60%, τονίζει το Ember.

Ειδικότερα, όπως σημειώνει ο ΑΔΜΗΕ, όσον αφορά στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) η ανάπτυξή τους είναι αλματώδης, κατά τα τελευταία χρόνια, στη χώρα μας. Το 2023 η ετήσια παραγωγή πράσινης ενέργειας σημείωσε ρεκόρ δεκαετίας. Αγγίζοντας τις 21,35 TWh, ήταν αυξημένη κατά 147% σε σχέση με την ετήσια ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ το 2014 (8,64 TWh). Τον Αύγουστο του 2023, μάλιστα, πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη, μηνιαία παραγωγή από ΑΠΕ στην ιστορία του ηλεκτρικού συστήματος (2,25 ΤWh).

Ακόμη, αξίζει να επισημανθεί πως -για πρώτη φορά- η παραγωγή ΑΠΕ κινήθηκε καθόλη τη διάρκεια του έτους πάνω από τις 1,5 ΤWh ανά μήνα.

Αναφορικά με τη ζήτηση, κατά την τελευταία δεκαετία η κάλυψη της συνολικής ζήτησης από παραγωγή ΑΠΕ αυξήθηκε κατά 151%, φτάνοντας το 2023 σε ποσοστό άνω του 43%, το υψηλότερο που έχει καταγραφεί μέχρι στιγμής.

Παράλληλα, το περασμένο έτος η συμμετοχή του λιγνίτη στο εγχώριο ενεργειακό μείγμα συρρικνώθηκε περαιτέρω, σημειώνοντας ιστορικό ελάχιστο με 10,1%. Η μείωση αυτή αντανακλά τη σημαντική πρόοδο του προγράμματος απολιγνιτοποίησης της χώρας -δεδομένου ότι το 2014 η παραγωγή ενέργειας από λιγνίτη ξεπερνούσε το 54%-  και τη συνεχή ανοδική πορεία μορφών ενέργειας φιλικών προς το περιβάλλον.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, επισήμανε: «Η περαιτέρω διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό δυναμικό μας αποτελεί στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης. Κι αυτό, διότι πιστεύουμε ότι θα συμβάλλουν, δραστικά, στην πράσινη μετάβαση, στις καλύτερες τιμές ρεύματος, αλλά και στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας μας. Οι πρωτοβουλίες που λαμβάνουμε γι’ αυτό το σκοπό αποδίδουν καρπούς και αυτό αποτυπώνεται στα πρόσφατα, εξαιρετικά ενθαρρυντικά στοιχεία που ανακοίνωσε ο ΑΔΜΗΕ, από τα οποία προκύπτει πως την τελευταία δεκαετία αυξήθηκε κατά 147% η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, ενώ παράλληλα το 2023 ήταν χρονιά ρεκόρ για την παραγωγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα».

Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ κ. Μάνος Μανουσάκης δήλωσε: «Ο ΑΔΜΗΕ συνδράμει στην ταχύτατη ανάπτυξη της πράσινης ενέργειας τα τελευταία χρόνια χορηγώντας έγκαιρα όρους σύνδεσης και συνδέοντας με τον ταχύτερο δυνατό ρυθμό τους νέους σταθμούς ΑΠΕ που κατασκευάζονται. Μέσα από το δεκαετές επενδυτικό του πλάνο, ύψους 5 δισ. ευρώ,  ο Διαχειριστής αναπτύσσει συνεχώς το ηλεκτρικό σύστημα,  αυξάνοντας τον ηλεκτρικό χώρο από 18 GW σήμερα σε 29 GW το 2030, κάτι που θα επιτρέψει την εισαγωγή ακόμα περισσότερων μονάδων ΑΠΕ. Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς διασυνδέσεις που προωθεί ο ΑΔΜΗΕ θα δώσουν στην Ελλάδα τη δυνατότητα να μετατραπεί σε ισχυρό εξαγωγέα ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές».