Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Δηλώνοντας ο Τραμπ πως, "χωρίς τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ είναι ένας χάρτινος τίγρης. Είναι ΔΕΙΛΟΙ και ΔΕΝ ΘΑ ΞΕΧΑΣΟΥΜΕ", αποτυπώνει το κλίμα αντιπάθειας σχεδόν απόλυτα. Θα γίνουν βέβαια προσπάθειες να γεφυρωθούν οι σχετικές αντιπάθειες. Το κλίμα όμως ποτέ δεν θα ξαναγίνει οπως ήταν. Οι ΗΠΑ δεν είναι ευκολο να αποχωρήσουν απο την Συμμαχία. Για κάτι τέτοιο χρειάζεται έγκριση του Κονγκρέσσου. Ομως ο Πρόεδρος, σαν αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, δύναται να αποδυναμωσει την συμμαχία μεταφέροντας αμερικανούς στρατιώτες και δυνάμεις οπου αυτός κρίνει σκόπιμο. Οπου το επιβάλλουν δηλ. τα αμερικανικά οικονομικά και άλλα συμφέροντα. Μ. Ανατολή, Περσικός Κόλπος, Ταιβαν, Κορέα, Ιαπωνία ειναι πολύ πιθανοί προορισμοί.

Η Ευρώπη, και ο Καναδάς, πρέπει να προσέξουν προσεκτικα και να επανεκτιμήσουν τις προτεραιότητές τους. Με γνώμονα την ασφάλειά τους κυρίως αλλα και την οικονομική τους επιβίωση και εξέλιξη. Πρεπει να δεχθούν πως ο κόσμος που ήξεραν δεν υπάρχει πλέον. Αξιοπρεπής προσπάθεια αναβίωσής του δεν είναι εφικτή. Το σημερινό πολιτικό κλίμα εχθρότητας προς την Ρωσία και επιδίωξης μηδενικών ρύπων μέσω κατάργησης της χρήσης ορυκτών καυσίμων δεν προδικάζει πορεία επιβίωσης. Οι ΗΠΑ δεν θα υπάρχουν πλέον σαν αποκούμπι. Οι ηγεσίες οφείλουν να αποφασίσουν πλέον για τις νέες τους τύχες.  πρωθυπουργού της Αλμπανέζι. Γιατί τέτοια αντίδραση εδώ;

(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, "Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης". Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η βασική του ιδέα πως όταν η ιδιωτική οικονομία δεν επενδύει η δεν καταναλώνει, το κράτος πρέπει να μπει μπροστά εξακολουθεί να παραμένει ισχυρή. Διότι οι τιμές και οι μισθοί δεν προσαρμόζονται γρήγορα, οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις συχνά δεν δρούν “λογικά” ή μακροπρόθεσμα. Έτσι το κράτος άμεσα παρεμβαίνει.

Στην μακροοικονομία γενικά οι ιδέες του ακόμη έχουν δυναμική. Διότι ουσιαστικά “εφηύρε” τη μακροοικονομία όπως την γνωρίζουμε. Η έννοια ότι η συνολική ζήτηση καθορίζει την παραγωγή και την απασχόληση είναι ακόμη θεμέλιο για τους περισσοτερους κυβερνητικους παράγοντες. Ακόμα και φιλελεύθερες ή “αντι-κρατιστικές” κυβερνήσεις κάνουν δημοσιονομικά πακέτα και στηρίζουν την οικονομία με δαπάνες. Δηλαδ εφαρμόζουν Keynes χωρίς να το λένε.

Γι' αυτό είναι ηλίθιο να κατηγορούνται από κάποιους σαν "νεοφιλελεύθερες"! Ακόμη και η υπερδεξιά κυβέρνηση των συνταγματαρχών στην Ελλαδα το 1967 εφάρμοζε κευνσιανή επεκτατική πολιτική.

Τώρα βέβαια πλέον δεν είναι το μοναδικό μοντέλο. Μετά τη δεκαετία του 1970 (στασιμοπληθωρισμός), οι οικονομολόγοι

στράφηκαν στον μονεταρισμό (π.χ. Friedman) και σε νεοκλασικά μοντέλα (λχ. Αυστριακή οικονομική Σχολή). Παράδειγμα, η κυβέρνηση της κας Θάτσερ με εμπνευστή τον

Υπουργό της Κήθ Τζόζεφ. Η “καθαρή” κεϋνσιανή πολιτική πλέον σπάνια εφαρμόζεται. Ο ίδιος ο Keynes έλεγε, "ξόδευε σε κρίση,

αποταμίευε σε ανάπτυξη". Στην πράξη όμως τα κράτη ξοδεύουν και στις καλές εποχές, δημιουργώντας έτσι χρέη.

Σήμερα κυριαρχεί μια προσαρμοσμένη εκδοχή, ο Νεο-Κευνσιανισμός, που δέχεται αγορές και προσδοκίες αλλά αναγνωρίζει τις “ατέλειες” της ελεύθερης οικονομίας.

Ο Keynes γίνεται ξανά επίκαιρος όταν υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης, οι αγορές δεν αυτορυθμίζονται και η νομισματική πολιτική (χαμηλά επιτόκια) δεν αρκεί Τότε ακριβώς το περιβάλλον μοιάζει με αυτό που περιέγραψε στη δεκαετία του 1930.

Δεν ζούμε πλέον σε κεϋνσιανό κόσμο — αλλά δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε χωρίς αυτόν.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Με το ασυμβίβαστο, θεωρητικά επίσης κόβεται η άμεση ανταλλαγή με ισχυρούς, του είδους «στήριξέ με για να σε κάνω υπουργό». Επίσης λίγο σοβαρότερος θα γίνει ο κοινοβουλευτικός έλεγχος, διότι οι βουλευτές δεν θα δεσμεύονται από προσωπικές φιλοδοξίες υπουργοποίησης και θα μπορούν πιο εύκολα να ασκήσουν κριτική. Βέβαια δύσκολα θα έβλεπαν έτσι και πάλι εκλογική λίστα. Επίσης είναι πιθανή η είσοδος τεχνοκρατών στην κυβέρνηση.

Περισσότεροι δηλαδή υπουργοί εκτός Βουλής, άρα λιγότερη ανάγκη για «εκλογική πελατεία» και περισσότερη διοικητική λογική. Αυτό θα βελτίωνε κάποιους τομείς (π.χ. οικονομία, ψηφιακό κράτος).

Δεν θα άλλαζε όμως ουσιαστικά πολλά βασικά πράγματα. Ο κομματικός μηχανισμός θα παρέμενε κυρίαρχος, στην Ελλάδα που ο βουλευτής εξαρτάται πολύ από το κόμμα για επανεκλογή και η ηγεσία ελέγχει λίστες, την πολιτική προώθηση και τους διάφορους ρόλους. Ουσιαστικά δηλαδή η «πειθαρχία» δεν σπάει και ο έλεγχος της κυβέρνησης θα παραμείνει περιορισμένος. Το ρουσφέτι δεν θα εξαφανιζόταν, απλά θα άλλαζε μορφή.

Αντί για «ο υπουργός είναι ο βουλευτής σου» θα έχουμε «ο βουλευτής σου τηλεφωνεί στον υπουργό».  Η πίεση δηλ.  μεταφέρεται, δεν εξαφανίζεται. Οι ψηφοφόροι έτσι δεν αλλάζουν συμπεριφορά. Το κρίσιμο σημείο είναι, αν ο πολίτης συνεχίσει να ψηφίζει με βάση

διορισμούς, εξυπηρετήσεις και τοπικά αιτήματα τότε το σύστημα αναπαράγεται, ανεξάρτητα από θεσμούς. Κίνδυνος επίσης θα υπάρξει από τον ισχυρισμό «κυβέρνηση χωρίς πολιτική νομιμοποίηση».

Αν οι υπουργοί δεν είναι εκλεγμένοι μπορεί να θεωρηθούν «διορισμένοι τεχνοκράτες». Κι' έτσι αυξάνεται η απόσταση από την κοινωνία και οι αντιδράσεις.

Το βαθύτερο πρόβλημα στην Ελλάδα είναι πως το δίκτυο πολιτικών σχέσεων (πελατειασμός) αποτελεί τρόπο πρόσβασης σε πόρους - δηλ. ένας «ανεπίσημος μηχανισμός κοινωνικής ασφάλειας». Που δεν μπορεί να καταργηθεί με ένα θεσμικό μέτρο. Εάν μάλιστα συνδεθεί, όπως εξαγγέλθηκε, με επαναφορά στα βουλευτικά έδρανα του υπουργού που χάνει την θέση του (!), τότε η κατάσταση του πελατειασμού θα χειροτερεύσει. Μοναδική λύση για εκσυγχρονισμό της πολιτικής είναι η κατάργηση του φαύλου σταυρού προτίμησης (πουθενά στο κόσμο δεν ισχύει - πλήν Κύπρου) και η θεσμοθέτηση είτε μονοεδρικού εκλογικού συστήματος (κάθε περιφέρεια μία έδρα, δίχως αναπληρωτές - θα εκλέγονταν έτσι ατομικά και οι αρχηγοί) είτε μικτού (κάθε περιφέρεια μισές έδρες μονοεδρικές - και οι αρχηγοί - και μισές με λίστα). Όλα τα άλλα είναι δικαιολογίες για να μην γίνει τίποτα...

((Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, "Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης". Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)

Δεν είναι από μόνες τους ούτε καλές ούτε κακές· μπορούν να είναι και τα δύο. Η θετική τους πλευρά είναι η ανανέωση και ο έλεγχος της εξουσίας. Ιστορικά, πολλές προοδευτικές αλλαγές ξεκίνησαν ως «αντισυστημικές», όπως η διεύρυνση των ατομικών δικαιωμάτων, η πάταξη της διαφθοράς η η αμφισβήτηση των ελίτ και  του κατεστημένου.

Με αυτή την έννοια, η αντισυστημικότητα είναι αναγκαία για τη δημοκρατία γιατί αποτρέπει τη στασιμότητα, ενισχύει τη λογοδοσία και

δίνει φωνή σε αποκλεισμένες κοινωνικές ομάδες. Ο στοχασμός του Alexis de Tocqueville, για την «τυραννία της πλειοψηφίας», δείχνει ακριβώς γιατί χρειάζεται διαρκής αμφισβήτηση.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η αρνητική πλευρά βεβαια αυτής της αντίληψης είναι η απονομιμοποίηση των θεσμών. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αντισυστημικότητα δεν ασκεί κριτική σε συγκεκριμένες πολιτικές, αλλά απορρίπτει συνολικά τους θεσμούς της δημοκρατίας. Εδώ εμφανίζονται φαινόμενα όπως οι θεωρίες συνωμοσίας, η άρνηση εκλογικών αποτελεσμάτων, η προσωπολατρία και ο αυταρχισμός. Ο Steven Levitsky, στο φημισμένο βιβλίο του «How Democracies Die», 2025,  (Πως Πεθαίνουν οι Δημοκρατίες), δείχνει ότι οι δημοκρατίες συχνά δεν πέφτουν με πραξικοπήματα, αλλά από ηγέτες που εκλέγονται και μετά υπονομεύουν οι ίδιοι τους κανόνες.

Η βασική διάκριση δεν είναι στην ουσία  «συστημικό vs αντισυστημικό» αλλά δημοκρατικό vs αντιδημοκρατικό.

Μια αντισυστημική δύναμη είναι συμβατή με τη δημοκρατία όταν αποδέχεται τις εκλογές και την εναλλαγή στην εξουσία. Οταν επίσης σέβεται τα δικαιώματα των μειονοτήτων και λειτουργεί πάντα χωρίς να παραβιάζει το θεσμικό πλαίσιο.

Γίνεται όμως επικίνδυνη όταν θεωρεί το σύστημα «εχθρό προς καταστροφή», νομιμοποιεί τη βία ή τον αυταρχισμό και αρνείται τη νομιμότητα των αντιπάλων.

Στη σημερινή εποχή (κρίσεις, ανισότητες, παγκοσμιοποίηση), η αντισυστημικότητα αυξάνεται γιατί πολλοί πολίτες νιώθουν ότι δεν εκπροσωπούνται και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς έχει μειωθεί.  Η μορφή που παίρνει η αμφισβήτηση σήμερα καθορίζει αν θα γίνει λύση ή αποτελεί απειλή.

Οι αντισυστημικές αντιλήψεις λοιπόν είναι αναγκαίες ως δύναμη διόρθωσης. Γίνονται όμως επικίνδυνες όταν μετατρέπονται σε απόρριψη της ίδιας της δημοκρατίας

(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, "Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης", Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία).

Το πρόβλημα είναι πως το κεντρώο αυτό μέτωπο είναι εσωτερικά διασπασμένο. Απορρίπτει τους νεοφιλελεύθερους οπαδούς της αγοράς, προβάλλοντας ένα μοντέλο μικτής οικονομίας με ισχυρό δημόσιο τομέα. Διότι είναι ανάγκη να διασφαλισθεί η φυσιογνωμία κοινωνικής ευαισθησίας του κράτους. Που πολλοί πιστεύουν πως εκφράζεται μέσω παροχών από το δημόσιο ταμείο.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Ενσωματώνοντας έτσι στις προτάσεις τους όλα τα αρνητικά της δημόσιας γραφειοκρατίας που απεχθάνονται οι λαϊκές μάζες. Παράλληλα, επιμένουν σε ένα είδος μεσαίου πολιτικού δρόμου που όμως ευθύνεται στα μάτια του κόσμου για τις δυσλειτουργίες του κράτους και για τις αδυναμίες ύπαρξης αποτελεσματικής διακυβέρνησης. Όπως έλεγε η Μάργκαρετ Θάτσερ, το μέσον του δρόμου είναι εκεί που βρίσκεται η διακεκομμένη γραμμή - και είναι ακριβώς το χειρότερο μέρος για να οδηγείς!

Μιλώντας  λοιπόν ο Adrian Wooldridge στο βιβλίο του «Centrists of the World Unite» (Κεντρώοι Όλου του Κόσμου Ενωθείτε) (Allen Lane, 2026), καλεί σε συσπείρωση τις θεωρούμενες ξεφτισμένες φιλελεύθερες δυνάμεις που έχουν χάσει, και προς τα δεξιά και προς τα αριστερά, την όποια δυναμική και αξιοπιστία τους. Η αριστερά θεωρεί το κήρυγμά τους συγκαλυμμένο νεοφιλελευθερισμό και υπεύθυνες για τις νέες κοινωνικές ανισότητες που έχουν δημιουργηθεί και που γεννούν τον λαϊκισμό. Ενώ η δεξιά τις αντιμετωπίζει σαν ανεκτικές στις αθρόες μετακινήσεις μουσουλμάνων μεταναστών στα ευρωπαϊκά εδάφη και σαν αρνητές των πατροπαράδοτων αξιών για πατρίδα, ατομικισμό και εθνική αυτονομία. Παράλληλα, λογίζονται από αυτούς σαν απολογητές του status quo και εκφραστές των κατεστημένων κοινωνικών και οικονομικών ελίτ που αδιαφορούν για τον απλό κόσμο που σήμερα υποφέρει.

Βασικά το σύνθημα «Centrists of the World Unite» σημαίνει μια έκκληση για παγκόσμια συμμαχία του πολιτικού κέντρου ώστε να διατηρηθεί το υπάρχον φιλελεύθερο διεθνές σύστημα. Με αυτό τον φιλελευθερισμό ο Wooldridge εννοεί ουσιαστικά το κίνημα που υποστηρίζει τον ατομικισμό, την αμφιβολία και απόρριψη της απολυτότητας και τον έλεγχο της ολικής κι' ανεξέλεγκτης εξουσίας. Αυτό όμως συνιστά κόκκινο πανί όχι μόνο γιά τις ανερχόμενες αριστεροδεξιές λαικίστικες δυνάμεις αλλά και γιά τα γνωστά αριστερά η νεοδεξιά κινήματα. Οι λαϊκιστές ηγέτες καθορίζουν την πολιτική ατζέντα, οι αυταρχικές διακυβερνήσεις κερδίζουν συνέχεια έδαφος ενώ οι φιλελεύθεροι αποτελούν ένα άμορφο, χυλοειδές κατεστημένο που στερείται πιά νέων ιδεών και ρεαλιστικών λύσεων. Χωρίς μια ριζική ανανέωση της αρχικής ιδιοφυίας των αρχών τους οι οπαδοί του παραδοσιακού κέντρου στερούνται πλέον μέλλοντος.

(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, "Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης". Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Κρίσιμο σημείο είναι πως το επερχόμενο καλοκαίρι του 2026 θα υπάρξει υψηλή ζήτηση λόγω κυρίως των A/C. Αν το εξαγώμενο LNG από το Κατάρ παραμείνει περιορισμένο, πιθανό σενάριο είναι οι τιμές ρεύματος να διαμορφωθούν σε +30% έως +60% σε σχέση με σήμερα. Η κυβέρνηση τότε πιθανότατα θα επαναφέρει επιδοτήσεις προσπαθώντας να απορροφήσει μέρος του σοκ. Οχι όμως πλήρως (λόγω κυρίως δημοσιονομικών περιορισμών).

Ποιοι θα κερδίσουν από όλα αυτά;  Οι εξαγωγείς LNG QatarEnergy (αν αποκατασταθεί), οι Αμερικανοί Cheniere Energy. Αν το Κατάρ μείνει εκτός τότε οι Αμερικανοί εκτοξεύονται. Επίσης κέρδη θα έχουν τα LNG της ναυτιλίας, ταFlex LNG και τα Golar LNG. Διότι αυξάνονται τα ναύλα, αλλάζουν οι διαδρομές (πιο μακρινές → πιο ακριβές).

Ακόμα, θα κερδίσουν οι εγχώριοι παραγωγοί ενέργειας, οπως η ΔΕΗ και η Μυτηλιναίος. Θα υποστούν όμως αυτοί σοβαρές πολιτικές πιέσεις. Χαμένοι θα βγουν οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις (αλουμίνιο, τσιμέντο), οι καταναλωτές και ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά με επιβράδυνση ανάπτυξης και τον μεγάλο εγχώριο νέο πληθωρισμό.

Αν συνεχιστεί η ένταση με Ιράν θα είναι σημαντική η γενικότερη στρατηγική εικόνα. Το φυσικό αέριο θα πάψει να είναι “commodity” (καταναλωτικό προϊόν) και  γίνεται γεωπολιτικό όπλο υψηλής μεταβλητότητας. Που σημαίνει μόνιμα υψηλότερες τιμές και πιο συχνά οικονομικά σοκ. Το σχεδόν βέβαιο είναι πως οι λογαριασμοί στην Ελλάδα θα ανέβουν.  Το μέγεθος της ανόδου θα εξαρτηθεί από την διάρκεια και το εύρος των ζημιών στο Κατάρ κι' από το αν θα επεκταθεί η κρίση στον Περσικό.

Δεν έχει ενοχλήσει κανέναν, δεν χάνει συμμάχους, η εισβολή στην Ουκρανία  περνάει στο περιθώριο, οι οικονομ7ικές κυρώσεις εναντίον της έχουν λασκάρει, πλοία με προϊόντα η συμφερόντων της περνούν σχετικά εύκολα τα Στενά του Χορμούζ ενώ την ίδια στιγμή γεμίζει σταθερά τα δημόσια ταμεία της.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Γι' αυτό και η Μόσχα έχει επιλέξει χαμηλούς τόνους στις δηλώσεις της για τους βομβαρδισμούς. Καταδίκη μεν, «επικίνδυνη περιπέτεια», αλλά μέχρις εκεί. Ούτε κουβέντα για στρατιωτική η διπλωματική στήριξη του Ιράν.

Η Τεχεράνη δεν είναι πλέον χρήσιμη σαν εμπορικός η διπλωματικός εταίρος. Ενώ η Μόσχα, για τα πυρηνικά του Ιράν, είναι απαραίτητη. Οικονομικά ο πόλεμος προσφέρει στο Κρεμλίνο μεγάλα κέρδη.  Οι τιμές του ρωσικού πετρελαίου, σύμφωνα με έγκυρους παρατηρητές, έχουν σκαρφαλώσει πάνω από 80 δολάρια το βαρέλι πριν λίγες ημέρες, από 40 δολάρια τον Δεκέμβριο του 2025. Κι' ανεβαίνουν συνέχεια.

Οι συζητήσεις για μειώσεις δημοσίων δαπανών στη Μόσχα, που είχαν αρχίσει - για την ώρα τουλάχιστον -  σταμάτησαν! Για την ώρα, η Ρωσία βάζει στα ταμεία της 3,6 δισεκατομμύρια δολάρια τον μήνα παραπάνω απ' όσα μέχρι τώρα εισέπραττε. Περίπου 22 δισεκατομμύρια δολάρια στους έξι μήνες, με βάση τον περασμένο Δεκέμβριο!

Ο κίνδυνος για την Μόσχα είναι πως μια διατήρηση των τιμών πάνω από 100 δολάρια θα οδηγήσει την Ευρώπη σε ύφεση και την Κίνα σε στασιμότητα. Τότε θα καμφθεί ουσιαστικά η ζήτηση και τα κέρδη για την Ρωσία θα χαθούν, λόγω παγκόσμιων οικονομικών επιπτώσεων.

Ενδιάμεσα βέβαια, όπως προβλέπει το Eurasia Group της Νέας Υόρκης, η Ρωσία θα μαζέψει όσα έσοδα μπορεί. Για την ώρα το Κρεμλίνο εισπράττει, αφού μάλιστα ελαχιστοποίησε τις  εκπτώσεις προς ασιατικές αγορές αφού οι ΗΠΑ του  έγνεψαν πως αίρουν τις κυρώσεις σε εξαγωγές του ενέργειας προς την Ινδία. Που αδυνατεί, λόγω πολέμου, να εξασφαλίσει αργό πετρέλαιο από την Σαουδική Αραβία.

Το Κρεμλίνο έτσι βγαίνει κερδισμένο από παντού! Όπως γράφει το περιοδικό Spectator, ο Πρόεδρος Τράμπ άφησε να εννοηθεί, μιλώντας με τον Πούτιν, πως μέχρι να ανοίξουν τα Στενά οι κυρώσεις εναντίον της Μόσχας «μερικώς» θα αρθούν.

Τα σχέδια επίσης της Ευρώπης να καταργήσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μπαίνουν για την ώρα στο ράφι. Μετά κυρίως το κλείσιμο του τερματικού σταθμού Ράς Λαφφάν στο Κατάρ. Που προμηθεύει το 12% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης LNG. Υπήρχε πρόθεση στις Βρυξέλλες να υποχρεωθούν όλες οι χώρες της ΕΕ να μηδενίσουν, από το τέλος του χρόνου, τα συμβόλαιά τους με την Ρωσία. Μάλλον ξεχνιούνται τα σχέδια αυτά. Όπως και η προοπτική μηδενικών εκπομπών CO2. Και η Ευρώπη θα βρεθεί τώρα τελείως στα χέρια της Ρωσίας. Πληρώνοντας κοντόφθαλμες πολιτικές επιλογές. Όσοι μιλούσαν με τόση σιγουριά για οριστική περιθωριοποίηση της Ρωσίας μάλλον δεν βλέπουν γεωπολιτικά μακριά.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η μόνη χώρα που πλοία δικά της η έμμεσων συμφερόντων της περνούν από τα Στενά είναι σήμερα η Ρωσία. Η συνεννόηση λοιπόν για να λυθεί το πρόβλημα οφείλει να περιλαμβάνει την Μόσχα. Με τις χώρες του ΝΑΤΟ, την Ινδία και την Κίνα ακόμη, το πρόβλημα δεν υπάρχει ελπίδα και προοπτική να λυθεί.

Όπως έχω δη επισημάνει, η Ρωσία κρατάει στα χέρια της ένα ουσιαστικό χαρτί σε σχέση με το Ιράν. Ελέγχει με διάφορους τρόπους το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και ασκεί επιρροή και στην σημερινή ηγεσία του Ιράν. Είναι λοιπόν η μοναδική⁰ πολιτική δύναμη που μπορεί να ζητήσει - ίσως και να επιβάλει - στο Ιράν την απελευθέρωση των Στενών του Περσικού Κόλπου από επιθέσεις και δολιοφθορές. Να σημειώσουμε πως το Κρεμλίνο, παρά τα κέρδη που τελευταία έχει από την άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου, δεν επιθυμεί κατάρρευση των διεθνών αγορών ενέργειας.

Διότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική ύφεση στην Ευρώπη και σε Κορέα, Ιαπωνία και συνακόλουθα σε δραματική πίεση των τιμών πετρελαίου και αερίου. Άρα και σε κατάρρευση των ρωσικών εσόδων

Θα είναι λοιπόν για όλους επωφελές να εμπλακεί άμεσα η Ρωσία σε κοινές προσπάθειες απελευθέρωσης των Στενών για την διεθνή ναυσιπλοΐα. Αυτό βέβαια προϋποθέτει χαμήλωμα των τόνων της Ευρώπης κατά της Μόσχας - όπως εξ' άλλου έκανε ήδη η Ουάσιγκτον  καταργώντας πολλές κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Που οδήγησε βέβαια σε χτύπημα τάνκερ ελληνικών συμφερόντων (από Ουκρανία πιθανότατα) στη Μαύρη Θάλασσα (!), το οποίο μετέφερε πετρέλαιο από το ρωσικό λιμάνι μεταφόρτωσης ενέργειας του Νοβοροσίσκ.

Η διάσωση λοιπόν της παγκόσμιας οικονομίας έχει ανάγκη τολμηρών πρωτοβουλιών και σωστής ανάγνωσης των γεωπολιτικών πραγματικοτήτων σε ολόκληρο τον κόσμο. Το κάλεσμα των δυτικών δυνάμεων να εμπλακούν στην υπεράσπιση των Στενών του Χορμούζ, ενώ ουδέποτε συμβουλεύθηκαν οι επιτιθέμενοι το ΝΑΤΟ για το χτύπημα κατά του Ιράν, δύσκολα θα έχει θετική κατάληξη. Διότι οι ηγέτες θα πρέπει να στραφούν εναντίον των εκλογικών τους σωμάτων.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Αυτό όμως είναι ελάχιστα εφικτό δίχως ένοπλες δυνάμεις στο έδαφος, έτοιμες να αναμετρηθούν με τους φανατικούς κι' αποφασισμένους φρουρούς της επανάστασης. Το ερώτημα είναι τι γίνεται αν αποσταθεροποιηθεί το καθεστώς δίχως διαμορφωμένη διάδοχη πολιτική κατάσταση. Αν επικρατήσει το χάος μπορεί να υπάρξουν εξελίξεις τύπου Λιβύης. Κάτι που θα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για μια χώρα πάνω των 80 εκατομμύρια κατοίκων, με τεράστιους ενεργειακούς πόρους και άγνωστες απόλυτες στρατιωτικές υποδομές.

Ο εμφύλιος είναι πιθανός, αν και διαμελισμός της χώρας λόγω συγκρούσεων εθνοτήτων είναι αμφίβολος λόγω τεράστιας πλειοψηφίας περσικού σιιτικού πληθυσμού.

Ενδεχόμενη εμπλοκή των ΗΠΑ σε μακροχρόνιο συγκρουσιακό τέλμα θα οδηγήσει σε ένταση στο εσωτερικό της Αμερικής, με δυσάρεστες επιπτώσεις στις επερχόμενες βουλευτικές και γερουσιαστικές εκλογές. Κάτι τέτοιο θα φέρει σε δύσκολη θέση την ηγεσία Τραμπ με πιθανό αποτέλεσμα την αμερικανική υπαναχώρηση στο Ιράν και την μεγαλύτερη ανάμιξη Ρωσίας η Κίνας - η και των δύο.

Οι επιπτώσεις, κυρίως οικονομικές, θα είναι τραγικές για την Ευρώπη. Αν πάλι η επίθεση έγινε εν γνώσει της Ρωσίας, ανεξάρτητα από δηλώσεις και καταγγελίες, τότε ο σχεδιασμός είναι ρεαλιστικότερος. Οι πρόσφατες προσεγγίσεις Ουάσιγκτον - Κρεμλίνου κάτι τέτοιο μάλλον υποδηλώνουν.

Θα ελεγχθεί τότε η κατάσταση στο έδαφος, ΗΠΑ και Ρωσία θα ευνοηθούν οικονομικά λόγω εξαγωγών ενέργειας, η Κίνα θα συναντήσει δυσκολίες, το ΝΑΤΟ θα κλονισθεί αλλά η Ουάσιγκτον θα αποδείξει πως ελέγχει την κατάσταση και είναι το αφεντικό, ο Τραμπ θα θριαμβολογήσει, θα λυθεί ευκολότερα το Ουκρανικό και το Ισραήλ θα εξασφαλίσει την μακροχρονιότερη ασφάλειά του. Χαμένη θα είναι βέβαια και πάλι η Ευρώπη, ενώ η Ρωσία θα βγει από την απομόνωση...

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Το βάρος για την διάσωση της δημοκρατίας πέφτει ουσιαστικά στις πλάτες των ίδιων των πολιτών και των πολιτικών οργανισμών που αυτοί δημιουργούν. Όταν βλέπουμε τους θεσμούς να κλονίζονται σπάνια ρίχνουμε το φταίξιμο στους ίδιους τους πολίτες. Από εκεί όμως ό6λα ξεκινούν. Από τους ψηφοφόρους και τους εκλεγμένους τους αντιπροσώπους.

Υπάρχουν τρείς προϋποθέσεις που είναι απαραίτητο να υπάρχουν στην ψυχή και το θυμικό των μελών μιάς κοινωνίας ώστε οι θεσμοί, ανεξάρτητα των όποιων προβλημάτων,  να μένουν αλώβητοι και η δημοκρατία να επιβιώνει. Η μία είναι η απόλυτη αποδοχή του όποιου εκλογικού αποτελέσματος. Δηλαδή, η παραδοχή από όλους του ενδεχόμενου ήττας και απώλειας της εξουσίας. Η δεύτερη είναι η απόρριψη κάθε προσφυγής σε βία, η στην με κάθε τρόπο απειλή χρησιμοποίησής της.

Η τρίτη, και δυσκολότερη, προϋπόθεση είναι η απόρριψη κάθε συνεργασίας με αντιδημοκρατικές δυνάμεις. Αυτό σημαίνει καμία δημοκρατική οντότητα να μην δίνει άλλοθι με την παρουσία η την ανοχή της σε πολιτικές συνιστώσες που έμμεσα απειλούν με τους στόχους τους τις δημοκρατικές ελευθερίες. Αυτοί οι «ημι-αφοσιωμένοι» δημοκράτες, σύμφωνα με τον καθηγητή Juan Linz («The Breakdown of Democratic Regimes», 1978), συνιστούν θανατηφόρο κίνδυνο γιά την επιβίωσή της.

Ο μεγαλύτερος όμως κίνδυνος για την δημοκρατία προέρχεται από την αλόγιστη εκμετάλλευση ρυθμίσεων που η ίδια έχει εγκαταστήσει για την προστασία δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Με την υπερβολική χρήση αυτών των ρυθμίσεων και την επέλαση νομικιστικών μεθοδεύσεων ο κίνδυνος είναι να περιορίζεται ουσιαστικά η δυνατότητα της πλειοψηφίας να κυβερνήσει.

Να κυριαρχεί έτσι ένα είδος "τυραννίας  της μειοψηφίας" και να αυξάνει η απογοήτευση  των λαϊκών στρωμάτων που βλέπουν πως τελικά "τίποτε δεν γίνεται" ( βλ. σχετ. βιβλίο καθηγητών του Χάρβαρντ Steven Levitsky και Daniel Ziblatt, "Tyranny of Minority". 2023).

Οι ανεξέλεγκτες απλό πλευράς λαϊκής ψήφου "ανεξάρτητες αρχές", που φυτρώνουν συνέχεια σαν μανιτάρια, και λογής άλλες ρυθμίσεις οφείλουν να περιορισθούν ώστε ο λαός να αισθανθεί πως πραγματικά διαφεντεύει το πολιτικό τοπίο με την ψήφο του. Και πως έχει την δυνατότητα να αλλάξει πράγματα που δεν του αρέσουν.