Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Και οι δύο διαδρομές τελικά χώρισαν. Ο Στεφανόπουλος έκανε την ΔΗΑΝΑ ενώ ο Μάνος με εμένα προσχωρήσαμε στην μητσοτακική ΝΔ. Στην φιλελεύθερη/νεοφιλελεύθερη πτέρυγά της.

Το γεγονός ότι κανένας από τους δύο δεν ακολούθησε τον Στεφανόπουλο στη ΔΗΑΝΑ είναι ίσως η καλύτερη ένδειξη ότι το κοινό μας σημείο στην Ανανεωτική Ομάδα ήταν περισσότερο η αντίθεση στην κατεύθυνση του Αβέρωφ και η ανάγκη ανανέωσης της ΝΔ, παρά μια απολύτως κοινή ιδεολογία. Το ενδιαφέρον σημείο είναι πως το μοναδικό κείμενο αρχών που υπέγραψαν οι τότε "ανανεωτικοί", γύρω στους 23 βουλευτές, παρέμεινε για πάντα κλεισμένο στο συρτάρι του γραφείου του Στ. Μάνου. Πάντως, στο μυαλό μου παραμένει ζωντανή μια στιγμή το 1993, σε συνεδρίαση της λεγόμενης κυβερνητικής επιτροπής της περιόδου Κων/νου Μητσοτάκη, που σημείωσα πως: "απ' όσους είμαστε τώρα εδώ, σχεδόν κανείς δεν στήριξε Μητσοτάκη για αρχηγό της ΝΔ"!

Το σημείο καμπής βέβαια υπήρξαν οι εκλογές του 1985 με την "διακήρυξη ελευθερίας" και την προσαρμογή της ΝΔ σε καθαρά φιλελεύθερες αρχές. Με τον Στέφανο επικεφαλής την προεκλογικής στρατηγικής η παράταξη υιοθέτησε ένα προχωρημένο πολιτικό λόγο με σαφείς αντικρατικιστικές αιχμές. Οι εκλογές εκείνες χάθηκαν βέβαια οριακά, αλλά ήταν φανερό πως οι φιλελεύθερες θέσεις κέρδιζαν έδαφος και στην κοινωνία. Κάτι που επιβεβαιώθηκε στις δημοτικές εκλογές του 1986. Η διακυβέρνηση Μητσοτάκη αργότερα με τον Στέφανο, εμένα και τον Παλαιοκρασά υπεύθυνους για την οικονομική έβαλε τις βάσεις για την αναμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό της χώρας. Αν η πολιτική εκείνη είχε συνεχισθεί (απελευθερώσεις αγορών, ιδιωτικοποιήσεις, μείωση δημοσίων φορέων, πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα) δεν θα είχε προκύψει η χρεωκοπία και δεν θα είχαμε υποστεί την Τρόικα.

Ο Στέφανος Μάνος θα μείνει στην ελληνική πολιτική ιστορία σαν βασικός παράγων ανανέωσης, εκσυγχρονισμού και εξευρωπαϊσμού. Θα τον θυμόμαστε πάντα.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Πολλά οικοσυστήματα εξελίχθηκαν μαζί με τη φωτιά. Τα μεσογειακά δάση, οι σαβάνες και πολλά πευκοδάση εξαρτώνται από περιοδικές πυρκαγιές για την ανανέωσή τους. Ορισμένα φυτά έχουν αναπτύξει εντυπωσιακές προσαρμογές:

• κουκουνάρια που ανοίγουν μόνο μετά από υψηλή θερμοκρασία, σπόρους που φυτρώνουν ευκολότερα μετά από φωτιά,
• παχύ φλοιό που προστατεύει τον κορμό από τη θερμότητα. Οι πυρκαγιές ανακυκλώνουν θρεπτικά στοιχεία, απομακρύνουν τη νεκρή βλάστηση και δημιουργούν νέα ενδιαιτήματα για φυτά και ζώα.

Οι φυσικές, περιοδικές πυρκαγιές αποτελούν μέρος της οικολογικής ισορροπίας πολλών οικοσυστημάτων.

Αντίθετα, οι πολύ συχνές, εκτεταμένες ή εξαιρετικά έντονες πυρκαγιές, που σήμερα εντείνονται σε πολλές περιοχές λόγω της συσσώρευσης καύσιμης ύλης, αλλαγών στη χρήση γης, ανθρώπινων δραστηριοτήτων μπορούν να υπερβούν την ικανότητα των οικοσυστημάτων να ανακάμψουν. Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, πολλά μεσογειακά είδη (όπως η χαλέπιος πεύκη) είναι προσαρμοσμένα στη φωτιά. Όμως όταν η ίδια περιοχή καίγεται επανειλημμένα μέσα σε λίγα χρόνια ή όταν η πυρκαγιά είναι εξαιρετικά μεγάλης έντασης, μπορεί να χαθεί το δάσος και να αντικατασταθεί από φρυγανική βλάστηση ή ακόμη και να προκληθεί διάβρωση του εδάφους.

Με λίγα λόγια, η φωτιά δεν είναι από μόνη της "εχθρός" της φύσης. Είναι μια φυσική οικολογική διεργασία που επί εκατομμύρια χρόνια συνέβαλε στη διαμόρφωση των οικοσυστημάτων. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η συχνότητα, η ένταση, η έκταση και οι αιτίες των πυρκαγιών, καθώς αυτά καθορίζουν αν η φωτιά θα λειτουργήσει ως δύναμη ανανέωσης ή ως παράγοντας σοβαρής οικολογικής υποβάθμισης.

Δεν είναι απλώς ένα τεχνοθρίλερ· είναι ταυτόχρονα πολιτικό και φιλοσοφικό μυθιστόρημα, όπου ο Crichton χρησιμοποιεί την πλοκή για να αναπτύξει τις απόψεις του σχετικά με την επιστήμη, τα μέσα ενημέρωσης και την εξουσία. Ο τίτλος δεν αναφέρεται μόνο στην τρομοκρατία ή στην κλιματική αλλαγή. Αναφέρεται σε μια κοινωνία που κυβερνάται μέσω του φόβου.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Ο Crichton υποστηρίζει ότι κάθε εποχή χρειάζεται έναν μεγάλο φόβο. Άλλοτε ήταν οι μάγισσες, μετά ο κομμουνισμός, έπειτα η πυρηνική απειλή, και, στο μυθιστόρημα, ο φόβος της καταστροφικής κλιματικής αλλαγής. Η βασική του θέση είναι ότι ο φόβος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πολιτικής και κοινωνικής χειραγώγησης.

Ο Crichton δεν επιτίθεται στη φύση. Ένα σημείο που συχνά παρεξηγείται είναι ότι ο Crichton υποστηρίζει την καταστροφή του περιβάλλοντος. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι αναγκαία, όμως η επιστήμη πρέπει να αμφισβητείται συνεχώς και δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πολιτικό δόγμα.

Ο πραγματικός αντίπαλος, κατά τον Crichton, είναι η σύμπραξη πολιτικής, μέσων ενημέρωσης, οικονομικών συμφερόντων, και οργανώσεων που μπορεί να δημιουργήσει ή να διογκώσει έναν φόβο ώστε να επηρεάσει την κοινή γνώμη. Η μεγαλύτερη συμβολή του βιβλίου, ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί κανείς μαζί του, είναι το διαχρονικό ερώτημα που θέτει.

Το σημαντικότερο φιλοσοφικό ερώτημα του μυθιστορήματος είναι το πως  ξεχωρίζουμε την πραγματική επιστήμη από την πολιτικοποίηση της επιστήμης.

Εδώ βρίσκεται και το πιο αμφιλεγόμενο σημείο. Το βιβλίο αμφισβητεί έντονα τον κυρίαρχο τρόπο παρουσίασης της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Πολλοί επιστήμονες επέκριναν το βιβλίο ως παραπλανητικό ως προς τα επιστημονικά του συμπεράσματα, παρότι αναγνώρισαν ότι εγείρει ενδιαφέροντα ερωτήματα για τη σχέση επιστήμης, πολιτικής και ΜΜΕ.

Εκτιμώ πως η ανάγνωσή του είναι απαραίτητη από τις σημερινές ηγεσίες για να πάψουν να εκστομίζουν, με την παραμικρή ευκαιρία, απερίσκεπτες καταγγελίες περί «κλιματικής αλλαγής»!

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν οι ΗΠΑ είναι ισχυρές, αλλά αν είναι προβλέψιμος και σταθερός εγγυητής ασφάλειας. Στον Κόλπο θα γίνουν προσπάθειες για πολυδιάστατη ασφάλεια αντί αποκλειστικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ.Η μεγαλύτερη αλλαγή πιθανόν να εμφανιστεί στις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου. Η εμπειρία του πολέμου έδειξε ότι ακόμη και στενοί σύμμαχοι της Ουάσιγκτον μπορούν να βρεθούν εκτεθειμένοι σε επιθέσεις και οικονομικές ζημίες. Ως αποτέλεσμα, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ επιδιώκουν ολοένα περισσότερο να διατηρούν σχέσεις ταυτόχρονα με τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ινδία και - προσοχή για εμάς - περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία.

Νέα γεωγραφικά σχήματα θα αρχίσουν να σχηματίζονται χωρίς αμερικανική ηγεσία. Ήδη αναλύεται η πιθανότητα στενότερης συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν, Σαουδικής Αραβίας και  Αιγύπτου για περιφερειακή ασφάλεια, με λιγότερη εξάρτηση από αμερικανικές στρατιωτικές εγγυήσεις. Η Ευρώπη επίσης κινείται προς μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. Ο πόλεμος και η αβεβαιότητα γύρω από την αμερικανική πολιτική ενισχύουν τις φωνές που ζητούν ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία. Η ιδέα ότι η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να λειτουργεί ακόμη και αν οι ΗΠΑ αλλάξουν προτεραιότητες έχει αποκτήσει μεγαλύτερη απήχηση. Αυτό δεν σημαίνει διάλυση του ΝΑΤΟ, αλλά πιθανόν μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες, ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες αποτροπής και λιγότερη πολιτική εξάρτηση από την Ουάσιγκτον. Κάτι που φάνηκε εξ' άλλου ⁸στην τελευταία Σύνοδο στην Άγκυρα.

Η Κίνα είναι ο μεγάλος ωφελημένος. Η Κίνα εμφανίζεται όλο και περισσότερο ως εναλλακτικός οικονομικός και διπλωματικός εταίρος. Οι χώρες του Κόλπου δεν επιθυμούν να αντικαταστήσουν τις ΗΠΑ με την Κίνα, αλλά θέλουν να έχουν επιλογές. Αυτό αυξάνει τη γεωπολιτική επιρροή του Πεκίνου. Το παράδοξο τελικό αποτέλεσμα είναι λιγότερη εμπιστοσύνη αλλά όχι εγκατάλειψη των ΗΠΑ.Υπάρχει βέβαια και η αντίθετη ανάγνωση. Ορισμένοι σύμμαχοι μπορεί να συμπεράνουν ότι, παρά τα λάθη και τις αντιφάσεις, μόνο οι ΗΠΑ διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ για να επέμβουν σε τόσο μεγάλη κλίμακα. Άρα μπορεί να αναζητήσουν περισσότερες αμερικανικές εγγυήσεις, όχι λιγότερες. Η πιθανότερη εξέλιξη δεν είναι η εγκατάλειψη των ΗΠΑ από τους συμμάχους τους, αλλά η μετάβαση σε έναν πιο πολυπολικό κόσμο όπου ακόμη και οι παραδοσιακοί σύμμαχοι της Ουάσιγκτον θα αποφεύγουν να εξαρτώνται αποκλειστικά από αυτήν. Ο πόλεμος με το Ιράν και η ασταθής επακόλουθη συμφωνία φαίνεται να επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η καθυστέρηση δημιουργεί αβεβαιότητα για τα ιδρύματα που έχουν υποβάλει φακέλους, δυσχεραίνει τον προγραμματισμό των υποψήφιων φοιτητών, δυσκολεύει τις συνεργασίες με ξένα πανεπιστήμια και μεταθέτει χρονικά την υλοποίηση μιας από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις που είχε εξαγγείλει η κυβέρνηση.

Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η διαδικασία πρέπει να είναι ιδιαίτερα αυστηρή, καθώς πρόκειται για την πρώτη εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου. Επικαλείται την ανάγκη να ολοκληρωθούν οι αξιολογήσεις της ΕΘΑΑΕ (για πόσο χρόνο;) και οι απαραίτητοι νομικοί έλεγχοι, ώστε να μη δημιουργηθούν προβλήματα νομιμότητας ή ποιότητας.

Συνεπώς, υπάρχουν δύο διαφορετικές αναγνώσεις. Η κριτική άποψη είναι πως η καθυστέρηση συνιστά διοικητική αδράνεια που αποδυναμώνει την αξιοπιστία των κυβερνητικών δεσμεύσεων.Η κυβερνητική άποψη απο την αλλη υποστηρίζει πως η καθυστέρηση είναι το αναγκαίο τίμημα μιας αξιόπιστης και αυστηρής διαδικασίας αδειοδότησης.

Με δεδομένο ότι βρισκόμαστε ήδη στα μέσα του 2026, όσο περισσότερο παρατείνεται η εκκρεμότητα τόσο ενισχύεται η εντύπωση ότι η μεταρρύθμιση δεν προχωρά με τον ρυθμό που είχε αρχικά εξαγγελθεί. Αυτό αποτελεί εύλογο αντικείμενο πολιτικής κριτικής, ανεξάρτητα από το αν τελικά οι άδειες εγκριθούν ή όχι. Και λειτουργεί αρνητικα πανω στην αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα του Υπ. Παιδείας, που δείχνει αδύναμο να δώσει λύσεις σε σχετικά απλά προβλήματα που το ίδιο, με τις επιλογές του, έχει δημιουργήσει.

Από ισραηλινή στρατηγική σκοπιά, σήμερα υπάρχουν δύο διαφορετικοί ανταγωνιστές.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Το Ιράν εξακολουθεί να θεωρείται η σημαντικότερη στρατιωτική και πυρηνική απειλή. Διαθέτει δίκτυο συμμάχων και ενόπλων οργανώσεων (όπως η Χεζμπολάχ και άλλες φιλοϊρανικές ομάδες), καθώς και βαλλιστικά προγράμματα. Αυτό το καθιστά την κύρια απειλή για την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ. Η Τουρκία, αντίθετα, γίνεται γεωπολιτικός και περιφερειακός ανταγωνιστής. Δεν αποτελεί υπαρξιακή στρατιωτική απειλή όπως το Ιράν, αλλά διεκδικεί ηγετικό ρόλο στη Μέση Ανατολή, επεκτείνει την επιρροή της στη Συρία, έχει ισχυρή αμυντική βιομηχανία και ασκεί έντονη επιρροή στον μουσουλμανικό κόσμο. Αυτό δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων με το Ισραήλ.

Υπάρχουν τρεις λόγοι για τους οποίους αρκετοί αναλυτές στα Ιεροσόλυμα αντιμετωπίζουν πλέον την Τουρκία ως μακροπρόθεσμο στρατηγικό ανταγωνιστή. Ο ένας είναι η Συρία. Μετά την αποδυνάμωση της ιρανικής επιρροής σε ορισμένες περιοχές, η Τουρκία επιχειρεί να καλύψει το κενό, κάτι που το Ισραήλ θεωρεί προβληματικό.

Οι μεγάλες φιλοδοξίες της Άγκυρας: Η Τουρκία δεν περιορίζεται στην άμυνά της, αλλά επιδιώκει να διαμορφώσει την περιφερειακή τάξη πραγμάτων από τη Λιβύη μέχρι τον Καύκασο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ιδεολογική επίσης διάσταση. Η κυβέρνηση Ερντογάν προβάλλει τον εαυτό της ως υπερασπιστή των Παλαιστινίων και ασκεί ιδιαίτερα σκληρή κριτική στο Ισραήλ, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις των δύο τους.

Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικές διαφορές από την αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ.

Διατηρεί οικονομικούς δεσμούς με τη Δύση. Παρά τις σοβαρές εντάσεις, κατά περιόδους εξακολουθούν να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας και περιθώρια αποκλιμάκωσης. Επομένως, η Τουρκία εξελίσσεται στον κυριότερο κρατικό γεωπολιτικό ανταγωνιστή του Ισραήλ, ενώ το Ιράν παραμένει η σημαντικότερη στρατιωτική και στρατηγική απειλή. Αυτές οι δύο κατηγορίες δεν είναι ταυτόσημες. Αν συνεχιστεί η σημερινή πορεία στη Συρία και δεν υπάρξει πολιτική εξομάλυνση, είναι πιθανό η αντιπαλότητα Ισραήλ - Τουρκίας να αποτελέσει έναν από τους βασικούς άξονες της γεωπολιτικής της Μέσης Ανατολής κατά την επόμενη δεκαετία.

Ο ίδιος παρουσιάζει την κίνησή του ως μια αναμέτρηση «του λαού εναντίον του κατεστημένου». Υποστηρίζει ότι, επειδή βρίσκεται στο επίκεντρο ερευνών και έντονης δημοσιότητας για οικονομικά ζητήματα και δηλώσεις παροχών, θέλει να αποφασίσουν οι ίδιοι οι ψηφοφόροι αν εξακολουθούν να τον εμπιστεύονται. Ο Φάρατζ αρνείται ότι έχει παραβιάσει τους κανόνες.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η κίνησή του δεν είναι απλώς μια εκλογική τακτική. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική λαϊκιστικής και αντισυστημικής πολιτικής, την οποία εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες. Μετατρέπει την άμυνα σε επίθεση. Αντί να βρίσκεται συνεχώς στη θέση του απολογούμενου για τις έρευνες και τις κατηγορίες, επιχειρεί να αλλάξει το ερώτημα από «Έκανε κάτι μεμπτό;» σε: «Εμπιστεύονται οι πολίτες τον Φάρατζ ή το πολιτικό κατεστημένο που τον κατηγορεί;» Έτσι μεταφέρει τη συζήτηση από το νομικό ή ηθικό επίπεδο στο πολιτικό. Ενισχύει επίσης το αφήγημα κατά του συστήματος.

Ο Φάρατζ επί χρόνια υποστηρίζει ότι υπάρχει μια ελίτ - πολιτική, γραφειοκρατική και μιντιακή – που προσπαθεί να ανακόψει την άνοδο του Reform UK. Αν κερδίσει ξανά, θα μπορεί να ισχυριστεί «Παρά τις επιθέσεις, ο λαός μού ανανέωσε την εμπιστοσύνη του». Αυτό αποτελεί ισχυρό πολιτικό μήνυμα προς τους υποστηρικτές του.

Δοκιμάζει επίσης τη δύναμη του Reform UK. Η αναπληρωματική εκλογή λειτουργεί ως «δημοσκόπηση με πραγματικές ψήφους». Αν το Reform αυξήσει το ποσοστό του, θα υποστηρίξει ότι όχι μόνο δεν αποδυναμώθηκε αλλά ισχυροποιήθηκε.

Αν τα υπόλοιπα κόμματα επιλέξουν να μην κατεβάσουν ισχυρούς υποψηφίους ή να υποβαθμίσουν την αναμέτρηση, ο Farage μπορεί να τους κατηγορήσει ότι φοβούνται την ετυμηγορία των πολιτών. Αν, αντίθετα, δώσουν μεγάλη μάχη, εκείνος θα παρουσιάσει την εκλογή ως απόδειξη ότι «όλο το κατεστημένο ενώθηκε εναντίον του».

Υπάρχουν εμφανείς ομοιότητες με τον Τραμπ στον τρόπο πολιτικής επικοινωνίας. Προσωποποίηση της πολιτικής σύγκρουσης, παρουσίαση των δικαστικών ή θεσμικών ερευνών ως πολιτικά υποκινούμενων, μετατροπή κάθε κρίσης σε ευκαιρία συσπείρωσης της εκλογικής βάσης, έμφαση στη νομιμοποίηση μέσω της λαϊκής ψήφου.

Αν ο Φάρατζ επανεκλεγεί με άνεση ή αυξήσει το ποσοστό του, θα ενισχύσει την εικόνα ότι το Reform UK παραμένει η κύρια δύναμη διαμαρτυρίας στη βρετανική πολιτική. Η αναμέτρηση στο Κλάκτον  επομένως έχει σημασία που υπερβαίνει μία μόνο κοινοβουλευτική έδρα: λειτουργεί ως δοκιμασία της πολιτικής ισχύος του Farage και ως ένδειξη για το κατά πόσο το Reform UK μπορεί να διατηρήσει ή να διευρύνει την επιρροή του σε εθνικό επίπεδο.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Οι λόγοι είναι πολλοί. Ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, δηλαδή την έξοδο της Ρωσίας από τη Μαύρη Θάλασσα. Διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ μετά τις ΗΠΑ. Βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται Μαύρη Θάλασσα, Καύκασος, Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειος. Φιλοξενεί κρίσιμες αμερικανικές και ΝΑΤΟϊκές υποδομές, όπως η βάση του Ιντσιρλίκ και το ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης στο Κιουρετσίκ.

Από την άλλη πλευρά, η Άγκυρα ακολουθεί πλέον μια στρατηγική που αρκετοί αναλυτές αποκαλούν «στρατηγική αυτονομία». Δηλαδή συνεργάζεται με τη Ρωσία όταν τη συμφέρει (ενέργεια, πυρηνικός σταθμός, τουρισμός, εμπόριο), πουλά drones στην Ουκρανία αλλά δεν συμμετέχει στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, διατηρεί σχέσεις με το Ιράν χωρίς να εγκαταλείπει το ΝΑΤΟ, συγκρούεται πολιτικά με το Ισραήλ αλλά εξακολουθεί να συνεργάζεται με τις ΗΠΑ σε άλλα ζητήματα, βυποστηρίζει ορισμένα ισλαμιστικά κινήματα που η Δύση αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη επιφύλαξη.

Γιατί λοιπόν οι ΗΠΑ ανέχονται αυτή τη συμπεριφορά; Επειδή θεωρούν ότι υπάρχουν δύο επιλογές. Να κρατήσουν την Τουρκία μέσα στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας, έστω και δύσκολα. Να τη σπρώξουν εκτός ΝΑΤΟ, οπότε θα μπορούσε να προσεγγίσει πολύ περισσότερο τη Ρωσία ή την Κίνα. Για την Ουάσιγκτον, η δεύτερη επιλογή θεωρείται συνήθως πιο επικίνδυνη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει δυσπιστία. Αντίθετα, μετά την αγορά των ρωσικών S-400, τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, τις συνεχείς εντάσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο, τις διαφωνίες στη Συρία και τις σχέσεις με τη Χαμάς η εμπιστοσύνη έχει μειωθεί σημαντικά. ΝΣήμερα, πολλοί Αμερικανοί αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν την Τουρκία περισσότερο ως συναλλακτικό (transactional) παρά ως παραδοσιακό σύμμαχο. Το βαθύτερο ζήτημα είναι πως η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση σε πολιτική ισχύ. Το μήνυμα της Άγκυρας είναι ουσιαστικά πως «δεν χρειάζομαι τόσο τη Δύση όσο η Δύση χρειάζεται εμένα.» Αυτό εξηγεί γιατί συχνά αποκλίνει από τις αμερικανικές επιλογές χωρίς να αποχωρεί από το ΝΑΤΟ.

⁹Ωστόσο, αυτή η στρατηγική έχει και όρια. Αν η Τουρκία θεωρηθεί ότι υπονομεύει συστηματικά τα θεμελιώδη συμφέροντα της Συμμαχίας, οι ΗΠΑ μπορούν να μειώσουν σταδιακά την εξάρτησή τους από αυτήν, επενδύοντας περισσότερο σε εναλλακτικούς εταίρους όπως η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Βουλγαρία, καθώς και σε νέες υποδομές στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με άλλα λόγια, η σχέση ΗΠΑ-Τουρκίας σήμερα χαρακτηρίζεται λιγότερο από αμοιβαία εμπιστοσύνη και περισσότερο από αμοιβαία αναγκαιότητα. Αυτό είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της γεωπολιτικής μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Οι συμμαχίες δεν στηρίζονται μόνο στην κοινή ιδεολογία ή στις κοινές αξίες, αλλά και στον υπολογισμό του στρατηγικού κόστους και οφέλους.

Από την πλευρά της πιο «σκληρής» δεξιάς σε θέματα ταυτότητας, μετανάστευσης και ασφάλειας, από τον οικονομικό λαϊκισμό, και από την κρίση εμπιστοσύνης προς τις ελίτ και τους θεσμούς.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Πολλά κόμματα του παλιού Κέντρου και της λεγόμενης παραδοσιακής Δεξιάς προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στον φιλελευθερισμό της ελεύθερης αγοράς, στην κοινωνική συντήρηση και στην ανάγκη εναγκαλισμού της μεσαίας τάξης, που αισθάνεται ανασφάλεια πολιτισμικά και οικονομικά. Στην Ευρώπη εμφανίζονται διαφορετικά μοντέλα.

Το CDU στη Γερμανία προσπαθεί να επιστρέψει σε πιο παραδοσιακή συντηρητική γραμμή μετά την εποχή της Angela Merkel. Η Fratelli d'Italia στην Ιταλία δείχνει πώς κομμάτια της δεξιάς μετακινήθηκαν πιο έντονα προς την εθνική ταυτότητα και την έννοια της εθνικής  κυριαρχίας. Στη Γαλλία, οι παραδοσιακοί Ρεπουμπλικάνοι περίπου απόλυτα συμπιέστηκαν ανάμεσα στον Emmanuel Macron και τη Marine Le Pen.

Η μεγάλη πρόκληση γιά την κεντροδεξιά είναι ότι ο κόσμος ζητά πλέον πιο καθαρές θέσεις. Το παλιό μοντέλο του «μετριοπαθούς διαχειριστή» και μιας ασαφούς ταυτότητας που "δανείζεται όπλα από την φαρέτρα και της Δεξιάς και της Αριστεράς" δεν συγκινεί εύκολα. Κυρίως τις κοινωνίες που αισθάνονται

δημογραφική ανασφάλεια, πολιτισμική σύγκρουση, οικονομική πίεση και δυσπιστία προς την παγκοσμιοποίηση.

Από την άλλη όμως, όταν οι κοινωνίες κουράζονται από την πόλωση ή φοβούνται την αστάθεια, η κεντροδεξιά ξαναβρίσκει χώρο επειδή προσφέρει θεσμική συνέχεια, οικονομική προβλεψιμότητα και πιο «κυβερνητικό» προφίλ.

Το ερώτημα λοιπόν μάλλον είναι όχι αν έχει μέλλον η κεντροδεξιά, αλλά ποια ακριβώς κεντροδεξιά. Χρειάζεται η χώρα

μια τεχνοκρατική και φιλελεύθερη παράταξη ή μια πιο πολιτισμικά συντηρητική και αυστηρή σε σύνορα, ασφάλεια, εφαρμογή του νόμου, λιγότερη κρατικη παρέμβαση στην οικονομία και στήριξη της εθνικής ταυτότητας κομματική οντότητα;

Στην Ευρώπη του 2026 φαίνεται πως επιβιώνουν περισσότερο όσες κεντροδεξιές δυνάμεις καταφέρνουν να συνδυάσουν οικονομικό ρεαλισμό, έλεγχο μεταναστευτικών ροών, κοινωνική συνοχή και αίσθηση εθνικής συνέχειας χωρίς να προσφεύγουν σε ακραίες ρητορικές. Η τσαλαβούτα σε ιδέες, συνθήματα και αξίες της παλιάς αριστερής επιχειρηματολογίας δεν αρέσει πια στην σημερινή κοινωνική πραγματικότητα...

Αντιμετωπίζοντας τότε την ανένδοτη απεργία και τις κινητοποιήσεις των ανθρακωρύχων η Θάτσερ τότε αποφάσισε να ενισχύσει τα κέντρα ερευνών και τους επιστήμονες που ασχολούνταν με τις δυσμενείς επιπτώσεις του άνθρακα στο περιβάλλον και στην υγεία των πολιτών.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Έκτοτε η σχεδόν ασήμαντη χρηματοδότηση των ερευνών για το περιβάλλον τριπλασιάσθηκε και πανεπιστημιακα τμήματα, ινστιτούτα, κέντρα ερευνών και δεκάδες ειδικοί για την προστασία του περιβάλλοντος εμφανίσθηκαν έχοντας πλέον προσωπικό συμφέρον για την συνέχιση τέτοιων ερευνών, για την προπαγάνδιση επικείμενων κινδύνων και την διεύρυνση των ανησυχιών της κοινής γνώμης.

Πριν χρόνια ξέσπασε το σκάνδαλο των email ερευνητών του Πανεπιστημίου του East Anglia μέσω των οποίων είχαν αποκαλυφθεί προσπάθειες εξαπάτησης της κοινής γνώμης μέσω αλλοίωσης επιστημονικών δεδομένων ώστε ο κόσμος να πεισθεί πως μεγαλώνει ο κίνδυνος για το κλίμα από εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Έτσι και τώρα, μόλις ξέσπασε ο καύσωνας στη Δυτική Ευρώπη καινούργιοι επιστήμονες, δημιουργήματα των χρηματοδοτήσεων της Μάργκαρετ Θάτσερ, βγήκαν να μας προειδοποιήσουν για τους κινδύνους που μας περιμένουν από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Ανάμεσά τους και η νεότατη καθηγήτρια ατμοσφαιρικής δυναμικής στο Πανεπιστήμιο Βάγκενινγκεν της Ολλανδίας, Λόρα Σουάρες-Γκουτιέρες. Δήλωσε πως "οι άγριοι καύσωνες της Ευρώπης έχουν τα δακτυλικά αποτυπώματα της κλιματικής κρίσης παντού". Κι' όταν, σαν Δήμαρχος Πειραιά τον Ιούλιο του 1987 μετρούσα χιλιάδες νεκρούς λόγω καύσωνα, που ήσαν "τα αποτυπώματα της κλιματικής κρίσης"; Και μετά τι έγινε; Εξαφανίσθηκαν για 40 περίπου χρόνια;

Φοβάμαι πως δεν μας τα λένε καλά οι ειδικοί για το κλίμα. Που ήταν το σχετικό "αποτύπωμα" των εκπομπών CO2 λόγω "βιομηχανικών ρύπων" που προκάλεσε  καύσωνες στο Λονδίνο τον .. Μεσαίωνα; Με αποτέλεσμα να καλλιεργούν αμπέλια στον Τάμεση (!)

Πως θερμαίνεται η γη τελευταία, είναι αναμφισβήτητο. Ότι όμως αυτό συμβαίνει λόγω αλλαγών στο κλίμα, με αφορμή ανθρώπινες δραστηριότητες, που καταλήγουν σε αύξηση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, είναι τελείως αναπόδεικτο. Δεν υπάρχουν σχετικά δεδομένα. Υπάρχουν βέβαια συμφέροντα που κερδίζουν τεράστια ποσά από τα μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής. Και οι μελετητές του κλίματος, που από την εποχή της Θάτσερ ανέλαβαν να κινδυνολογούν για το αρνητικό αποτύπωμα του άνθρακα στο κλίμα, καλά περνούν.

Α, ρε Μάργκαρετ, που μας έμπλεξες;