Για ολόκληρο τον τελευταίο χρόνο οι Φιλελεύθεροι του Τριντό βρίσκονται, σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις, ένα διψήφιο αριθμό πίσω από το Συντηρητικό Κόμμα του Πιέρ Πουαλιέβρ. Ενας μεγάλος αριθμός βουλευτών της σημερινής κυβερνητικής πλειοψηφίας έχουν υπογράψει ένα έγγραφο που ζητεί από τον Τριντό να  εγκαταλείψει την Αρχηγία και την Πρωθυπουργία. Εν τω μεταξύ, τις τελευταίες εβδομάδες οι Φιλελεύθεροι έχασαν δυο κρίσιμες αναπληρωματικές (byelections) εκλογικές αναμετρήσεις στο Τορόντο και στο Μόντρεαλ, από το συντηρητικό BC. To ζήτημα γίνεται ιδιαίτερα κρίσιμο και στο Κεμπέκ, όπου οι φιλελεύθεροι χάνουν παρά το γεγονός πως το στυλ του Πουαλέβρ δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλές εκεί. Αυτό που κάνει τους βουλευτές του Τριντό νευρικούς είναι πως πολλοί φοβούνται για τις πιθανότητες επανεκλογής τους, ακόμη και στις γαλλόφωνες περιοχές.

Ορισμένοι από τους πιθανούς διαδόχους του Τριντό,  όπως ο Σαμπέιν, έχουν μεγάλες δυσκολίες επανεκλογής, λόγω ισχυρής δυναμικής  του ΒC στις περιφέρειές τους. Αυτό δίνει κάποιες ευκαιρίες ανάπαυλας στον Τριντό, χωρίς όμως να μπορεί να επαναπαυθεί η να κοπάσουν οι αντιδράσεις εναντίον του. Αυτό που έχει κυρίως ενοχλήσει είναι η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης, ο εναγκαλισμός της λεγόμενης woke culture από τον πρωθυπουργό (κινήσεις υπέρ φυλετικών και κοινωνικών μειονοτήτων και μεταναστών) και οι περίεργες επιλογές του στην εξωτερική πολιτική, που τον συμπαρατάσσει σχεδόν απόλυτα με τον Μπάιντεν, αλλά και ουσιαστικά αποξενώνει πολλούς παραδοσιακούς του συμμάχους (λχ την Ινδία από την Κοινοπολιτεία).

Πολλοί επίσης παραδοσιακοί σύμμαχοι στο εσωτερικό μέτωπο του κ. Τριντό φαίνονται να τον εγκαταλείπουν. Ο κ Σαμπέιν δείχνει να κυριαρχεί στην περιοχή Σεντ Μορίς, που βρίσκεται και η γενέτειρα του πρ. Πρωθυπουργού Κρετιέν (το Σαβιβιγκάν), που μάλιστα βρέθηκε πριν από λίγες ημέρες για διακοπές, και συναντηθήκαμε, στην Υδρα. Η ατζέντα των αντιπάλων του συντηρητικών, που υπόσχονται λιγότερους φόρους, περισσότερη ελεύθερη αγορά και λιγότερες διοικητικές ρυθμίσεις στην καθημερινή ζωή των Καναδών, όπως και ο μεγαλύτερος έλεγχος των μεταναστευτικών ρευμάτων (αυτό βέβαια δεν παίζει τόσο μεγάλο ρόλο όσο στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη), γίνεται περισσότερο ελκυστική. Μια ενδεχόμενη μάλιστα εκλογική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ θα γιγαντώσει ακόμα περισσότερο τις προοπτικές του συντηρητικού μπλοκ στον  Καναδά.

Κοντολογίς, και στον Καναδά κυριαρχεί το ίδιο ρεύμα που χαρακτηρίζει τις πολιτικές εξελίξεις παντού αλλού στη Δύση. Μοναχά στα media οι τύχες της Αριστεράς εξακολουθούν να παίζουν κυρίαρχο ρόλο. Ενώ η κοινωνία την έχει ουσιαστικά ξεγράψει. Που θα οδηγήσει αυτή η κατάσταση, κανείς δεν μπορεί με σιγουριά να αποφανθεί. Με άγχος κάποιοι (πχ ο συγγραφέας Snyder στο μπλογκ του "Thinking...") επιμένουν να προειδοποιούν για επέλαση του φασισμού! Οτιδήποτε δηλαδή δεν είναι σύμφωνο με την Αριστερά, είναι... φασιστικό! Και βλέπουμε τα αποτελέσματα.

Η υποστήριξη νεοφιλελεύθερων απόψεων εκφράσθηκε ελάχιστες φορές στη διάρκεια της μεταπολιτευτικής πορείας της χώρας. Και μάλιστα από θέσεις δραματικών μειοψηφικών. Αυτό που μου είχε κάνει ιδιαίτερη εντύπωση από τα πρώτα χρόνια της πολιτικής μου διαδρομής, προκαλώντας μου μεγάλες απογοητεύσεις, ήταν η σχεδόν αποκλειστική ενασχόληση του πολιτικού συστήματος με τις τύχες και τις προοπτικές του δημόσιου τομέα.

Η κοντόφθαλμη αντίληψη της πολιτικής σαν συνδεδεμένης με τις τύχες του κράτους υποδήλωνε μια καχυποψία απέναντι στην θεώρηση των πολιτών σαν ώριμων ενηλίκων. Αντίθετα, η συμπεριφορά των κομμάτων πάντα έδειχνε πως θεωρούσαν τους πολίτες/εκλογείς σαν άβουλα νήπια που είχαν πάντα ανάγκη της προστασίας του δημοσίου για να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις της ζωής. Έτσι το κέντρο του πολιτικού ενδιαφέροντος ήταν μόνιμα ο δημόσιος τομέας, οι τύχες των στελεχών του και η μακροημέρευσή του. Πάντα η λύση σε κάθε πρόβλημα ήταν η δημιουργία ενός κρατικού φορέα για να το λύσει. Δίχως την παραμικρή σκέψη πως ίσως αυτό να διαιώνιζε το πρόβλημα αντί να οδηγούσε στην επίλυση του.

Καταργήθηκε ποτέ κάποιος οργανισμός επειδή δεν υπήρχε πλέον το πρόβλημα για το οποίο ιδρύθηκε; Ανακαλύπτονται απλά καινούργιες διαστάσεις προβλημάτων για να δικαιολογούν την συνέχιση της ύπαρξής του. Το δημόσιο είναι συνήθως η αιτία ύπαρξης πολλών προβλημάτων κι όχι μηχανισμός για την επίλυσή τους. Μετά από τόσα χρόνια, η χώρα δυστυχώς εξακολουθεί να πορεύεται κάτω από την σκιά ενός αχαλίνωτου κρατισμού (παροχές, μεγάλες δημόσιες δαπάνες, νέοι κρατικοί φορείς)! Κι εν τούτοις υπήρξαν περίοδοι, ισχυρίζονται κάποιοι, - ακόμα και σημερινοί σχολιαστές εμμένουν συχνά σε τέτοιες απόψεις - πως το πολιτικό σύστημα τράβηξε πορεία νεοφιλελεύθερη, αντιλαική και αντεργατική.

Η εμπειρία μου είναι πως ποτέ σχεδόν δεν υπήρξε στην μεταδικτατορική Ελλάδα κυβέρνηση αποφασισμένη να κινηθεί με βάση τους κανόνες της ελεύθερης οικονομίας της αγοράς. Ίσως για λίγο η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Ούτε ίδια η Νέα Δημοκρατία δεν κράτησε ποτέ επίσημα νεοφιλελεύθερη στάση.

Μαζί με το ΠΑΣΟΚ και τις διάφορες εκδοχές της Αριστεράς, κατήγγειλε σαν "ανάλγητες" όποιες πολιτικές δεν είχαν σαν στήριγμα τον ανεξέλεγκτο κρατισμό. Έτσι βέβαια εξηγείται και η χρεοκοπία της χώρας, που κατά βάση προήλθε από τις ασυγκράτητες δημόσιες δαπάνες και την ατέρμονη επέκταση του δημόσιου τομέα.

Η έννοια του νεοφιλελευθερισμού είναι ο περιορισμός της φορολογίας, η σμίκρυνση του δημόσιου τομέα της οικονομίας, μέσω εκτεταμένων ιδιωτικοποιήσεων, η εφαρμογή του ελεύθερου ανταγωνισμού στην λειτουργία της οικονομίας και οι δραματικές περικοπές επιδοτήσεων και ευνοιοκρατικών  οικονομικών ενισχύσεων σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες η επιχειρηματικά συμφέροντα, ούτως ώστε η ιδιωτική οικονομία να πάρει τα πάνω της και το κράτος να πάψει να παίζει τον ρόλο αφεντικού που να μπορεί με τις επεμβάσεις του να κάνει άλλους πλούσιους κι άλλους φτωχούς. Για ποιά ακρίβεια θα μιλάγαμε αν ο ανταγωνισμός λειτουργούσε ανεμπόδιστα και οι κυβερνητικές αποφάσεις για εναλλακτικές πηγές ενέργειας δεν προκαλούσαν την αύξηση του ηλεκτρικού ρεύματος και την απαγόρευση χρήσης λιγνίτη και ορυκτών καυσίμων;

Για ξεκάρφωμα από τις ενοχές τους, που έχουν οδηγήσει σε τραγικές αποτυχίες, πολλοί σχολιαστές φροντίζουν να αποδίδουν στην ελεύθερη αγορά τα αδιέξοδα των δικών τους πολιτικών. Πότε υπήρξε τα τελευταία 50 χρόνια ένας τέτοιο κράτος στην Ελλάδα, ώστε να μπορεί να γίνει κάποια στιγμή λόγος για κυριαρχία του "υπαρκτού νεοφιλελευθερισμού";