Το «κλειδί» για την αποφυγή της άδικης φορολόγησης είναι η έγκαιρη συμπλήρωση και ηλεκτρονική υποβολή του ειδικού εντύπου Ε411.

Το έντυπο Ε411 και τα στοιχεία που απαιτούνται

Στο έντυπο Ε411 καταχωρίζονται αναλυτικά:

• Τα στοιχεία του μισθωτή (ΑΦΜ, ονοματεπώνυμο ή επωνυμία),

• Η διεύθυνση του ακινήτου,

• Το συνολικό ποσό των μη καταβληθέντων μισθωμάτων,

• Το έτος στο οποίο αφορούν τα ανείσπρακτα ενοίκια.

Για κάθε μισθωτή και κάθε ακίνητο υποβάλλεται ξεχωριστή δήλωση.

Προϋποθέσεις πριν από την υποβολή της δήλωσης

Πριν προχωρήσουν στην υποβολή της φορολογικής τους δήλωσης, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να έχουν κινηθεί νομικά κατά του ενοικιαστή. Συγκεκριμένα, απαιτείται ένα από τα εξής:

• Διαταγή πληρωμής,

• Διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου,

• Δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων,

• Άσκηση αγωγής για αποβολή ή επιδίκαση μισθωμάτων.

Παράλληλα, πρέπει να υποβληθεί σχετικό αίτημα μέσω της ψηφιακής πύλης της ΑΑΔΕ «Τα Αιτήματά μου», συνοδευόμενο από όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Τα δικαιολογητικά που ζητά η Εφορία

Μαζί με το έντυπο Ε411, οι φορολογούμενοι οφείλουν να καταθέσουν ηλεκτρονικά:

• Τη σχετική δικαστική απόφαση, διαταγή ή αγωγή (με αποδεικτικό επίδοσης),

• Σε περίπτωση πτώχευσης μισθωτή, τον πίνακα αναγγελίας χρεών,

• Υπεύθυνη δήλωση ότι δεν εισπράχθηκαν μισθώματα μετά την έκδοση της απόφασης,

• Την έκθεση αποβολής και εγκατάστασης από δικαστικό επιμελητή (όπου υπάρχει).

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις αδυναμίας ψηφιακής υποβολής, η δήλωση μπορεί να κατατεθεί και έντυπα, ταχυδρομικά ή αυτοπροσώπως.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, καθώς αν δεν προσκομιστούν όλα τα δικαιολογητικά, η ΑΑΔΕ αγνοεί τη δήλωση και προχωρά σε νέα εκκαθάριση, φορολογώντας κανονικά τα ποσά.

Πώς δηλώνονται τα ανείσπρακτα και τα εισπραχθέντα ενοίκια

Τα ενοίκια που δεν εισπράχθηκαν μέσα στο 2025 δηλώνονται αρχικά στο έντυπο Ε2 και μεταφέρονται αυτόματα στο Ε1.

Το ίδιο ισχύει και για ενοίκια που είχαν δηλωθεί ως ανείσπρακτα σε προηγούμενο έτος, αλλά τελικά εισπράχθηκαν μέσα στο 2025: δηλώνονται στο έτος είσπραξης και φορολογούνται κανονικά.

«Φέσι» 15 εκατ. ευρώ από απλήρωτα ενοίκια

Η στεγαστική πίεση, το αυξημένο κόστος ζωής και οι οικονομικές δυσκολίες νοικοκυριών και επαγγελματιών έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των καθυστερήσεων και των απλήρωτων μισθωμάτων.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΑΑΔΕ, το 2024 περίπου 4.500 ιδιοκτήτες δεν κατάφεραν να εισπράξουν ενοίκια ύψους 15 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ένα «φέσι» που επιβαρύνει άμεσα τη μικροϊδιοκτησία και απειλεί να μετατραπεί σε φορολογική παγίδα.

Πώς φορολογούνται τα εισοδήματα από ακίνητα

Τα εισοδήματα από ενοίκια φορολογούνται αυτοτελώς από το πρώτο ευρώ, μετά την αφαίρεση ποσοστού 5% για λειτουργικές δαπάνες.

Η ισχύουσα κλίμακα προβλέπει:

• 15% για εισόδημα έως 12.000 ευρώ,

• 35% για το τμήμα από 12.001 έως 35.000 ευρώ,

• 45% για ποσά άνω των 35.000 ευρώ.

Από τον Ιανουάριο του 2026 έχει προστεθεί νέος ενδιάμεσος συντελεστής 25% για εισοδήματα από 12.000 έως 24.000 ευρώ, με στόχο τη μερική ελάφρυνση της μεσαίας ιδιοκτησίας.

Η εικόνα της αγοράς ενοικίων σε αριθμούς

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι περίπου 1,8 εκατ. φορολογούμενοι δηλώνουν εισοδήματα από ενοίκια που ξεπερνούν συνολικά τα 8,5 δισ. ευρώ ετησίως.

Η κατανομή έχει ως εξής:

• 70% δηλώνει έως 5.000 ευρώ,

• 16% δηλώνει από 5.001 έως 10.000 ευρώ,

• Συνολικά, το 87% δηλώνει κάτω από 10.000 ευρώ,

• Περίπου 160.000 φορολογούμενοι δηλώνουν από 10.000 έως 20.000 ευρώ ετησίως.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των ιδιοκτητών ανήκει στη μικρή και μεσαία ιδιοκτησία, η οποία πλήττεται περισσότερο από τα ανείσπρακτα μισθώματα.

Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες

Για να αποφύγουν την άδικη φορολόγηση, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει:

• Να κινηθούν έγκαιρα νομικά κατά των κακοπληρωτών,

• Να συγκεντρώσουν όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά,

• Να υποβάλουν εγκαίρως το έντυπο Ε411,

• Να ελέγχουν προσεκτικά τη μεταφορά των στοιχείων στο Ε1.

Η σωστή και έγκαιρη δήλωση των ανείσπρακτων ενοικίων μπορεί να γλιτώσει χιλιάδες ευρώ σε φόρους και να αποτρέψει δυσάρεστες εκπλήξεις από την Εφορία.

Aν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα δεν θα ληφθούν υπόψη από την εφορία και θα φορολογηθούν με συντελεστές από 15% έως 45%, ανάλογα με το ύψος τους.

Τα ανείσπρακτα ενοίκια

Ειδικότερα, πριν την υποβολή της φορολογικής δήλωσης θα πρέπει:

1.  Να έχουν εκδώσει εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων.

2.  Να υποβάλουν στην ψηφιακή πύλη της ΑΑΔΕ, «Τα Αιτήματά μου» τη δήλωση για τα ανείσπρακτα ενοίκια και τα δικαιολογητικά. Συγκεκριμένα θα πρέπει να υποβληθούν:

• Το έντυπο Ε411. Για κάθε μισθωτή, ακίνητο και αποδεικτικό έγγραφο υποβάλλεται ξεχωριστή δήλωση.  Σε περίπτωση υποβολής δήλωσης ανείσπρακτων μισθωμάτων αποβιώσαντα ιδιοκτήτη από κληρονόμο αυτού για χρονικό διάστημα που ο αποβιώσας ήταν εν ζωή στα στοιχεία ιδιοκτήτη συμπληρώνονται τα στοιχεία του αποβιώσαντα. Αν για τον οποιοδήποτε λόγο είναι αδύνατη η ψηφιακή υποβολή τότε η δήλωση θα υποβληθεί έντυπα είτε ταχυδρομικά με συστημένη επιστολή ή με courier ή αυτοπροσώπως.
• Τη δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή διαταγή πληρωμής ή απόδοσης χρήσης μισθίου ή ασκηθείσα αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων (και το αποδεικτικό επίδοσης της αγωγής).
• Για πτωχευμένο μισθωτή, πίνακα αναγγελίας χρεών με την απαίτηση του εκμισθωτή.
• Υπεύθυνη δήλωση ότι για το διάστημα από την έκδοση της απόφασης αποβολής ή διαταγής απόδοσης χρήσης μισθίου μέχρι την εκτέλεση δεν έχουν εισπραχθεί τα μισθώματα και την έκθεση αποβολής και εγκατάστασης που έχει συνταχθεί από τον δικαστικό επιμελητή.

Εάν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη δήλωση των ανείσπρακτων ενοικίων τότε τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα δεν θα ληφθούν υπόψη και η εφορία θα προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης φορολογώντας τα συγκεκριμένα ποσά.

Τα ενοίκια που δεν εισπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του 2024 αλλά και ενοίκια που είχαν δηλωθεί ως ανείσπρακτα το προηγούμενο φορολογικό έτος και εισπράχθηκαν το 2024 θα πρέπει να δηλωθούν πρώτα στο έντυπο Ε2 και αυτομάτως θα μεταφερθούν στο Ε1.

Φόρος και έκπτωση

Επισημαίνεται ότι με βάση την ισχύουσα κλίμακα το ετήσιο καθαρό φορολογητέο εισόδημα από ενοίκια φορολογείται αυτοτελώς από το πρώτο ευρώ αφού προηγουμένως αφαιρεθεί ποσοστό 5% που αναγνωρίζεται ως δαπάνη για επισκευή, συντήρηση, ανακαίνιση και άλλες λειτουργικές ανάγκες των εκμισθούμενων ακινήτων.

Τα εισοδήματα από ενοίκια φορολογούνται ως εξής:

• 15% για τα πρώτα 12.000 ευρώ του εισοδήματος
• 35% για τα επόμενα 23.000 ευρώ, δηλαδή στο τμήμα του εισοδήματος από τα 12.001 έως τα 35.000 ευρώ
• 45% για το τμήμα του εισοδήματος πάνω από τα 35.000 ευρώ.

Οι συγκεκριμένοι ιδιοκτήτες για να μη πληρώσουν φόρο δεν αρκεί να δηλώσουν ότι δεν είχαν έσοδα από ενοίκια αλλά θα πρέπει πριν την υποβολή της φορολογικής δήλωσης (εφέτος η ηλεκτρονική πύλη ανοίγει στις 15 Μαρτίου).

• Να εκδώσουν εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή να έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων, και:
• Να καταθέσουν στην εφορία φωτοαντίγραφα των διαταγών, δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί ή αγωγών που έχουν ασκηθεί. Εάν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη δήλωση των ανείσπρακτων ενοικίων τότε τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα θα φορολογηθούν κανονικά.

Σε περίπτωση που ο μισθωτής έχει πτωχεύσει, αρκεί η προσκόμιση αντιγράφου του πίνακα αναγγελίας χρεών, στον οποίο εμφανίζεται η απαίτηση του εκμισθωτή / υπεκμισθωτή. Από όλα τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά που κατά περίπτωση προσκομίζονται στην Εφορία θα πρέπει να προκύπτει το χρονικό διάστημα για το οποίο οφείλονται μισθώματα.

Τα ενοίκια που δεν εισπράχθηκαν το 2024 θα πρέπει να δηλωθούν πρώτα στο έντυπο Ε2 και αυτομάτως θα μεταφερθούν στο Ε1 της φορολογικής δήλωσης. Εάν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα δεν θα ληφθούν υπόψη και η εφορία θα προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης επιβάλλοντας φόρο για τα συγκεκριμένα εισοδήματα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ πάνω από 4.500 ιδιοκτήτες δήλωσαν στη φορολογική τους δήλωση για το 2024 ότι δεν εισέπραξαν εισοδήματα από ακίνητα συνολικού ύψους 15 εκατ. ευρώ.

Η κατάσταση φαίνεται να έχει επιδεινωθεί, καθώς η εκτίναξη των ενοικίων αυξάνει τον αριθμό των ιδιοκτητών που μένουν χωρίς έσοδα, σε μια περίοδο που η ζήτηση για ακίνητα βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το φαινόμενο αυτό προκαλεί προβληματισμό, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δυσκολία των ενοικιαστών να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες απαιτήσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι με την ισχύουσα κλίμακα το ετήσιο καθαρό φορολογητέο εισόδημα από ενοίκια φορολογείται αυτοτελώς από το πρώτο ευρώ αφού προηγουμένως αφαιρεθεί ποσοστό 5% που αναγνωρίζεται ως δαπάνη για επισκευή, συντήρηση, ανακαίνιση και άλλες λειτουργικές ανάγκες των εκμισθούμενων ακινήτων.

Ειδικότερα οι συντελεστές φόρου είναι:

• 15% για τα πρώτα 12.000 ευρώ του εισοδήματος
• 35% για τα επόμενα 23.000 ευρώ, δηλαδή στο τμήμα του εισοδήματος από τα 12.001 έως τα 35.000 ευρώ
• 45% για το τμήμα του εισοδήματος πάνω από τα 35.000 ευρώ.

Με βάση τα παραπάνω φορολογούμενος που απέκτησε κατά τη διάρκεια του 2024 συνολικό εισόδημα 15.000 ευρώ από ενοίκια θα κληθεί να πληρώσει φόρο εισοδήματος για ποσό 14.250 ευρώ (μειωμένο κατά 5% λόγω αυτόματης τεκμαρτής έκπτωσης δαπανών επισκευή, συντήρηση και λοιπές λειτουργικές ανάγκες των εκμισθούμενων ακινήτων) και ο φόρος θα υπολογιστεί ως εξής:

• 12.000 ευρώ x 15% = 1.800 ευρώ
• 2.250 ευρώ x 35% = 787,50 ευρώ
• 1.800 ευρώ + 787,50 ευρώ = 2.587,50 ευρώ.

Συνεπώς ο συνολικός λογαριασμός θα ανέλθει στα 2.587,50 ευρώ.

Σε όλες τις χώρες υπάρχει ένα ποσοστό ενοικιαστών που στη διαδρομή του χρόνου έχει μια αδυναμία να πληρώσει τα ενοίκια του. Εκεί υπάρχει κατανόηση από την πλευρά των ιδιοκτητών ακινήτων.

Υπάρχει όμως, δυστυχώς, και μια μειοψηφία δήθεν ενοικιαστών μέσα σε εισαγωγικά, οι οποίοι έρχονται να εγκατασταθούν στα σπίτια του κόσμου με το εξαρχής σχέδιο ότι δεν θα πληρώσουν απολύτως τίποτα.

Και αυτό, όπως έχουμε πει, συνοδεύεται και από ρευματοκλοπή, από υδατοκλοπή και από μη πληρωμή των κοινοχρήστων.

Ο ιδιοκτήτης λοιπόν που θα πέσει θύμα σε μια τέτοια κατάσταση θα πρέπει να ξέρει τι να κάνει για να μη φορολογηθεί αδίκως για νοίκια τα οποία δεν εισέπραξε.

Το 2016 δυο φορές ακυρώθηκε η παλιά διαδικασία της εκχώρησης των ανείσπρακτων ενοικίων στο Δημόσιο χωρίς αντάλλαγμα και χρειάστηκε να νομοθετηθεί μια καινούργια πρακτική για να μη φορολογούνται οι ιδιοκτήτες αδίκως.

Εισηγηθήκαμε λοιπόν εμείς τότε και έγινε δεκτό και ισχύει μέχρι σήμερα ότι, όποιος έχει ανείσπρακτα ενοίκια οφείλει να παρουσιαστεί στην εφορία, μιλάμε για τα περσινά ενοίκια του 2023, μέχρι το πέρας της προθεσμίας υποβολής της φορολογικής δήλωσης εισοδήματος της περσινής χρονιάς, για να του ανοίξει τον σχετικό κωδικό.

Αρκεί να παρουσιάσει μια δικαστική απόφαση ή μια διαταγή απόδοσης ακινήτου που να λέει ποια ενοίκια δεν έχουν εισπραχθεί ή αν δεν έχει προχωρήσει τη διαδικασία αυτή, μπορεί ακόμη και την τελευταία στιγμή να πει στο δικηγόρο του να καταθέσει στο αρμόδιο δικαστήριο μια αγωγή και να την κοινοποιήσει λέγοντας μέσα στην αγωγή ποια είναι τα ενοίκια που δεν έχουν εισπραχθεί.

Με το δικόγραφο αυτό που μπορεί και την τελευταία στιγμή κανείς να το έχει στα χέρια του, του ανοίγει η εφορία τους κωδικούς και δηλώνει στο Ε2, σε ειδικό πεδίο, τα ανείσπρακτα ενοίκια.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ότι αναβάλλεται η φορολόγηση των ενοικίων αυτών μέχρις ότου, και αν συμβεί αυτό το πράγμα, ο ιδιοκτήτης εισπράξει τα ενοίκια αυτά στο μέλλον, κάποια στιγμή αν δικαιωθεί και τα εισπράξει, οπότε τότε θα πάει να τα δηλώσει.

Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, η μη πληρωμή ενοικίων και η πρακτική αδυναμία είσπραξής τους από αφερέγγυους ενοικιαστές, είναι διαχρονικό πρόβλημα των εκμισθωτών ακινήτων, και ένας από τους παράγοντες της μείωσης προσφοράς κατοικιών για εκμίσθωση.

Για να μηδενίσουν τη φορολογική επιβάρυνση, οι ιδιοκτήτες ακινήτων θα πρέπει:

 Να έχουν εκδώσει εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή να έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων

 Να καταθέσουν στην Εφορία φωτοαντίγραφα των διαταγών, δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί ή αγωγών που έχουν ασκηθεί. Εάν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη δήλωση των ανείσπρακτων ενοικίων, τότε τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα δεν θα ληφθούν υπόψη και η Εφορία θα προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης, φορολογώντας τα συγκεκριμένα ποσά.

Σε περίπτωση που ο μισθωτής έχει πτωχεύσει, απαιτείται η προσκόμιση αντιγράφου του πίνακα αναγγελίας χρεών, στον οποίο εμφανίζεται η απαίτηση του εκμισθωτή / υπεκμισθωτή. Όμως, δεν φτάνουν μόνο αυτά, καθώς οι περιπτώσεις είναι πολλές και οι διατάξεις της νομοθεσίας διαφέρουν.

Εν όψει της έναρξης της διαδικασίας υποβολής των δηλώσεων φόρου εισοδήματος έτους 2023, η ΠΟΜΙΔΑ δημοσιοποίησε έναν χρηστικό Οδηγό με τις ισχύουσες ουσιαστικές διατάξεις και τις διαδικαστικές εγκυκλίους, σχετικά με το ποιοι εκμισθωτές ακινήτων, πότε και με ποια διαδικασία, δικαιούνται να επιδιώξουν την αναβολή φορολόγησης των ανείσπρακτων ενοικίων. Τον Οδηγό επιμελήθηκε η Βασιλική Παραδιά, Δικηγόρος Α.Π. και Αναπληρώτρια Γεν. Γραμματέας της
ΠΟΜΙΔΑ.

Ειδικότερα, τα 10 SOS που πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες ακίνητων είναι τα εξής:

1. Με το άρθρο 11 του Ν. 4346/2015 ορίστηκε ότι: «Τα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, τα οποία δεν έχουν εισπραχθεί από τον δικαιούχο, δεν συνυπολογίζονται στο συνολικό εισόδημά του, εφόσον έως την προθεσμία υποβολής της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, έχει εκδοθεί εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μίσθιου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων.

Τα εν λόγω εισοδήματα φορολογούνται στο έτος και κατά το ποσό που αποδεδειγμένα εισπράχθηκαν, κατά παρέκκλιση των διατάξεων του άρθρου 8. Τα μη εισπραχθέντα εισοδήματα δηλώνονται σε ειδικό κωδικό ανείσπρακτων εισοδημάτων από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος».

2. Σύμφωνα με τη μεταγενέστερη σχετική εγκύκλιο ΠΟΛ.1024/12.2.2016 και τις οδηγίες υποβολής των φορολογικών δηλώσεων 2017, η στήλη 16 του Ε2 συμπληρώνεται με τα ποσά των ανείσπρακτων εισοδημάτων από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, εφόσον έως την προθεσμία υποβολής της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος έχει εκδοθεί εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης μίσθιου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων (παρ. 4 του αρθ. 39 ν. 4172/2013).

3. Από τα παραπάνω δικαιολογητικά που κατά περίπτωση προσκομίζονται στις Δ.Ο.Υ., θα πρέπει να προκύπτει το χρονικό διάστημα για το οποίο οφείλονται μισθώματα. Εξαιρετικά και προκειμένου να δηλωθούν ανείσπρακτα εισοδήματα για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την έκδοση της απόφασης αποβολής ή της διαταγής απόδοσης χρήσης μισθίου μέχρι την εκτέλεση αυτής, ή οποία έλαβε χώρα μέχρι τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, αρκεί η υποβολή στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. υπεύθυνης δήλωσης και έκθεσης αποβολής και εγκατάστασης που έχει συνταχθεί από το δικαστικό επιμελητή, ότι για το ανωτέρω διάστημα τα μισθώματα δεν έχουν εισπραχθεί.

4. Με την ΠΟΛ.1102/12.7.2016 διευκρινίστηκε περαιτέρω ότι ανείσπρακτα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας μπορούν να δηλωθούν μόνον από φυσικά πρόσωπα που αποκτούν εισόδημα από την εκμίσθωση / υπεκμίσθωση ακίνητης περιουσίας , προκειμένου να μην συνυπολογισθούν αυτά στο εισόδημά τους, σύμφωνα με το άρθρο 39 παρ. 4 του ν.4172/2013, οι διατάξεις του οποίου δεν εφαρμόζονται για νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες.

5. Αντίθετα, δεν μπορούν να δηλωθούν ανείσπρακτα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας από φυσικά πρόσωπα, όταν τα εισοδήματα αυτά προέρχονται από αποζημίωση χρήσης ακινήτου, καθώς και από άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας (π.χ. διοργανώσεις εκδηλώσεων σε αίθουσες ή κτήματα, τουριστική εκμετάλλευση κλπ).

H Διοίκηση δηλαδή, χωρίς αυτό να προβλέπεται από τον νόμο, και ενώ παντού η αποζημίωση χρήσης ακινήτου εξομοιώνεται φορολογικά προς μίσθωμα, περιόρισε τη δυνατότητα αυτή μόνον στα ανείσπρακτα μισθώματα ενεργών μισθώσεων, και δεν την αποδέχεται όταν αυτά έχουν τον χαρακτήρα αποζημίωσης χρήσης, για το διάστημα δηλαδή μετά τη λήξη της μίσθωσης. Βαρύτατη αδικία σε βάρος πληθώρας ιδιοκτητών οι οποίοι, επειδή έληξε νομικά η μίσθωσή τους, υποχρεούνται να πληρώσουν φόρο για ποσά που αποδεδειγμένα ουδέποτε εισέπραξαν!

6. Δεν προβλέπει όμως ούτε ο νόμος, ούτε οι σχετικές εγκύκλιοι, υποχρέωση συζήτησης της ασκηθείσας αγωγής, όπως ζητείται αυθαίρετα από κάποιες Δ.Ο.Υ., η οποία θα ήταν άνευ αντικειμένου και απλώς ένα πρόσθετο οικονομικό βάρος για τον ατυχή εκμισθωτή, δεδομένου ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι ενοικιαστές έχοντας αποχωρήσει από το μίσθιο, αρνούνται να πληρώσουν οτιδήποτε από τα οφειλόμενα, ούτε ο εκμισθωτής έχει πρακτικά τη δυνατότητα να εισπράξει το παραμικρό.

7. Διαδικαστικά, προκειμένου να δηλωθούν ως ανείσπρακτα τα εισοδήματα από την εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, θα πρέπει να προσκομίζονται στην αρμόδια Δ.Ο.Υ., πριν από την υποβολή της δήλωσης, ευκρινή φωτοαντίγραφα (φωτοτυπίες), κατά το άρθρο 1 του ν. 4250/2014 (ΦΕΚ Α’74), των διαταγών, δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί ή αγωγών που έχουν ασκηθεί, έως και την προθεσμία υποβολής της ετήσιας δήλωσης. Κατόπιν τούτου, τα ανείσπρακτα εισοδήματα θα δηλώνονται στο έντυπο «ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΜΙΣΘΩΜΑΤΑ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ» Ε2 και θα μεταφέρονται σε ειδικό κωδικό του εντύπου Ε1 κατά την υποβολή της οικείας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

8. Η μη είσπραξη μισθωμάτων αποδεικνύεται μόνο με τα δικαιολογητικά της παραγράφου 4 του άρθρου 39 του ν.4172/2013 (εκδοθείσα δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων, εκδοθείσα διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μίσθιου, ασκηθείσα αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων), ένα εκ των οποίων πρέπει να προσκομίζεται σε κάθε περίπτωση. Ειδικά σε περίπτωση πτώχευσης του μισθωτή, αρκεί η προσκόμιση αντιγράφου του πίνακα αναγγελίας χρεών, στον οποίο εμφανίζεται η απαίτηση του εκμισθωτή / υπεκμισθωτή.

9. Ανείσπρακτα εισοδήματα από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας μπορούν να δηλωθούν από τον κληρονόμο, ο οποίος υπεισέρχεται στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του κληρονομούμενου, με την προσκόμιση ενός εκ των οριζομένων στην παρ. 4 του άρθρου 39 του ν.4172/2013 δικαιολογητικού, μαζί με τα νομιμοποιητικά έγγραφα του κληρονομικού του δικαιώματος.

10. Τα ως άνω δικαιολογητικά που προσκομίζονται στις Δ.Ο.Υ., προκειμένου να δηλωθούν τα ανείσπρακτα εισοδήματα, θα γίνονται αποδεκτά για τον δηλούντα. Στην περίπτωση της κοινωνίας, τα σχετικά δικαιολογητικά θα γίνονται αποδεκτά για όλα τα μέλη, ανεξαρτήτως εάν αναγράφονται σε αυτά τα στοιχεία τυχόν λοιπών εκμισθωτών – υπεκμισθωτών, υπό την προϋπόθεση ότι τα αναφερόμενα στα προσκομισθέντα δικαιολογητικά στοιχεία του μισθίου, του μηνιαίου μισθώματος και του μισθωτή οφειλέτη (του κληρονόμου ή του εγγυητή), ταυτίζονται με τα αντίστοιχα στοιχεία που προκύπτουν από τα φορολογικά έντυπα (Ε1, Ε2) ή από τη Δήλωση Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης Ακίνητης Περιουσίας ή από το συμφωνητικό μίσθωσης.

Σε περίπτωση υποβολής δήλωσης αναβολής φορολόγησης ανείσπρακτων μισθωμάτων χωρίς να συνυποβληθούν όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση θα προχωρεί σε νέες εκκαθαρίσεις, μη λαμβάνοντας υπόψη τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ανείσπρακτα εισοδήματα από ενοίκια μπορούν να δηλωθούν μόνο από φυσικά πρόσωπα, όπως για παράδειγμα είναι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι προκειμένου να μην συνυπολογιστούν αυτά στο εισόδημά τους.

Αντίθετα, δεν μπορούν να δηλωθούν ανείσπρακτα εισοδήματα από νομικά πρόσωπα, δηλαδή από όσους ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι έως την προθεσμία υποβολής της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, να έχει εκδοθεί σε βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκαση μισθωμάτων ή να έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή να έχει υπάρξει επιδίκαση μισθωμάτων που συνοδεύεται από το αποδεικτικό επίδοσής της.

Επίσης, όσοι ιδιοκτήτες έχουν ανείσπρακτα ενοίκια θα πρέπει να καταθέσουν στην εφορία αντίγραφα των διαταγών, δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί ή αγωγών που έχουν ασκηθεί. Στην περίπτωση που δεν προσκομιστούν να απαιτούμενα δικαιολογητικά εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να δηλώσουν τα ανείσπρακτα μισθώματα αυτά μόνο με την υποβολή τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος. Η Πράξη Διοικητικού Προσδιορισμού Φόρου, στην περίπτωση αυτή, εκδίδεται και κοινοποιείται στους φορολογούμενους από την εφορία.

Εάν όμως δεν υποβληθεί ούτε τροποποιητική δήλωση για τα ανείσπρακτα ενοίκια, τότε η εφορία θα προχωρήσει σε εκκαθάριση της δήλωσης φορολογώντας τα συγκεκριμένα ποσά. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ενοίκια που δεν εισπράχθηκαν το 2022 συμπληρώνονται στους κωδικούς 125-126 του εντύπου Ε1 της φορολογικής δήλωσης.

Στην περίπτωση ανείσπρακτων εισοδημάτων από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας που δηλώθηκαν στο προηγούμενο φορολογικό έτος στους κωδ. 125-126 και εισπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της περσινής χρονιάς, τα ποσά δηλώνονται στις αντίστοιχες στήλες του εντύπου Ε2.

Συγκεκριμένα, θα πρέπει να έχει εκδοθεί εις βάρος του μισθωτή διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων.

Στη συνέχεια, θα πρέπει να καταθέσουν στην Εφορία φωτοαντίγραφα των διαταγών, δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί ή αγωγών που έχουν κατατεθεί. Μόλις υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τότε τα ανείσπρακτα εισοδήματα που θα δηλωθούν στο έντυπο Ε2, δε θα ληφθούν υπόψη και η Εφορία θα προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης φορολογώντας τα εισπραχθέντα ποσά.

Εάν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη δήλωση των ανείσπρακτων ενοικίων τότε τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα δεν θα ληφθούν υπόψη και η εφορία θα προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης φορολογώντας τα συγκεκριμένα ποσά.

Σε περίπτωση που ο μισθωτής έχει πτωχεύσει, αρκεί η προσκόμιση αντιγράφου του πίνακα αναγγελίας χρεών, στον οποίο εμφανίζεται η απαίτηση του εκμισθωτή / υπεκμισθωτή. Από όλα τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά που κατά περίπτωση προσκομίζονται στη Δ.Ο.Υ. θα πρέπει να προκύπτει το χρονικό διάστημα για το οποίο οφείλονται μισθώματα.

Φόρο εισοδήματος από το πρώτο ευρώ καλούνται να πληρώσουν περισσότεροι από 1 εκατομμύριο ιδιοκτήτες ακινήτων που έχουν εισοδήματα από ενοίκια ύψους περίπου 3,4 δισ. ευρώ. Εισοδήματα που μπορεί να έχουν συνταξιούχοι, μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, επιχειρήσεις ακόμη και άνεργοι από την εκμίσθωση ακινήτων φορολογούνται με συντελεστή που φτάνει ακόμη και το 45%.

Οι ιδιοκτήτες ακινήτων κινδυνεύουν να πληρώσουν υψηλούς φόρους ακόμη και για ενοίκια που δεν έχουν εισπράξει, αν δεν λάβουν εγκαίρως τα μέτρα, τους και δεν προχωρήσουν σε συγκεκριμένες ενέργειες.

Η κλίμακα φορολόγησης

Σημειώνεται ότι με βάση την ισχύουσα κλίμακα το ετήσιο καθαρό φορολογητέο εισόδημα από ενοίκια φορολογείται αυτοτελώς από το πρώτο ευρώ αφού προηγουμένως αφαιρεθεί ποσοστό 5% που αναγνωρίζεται ως δαπάνη για επισκευή, συντήρηση, ανακαίνιση και άλλες λειτουργικές ανάγκες των εκμισθούμενων ακινήτων.

Τα εισοδήματα από ενοίκια φορολογούνται ως εξής:

15% για τα πρώτα 12.000 ευρώ του εισοδήματος

35% για τα επόμενα 23.000 ευρώ, δηλαδή στο τμήμα του εισοδήματος από τα 12.001 έως τα 35.000 ευρώ

45% για το τμήμα του εισοδήματος πάνω από τα 35.000 ευρώ

Υπενθυμίζεται ότι τα εισοδήματα από εκμισθώσεις ακινήτων που αποκτήθηκαν το 2022 απαλλάσσονται από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης.

Για να μη βρεθούν προ δυσάρεστων εκπλήξεων και να μη φορολογηθούν για ανύπαρκτα εισοδήματα, οι φορολογούμενοι θα πρέπει πριν από την υποβολή της φορολογικής δήλωσης:

– Να έχουν στα χέρια τους διαταγή πληρωμής που έχει εκδοθεί εις βάρος του μισθωτή ή διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή να έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων.

– Να καταθέσουν στην Εφορία φωτοαντίγραφα των διαταγών, δικαστικών αποφάσεων που έχουν εκδοθεί ή αγωγών που έχουν ασκηθεί. Εάν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη δήλωση των ανείσπρακτων ενοικίων, τότε τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα δεν θα ληφθούν υπόψη και η Εφορία θα προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης φορολογώντας τα συγκεκριμένα ποσά.

Δικαιολογητικά

Σε περίπτωση που ο μισθωτής έχει πτωχεύσει, αρκεί η προσκόμιση αντιγράφου του πίνακα αναγγελίας χρεών, στον οποίο εμφανίζεται η απαίτηση του εκμισθωτή / υπεκμισθωτή. Από όλα τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά που κατά περίπτωση προσκομίζονται στη ΔΟΥ  θα πρέπει να προκύπτει το χρονικό διάστημα για το οποίο οφείλονται μισθώματα.

Τα ενοίκια που δεν εισπράχθηκαν κατά τη διάρκεια του 2022 αλλά και ενοίκια που είχαν δηλωθεί ως ανείσπρακτα το προηγούμενο φορολογικό έτος και εισπράχθηκαν το 2022 θα δηλωθούν πρώτα στο έντυπο Ε2 και αυτομάτως θα μεταφερθούν στο Ε1.

Εάν δεν υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη δήλωση των ανείσπρακτων ενοικίων, τότε τα ποσά που έχουν δηλωθεί ως ανείσπρακτα εισοδήματα δεν θα ληφθούν υπόψη και η Εφορία θα προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης φορολογώντας τα συγκεκριμένα ποσά. Με βάση την ισχύουσα φορολογική κλίμακα το ετήσιο καθαρό φορολογητέο εισόδημα από ενοίκια φορολογείται αυτοτελώς από το πρώτο ευρώ, αφού προηγουμένως αφαιρεθεί από αυτά ποσοστό 5% που αναγνωρίζεται ως δαπάνη για επισκευή, συντήρηση, ανακαίνιση και άλλες λειτουργικές ανάγκες των εκμισθούμενων ακινήτων. Τα εισοδήματα από ενοίκια φορολογούνται ως εξής:

– 15% για τα πρώτα 12.000 ευρώ του εισοδήματος.

– 35% για τα επόμενα 23.000 ευρώ, δηλαδή στο τμήμα του εισοδήματος από τα 12.001 έως τα 35.000 ευρώ.

– 45% για το τμήμα του εισοδήματος πάνω από τα 35.000 ευρώ.

Παράδειγμα

Για παράδειγμα, φορολογούμενος που απέκτησε κατά τη διάρκεια του 2022 συνολικό εισόδημα 20.000 ευρώ από ενοίκια  θα κληθεί να πληρώσει φόρο εισοδήματος για ποσό 19.000 ευρώ (μειωμένο κατά 5% λόγω αυτόματης τεκμαρτής έκπτωσης δαπανών για επισκευή, συντήρηση και λοιπές λειτουργικές ανάγκες των εκμισθούμενων ακινήτων). Ο φόρος θα υπολογιστεί ως εξής:

– 12.000 ευρώ x 15% = 1.800 ευρώ

– 7.000 ευρώ x 35% = 2.450 ευρώ

– 1.800 ευρώ + 2.450 ευρώ = 4.250 ευρώ.

Συνεπώς ο φορολογούμενος θα πληρώσει φόρο εισοδήματος 4.250 ευρώ.

Χωρίς εισφορά αλληλεγγύης

Σημειώνεται ότι τα εισοδήματα από εκμισθώσεις ακινήτων (όπως επίσης άλλες πηγές, πλην των μισθών και των συντάξεων) που αποκτήθηκαν το 2022 απαλλάσσονται από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης.

Προκειμένου να μην φορολογηθούν για τα ανείσπρακτα εισοδήματα από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας, θα πρέπει να έχουν στα χέρια τους διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μισθίου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή να έχει ασκηθεί εναντίον του μισθωτή αγωγή αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων και έχει προσκομιστεί πριν από την υποβολή της δήλωσης το κατά περίπτωση ευκρινές αντίγραφο αυτών στη ΔΟΥ.

Πέρσι, ίσχυε ειδική ρύθμιση (σ.σ. για το φορολογικό έτος 2020), η οποία προέβλεπε πως για τον μη συνυπολογισμό στο συνολικό εισόδημα των ανείσπρακτων ενοικίων, αρκούσε η προσκόμιση μιας εξώδικης καταγγελίας της μίσθωσης λόγω μη καταβολής του μισθώματος ή μιας εξώδικης όχλησης για την καταβολή των οφειλόμενων μισθωμάτων. Αυτό έγινε προς διευκόλυνση των φορολογουμένων λόγω των ειδικών συνθηκών που επικρατούσαν από την εξάπλωση της πανδημίας του COVID-19.

Η ρύθμιση αυτή δεν ισχύει εφέτος (φορολογικό έτος 2021). Μάλιστα, στον Οδηγό της ΑΑΔΕ, στην ερώτηση 4, που αφορά στο «Πώς θα δηλώσω τα ανείσπρακτα ενοίκια;» η ανεξάρτητη Αρχή απαντά:

Θα πρέπει πρώτα να απευθυνθείτε στην αρμόδια ΔΟΥ με τα δικαιολογητικά που ορίζονται στις εγκυκλίους ΠΟΛ.1024/2016, ΠΟΛ.1102/2016 και επιπλέον, λόγω των ειδικών συνθηκών του Covid-19, αντίγραφο εξωδίκου βάσει της παρ. 11 άρθρου 5 της Α.1118/2021 καθώς και το αποδεικτικό επίδοσής του. Αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία από τη ΔΟΥ, θα υποβάλετε το Ε2 συμπληρώνοντας το ποσό των ανείσπρακτων ενοικίων για το οποίο έχει εκδοθεί η σχετική απόφαση. Τα ανείσπρακτα εισοδήματα από εκμίσθωση ακίνητης περιουσίας που δηλώθηκαν στο προηγούμενο φορολογικό έτος στους κωδικούς 125-126 και εισπράχθηκαν κατά το έτος 2021 δηλώνονται ανά κατηγορία ακινήτου και είδος μίσθωσης στο έντυπο Ε2 του φορολογικού έτους 2021.

Έτσι εάν έχει κοινοποιηθεί οποιοδήποτε εξώδικο, ο φορολογούμενος οφείλει, μέχρι τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2021, να προσκομίσει διαταγή πληρωμής ή διαταγή απόδοσης χρήσης μίσθιου ή δικαστική απόφαση αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων ή αντίγραφο της αγωγής αποβολής ή επιδίκασης μισθωμάτων, προκειμένου να μην φορολογηθούν τα εισοδήματα αυτά στο φορολογικό έτος 2020.

Σε περίπτωση που προσκομιστούν, τα εν λόγω εισοδήματα φορολογούνται στο έτος και κατά το ποσό που αποδεδειγμένα εισπράχθηκαν, κατά παρέκκλιση του άρθρου 8 του ΚΦΕ.

Στην περίπτωση που δεν προσκομιστούν εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, ο φορολογούμενος οφείλει να δηλώσει τα μισθώματα αυτά με την υποβολή τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2020, η οποία υποβάλλεται χωρίς τόκους και πρόστιμα μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2022.

Υπενθυμίζεται ότι τα εισοδήματα από ακίνητα φορολογούνται από το πρώτο ευρώ με συντελεστές από 15% έως 45%, αφού προηγουμένως αφαιρεθεί από αυτά ποσοστό 5% που αναγνωρίζεται ως δαπάνη για επισκευή, συντήρηση, ανακαίνιση και άλλες λειτουργικές ανάγκες των εκμισθούμενων ακινήτων.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τη κλίμακα φορολογίας, για τα πρώτα 12.000 ευρώ καθαρού εισοδήματος ο συντελεστής είναι 15%, για το τμήμα του εισοδήματος από 12.001 έως 35.000 ευρώ είναι 35% και πάνω από τα 35.000 ευρώ ο συντελεστής αυξάνεται στο 45%. Ωστόσο τα εισοδήματα από εκμισθώσεις ακινήτων όπως από άλλες πηγές απαλλάσσονται φέτος από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης.