Πρωτοβουλίες σε εννέα τομείς για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας προωθεί το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), σύμφωνα με τις αποφάσεις που ελήφθησαν σήμερα κατά την πρώτη συνεδρίαση της Ομάδας Εργασίας του κόμματος για την Ανταγωνιστικότητα, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες υπό την προεδρία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και του ΕΛΚ, Κωστή Χατζηδάκη.

Παρά την αποκλιμάκωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη από τα ιστορικά υψηλά του 2022–2023, οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα εξακολουθούν να πληρώνουν τιμολόγια κατά 12% έως 22% ακριβότερα σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται βιομηχανικοί φορείς η διαφορά αυτή αποτυπώνεται στο κόστος παραγωγής των ελληνικών επιχειρήσεων, όπου η ενέργεια παραμένει σταθερά σημαντικότερη δαπάνη σε σχέση με τον μέσο όρο των ανταγωνιστών τους.

Η συζήτηση κορυφώθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, με αλλεπάλληλες συσκέψεις με τη συμμετοχή του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του υπουργείου Οικονομικών και εκπροσώπων της βιομηχανίας. Στο τραπέζι βρίσκεται ένα τριετές σχέδιο, με εκτιμώμενο κόστος έως 250 εκατ. ευρώ, το οποίο θα μπορούσε να έχει αναδρομική ισχύ από τον Ιούλιο του 2025, δεδομένης και της έγκρισης που έχει ήδη δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο αντίστοιχο ιταλικό μοντέλο. Οι διαβουλεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες, με στόχο την εξεύρεση μιας λύσης που να ισορροπεί μεταξύ της βιωσιμότητας των ενεργοβόρων κλάδων,  και της αντοχής των δημόσιων οικονομικών.

Η αγωνία για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους παραγωγής, έχει φέρει κινητικότητα στο σύνολο της αγοράς

Η πρόταση του ΣΕΒ

Ο ΣΕΒ παρουσίασε το σχέδιο “Energy Industrial Reset”, μια παραλλαγή του ιταλικού Energy Release. Η πρόταση προβλέπει την παραχώρηση μέσω ΔΑΠΕΕΠ περίπου 10 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως για τρία χρόνια, σε τιμή αναφοράς περί τα 55–60 ευρώ ανά MWh.

Η ενέργεια θα προέλθει από νέα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, τα οποία θα συνάπτουν συμβόλαια προμήθειας με τις βιομηχανίες (PPAs). Ως αντάλλαγμα, οι επιχειρήσεις θα υποχρεωθούν να επιστρέψουν σε βάθος 20ετίας διπλάσια ποσότητα ενέργειας στο σύστημα. Το σχήμα φιλοδοξεί να καλύψει τόσο τις ενεργοβόρες όσο και μικρότερες βιομηχανίες, με εκτιμήσεις που κυμαίνονται από 60 έως και 400 εταιρείες.

Οι αντιρρήσεις και οι κίνδυνοι

Η λύση δεν είναι εύκολη και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι η αγωνία για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους παραγωγής, έχει φέρει κινητικότητα στο σύνολο της αγοράς.

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ) συζητά  ένα μοντέλο που να αφορά το σύνολο της βιομηχανίας και όχι μόνο τους μεγάλους καταναλωτές, προειδοποιώντας ότι η επιβάρυνση σε σχέση με τις ευρωπαϊκές τιμές αποτυπώνεται σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων.

Την ίδια στιγμή, η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας ΕΒΙΚΕΝ εκφράζει επιφυλάξεις για το κατά πόσο το ιταλικό παράδειγμα είναι συμβατό με τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς. Η σχετική εμπειρία από την Ιταλία δείχνει ότι η επιτυχία του σχήματος στηρίζεται σε ισχυρές διασυνδέσεις με τις γειτονικές αγορές και τη δυνατότητα διαχείρισης μεγάλων αναγκών  ενέργειας. Η ανησυχία που εκφράζουν στελέχη των επιχειρήσεων είναι ότι η Ελλάδα, με μικρότερη αγορά και πιο περιορισμένη διεθνή διασύνδεση, κινδυνεύει να βρεθεί με ένα σχέδιο που δεν θα έχει την απαιτούμενη κλίμακα ή θα δημιουργεί στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά.

Το ζήτημα του ενεργειακού κόστους ξεπερνά τα όρια της βιομηχανίας και συνδέεται άμεσα με τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή πορεία της χώρας

Οι επιπτώσεις

Παρά τη μείωση σε σχέση με το 2023, οι τιμές παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα προ πανδημίας επίπεδα και κυρίως από τις ΗΠΑ, όπου το φθηνότερο φυσικό αέριο διατηρεί το κόστος ενέργειας χαμηλότερο. Έρευνες ευρωπαϊκών επιμελητηρίων έχουν δείξει ότι μια αύξηση 10% στο ενεργειακό κόστος σημαίνει απώλεια θέσεων εργασίας που φτάνει το  1,5%, ειδικά στους κλάδους με υψηλές καταναλώσεις.

Η ελληνική βιομηχανία μετάλλου, η τσιμεντοβιομηχανία και οι χημικοί κλάδοι συγκαταλέγονται σε εκείνους που πλήττονται περισσότερο, με το ενεργειακό κόστος να αντιπροσωπεύει από 25% έως και 40% της συνολικής δαπάνης παραγωγής. Οι πιέσεις είναι εμφανείς και στον τομέα τροφίμων και ποτών, όπου η ενέργεια επηρεάζει το τελικό κόστος σε μια αγορά που ήδη λειτουργεί με περιορισμένα περιθώρια κέρδους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωροπουλος, προειδοποίησε ανοιχτά για τον κίνδυνο λουκέτων αν δεν υπάρξει άμεση λύση.

Το ζήτημα του ενεργειακού κόστους βέβαια, ξεπερνά τα όρια της βιομηχανίας και συνδέεται άμεσα με τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Το επενδυτικό ενδιαφέρον, η δυνατότητα αύξησης των εξαγωγών και η διατήρηση θέσεων εργασίας εξαρτώνται από τη διαμόρφωση ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου λειτουργίας. Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση θα πρέπει σύντομα να καταλήξουν σε ένα σχήμα που θα απαντά στις ανάγκες της βιομηχανίας, θα είναι αποδεκτό από τις Βρυξέλλες και δεν θα υπονομεύει τα δημοσιονομικά δεδομένα. Οι συσκέψεις συνεχίζονται, με τον χρόνο να λειτουργεί ως σύμμαχος προκειμένου να βρεθεί λύση που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.

Το 57% των ερωτηθέντων επικεφαλής ευρωπαϊκών εταιρειών μελετούν την πιθανότητα αύξησης των επενδύσεών τους αλλά και των δραστηριοτήτων τους στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού την επόμενο διετία, σύμφωνα με νέα έρευνα του European Round Table of Industrialists (ERT). 

Πάνω από το 80% των ερωτηθέντων είναι της άποψης πως η Ευρώπη χάνει μέρος της ανταγωνιστικότητάς της όσον αφορά τον κλάδο της βιομηχανίας, είτε λόγω των γεωπολιτικών κινδύνων, είτε λόγω του πληθωρισμού, της ενεργειακής κρίσης, της έλλειψης εργαζομένων ή τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, σύμφωνα με το Bloomberg.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιδεινώσει το ευρωπαϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον, περιορίζοντας την ανάπτυξη της παραγωγικότητας εν μέσω της «τέλειας καταιγίδας» των κρίσεων. Πάνω από τα 2/3 των ερωτηθέντων θεωρούν την τρέχουσα γεωπολιτική κρίση ως κάτι το οποίο επηρεάζει αρνητικά τις επιχειρήσεις τους.

«Οι προσπάθειες βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης έχουν γίνει ολοένα και δυσκολότερες λόγω του ασταθούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος, των αυξημένων τιμών ενέργειας, του αυξημένου πληθωρισμού και του αυξημένου κόστους», τόνισαν οι ερευνητές.

Οι Ευρωπαίοι CEOs είναι σχετικά αισιόδοξοι όσον αφορά την οικονομική κατάσταση στη Γηραιά Ήπειρο σε σχέση με την απαισιοδοξία η οποία τους χαρακτήριζε το β’ εξάμηνο του 2022, αν και μόλις το 25% εξ αυτών χαρακτηρίζονται από αισιοδοξία για το επόμενο εξάμηνο.

Το ERT συμπεριλαμβάνει περίπου 60 επικεφαλής ευρωπαϊκών πολυεθνικών, με το πρόσφατο δείγμα να αποτελείται από 56 εξ αυτών.

«Τα συμπεράσματα είναι ξεκάθαρα και αποτελούν ένδειξη πως το μέλλον της Ευρώπης ως βιομηχανικό κέντρο κινδυνεύει», τόνισε ο CEO της BASF SE και στέλεχος του ΕRT, Μάρτιν Μπρούντερμιλερ, προσθέτοντας πως «οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν σημαντικές επιπτώσεις και η Ευρώπη, δυστυχώς, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών».

Μετά την απώλεια της πρώτης θέσης από την Σιγκαπούρη το 2018, οι ΗΠΑ έπεσαν περαιτέρω στη λίστα στη 10η θέση φέτος από την τρίτη πέρισυ, σύμφωνα με μια ετήσια κατάταξη από το Institute for Management Development (IMD) που εδρεύει στη Λωζάνη της Ελβετίας.

Η Σιγκαπούρη αναδείχθηκε ως  η πιο ανταγωνιστική οικονομία για δεύτερη συνεχή χρονιά, ακολουθούμενη από τη Δανία και την Ελβετία.

Ο εμπορικός πόλεμος των ΗΠΑ με την Κίνα έχει αυξήσει την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις, -ένας παράγοντας που επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα και των δύο χωρών. Η Κίνα, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, έπεσε έξι θέσεις στη θέση Νο. 20 στην κατάταξη του IMD.

«Οι εμπορικοί πόλεμοι έχουν βλάψει τόσο την Κίνα όσο και την οικονομία των ΗΠΑ, αντιστρέφοντας τις θετικές τους πορείες ανάπτυξης», ανέφερε το IMD.

Η έκθεση για την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ το 2019 είχε επίσης μία σημαντική ανακατάταξη: η Σιγκαπούρη βρέθηκε πρώτη με τις ΗΠΑ να καταλαμβάνουν τη δεύτερη θέση.

Η κατάταξη του IMD, η οποία ξεκίνησε το 1989, αξιολογεί 63 οικονομίες μέσα από εκατοντάδες δείκτες: ένας συνδυασμός δεδομένων, όπως η απασχόληση, το κόστος ζωής και οι κυβερνητικές δαπάνες αλλά και δεδομένα από έρευνες διεθνών στελεχών επιχειρήσεων σε θέματα όπως η πολιτική σταθερότητα και η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Οι πέντε πρώτοι – η Σιγκαπούρη, η Δανία, η Ελβετία, η Ολλανδία και το Χονγκ Κονγκ – δείχνουν τη δύναμη που έχουν μικρότερες οικονομίες στην αντιμετώπιση των παγκόσμιων κινδύνων, ανέφερε το IMD.

«Το όφελος των μικρών οικονομιών στην τρέχουσα κρίση προέρχεται από την ικανότητά τους να καταπολεμήσουν μια πανδημία και από την οικονομική ανταγωνιστικότητά τους», ανέφερε σε δήλωσή του ο Arturo Bris, διευθυντής του Παγκόσμιου Κέντρου Ανταγωνιστικότητας IMD.

Η Σιγκαπούρη κέρδισε την πρώτη θέση λόγω του ισχυρού εμπορίου και των επενδύσεών της, της ισχυρής υποδομής στην εκπαίδευση και τεχνολογία, ανέφερε το IMD. Ο περιφερειακός οικονομικός ανταγωνιστής του, το Χονγκ Κονγκ, έπεσε τρεις θέσεις στην κατάταξη στο Νο. 5 εν μέσω κοινωνικών αναταραχών και οικονομικής ύφεσης που προηγήθηκε του ιού.

Σε επίπεδο περιφέρειας, η Ευρώπη εξασφάλισε μια ισχυρή εμφάνιση στη λίστα με τις μισές από τις 10 κορυφαίες οικονομίες να προέρχονται από αυτή την ήπειρο.

Η Δανία έφτασε στη δεύτερη θέση λόγω ισχυρής οικονομίας, της αγοράς εργασίας, των συστημάτων υγείας και της εκπαίδευσης, καθώς και των διεθνών επενδύσεων, της παραγωγικότητας και αποτελεσματικότητας.

Η Ελβετία κέρδισε την τρίτη θέση λόγω του διεθνούς εμπορίου, των επιστημονικών υποδομών και του συστήματος υγείας και εκπαίδευσης.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ανέβηκε τέσσερα νούμερα στο νούμερο 19, με το IMD να τονίζει ότι θα μπορούσε να είναι μία ένδειξη ότι ο Brexit δημιούργησε την αντίληψη για ένα φιλικό προς τις επιχειρήσεις περιβάλλον. Ο Καναδάς ανέβηκε στο Νο. 8 από το Νο. 13.

Οι οικονομίες Ασίας–Ειρηνικού ήταν πιο αδύναμες από το συνηθισμένο, με τις περισσότερες να πέφτουν από την κατάταξη του περασμένου έτους, συμπεριλαμβανομένης της πτώσης τεσσάρων σημείων από την Ιαπωνία στο Νο 34 και της Ινδονησίας με οκτώ πτώσεις, στο Νο. 40. Η Ινδία παρέμεινε στο Νο. 43.

Οι οικονομίες σε όλη τη Μέση Ανατολή αγωνίστηκαν από το βάρος της κρίσης της τιμής του πετρελαίου, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να πέφτουν τέσσερα σημεία στο Νο. 9.

Η αξιολόγηση των επιμέρους παραμέτρων σε κάθε χώρα -άρα και στην Ελλάδα- γίνεται από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ για την προηγούμενη χρονιά. Έτσι η αξιολόγηση που δημοσιεύθηκε σήμερα αφορά στο 2018 και η σύγκριση γίνεται με τη περυσινή, που αφορά στο 2017, αναφέρει το newmoney.

Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 59η θέση επί συνόλου 141 χωρών, έναντι της 58ης που καταλάμβανε στην περυσινή έκθεση επί συνόλου 140 κρατών. Η χώρα μας είναι η τελευταία από τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εννέα θέσεις κάτω από την Ρουμανία. Δυο θέσεις μετά την Ελλάδα βρίσκεται η γειτονική Τουρκία (στην 61η θέση).

Στην πρώτη θέση του σχετικού πίνακα βρίσκεται η Σιγκαπούρη κι ακολουθούν οι ΗΠΑ, το Χονγκ Κονγκ, η Ολλανδία, η Ελβετία, η Ιαπωνία και η Γερμανία. Την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν η Σουηδία, η Μεγάλη Βρετανία και η Δανία.

Η αξιολόγηση γίνεται με δείκτες και με μια ένδειξη βελτίωσης ή επιδείνωσης σε σχέση με τον αντίστοιχο δείκτη της περυσινής χρονιάς.

Έτσι, για την Ελλάδα το Φόρουμ εμφανίζει βελτιωμένους τους παρακάτω δείκτες:

1. Στους θεσμούς, θετικά αξιολογείται η θεσμική ισορροπία (47,4 έναντι 46,2 στην περυσινή αξιολόγηση), η εταιρική διακυβέρνηση (46,6 έναντι 45,8) κλπ

2. Στις υποδομές (77,7 έναντι 76,2), καλύτερα αξιολογούνται εκείνες των μεταφορών και της κοινής ωφέλειας.

4. Στη μακροοικονομική σταθερότητα (75,0 έναντι 73,6)

5. Στις δεξιότητες (70,45 έναντι 70,4)

6. Στην αγορά εργασίας (52,7 έναντι 51,8 πέρυσι)

7. Στο μέγεθος της αγοράς (59,6 έναντι 59,0)

8. Στη δυναμική των επιχειρήσεων (58,8 έναντι 58,0) και

9. Στις επιδόσεις στην καινοτομία (45,1 έναντι 45,0)

Αντίθετα, στην αξιολόγηση για τη χώρα μας, αρνητική εξέλιξη παρουσιάζουν οι παρακάτω δείκτες:

1. Στον τομέα των θεσμών:

– Η ασφάλεια, και πιο συγκεκριμένα το οργανωμένο έγκλημα (4,7 έναντι 4,8 πέρυσι) κι η αξιοπιστία της αστυνομίας (4,1 έναντι 4,2). Στα ίδια επίπεδα με πέρυσι αξιολογείται η τρομοκρατία (97,3), ενώ ευτυχώς μειώθηκαν οι ανθρωποκτονίες (0,7 έναντι 0,8).

– Το κοινωνικό κεφάλαιο, δηλαδή η συσσώρευση συλλογικής γνώσης και οργανωτικής κουλτούρας, με κυριότερη έκφραση τον εθελοντισμό και τα κοινωνικά δίκτυα (43,3 έναντι 48,8).

– Η διαφάνεια, και πιο συγκεκριμένα οι επιπτώσεις της διαφθοράς (45 έναντι 48).

2. Στον τομέα της υγείας. Εδώ έχουμε επιδείνωση του δείκτη προσδόκιμου ζωής (93,5 έναντι 95,7)

3. Στην αγορά προϊόντων (53,8 έναντι 56,7) και

4. Στο οικονομικό σύστημα που περιλαμβάνει κόκκινα δάνεια, εμπιστοσύνη στον ιδιωτικό τομέα, κεφαλαιοποίηση της αγοράς κλπ (49,0 έναντι 49,4).

Επισημαίνεται ότι από το 2014, την πρώτη χρονιά δημοσίευσης του Δείκτη, μέχρι και σήμερα, η Ελλάδα καταλαμβάνει σταθερά τις θέσεις 27—32, αναφέρει το protothema.

Ο Δείκτης συνυπολογίζει τις επιδόσεις κάθε χώρας σε πέντε επιμέρους τομείς: τους εταιρικούς φόρους, τους φόρους ατομικού εισοδήματος, τους καταναλωτικούς φόρους, τους φόρους ακίνητης περιουσίας και τους φόρους κερδών που παράγονται στο εξωτερικό.

Σε σχέση με πέρυσι, η Ελλάδα υποχώρησε σε τρεις από τους πέντε επιμέρους τομείς του Δείκτη: τους εταιρικούς φόρους, τους φόρους επί της ιδιοκτησίας και τη φορολογία της κατανάλωσης.

Σε ό,τι αφορά την εταιρική φορολόγηση, η οποία σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ έχει τη σημαντικότερη επίδραση στην οικονομική μεγέθυνση, κατά την τελευταία πενταετία η Ελλάδα έχει υποχωρήσει 10 θέσεις – από την 15η θέση το 2014, σήμερα βρίσκεται στην 25η.