Ενδεικτική της αυστηρής αντιμετώπισης των ελεγκτικών μηχανισμών ήταν η βεβαίωση προστίμων συνολικού ύψους 12.000 ευρώ σε δύο τέτοιες λέσχες που εντοπίστηκαν σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη μέσα στο Σαββατοκύριακο.

Εξηγώντας στον ΘΕΜΑ 104,6 τα «κόλπα» που χρησιμοποιούν οι υπεύθυνοι των λεσχών, ο διοικητής της ΕΑΔ, Άγγελος Μπίνης, είπε ότι αφενός αντί για φορολογικές αποδείξεις «κόβουν χειρόγραφες αποδείξεις συνδρομής μέλους» και αφετέρου δασκαλεύουν τους υπαλλήλους τους σε ενδεχόμενους ελέγχους να λένε ότι είναι... εθελοντές!

Όπως εξήγησε οι λέσχες καπνιστών «δεν είναι παρά σωματεία του κοινού δικαίου. Είναι σαν να μιλάμε για λέσχες για σκάκι ή για αερόστατα. Πρόκειται για εικονικά σωματεία με μόνο σκοπό την παράκαμψη του αντικαπνιστικού νόμου καθώς δεν θα πληρώσουν φόρο και δεν θα σεβαστουν τη νομοθεσία».

Περιγράφοντας τις εικόνες που συναντούν τα μικτά κλιμάκια της ΕΑΔ, του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, της Οικονομικής Αστυνομίας και της ΕΛΑΣ στους ελέγχους είπε ότι μιλάμε για πατάρια ή για μετατροπή ενός μέρους του εμβαδού των καταστημάτων σε σωματείο καπνιστών.

«Πρόκειται για κλασσικά καταστήματα καφετέριες, μπαρ, ρεστοράν, ταχυφαγεία τα οποία φρονούν με τη συμβολή ειδικών που αμοίβονται για το λόγο αυτό ότι θα κοροιδέψουν τον ελεγκτικό μηχανισμό και τους συναδέλφους τους» είπε ο κ. Μπίνης.

Εντελώς διαφορετική άποψη επιμένει να έχει το Πανελλήνιο Σωματείο Κκαταστημάτων και Καταναλωτών Εστίασης και Διασκέδασης το οποίο με επαναλαμβανόμενες αναρτήσεις στην ιστοσελίδα του επιμένει ότι τα όσα προτείνει «συμφωνούν απόλυτα με τις απαιτήσεις της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας»

«Το προτεινόμενο από εμάς πλαίσιο κάνει λόγο για δημιουργία ιδιωτικών χώρων χωρίς εξαρτημένη σχέση εργασίας, ειδικά διαμορφωμένων ώστε να παρέχουν ιδανικές συνθήκες εξαερισμού για όσους θέλουν να τον επισκεφθούν για να καπνίσουν.

Σε περίπτωση που θέλουν να καταναλώσουν αγαθά του καταστήματος όπως καφέδες, ποτό ή φαγητό, θα πρέπει οι ίδιοι να παραλάβουν την παραγγελία τους – δεν θα μπορούν δηλαδή να σερβιστούν από υπάλληλο του καταστήματος» υποστηρίζει το ΠΑΣΚΕΔΙ.

Το σωματείο, μάλιστα, καλεί τις αρχές «να ελέγξουν διεξοδικά τις Λέσχες καπνιστών με επισκέψεις των κλιμακίων από επιθεωρητές -ελεγκτές της ΕΑΔ, καθώς και στελέχη του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, της Οικονομικής Αστυνομίας και Επόπτες Υγείας των Περιφερειών, προκειμένου να διαπιστώσουν τη συμμόρφωσή τους στο σύνολο των διατάξεων που διέπουν τις προϋποθέσεις ίδρυσης, αδειοδότησης και λειτουργίας τους, εξασφαλίζοντας την προστασία της υγείας των πολιτών και τον υγιή ανταγωνισμό».

Τα πρόστιμα βεβαίωσαν ελεγκτές της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας σε συνεργασία με άνδρες της ΕΛΑΣ.

Όπως είπε ο διοικητής της ανεξάρτητης αρχής, Αθανάσιος Μπίνης, έγιναν έλεγχοι σε 10 καταστήματα και σε τρία εξ αυτών βεβαιώθηκαν πρόστιμα 500 ευρώ για κάθε επιχειρηματία και 100 ευρώ για κάθε θεριακλή θαμώνα.

Όπως παρατήρησε ο κ. Μπίνης ο αριθμός αυτός επιβεβαιώνει το ποσοστό που είχε καταγραφεί πριν την έναρξη εφαρμογής του νέου νόμου σύμφωνα με το οποίο το 70% των επιχειρήσεων έχουν συμμορφωθεί.

Ο διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας ανακοίνωσε, επίσης, ότι «αξιοποιώντας τις πληροφορίες από το 1142 εκπονουμε πρόγραμμα ελέγχων με κάλυψη σε όλη την επικράτεια έτσι ώστε να εμπεδώσουμε το αίσθημα εφαρμογής του νόμου».

Σε κάθε περίπτωση στόχος μας δεν είναι η επιβολή προστίμων είπε ο κ. Μπίνης και διευκρίνισε ότι «τα πρόστιμα πληρώνοντας ηλεκτρονικά μέσω ΑΑΔΕ έτσι ώστε να είναι εύκολος ο τρόπος πληρωμής».

Σύμφωνα με την ΚΥΑ το κατώτερο πρόστιμο των 50 ευρώ για τον καπνιστή που προβλεπόταν με τον νόμο του 2010, αυξάνεται σε 100 ευρώ και ισχύει για κάθε παράβαση σε όλους τους κλειστούς χώρους υγειονομικού ενδιαφέροντος ό,τι έκτασης κι αν είναι, σε όλους τους κλειστούς χώρους εργασίας, σε όλα τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τους σταθμούς μεταφορικών μέσων και επιβατικών σταθμών λιμένων, τα αεροδρόμια εκτός των ειδικών χώρων καπνιστών, τους δημόσιους χώρους εργασίας καθώς και αναμονής δημοσίων υπηρεσιών.

Διαβάστε την ΚΥΑ

Για όλες αυτές τις περιπτώσεις παραμένει στα 500 ευρώ το πρόστιμο για τον υπεύθυνο διαχείρισης ή προϊστάμενο εκτός από τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος πάνω από 100 τ.μ.

Για την κατηγορία αυτή των κέντρων εμβαδού άνω των 100τ.μ. το προστιμο ξεκινά από 2.000 ευρώ και για κάθε υποτροπή ανεβαίνει κατά 2.000 ευρώ μέχρι την πέμπτη υποτροπή οπότε θα επιβάλλεται ποινή 10.000 ευρώ και οριστική ανάκληση άδειας.

Για τα νυχτερινά κέντρα και τους χώρους εστίασης άνω των 300τ.μ. τα πρόστιμα για τους υπευθύνους των καταστημάτων ξεκινούν από 6.000 ευρώ και ανεβαίνουν κατά 1.000 ευρώ για κάθε υποτροπή.

Όσον αφορά τους θεριακλήδες που καπνίζουν σε κλειστούς και υπαίθριους χώρους στους οποίους συναθροίζονται ανήλικοι όπως παιδικοί σταθμοί, σχολεία, παιδικές χαρές κτλ. το πρόστιμο είναι στα 200 ευρώ.

Πρόστιμο 1.500 ευρώ θα πληρώνει όποιος οδηγός ή επιβάτης ΙΧ αυτοκινήτου στο οποίο επιβαίνουν ανήλικοι κάτω των 12 ετών.

Την Κυριακή ο Βασίλης Κικίλιας ανακοίνωσε την έναρξη καμπάνιας ενημέρωσης μέσα στην εβδομάδα καθώς και την ενεργοποίηση του αριθμού 1142 για επώνυμες καταγγελίες για κρούσματα παραβίασης του αντικαπνιστικού νόμου.

Οι έλεγχοι αυτοί εντάσσονται στην προσπάθεια ενδυνάμωσης της υφιστάμενης κοινωνικής πλειοψηφίας που απαιτεί και υποστηρίζει ενεργά τις πρωτοβουλίες βελτίωσης της δημόσιας υγείας, της κοινωνικής ευεξίας και του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της χώρας μας.

Με επίκεντρο το σεβασμό στον συνάνθρωπό μας, στη νέα γενιά, στις μητέρες, στους μεγαλύτερης ηλικίας συμπολίτες μας και στις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες που διεκδικούν το δικαίωμά τους να απολαμβάνουν την έξοδο με την οικογένειά τους, τη συντροφιά της παρέας τους, την άθλησή τους, και γενικότερα κάθε κοινωνική τους δραστηριότητα σ’ ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από τις δυσάρεστες συνέπειες του παθητικούκαπνίσματος, οι κοινές δράσεις της ΕΑΔ και της ΕΛ.ΑΣ αποσκοπούν στην ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση όλων των εμπλεκομένων μερών για τα οφέλη στο σύνολο της κοινωνίας και της οικονομίας από το σεβασμό των αντικαπνιστικών διατάξεων, καταγράφοντας παράλληλα τους προβληματισμούς και τις αγωνίες των επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται στους τομείς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των σχετικών διατάξεων.

Ως γενική παρατήρηση αξίζει να σημειωθεί ότι η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρηματιών-εκπροσώπων καταστημάτων που ελέγχθηκαν ήταν συνεργάσιμοι και επέδειξαν επαγγελματισμό και κατανόηση της σημασίας της τήρησης του θεσμικού πλαισίου για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και το σεβασμό όσων δεν καπνίζουν.

Α. Επισκόπηση ευρημάτων ελέγχων που διενεργήθηκαν στις 02 & 03 Νοεμβρίου 2019 σε τρεις πόλεις:

Λάρισα: Οι έλεγχοι διενεργήθηκαν τόσο σε κεντρικά όσο και σε περιφερειακά σημεία της πόλης σε συνολικά είκοσι δύο επιχειρήσεις διαφόρων κατηγοριών, όπως: κέντρα διασκέδασης, καφετέριες, εστιατόρια-μπαρ, ταβέρνες καιπαιδότοποι.

Σε τρία καταστήματα κάπνιζαν άνω των 30 θαμώνων και σε τέσσερα βρέθηκαν 10-19 καπνίζοντες. Επίσης, επιπλέον των προηγουμένων, σε επτά καταστήματα μολονότι δεν βρέθηκαν καπνίζοντες την ώρα του ελέγχου υπήρχε έντονη μυρωδιά καπνού και σταχτοδοχεία στα τραπέζια. Σήμανση περί απαγόρευσης καπνίσματος υπήρχε σε 7 μόνο καταστήματα. Στους παιδότοπους δεν κάπνιζε κανείς ούτε υπήρχαν σταχτοδοχεία στα τραπέζια.

Θεσσαλονίκη: Ελέγχθηκαν συνολικά είκοσι ένα καταστήματα όπως: εστιατόρια, ταβέρνες, ταχείας εστίασηςκαι μπαρ-καφετέριες στις περιοχές, Πλατεία Αριστοτέλους, Λαδάδικα, Λ. Νίκης, και Λευκός Πύργος. Σε 18 καταστήματα με αριθμό θαμώνων 20-220 δεν βρέθηκαν καπνίζοντες, ενώ καταγράφηκε επίσης η ύπαρξη σήμανσης καθώς και απουσία σταχτοδοχείων από τα τραπέζια.

Σε 3 καταστήματα βρέθηκαν καπνίζοντες και ειδικότερα, στο πρώτο 10 σε σύνολο 70 θαμώνων, στο δεύτερο 10 σε σύνολο 90 θαμώνων (χρήση ναργιλέ) και στο τρίτο 35 σε σύνολο 85 θαμώνων. Σε πέντε καταστήματα δεν υπήρχαν σημάνσεις ή/και δεν είχαν ληφθεί λοιπά μέτρα αποτροπής.

Αθήνα: Ελέγχθηκαν συνολικά δέκα πέντε καταστήματα,εστίασης & μπαρ-καφετέριες στις περιοχές Αμπελόκηποι και Κεραμικός, για κάποια εκ των οποίων υπήρχαν καταγγελίες στην ΕΛ.ΑΣ. Σε εννέα καταστήματα, κάποια εκ των οποίων την ώρα του ελέγχου είχαν 100-160 θαμώνες, δεν κάπνιζε κανείς.

Σε δύο καταστήματα κατεγράφησαν 4 καπνίζοντες σε σύνολο 15-20 θαμώνων σε κάθε ένα εξ αυτών. Σε τρία καταστήματα, υπήρχαν μεν σημάνσεις αλλά λόγω του χαρακτήρα της δραστηριότητας τους υπήρχαν αρκετοί καπνίζοντες ναργιλέ. Ένα εκ των ελεγχθέντων καταστημάτων ήταν ανοικτό roof garden.

Β. Παραδείγματα συνδρομής και συστάσεων περί μέτρων πρόληψης & αποτροπής

1. Ζητείται από τον υπεύθυνο/εκπρόσωπο του καταστήματος να απευθυνθεί προς τους καπνίζοντες σχετικά με την απαγόρευση καπνίσματος, οι οποίοι συμμορφώθηκαν άμεσα.
2. Ζητείται να αυξηθούν οι σημάνσεις περί απαγόρευσης του καπνίσματος σε όλους του χώρους και να είναι μεγαλύτερες, περισσότερες και πιο ευδιάκριτες.
3. Ζητείται να απομακρυνθούν τα τασάκια από τα τραπέζια
4. Ενημερώνεται ο υπεύθυνος/εκπρόσωπος σχετικά με την ακριβή έννοια του «εσωτερικού χώρου»
5. Καταγραφή προβληματισμών υπεύθυνου/εκπροσώπου καταστήματος σχετικά με όρους που χρησιμοποιούνται στις σχετικές διατάξεις.

Παράλληλα θα λειτουργεί και ως μια... θεραπευτική παρέμβαση διακοπής του καπνίσματος.

Σύμφωνα με τα «Νέα Σαββατοκύριακο» οι ειδικά εκπαιδευμένοι τηλεφωνητές θα δέχονται κλήσεις 24 ώρες το 24ωρο και τις επτά ημέρες της εβδομάδας, καταγράφοντας καταγγελίες.

Παράλληλα όμως θα προσφέρουν πληροφόρηση και υποστήριξη σε εκείνους τους καπνιστές οι οποίοι επιθυμούν να ελευθερωθούν από τον εθισμό τους στη νικοτίνη.

Ο σχεδιασμός του «call center» έγινε άλλωστε έπειτα από σχετική έρευνα στο εξωτερικό – σε χώρες δηλαδή όπου λειτουργούν αντίστοιχες τηλεφωνικές γραμμές –, σε μια προσπάθεια να καταγραφούν τα δυνατά σημεία των ευρωπαϊκών παραδειγμάτων αλλά και τα αδύνατα σημεία της προσπάθειας που έγινε κατά το παρελθόν στη χώρα μας με αποτέλεσμα το εγχείρημα να βουλιάξει στην... αδράνεια.

Ετσι, έχοντας ως «πυξίδα» τη Γαλλία και τη Δανία, οι καταγγελίες που θα γίνονται στην τηλεφωνική γραμμή «1142» θα είναι πλέον επώνυμες. Ειδικότερα, οι κλήσεις θα καταγράφονται, παρ’ όλα αυτά, όπως σημειώνουν τα στελέχη της οδού Αριστοτέλους που ασχολούνται με τις τελευταίες λεπτομέρειες λίγο προτού το κέντρο... δεχθεί την πρώτη του κλήση, τα στοιχεία των πολιτών θα παραμένουν απόρρητα.

Πώς θα γίνονται οι έλεγχοι

Ωστόσο, η κινητοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών δεν θα είναι άμεση, έπειτα δηλαδή από κάθε μεμονωμένη καταγγελία. Αντίθετα, και σύμφωνα με το σχέδιο, ανάλογα με την ποσότητα και την ένταση των καταγγελιών για ένα συγκεκριμένο μέρος – παραδείγματος χάριν για μια καφετέρια ή παιδική χαρά –, το call center θα κινητοποιεί τους ελεγκτικούς μηχανισμούς για έκτακτους ή τακτικούς ελέγχους.

Κατά τον τρόπο αυτόν, αφενός θα τεκμηριώνεται ότι όπου υπάρχει... καπνός ανάβει και τσιγάρο (και ότι δεν πρόκειται για φάρσα ή ακόμα και για «εκδικητική» καταγγελία) και αφετέρου δεν θα γίνεται κατάχρηση στο έργο του ελεγκτικού μηχανισμού (Αστυνομία, Δημοτική Αστυνομία, Λιμενικό κ.ο.κ.) που έχει επιφορτιστεί (και) με την τήρηση του αντικαπνιστικού νόμου.

Σε κάθε περίπτωση και όπως σημειώνει η ηγεσία του υπουργείου Υγείας, στόχος του εγχειρήματος είναι πάνω απ’ όλα η διασφάλιση της υγείας των πολιτών. Υπό αυτό το πρίσμα πρώτιστος ρόλος του τετραψήφιου αριθμού θα είναι η σωστή ενημέρωση και η παροχή ψυχολογικής βοήθειας αντί αποκλειστικά και μόνο αυτός του... Μεγάλου Αδελφού.

«Ο αντικαπνιστικός νόμος θα εφαρμοστεί. Με ενημέρωση για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις καπνιστών και μη καπνιστών για την εφαρμογή του νόμου, για τις ποινές που ορίζει. Είναι θέμα πολιτισμού, είναι θέμα υγείας. Θέλουμε τα παιδιά μας να αναπνέουν καθαρό αέρα» σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας.

Στο πλαίσιο αυτό, οι τηλεφωνητές που θα στελεχώνουν το τηλεφωνικό κέντρο θα είναι εκπαιδευμένοι ώστε να είναι σε θέση να ενημερώνουν για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των καπνιστών και μη καπνιστών, να απαντούν σε σχετικές ερωτήσεις για το τι προβλέπει ο νόμος αλλά και για τις ποινές που ορίζει ανά τύπο παράβασης.

Ψυχολόγος σε κάθε βάρδια

Ανάμεσά τους όμως – και σε κάθε βάρδια – θα υπάρχει τουλάχιστον ένας ψυχολόγος, που θα μπορεί ανά πάσα στιγμή να παράσχει υποστήριξη και καθοδήγηση σε καπνιστές που αναζητούν τη δύναμη και τη βοήθεια για να κόψουν το τσιγάρο.

Ετσι κάθε πολίτης θα έχει τη δυνατότητα να ενημερώνεται για το πώς μπορεί να κόψει «μαχαίρι» το τσιγάρο, ξεδιπλώνοντας παράλληλα τον χάρτη των 81 ιατρείων διακοπής καπνίσματος, τα οποία λειτουργούν ανά τη χώρα.

Μία ακόμα σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι στόχος του υπουργείου είναι ο χρόνος αναμονής να κυμαίνεται στα 20 δευτερόλεπτα, ενώ παράλληλα θα υπάρχει δυνατότητα επιστροφής της κλήσης (call-back) σε περίπτωση που όλες οι γραμμές του τηλεφωνικού κέντρου είναι κατειλημμένες.

Ο λόγος δε που λαμβάνονται «δικλίδες ασφαλείας» για την ταχύτερη δυνατόν απάντηση όλων των κλήσεων είναι – όπως διαπιστώθηκε έπειτα από την έρευνα που διενήργησαν στελέχη του υπουργείου – ότι κατά την πρώτη φάση λειτουργίας της γραμμής το 2009 οι πολίτες συχνά ανέμεναν μάταια στο ακουστικό τους.

Στους ελέγχους, σύμφωνα με τον κ. Μπίνη συμμετείχαν ελεγκτές της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας σε συνεργασία με αστυνομικούς.

Σε πρώτη φάση, σύμφωνα με την ανακοίνωση, έγιναν συστάσεις για την εφαρμογή του νόμου ενώ ο κ. Μπίνης σημειώνει ότι «το επόμενο διάστημα θα εκπονηθεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ελέγχων που θα υλοποιηθεί από μικτά κλιμάκια των συναρμόδιων υπηρεσιών, ώστε να διασφαλιστεί η εφαρμογή του νόμου, η προστασία της δημόσιας υγείας και η ισότιμη λειτουργία των επιχειρήσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των σχετικών διατάξεων».

Υπενθυμίζεται ότι ο νόμος που ψηφίστηκε πρόσφατα στη Βουλή προβλέπει τα εξής:

- Καταργείται η δυνατότητα δημιουργίας χώρων καπνιζόντων οι οποίοι δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το ½ του συνολικού εμβαδού του καταστήματος, στα καζίνο και στα κέντρα διασκέδασης με ζωντανή μουσική εμβαδού άνω των 300 τμ καθώς και στα καταστήματα όπου νομίμως διεξάγονται τυχερά παίγνια, με ταυτόχρονη κατάργηση και του προβλεπόμενου ετήσιου τέλους ύψους 200 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για την δημιουργία των χώρων αυτών

- Επεκτείνεται η απαγόρευση κατανάλωσης προϊόντων καπνού που ισχύει για τους κλειστούς χώρους διεξαγωγής αθλοπαιδιών, ομαδικών αθλημάτων και αθλητικών εκδηλώσεων, και στους υπαίθριους χώρους διεξαγωγής αθλοπαιδιών ψυχαγωγίας και συγκέντρωσης ανηλίκων. Για κάθε παράβαση της τροποποιούμενης ρύθμισης προβλέπεται επιβολή προστίμου ύψους 200 ευρώ στους παρανόμως καπνίζοντες, από 50 ευρώ που ισχύει και 500 ευρώ τους υπεύθυνους διαχείρισης των παραπάνω χώρων

- Μετατίθεται η έναρξη εφαρμογής των υφιστάμενων διατάξεων σχετικά με την κυκλοφορία των ηλεκτρονικών τσιγάρων και περιεκτών επαναπλήρωσης με μη νικοτινούχο υγρό, την απαγόρευση της κυκλοφορίας στην αγορά του καπνού μάσησης, του καπνού που λαμβάνεται από την μύτη και των υποκατάστατων καπνού».