Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, μίλησε για όφελος 800 εκατ. ευρώ το χρόνο και παρουσίασε τη σημασία της φορολογικής μεταρρύθμισης της κυβέρνησης.

Ειδικότερα, για την πρόωρη αποπληρωμή χρεών από την εποχή των μνημονίων ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στο πολιτικό μήνυμα αυτής της τακτικής: το χρέος μιας γενιάς δεν θα περάσει στην επόμενη. Τόνισε ότι δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα καλύτερο, καθώς αυτά τα χρήματα δεν μπορούν να πάνε στον κόσμο -σε πρόσθετες φοροαπαλλαγές-, γιατί πλέον ισχύει ο ευρωπαϊκός δημοσιονομικός κανόνας. Εξήγησε ότι ο δημοσιονομικός κανόνας «σε αφήνει να ξοδεύεις κάποια χρήματα κάθε χρόνο, ανεξάρτητα από το πόσο πλεόνασμα ή έλλειμμα έχεις, εφόσον είσαι εντός ορίων. Αυτός είναι ο νέος κανόνας».

Μιλώντας για το όφελος για τον πολίτη σημείωσε ότι κερδίζουμε 800 εκατ. ευρώ το χρόνο από το ‘29 και μετά. Αναφέρθηκε στο αποτύπωμα αυτής της κίνησης όπως στο δεκαετές ελληνικό ομόλογο, τις επενδύσεις και τις περισσότερες -και καλύτερα αμειβόμενες- δουλειές. Στο μέλλον, όπως είπε ο κ. Πιερρακάκης, «εφόσον έχουμε πολιτική σταθερότητα στην Ελλάδα, θα έχουμε διαρκείς αναβαθμίσεις και όλο αυτό θα γυρίζει πίσω στον κόσμο θετικά».

Δεν παρέλειψε ωστόσο να αναφερθεί σε πολίτες που χρειάζονται στήριξη ενώ υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει μειώσει 83 φόρους και εισφορές από το 2019 αναφερόμενος στα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ στο πλαίσιο της φορολογικής μεταρρύθμισης.

Πολλαπλά και μετρήσιμα οφέλη θα έχει η χώρα μας από την νέα πρόωρη αποπληρωμή δημοσίου χρέους, ύψους 5,29 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία σχεδιάζεται να ολοκληρωθεί στις 15 Δεκεμβρίου.

Τον δρόμο άνοιξαν με τις αποφάσεις τους, την περασμένη Τρίτη, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) που έκαναν θερμά δεκτό το αίτημα της ελληνικής Κυβέρνησης να προβεί στην πρόωρη αποπληρωμή μέρους δανείων GLF (Greek Loan Facility - Ελληνική Δανειακή Διευκόλυνση) από τις εποχές του 1ου Προγράμματος Στήριξης.

Αποπληρώνοντας πρόωρα το ποσόν αυτό, εφέτος κιόλας αντί από το 2031 και μετά, το ελληνικό Δημόσιο:

- μειώνει ταχύτερα τα χρέη του,
- περιορίζει την έκθεσή του σε κίνδυνο αύξησης επιτοκίων στο μέλλον ενώ, επιπλέον
- ο Κρατικός Προϋπολογισμό και οι φορολογούμενοι πολίτες απαλλάσσονται άμεσα από πληρωμές ύψους 1,6 δισ. ευρώ τα οποία, συνολικά βάσει προγράμματος, θα κατέβαλλαν από το 2026 και στα επόμενα χρόνια, αποκλειστικά και μόνον για τόκους για το συγκεκριμένο ποσό αυτό (5,29 δισ.) αν δεν «έσβηνε» νωρίτερα.

Τα κέρδη δεν εξαντλούνται όμως στα παραπάνω: όπως τόνισε ανακοινώνοντας τις αποφάσεις του ESM ο Διευθύνων Σύμβουλος, Pierre Gramegna, «αυτή η πρόσθετη πρόωρη αποπληρωμή του δανείου GLF στέλνει ένα ακόμη θετικό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές». Πρακτικά, δηλαδή, προετοιμάζει το έδαφος και για νέες αναβαθμίσεις από διεθνείς Οίκους αξιολόγησης το 2026, τις οποίες έχει ανάγκη η χώρα για να ανέλθει υψηλότερα στην επενδυτική βαθμίδα -όπου μόλις επέστρεψε μετά από μια δεκαπενταετία απαξίωσης των ελληνικών τίτλων στην κατηγορία «junk» («σκουπίδια»).

Τι θα συμβεί

Η νέα κίνηση πρόωρης αποπληρωμής, αφορά στα δάνεια GLF, ύψους 52,9 δισ. ευρώ συνολικά. Αυτά αποτέλεσαν τον πυρήνα της πρώτης χρηματοδοτικής στήριξης προς την Ελλάδα, τον Μάιο του 2010. Συνήφθησαν διμερώς με 14 χώρες της ζώνης του ευρώ και επιστρέφονται σε αυτές, επειδή δεν είχαν ακόμη συσταθεί ο EFSF και ο ESM.

Πέρα από τις τακτικές καταβολές κάθε έτους, με βάση το "δοσολόγιο" λήξεων και πληρωμών χρέους, το Ελληνικό Δημόσιο ετοιμάζεται σε λίγες ημέρες να αποπληρώσει πρόωρα και επιπλέον 5,29 δισ. ευρώ, τα οποία κανονικά θα έπρεπε να εξοφληθούν στα έτη 2033 - 2041.

Τα 5,29 δισ. αποτελούν ένα μέρος μόνο (το εν δέκατο) από τα διακρατικά δάνεια GLF τα οποία έλαβε την περίοδο 2010-2013 η χώρα μας.

Ωστόσο θα εξοφληθούν από εφέτος ήδη, απαλλάσσοντας άμεσα τη χώρα από τόκους ύψους 1,6 δισ. ευρώ, τους οποίους σταδιακά θα κατέβαλλε στα επόμενα 8 έως και 16 χρόνια.

Πώς προκύπτει αυτό το όφελος;

Με βάση τα χαρακτηριστικά της Ελληνικής Δανειακής Διευκόλυνσης (GLF) το δάνειο των 52,9 δισ. επιβαρύνεται ετησίως με κυμαινόμενο επιτόκιο, το οποίο σήμερα διαμορφώνεται σε 2,3%-2,4% (αλλά είχε φτάσει και πάνω από 3% το 2024).

Με τέτοια επιτόκια, μόνον και μόνο για αυτά τα 5,29 δισ. που θα αποπληρώσει πρόωρα σε λίγες ημέρες, η χώρα (Δημόσιο και φορολογούμενοι) έχει επιβαρυνθεί για τόκους ήδη πάνω από 1,8 δισ. ευρώ ως τώρα, από την περίοδο 2010-2013 που τα δανείστηκε.

Η απόφαση αυτή σημαίνει ότι:

επιτρέπεται η πρόωρη αποπληρωμή: η παραίτηση αυτή επιτρέπει στην Ελλάδα να προχωρήσει τις επόμενες ημέρες σε μια τρίτη πρόωρη αποπληρωμή δανείων GLF (του πρώτου προγράμματος στήριξης του 2010), συνολικού ύψους 5,29 δισεκατομμυρίων ευρώ, χρησιμοποιώντας χρήματα από έναν ειδικό λογαριασμό ταμειακών διαθεσίμων που δημιουργήθηκε στο τέλος του προγράμματος προσαρμογής.

βελτίωση του χρέους: Σύμφωνα με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του ESM, Pierre Gramegna, η κίνηση αυτή στέλνει «ένα ακόμη θετικό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, βελτιώνει τη διάρθρωση του χρέους της Ελλάδας και αντικατοπτρίζει τη βελτιωμένη δημοσιονομική θέση της χώρας».

δεν απαιτείται αναλογική αποπληρωμή: χάρη στην «παραίτηση» (waiver) η Ελλάδα δεν υποχρεούται να προβεί σε αναλογική πρόωρη αποπληρωμή προς τον ESM και τον EFSF, κάτι που θα ήταν υποχρεωτικό σύμφωνα με τις δανειακές συμφωνίες.

Ουσιαστικά, η απόφαση διευκολύνει την Ελλάδα να μειώσει περαιτέρω το χρέος της προς την GLF (στην οποία εκκρεμούν 31,6 δισ. ευρώ από τα συνολικά 52,9 δισ. που είχε λάβει στο Α’ Μνημόνιο του 2010) χωρίς να αναγκαστεί να επιβαρυνθεί με ταυτόχρονη αποπληρωμή προς τον ESM/EFSF.

Συγκεκριμένα η ανακοίνωση του ESM και του EFSF αναφέρει τα εξής:

«Ο ESM και ο EFSF παραιτούνται από την υποχρέωση αποπληρωμής της Ελλάδας, επιτρέποντας μια τρίτη πρόωρη αποπληρωμή των δανείων GLF»

Τα Διοικητικά Συμβούλια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) συμφώνησαν σήμερα να παραιτηθούν από την υποχρέωση υποχρεωτικής αναλογικής αποπληρωμής δανείων ESM/EFSF σε σχέση με μια πρόωρη αποπληρωμή προς τους δανειστές της Ελληνικής Δανειακής Διευκόλυνσης (GLF).

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) ενέκρινε επίσης τη χρήση κεφαλαίων από τον ειδικό λογαριασμό ταμειακών διαθεσίμων (σσ: εννοεί το περιβόητο «μαξιλαράκι» των ταμειακών διαθεσίμων του κράτους που «κλειδώθηκε» σε λογαριασμό της ΤτΕ) ο οποίος δημιουργήθηκε στο τέλος του προγράμματος προσαρμογής, για τη διενέργεια αυτής της πρόωρης αποπληρωμής.

Σύμφωνα με τις δανειακές συμφωνίες ESM και EFSF με την Ελλάδα, σε περίπτωση πρόωρης αποπληρωμής προς ορισμένους επίσημους πιστωτές, συμπεριλαμβανομένων των δανειστών της GLF, ένα αναλογικό ποσό της χρηματοδοτικής βοήθειας που παρασχέθηκε στο πλαίσιο των διευκολύνσεων ESM και EFSF καθίσταται άμεσα απαιτητό και πληρωτέο”.

Ωστόσο, χάρη στις παραιτήσεις που παραχωρήθηκαν σήμερα από τον ESM και τον EFSF (“waiver”) , η Ελλάδα δεν θα υποχρεωθεί να προβεί σε αναλογική πρόωρη αποπληρωμή σε κανέναν από τους δύο θεσμούς».

O Διευθύνων Σύμβουλος του ESM και Διευθύνων Σύμβουλος του EFSF Pierre Gramegna, δήλωσε τα εξής:

«Η Ελλάδα συνεχίζει να σημειώνει αξιοσημείωτη πρόοδο στην ενίσχυση της οικονομίας της. Αυτή η πρόσθετη πρόωρη αποπληρωμή του δανείου GLF στέλνει ένα ακόμη θετικό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, βελτιώνει τη διάρθρωση του χρέους της Ελλάδας και αντικατοπτρίζει τη βελτιούμενη δημοσιονομική θέση της χώρας. Ο ESM και ο EFSF παραμένουν δεσμευμένοι να υποστηρίζουν τις ελληνικές αρχές στις προσπάθειές τους για την προώθηση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους».

Οι παραιτήσεις και η χρήση των ταμειακών διαθεσίμων χορηγήθηκαν ως απάντηση σε επίσημο αίτημα από την ελληνική κυβέρνηση, που πρότεινε την πρόωρη αποπληρωμή δανείων στο πλαίσιο της GLF που λήγουν εντός του 2033 και του 2041, για ένα συνολικό ποσό 5,29 δισεκατομμυρίων ευρώ, με τη χρήση των ταμειακών διαθεσίμων.

Η GLF ήταν μέρος του πρώτου προγράμματος χρηματοδοτικής στήριξης για την Ελλάδα, που συμφωνήθηκε τον Μάιο του 2010. Αποτελούνταν από διμερή δάνεια από 14 χώρες της ευρωζώνης, ύψους 52,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 31,6 δισεκατομμύρια παραμένουν επί του παρόντος εκκρεμή.

Η Ελλάδα ολοκλήρωσε την αποπληρωμή των δανείων της προς το ΔΝΤ δύο χρόνια νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα το 2022. Η τελευταία πρόωρη αποπληρωμή των δανείων GLF έλαβε χώρα το 2024.

Η πολιτική πρόωρων αποπληρωμών χρέους, και συγκεκριμένα των δανείων που προέρχονται από τον επίσημο τομέα, δηλαδή των διμερών δανείων με τις χώρες της Ευρωζώνης, θα συνεχιστεί μέσα από νέες εκδόσεις, διαχείριση των υφιστάμενων θέσεων του ελληνικού χαρτοφυλακίου δημοσίου χρέους και χρήση μέρους των ταμειακών διαθεσίμων.

Κύριος στόχος της κυβέρνησης είναι η αποπληρωμή των εν λόγω διμερών δανείων μία δεκαετία νωρίτερα από την τελική ημερομηνία λήξης τους, ήτοι το αργότερο έως το 2031, ούτως ώστε το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης να μειωθεί τόσο ως απόλυτο μέγεθος όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Υπενθυμίζεται ότι το ελληνικό Δημόσιο έχει ήδη προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές για λήξεις από το 2026 έως το 2028, ενώ πλέον προχωρά σε προεξόφληση λήξεων για το διάστημα από το 2033 έως και το 2041. Συγκεκριμένα, έχουν προηγηθεί οι αποπληρωμές δανείων ύψους 7,94 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2024, 5,29 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2023 και 2,65 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2022, ενώ φέτος τον Δεκέμβριο αναμένεται νέα πρόωρη αποπληρωμή των ευρωπαϊκών δανείων του GLF, για δάνεια που λήγουν το διάστημα 2033 - 2041, συνολικού ύψους 5,29 δισ. ευρώ.

Ως αποτέλεσμα των προπληρωμών που προηγήθηκαν, αλλά και των υψηλών ταμειακών διαθεσίμων του Δημοσίου, η δανειακή στρατηγική για το επόμενο έτος αναμένεται να είναι και πάλι περιορισμένη, όπως διευκρινίζεται. Συγκεκριμένα, οι βασικοί στόχοι θα είναι να διατηρηθεί η εκδοτική παρουσία της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές, η παροχή εκδόσεων υψηλής ρευστότητας, η μείωση του κόστους δανεισμού και, γενικότερα, η ενίσχυση του προφίλ του Ελληνικού Δημοσίου.

Το ύψος των νέων εκδόσεων για το 2026, όπως ανέφεραν πρόσφατα Έλληνες αξιωματούχοι, αναμένεται να κινηθεί στα επίπεδα των 8-9 δισ. ευρώ.

Παράλληλα με τις πρόωρες αποπληρωμές που «ελαφραίνουν» το ελληνικό χρέος από δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, όπως του GLF, η κυβέρνηση έχει θέσει ως μεσοπρόθεσμο στόχο να κρατηθεί σταθερό το ποσοστό του χρέους που βαρύνεται με σταθερό επιτόκιο.

Η αποκλιμάκωση του χρέους

Φέτος το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 362,8 δισ. ευρώ ή 145,4% ως ποσοστό του ΑΕΠ, από 364,88 δισ. ευρώ (153,6% του ΑΕΠ) το 2024, παρουσιάζοντας μείωση κατά 8,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Για το 2026 ο στόχος είναι να μειωθεί το χρέος στα 359 δισ. ευρώ ή στο 137,6% του ΑΕΠ, με περαιτέρω μείωση κατά 7,8 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2025.

Το χρέος της Κεντρικής Διοίκησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 398,400 δισ. ευρώ ή 159,6% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025, από 403,86 δισ. ευρώ (170,0% του ΑΕΠ) το 2024, παρουσιάζοντας μείωση 10,4 μονάδων.

Για το 2026 το ύψος του χρέους της Κεντρικής Διοίκησης προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί σε 394,600 δισ. ευρώ, να υποχωρήσει δηλαδή στο 151,2% του ΑΕΠ, μειωμένο κατά 8,4 ποσοστιαίες μονάδες έναντι του 2025.

Τι πληρώνουμε σε τόκους

Για τα έτη 2025 και 2026, σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, οι δαπάνες για τόκους αναμένεται να διαμορφωθούν κοντά στα επίπεδα των 5 δισ. ευρώ κατ’ έτος, ενώ σε επίπεδο Κεντρικής Διοίκησης οι τόκοι αναμένεται να διαμορφωθούν σε 7,42 και 7,25 δισ. ευρώ αντίστοιχα, ήτοι 2,8%-3,0% του ΑΕΠ.

Οι μειωμένες δαπάνες τόκων τα τελευταία χρόνια οφείλονται στη μείωση του ύψους του δημόσιου χρέους μετά την ανταλλαγή των ομολόγων (PSI) του Μαρτίου 2012 και την επαναγορά του Δεκεμβρίου 2012, στη μείωση των επιτοκίων των δανείων του Μηχανισμού Στήριξης και την αναβολή καταβολής τόκων για τα δάνεια που χορηγήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) καθώς επίσης και στις συμφωνίες ανταλλαγής επιτοκίων.