Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν πολλοί είναι να περιμένουν να δουν τι θα περισσέψει στο τέλος του μήνα και μετά να αποταμιεύσουν.Συνήθως, όμως, δεν περισσεύει τίποτα.

Πιο αποτελεσματική είναι η αντίστροφη λογική: ένα μικρό ποσό μπαίνει στην άκρη μόλις πληρωθούμε και ο υπόλοιπος μήνας οργανώνεται με βάση τα χρήματα που απομένουν.

1. Το κόλπο του ενός λεπτού

Είναι ίσως μία από τις απλούστερες προκλήσεις αποταμίευσης.Την πρώτη ημέρα βάζετε στην άκρη μόλις 1 λεπτό, τη δεύτερη 2 λεπτά, την τρίτη 3 λεπτά και συνεχίζετε αυξάνοντας καθημερινά το ποσό κατά ένα λεπτό.Την 100ή ημέρα θα βάλετε 1 ευρώ και την τελευταία ημέρα του έτους 3,65 ευρώ.Το αποτέλεσμα;Εάν ακολουθήσετε την πρόκληση για 365 ημέρες, θα έχετε συγκεντρώσει 667,95 ευρώ.

Το πλεονέκτημα της μεθόδου είναι ότι ξεκινά σχεδόν ανεπαίσθητα και μετατρέπει σταδιακά την αποταμίευση σε καθημερινή συνήθεια.

2. Πλήρωσε πρώτα τον εαυτό σου

Μία από τις πιο χρήσιμες αρχές προσωπικής οικονομικής διαχείρισης είναι η αυτοματοποίηση της αποταμίευσης.Αντί να περιμένετε το τέλος του μήνα, ορίστε μια αυτόματη μεταφορά χρημάτων την ημέρα που καταβάλλεται ο μισθός.

Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο ποσό.Ακόμη και 50 ευρώ τον μήνα αντιστοιχούν σε 600 ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.Με 100 ευρώ τον μήνα το ποσό φτάνει τα 1.200 ευρώ.

Το σημαντικό είναι τα χρήματα να μεταφέρονται σε διαφορετικό λογαριασμό ώστε να μην αποτελούν μέρος του διαθέσιμου υπολοίπου για τις καθημερινές αγορές.

3. Ένα Σαββατοκύριακο χωρίς έξοδα

Μπορεί να ακούγεται δύσκολο, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να μείνετε κλεισμένοι στο σπίτι.Επιλέξτε, για παράδειγμα, ένα Σαββατοκύριακο κάθε μήνα στο οποίο δεν θα πραγματοποιήσετε προαιρετικές αγορές.Αντί για εστιατόριο, φαγητό στο σπίτι. Αντί για shopping, μια βόλτα. Αντί για delivery, χρησιμοποιήστε όσα υπάρχουν ήδη στο ψυγείο.

Αν ένα συνηθισμένο Σαββατοκύριακο κοστίζει 50 ή 60 ευρώ σε καφέδες, φαγητό, μετακινήσεις και μικροαγορές, η διαφορά σε ετήσια βάση μπορεί να γίνει σημαντική.Το σημαντικότερο είναι το ποσό που εξοικονομήθηκε να μεταφερθεί πραγματικά στον αποταμιευτικό λογαριασμό.

4. Θέλεις να αγοράσεις κάτι; Βάλε πρώτα το ίδιο ποσό στην άκρη

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό «φρένο» στις παρορμητικές αγορές.Ας υποθέσουμε ότι βλέπετε ένα ζευγάρι παπούτσια που κοστίζει 80 ευρώ και δεν αποτελεί πραγματική ανάγκη.

Πριν το αγοράσετε, θέστε έναν κανόνα:Πρέπει πρώτα να καταφέρω να αποταμιεύσω 80 ευρώ.Μόλις συγκεντρώσετε το ποσό, μπορείτε να πραγματοποιήσετε την αγορά.Συμβαίνουν τότε δύο πράγματα. Έχετε ήδη αποταμιεύσει 80 ευρώ και, επειδή έχει περάσει χρόνος, μπορεί να διαπιστώσετε ότι τελικά δεν θέλετε τόσο πολύ το προϊόν.

5. Ο κανόνας των 48 ωρών

Οι ηλεκτρονικές αγορές έχουν κάνει εξαιρετικά εύκολο να ξοδεύουμε χρήματα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.Βλέπουμε κάτι, πατάμε «αγορά» και η συναλλαγή ολοκληρώνεται.

Δοκιμάστε έναν διαφορετικό κανόνα για κάθε μη απαραίτητη αγορά μεγαλύτερης αξίας:

Περιμένετε 48 ώρες πριν πληρώσετε.Βάλτε το προϊόν στο καλάθι και επιστρέψτε δύο ημέρες αργότερα.Πολύ συχνά η επιθυμία για αγορά θα έχει μειωθεί.Αν εξακολουθείτε να το θέλετε και χωρά στον προϋπολογισμό σας, τότε μπορείτε να το αγοράσετε έχοντας λάβει πιο συνειδητή απόφαση.

6. Κυνήγησε πρώτα τα ακριβά χρέη

Η αποταμίευση δεν σημαίνει μόνο συγκέντρωση χρημάτων σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.Μπορεί να σημαίνει και μείωση των τόκων που πληρώνουμε.

Αν κάποιος έχει σημαντικό υπόλοιπο σε πιστωτική κάρτα με υψηλό επιτόκιο, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί χρήματα σε λογαριασμό που προσφέρει πολύ χαμηλότερη απόδοση, οικονομικά μπορεί να συμφέρει να δώσει προτεραιότητα στην αποπληρωμή του ακριβού χρέους.

Για παράδειγμα, ένα χρέος 2.000 ευρώ με επιτόκιο 18% δημιουργεί θεωρητικά επιβάρυνση εκατοντάδων ευρώ τον χρόνο εάν παραμένει ανεξόφλητο.Η μείωσή του μπορεί επομένως να αποδειχθεί πιο αποδοτική από το να συσσωρεύονται χρήματα με πολύ χαμηλότερη απόδοση.Χρειάζεται βέβαια να διατηρείται παράλληλα ένα βασικό απόθεμα ρευστότητας για έκτακτες ανάγκες.

7. Βάλε έναν συγκεκριμένο στόχο

Η αποταμίευση γίνεται πολύ δυσκολότερη όταν δεν ξέρουμε για ποιον λόγο αποταμιεύουμε.Αντί να πείτε «θέλω να μαζέψω χρήματα», ορίστε έναν αριθμό και μια ημερομηνία.

Για παράδειγμα:«Θέλω 1.200 ευρώ σε έναν χρόνο».

Ο μεγάλος στόχος μετατρέπεται αμέσως σε κάτι πολύ πιο διαχειρίσιμο: 100 ευρώ τον μήνα ή περίπου 23 ευρώ την εβδομάδα.Ακόμη και αν ο στόχος είναι μικρότερος, η λογική παραμένει ίδια.

Πόσα χρήματα πρέπει να έχουμε στην άκρη;

Ένας ευρέως χρησιμοποιούμενος κανόνας είναι η δημιουργία ενός ταμείου έκτακτης ανάγκης που θα μπορούσε να καλύψει περίπου τρεις έως έξι μήνες βασικών δαπανών.

Για ένα νοικοκυριό που χρειάζεται 1.200 ευρώ τον μήνα για τα απαραίτητα έξοδά του, αυτό θα σήμαινε έναν μακροπρόθεσμο στόχο μεταξύ 3.600 και 7.200 ευρώ.

Για πολλούς ανθρώπους, φυσικά, ένα τέτοιο ποσό δεν μπορεί να δημιουργηθεί γρήγορα.

Γι' αυτό ο πρώτος στόχος μπορεί να είναι πολύ μικρότερος: 500 ευρώ, μετά 1.000 ευρώ και στη συνέχεια ένας μήνας βασικών εξόδων.Η αποταμίευση δεν είναι αγώνας ταχύτητας.

Τα μικρά ποσά κάνουν τη διαφορά

Το κλειδί τελικά δεν βρίσκεται σε κάποιο μαγικό οικονομικό τέχνασμα.Βρίσκεται στη συνέπεια.

Πέντε ευρώ εδώ, ένας καφές λιγότερος εκεί ή μια αγορά που τελικά δεν πραγματοποιήθηκε μπορεί να μοιάζουν ασήμαντα μεμονωμένα.Σε βάθος ενός χρόνου όμως η εικόνα αλλάζει.

Ακόμη και 2 ευρώ την ημέρα σημαίνουν 730 ευρώ τον χρόνο, ενώ 3 ευρώ ημερησίως αντιστοιχούν σε 1.095 ευρώ.

Και αυτός ίσως είναι ο πιο απλός κανόνας αποταμίευσης: μην περιμένετε να περισσέψουν πολλά χρήματα για να ξεκινήσετε. Ξεκινήστε με λίγα και αφήστε τον χρόνο να κάνει τη δουλειά του.

Ειδικότερα, κατά το 1ο τρίμηνο του 2026, η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά, αυξήθηκε κατά 4,7% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 38,6 δισ. ευρώ σε 40,4 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών, που ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, ήταν -3,3% κατά το 1ο τρίμηνο του 2026, σε σύγκριση με -1,8% το 1ο τρίμηνο του 2025.

Κατά το 1ο τρίμηνο του 2026, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου του τομέα των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών ανήλθαν στο ποσό των 4,88 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό των επενδύσεων του τομέα που ορίζεται ως οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, ήταν 26,2% σε σύγκριση με 25,4% το 1ο τρίμηνο του 2025

Ο τομέας της Γενικής Κυβέρνησης κατά το 1ο τρίμηνο του 2026 παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 1,29 δισ. ευρώ, σε σύγκριση με το 1ο τρίμηνο του 2025 που η καθαρή λήψη δανείων ήταν 0,79 δισ. ευρώ.

Κατά το 1 ο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών 6,73 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 7,61 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το 1ο τρίμηνο του 2025.

Επιπρόσθετα, κατά το 1ο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκε πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων 1,31 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 3,30 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, η συνολική οικονομία παρουσίασε καθαρή λήψη δανείων 5,42 δισ. ευρώ κατά το 1ο τρίμηνο του 2026 από την αλλοδαπή. Το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο η καθαρή λήψη δανείων ανέρχονταν σε 4,32 δισ. ευρώ.

Στόχος είναι να ενθαρρυνθούν περισσότεροι εργαζόμενοι αλλά και αυτοαπασχολούμενοι να δημιουργήσουν ένα επιπλέον «δίχτυ ασφαλείας» για το μέλλον τους, μέσω συστηματικών εισφορών που θα επενδύονται μακροπρόθεσμα.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Κατά το γ’ τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε πλεόνασμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών 4,24 δισ. ευρώ, έναντι πλεονάσματος 3,30 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το γ’ τρίμηνο του 2024.

Επιπρόσθετα, κατά το 3ο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκε έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων, τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων 0,98 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 1,80 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο.

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω, η συνολική οικονομία παρουσίασε καθαρή χορήγηση δανείων 3,25 δισ. ευρώ κατά το 3ο τρίμηνο του 2025. Το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο η καθαρή χορήγηση δανείων ανέρχονταν σε 1,50 δισ. ευρώ.

Κατά το 3ο τρίμηνο του 2025, το διαθέσιμο εισόδημα του τομέα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά (ΜΚΙΕΝ) αυξήθηκε κατά 1,9% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 43,69 δισ. ευρώ σε 44,54 δισ. ευρώ.

Κατά το 3ο τρίμηνο του 2025 η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά, αυξήθηκε κατά 5,0% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, από 43,7 δισ. ευρώ σε 45,9 δισ. ευρώ.

Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών και των ΜΚΙΕΝ, που ορίζεται ως η ακαθάριστη αποταμίευση προς το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα, ήταν -3,1% κατά το 3ο τρίμηνο του 2025, σε σύγκριση με -0,1% το 3ο τρίμηνο του 2024.

Κατά το 3ο τρίμηνο του 2025, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου του τομέα των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών, ανήλθαν στο ποσό των 5,36 δισ. ευρώ. Το ποσοστό των επενδύσεων του τομέα που ορίζεται ως οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου προς την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, ήταν 23,6% σε σύγκριση με 21,8% το 3ο τρίμηνο του 2024.

Ο τομέας της Γενικής Κυβέρνησης κατά το 3ο τρίμηνο του 2025 παρουσίασε καθαρή χορήγηση δανείων 3,90 δισ. ευρώ, σε σύγκριση με το 3ο τρίμηνο του 2024 που η καθαρή χορήγηση δανείων ήταν 2,87 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ινστιτούτου YouGov, το 75% των Γερμανών πιστεύει ότι αυτή τη στιγμή είναι σκόπιμη η αποταμίευση, παρά το γεγονός ότι οι αυξήσεις των μισθών είναι πραγματικές. Σύμφωνα με την Καταρίνα Γκανγκλ, διευθύντρια του Ινστιτούτου της Νυρεμβέργης για τις Αποφάσεις στην Αγορά (ΝΙΜ), αυτό οφείλεται κυρίως στον πρόσφατο πληθωρισμό που ακολούθησε την περίοδο της πανδημίας. Το πρόβλημα είναι, επισημαίνει η Γκανγκλ στο n-tv, ότι όταν οι καταναλωτές ξοδεύουν λιγότερα, πλήττουν το εμπόριο, την απασχόληση, τους μισθούς και τα φορολογικά έσοδα. Προτείνει μάλιστα η κυβέρνηση να επιβάλει φόρο στους λογαριασμούς ταμιευτηρίου, όχι για εισπρακτικούς λόγους, αλλά ως «προειδοποιητικό σήμα».

«Προσοχή, ένας λογαριασμός ταμιευτηρίου μπορεί να μην είναι το καλύτερο μέρος για να προστατεύσετε τα χρήματά σας από τους πολιτικούς», δηλώνει χαρακτηριστικά και συμβουλεύει τους πολίτες να επιλέγουν επενδύσεις αντί για παθητική αποταμίευση.

Σύμφωνα με την έρευνα της YouGov, το 49% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι μπορεί να αποταμιεύσει όσο ή και περισσότερο από πέρυσι.

Η γερμανική «απαισιοδοξία» δεν έχει πραγματική βάση, τονίζει ο Δανός οικονομολόγος Έρικ Νίλσεν, σε συνέντευξή του στο Der Spiegel. Υποστηρίζει ότι η απαισιοδοξία στη Γερμανία είναι υπερβολική, ειδικά σε σχέση με τις ΗΠΑ. «Ο κόσμος φαίνεται πιο ασταθής, αλλά η Γερμανία διαθέτει αξιοσημείωτη σταθερότητα», εξηγεί, επισημαίνοντας ότι πολιτικά και οικονομικά, η Ευρώπη και η Γερμανία λειτουργούν πιο ορθολογικά από πολλές άλλες μεγάλες δυνάμεις.

Σε ό,τι αφορά την τεχνολογική πρωτοπορία των ΗΠΑ, σημειώνει ότι η κατά κεφαλήν παραγωγή είναι υψηλότερη, «αλλά θα προτιμούσα να ζήσω στη Γερμανία με 75.000 δολάρια παρά στις ΗΠΑ με 90.000». Επισημαίνει ότι στις ΗΠΑ σπαταλούνται τεράστια ποσά, κυρίως στην υγειονομική περίθαλψη, ενώ το προσδόκιμο ζωής είναι τρία χρόνια χαμηλότερο. Παραπέμπει επίσης σε έρευνα του Brown, που δείχνει ότι οι πλούσιοι Αμερικανοί ζουν όσο οι Γερμανοί χαμηλότερων εισοδημάτων.

Ο Νίλσεν μιλά και για την «ευρωπαϊκή θλίψη», δηλαδή την τάση συνεχούς κριτικής προς τις χώρες μας, τονίζοντας όμως ότι η γερμανική αυτοκριτική έχει συμβάλει στην επιτυχία της χώρας. «Η ιστορία έχει αφήσει μια αίσθηση ότι η επιτυχία είναι εύθραυστη, κάτι που καλλιεργεί απαισιοδοξία – αλλά οδηγεί σε δράση και αλλαγή, όχι σε παράλυση».

Συμφωνεί επίσης με την απόφαση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς να χαλαρώσει το “φρένο χρέους”, θεωρώντας το πολιτικά επικίνδυνο αλλά αναγκαίο μέτρο.

«Η Γερμανία κερδίζει δυναμική και μπορεί να αναπτυχθεί ταχύτερα από τις ΗΠΑ τα επόμενα δύο χρόνια», προβλέπει, σημειώνοντας ότι η χώρα βαδίζει προς μια περίοδο οικονομικής άνθησης πριν από τις επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές. Καταλήγει δε με μια ιστορική υπενθύμιση: «Το Τείχος έπεσε ειρηνικά — μια ισχυρή υπενθύμιση του τι μπορεί να επιτευχθεί με υπομονή και συνεργασία».

Πολλοί Έλληνες δηλώνουν ότι ζουν εντός των δυνατοτήτων τους, με σχεδόν τα δύο τρίτα (65%) να αναφέρουν πως ξοδεύουν περίπου όσα κερδίζουν. Συνολικά, μόλις 1 στους 4 (26%) ζει κάτω από τις δυνατότητές του και δημιουργεί «οικονομικό περιθώριο», ποσοστό που αυξάνεται στο 37% στις ηλικίες 25-34. Σχεδόν 1 στους 10 (8%) παραδέχεται ότι ξοδεύει περισσότερα από όσα κερδίζει (12% σε Κρήτη και νησιά).

Η δυσκολία να παραμένει κανείς συνεπής στα έξοδά του φαίνεται στη μηνιαία ροή χρημάτων. Πάνω από τους μισούς (52%) δηλώνουν ότι ξεμένουν από χρήματα τακτικά πριν τελειώσει ο μήνας, ενώ πάνω από το ένα τέταρτο (28%) λένε ότι αυτό συμβαίνει κάθε μήνα. Το ζήτημα είναι πιο έντονο στις γυναίκες σε σχέση με τους άντρες (34% έναντι 21%) και σε όσους έχουν εισόδημα κάτω από €800 (43%). Σχεδόν 1 στους 4 (24%) αντιμετωπίζει το πρόβλημα τους περισσότερους μήνες του έτους, ενώ μόλις μια μικρή μειοψηφία (14%) δηλώνει ότι δεν το αντιμετωπίζει ποτέ.

Η τακτική αποταμίευση παραμένει πρόκληση. Μόλις το 15% αποταμιεύει σταθερά κάθε μήνα (18% άνδρες έναντι 13% γυναίκες), ενώ το 17% αποταμιεύει περιστασιακά. Ένα επιπλέον 30% αποταμιεύει μόνο ό,τι περισσεύει στο τέλος του μήνα, ενώ 37% δεν αποταμιεύει καθόλου, ποσοστό που ανεβαίνει στο 47% στη Βόρεια Ελλάδα.

Η Μαίριλυ Μητροπούλου, Country Marketing Manager της Plum για την Ελλάδα, δήλωσε: «Το ιδανικό είναι να βάζεις χρήματα στην άκρη τη στιγμή που λαμβάνεις τον μισθό σου. Αλλιώς, μετά τα έξοδα, μπορεί να μη μείνει σχεδόν τίποτα να αποταμιεύσεις στο τέλος του μήνα. Πολλοί πιστεύουν ότι πρέπει να αποταμιεύουν ένα συγκεκριμένο ποσό κάθε μήνα και εγκαταλείπουν γιατί θεωρούν ότι δεν μπορούν να το αντέξουν. Όμως το σημαντικό είναι απλά να ξεκινήσεις, ακόμη και με μικρά ποσά, όπως μόλις 1 ευρώ την εβδομάδα, ώστε να χτίσεις τη συνήθεια και να προχωρήσεις από εκεί. Και γι’ αυτό στην Plum μπορείς να ξεκινήσεις να αποταμιεύεις με τα ρέστα σου, ώστε να ενισχύσεις την οικονομική σου ανθεκτικότητα. Παράλληλα, η Plum κάνει την αποταμίευση αβίαστη και την επένδυση προσιτή.»

Η έλλειψη συστηματικής αποταμίευσης αφήνει πολλούς οικονομικά εκτεθειμένους. Στο ερώτημα πώς θα κάλυπταν ένα απρόσμενο έξοδο €500, μόνο το 30% απάντησε ότι θα μπορούσε άνετα να το καλύψει από αποταμιεύσεις (36% άνδρες έναντι 25% γυναίκες). Ένα επιπλέον 35% θα τα κατάφερνε χρησιμοποιώντας το τρέχον εισόδημα, αλλά με οικονομική πίεση. Σχεδόν 1 στους 4 (22%) θα έπρεπε να δανειστεί ή να χρησιμοποιήσει πιστωτική κάρτα, ενώ 11% δεν θα μπορούσε καθόλου να καλύψει το κόστος.

Παρά το γεγονός ότι τα εργαλεία οικονομικής ενημέρωσης είναι πιο προσβάσιμα από ποτέ, η δράση παραμένει ασυνεπής. Σχεδόν οι μισοί (48%) δηλώνουν ότι παρακολουθούν τακτικά το εισόδημα και τα έξοδά τους, ενώ σχεδόν 1 στους 3 (32%) το κάνει σπάνια ή ποτέ.

Ο δανεισμός για την κάλυψη καθημερινών αναγκών είναι πραγματικότητα για σχεδόν 1 στους 5 Έλληνες (19%). Τους τελευταίους 12 μήνες, σχεδόν 1 στους 5 ανέφερε ότι χρειάστηκε να πάρει νέο δάνειο, να χρησιμοποιήσει πιστωτική κάρτα ή υπηρεσίες «Αγόρασε Τώρα – Πλήρωσε Αργότερα» για να καλύψει βασικά έξοδα. Η οικογενειακή στήριξη παραμένει επίσης δίχτυ ασφαλείας: το 12% δηλώνει ότι λαμβάνει συχνά οικονομική βοήθεια από συγγενείς ή φίλους για βασικά έξοδα όπως ενοίκιο ή τρόφιμα, το 20% περιστασιακά, και το 23% σπάνια.

Η Μαίριλυ πρόσθεσε: «Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τις δυσκολίες που προκύπτουν όταν οι άνθρωποι δεν βάζουν στην άκρη αρκετά χρήματα για μια δύσκολη στιγμή. Η δημιουργία ενός ταμείου έκτακτης ανάγκης είναι απαραίτητη και οι οικονομικές εφαρμογές κάνουν πιο εύκολο από ποτέ το να ξεκινήσεις. Στην περίπτωση της Plum, περισσότεροι από 2 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την Ευρώπη έχουν ήδη κάνει περισσότερα με τα χρήματά τους, με πάνω από £6 δισ. να έχουν τεθεί στην άκρη μέσω της εφαρμογής. Μπορεί στην αρχή να φαίνεται δύσκολο, αλλά θα ευγνωμονείς τον εαυτό σου όταν θα μπορείς να διαχειριστείς εκείνες τις δύσκολες και απρόβλεπτες στιγμές.»

Η φιλοσοφία του FIRE στηρίζεται στην επιθετική αποταμίευση και επένδυση. Οι υποστηρικτές του επιδιώκουν να εξοικονομούν ακόμα και πάνω από το 50% του εισοδήματός τους, περιορίζοντας στο ελάχιστο τα έξοδα. Τα χρήματα αυτά κατευθύνονται σε επενδύσεις – κυρίως σε μετοχές, ομόλογα ή άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα – με στόχο τη δημιουργία παθητικού εισοδήματος.

Κεντρικό σημείο της στρατηγικής είναι ο λεγόμενος “FIRE αριθμός”, δηλαδή το ποσό που πρέπει να συγκεντρώσει κάποιος ώστε να καλύπτει τα ετήσια έξοδά του χωρίς να εργάζεται. Σύμφωνα με τον ευρέως αποδεκτό «κανόνα του 4%», ένας επενδυτής θεωρείται ότι έχει φτάσει στην οικονομική ανεξαρτησία όταν διαθέτει κεφάλαιο ίσο με 25 φορές τα ετήσια έξοδά του. Έτσι, μπορεί θεωρητικά να αποσύρει κάθε χρόνο το 4% του χαρτοφυλακίου του χωρίς να εξαντλείται το κεφάλαιο.

Το κίνημα προϋποθέτει και έναν πιο λιτό τρόπο ζωής. Η μείωση των καταναλωτικών συνηθειών, η αποφυγή περιττών δαπανών και η συνειδητή κατανάλωση είναι στοιχεία που ενισχύουν την ταχύτερη επίτευξη του στόχου. Αυτό συχνά σημαίνει ότι οι υποστηρικτές του FIRE δίνουν μεγαλύτερη αξία στην οικονομική ελευθερία παρά στην υλική κατανάλωση.

Φυσικά, το κίνημα έχει και προκλήσεις. Η υψηλή απαίτηση αποταμίευσης δεν είναι εύκολα εφαρμόσιμη για όλους, ιδιαίτερα σε περιόδους ακρίβειας. Επίσης, η επιτυχία του FIRE εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την απόδοση των επενδύσεων, η οποία ενέχει πάντα κινδύνους.

Παρά τις δυσκολίες, το FIRE γνωρίζει μεγάλη απήχηση σε διεθνές επίπεδο, ιδίως ανάμεσα σε νέες γενιές που αμφισβητούν τα παραδοσιακά μοντέλα καριέρας και επιδιώκουν περισσότερο χρόνο για τον εαυτό τους, τα ταξίδια ή τις προσωπικές τους δραστηριότητες.

Σε έναν κόσμο όπου η οικονομική αβεβαιότητα και οι γρήγορες αλλαγές είναι η νέα κανονικότητα, το κίνημα FIRE έρχεται να προτείνει μια εναλλακτική: περισσότερη πειθαρχία σήμερα, με αντάλλαγμα την ελευθερία του αύριο

Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από την πρώτη δημοσίευση των εποχικά προσαρμοσμένων τριμηνιαίων ευρωπαϊκών κλαδικών λογαριασμών από τη Eurostat, τη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Νοικοικυριά στη ζώνη του ευρώ

Παράλληλα, το ποσοστό επενδύσεων των νοικοκυριών στη ζώνη του ευρώ μειώθηκε από 9,2% σε 9,1% το τρίτο τρίμηνο του 2024, καθώς οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου μειώθηκαν κατά 0,2%, ενώ το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 0,7%.

Το τρίτο τρίμηνο του 2024, το μερίδιο κέρδους των επιχειρήσεων (μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις) αυξήθηκε ελαφρά από 38,7% σε 38,8% στη ζώνη του ευρώ, γεγονός που εξηγείται από την αύξηση των επιχειρηματικών αμοιβών των εργαζομένων (μισθοί και κοινωνικές εισφορές) συν τους φόρους μείον τις επιδοτήσεις στην παραγωγή κατά 1,2%, με ελαφρώς χαμηλότερο ρυθμό από την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (+1,4%).

Το ποσοστό των επιχειρηματικών επενδύσεων στη ζώνη του ευρώ αυξήθηκε από 21,4% σε 21,9% το τρίτο τρίμηνο του 2024, καθώς οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου των επιχειρήσεων αυξήθηκαν κατά 3,7%, με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (+1,4%). Οι αιχμές το 2017Q2, 2019Q2, 2019Q4 και 2020Q1 σχετίζονται με τις μεγάλες εισαγωγές προϊόντων πνευματικής ιδιοκτησίας που αντανακλούν τις επιδράσεις της παγκοσμιοποίησης.

Συγγραφείς της μελέτης είναι οι καθηγητές του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Σαράντης Καλυβίτης, Μαργαρίτα Κατσίμη και Θωμάς Μούτος.

Τα κυριότερα σημεία της μελέτης είναι τα ακόλουθα.

Τα μακροοικονομικά στοιχεία της αποταμίευσης

·     Η Ελλάδα έχει τη χαμηλότερη εθνική αποταμίευση ως ποσοστό του ΑΕΠ από όλες τις χώρες της Ευρωζώνης, καθώς και από όλες τις ανεπτυγμένες χώρες.
·     Η διαφορά στα ποσοστά εθνικής αποταμίευσης μεταξύ της Ευρωζώνης και της Ελλάδας διευρύνθηκε, κάτι που οφείλεται στη μεγάλη πτώση του ποσοστού αποταμίευσης του ιδιωτικού τομέα, ενώ η αποταμίευση του δημοσίου τομέα αυξήθηκε μετά το 2010.
·     Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ελλάδα είναι σημαντικά χαμηλότερο από τα αντίστοιχα της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ιταλίας, καθώς επίσης και της Ευρωζώνης.
·     Οι διαγενεακές μεταβιβάσεις πλούτου, και ιδιαίτερα οι γονικές παροχές, είναι πολύ πιο διαδεδομένες στην Ελλάδα σε σχέση με τις άλλες χώρες, με αρνητικές συνέπειες στην αποταμίευση.
·     Η διόρθωση του εξαιρετικά υψηλού ποσοστού αναπλήρωσης του εισοδήματος που παρείχε το συνταξιοδοτικό σύστημα στην Ελλάδα μετά το 2010 αναμένεται να επηρεάσει θετικά την αποταμίευση των νοικοκυριών.
·     Το πολύ μεγάλο ποσοστό αυτοαπασχόλησης στην ελληνική οικονομία συνδέεται αρνητικά με την αποταμίευση.
·     Στο βαθμό που η φοροδιαφυγή είναι πιο εκτεταμένη μεταξύ των αυτοαπασχολούμενων, επηρεάζονται επίσης αρνητικά τα δημόσια έσοδα και η δημόσια αποταμίευση.
·     Η τεράστια επιβάρυνση των νοικοκυριών με δαπάνες στέγασης σε σχέση με τις άλλες χώρες της Ευρωζώνης καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αποταμίευση.

Η αποταμίευση των νοικοκυριών

·     Από την ανάλυση των μικροοικονομικών δεδομένων της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών του 2019 προκύπτει ότι:
Ø Η μέση ετήσια αποταμίευση για το σύνολο του δείγματος ανέρχεται στα €1.076, ενώ είναι αρνητική για τα νοικοκυριά με δύο ενήλικες και παιδιά (-€2.159).
Ø Η μέση ετήσια αποταμίευση των συνταξιούχων ανέρχεται σε €2.248, των εργαζομένων σε €410, των μισθωτών σε €542 και των αυτοαπασχολούμενων σε €63.
Ø Το 40% της συνολικής αποταμίευσης προέρχεται από το 1% των νοικοκυριών με τα υψηλότερα εισοδήματα.
Ø Οι αυτοαπασχολούμενοι έχουν το μικρότερο και σχεδόν μηδενικό ποσοστό αποταμίευσης σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα τους, ενώ οι συνταξιούχοι είναι η κατηγορία με το μεγαλύτερο ποσοστό αποταμίευσης.
Ø Στο σύνολο του δείγματος το ποσοστό αποταμίευσης είναι 5,3%, ενώ είναι μόλις 1,6% για τους εργαζόμενους.
Ø Τα ποσοστά αποταμίευσης διαφέρουν σημαντικά ανά κλίμακα εισοδήματος και είναι αρνητικά για τέσσερα στα δέκα νοικοκυριά του δείγματος.
Ø Οι δαπάνες για υγεία και εκπαίδευση σχετίζονται αρνητικά με την αποταμίευση.
Ø Τα νοικοκυριά που δηλώνουν δαπάνες σε τυχερά παίγνια έχουν σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό αποταμίευσης.

Προτάσεις πολιτικής για αύξηση της αποταμίευσης

·     Δημοσιονομικά ουδέτερες φορολογικές παρεμβάσεις όπως αύξηση του φορολογικού συντελεστή στις γονικές παροχές ή/και μείωση του αφορολόγητου ορίου, ιδιαίτερα για μεταβιβάσεις που αφορούν νεότερες ηλικίες, σε συνδυασμό με μείωση της φορολογίας του εισοδήματος από αποταμίευση.
·     Δημόσιες ή/και ιδιωτικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στη βελτίωση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού μέσω της παροχής πληροφόρησης και εκπαίδευσης σχετικά με την αποταμίευση, με ιδιαίτερη στόχευση στις νεότερες ηλικίες και στα άτομα με χαμηλά εισοδήματα.
·     Δημόσιες παρεμβάσεις που παρακινούν τους εργοδότες να προ-εγγράφουν αυτόματα τους εργαζόμενους σε πρόσθετα συνταξιοδοτικά προγράμματα ή να μεταφέρουν ένα προκαθορισμένο μέρος του μισθού τους, εφόσον οι εργαζόμενοι δεν εκφράσουν αντίρρηση, σε αποταμιευτικούς λογαριασμούς

Ένας τρόπος οργάνωσης του προϋπολογισμού σας είναι ο κανόνας 50/30/20, τον οποίο έκανε γνωστό η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν το 2005 με το βιβλίο της All Your Worth: The Ultimate Lifetime Money Plan.

Δεκαεφτά χρόνια μετά, ο κανόνας αυτός παραμένει μία από τις πιο αποτελεσματικές και πρακτικές μεθόδους προϋπολογισμού. Ο κανόνας 50/30/20 μπορεί να σας βοηθήσει να κάνετε καλύτερη διαχείριση των οικονομικών σας και να διασφαλίζετε ότι το εισόδημά σας καλύπτει τις σημερινές σας ανάγκες και τους μελλοντικούς σας στόχους.

Πώς λειτουργεί

Σύμφωνα με αυτόν, πρέπει να κατανέμετε το πραγματικό σας καθαρό σας εισόδημα ως εξής:

• 50%: ανάγκες
• 20%: αποταμίευση και αποπληρωμή χρεών
• 30%: επιθυμίες

Το 50% του μισθού σας καταναλώστε το σε πράγματα που χρειάζεστε

Σε αυτή την κατηγορία, ανήκουν όλα τα βασικά μηνιαία έξοδα όπως είναι παραδείγματος χάρη, το σούπερ μάρκετ, οι λογαριασμοί, υπηρεσίες κοινής ωφελείας, ασφάλειες, αποπληρωμές χρεών, πιστωτικών καρτών, δανείων και τα έξοδα αυτοκινήτου.

Το 30% του μισθού σας μπορείτε να το αξιοποιήσετε για να αγοράσετε ό,τι θέλετε

Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει οτιδήποτε δεν συγκαταλέγεται στην κατηγορία βασικά μηνιαία έξοδα, όπως ταξίδια, συνδρομές, φαγητό, ψώνια και διασκέδαση.

Το 20% του μισθού σας θα πρέπει να προορίζεται για αποταμιεύσεις

Σε αυτό το δεύτερο στάδιο, καλείστε να δώσετε έμφαση στη μηνιαία εξοικονόμηση χρημάτων.