Τεχνικά εμπόδια μεταξύ ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο βασικός λόγος της καθυστέρησης αφορά τεχνικά προβλήματα που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ των ηλεκτρονικών συστημάτων των δύο φορέων.
Η μεγαλύτερη δυσκολία εντοπίζεται στη μη συμβατότητα του πληροφοριακού συστήματος της ΑΑΔΕ με εκείνο του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Εισφορών (ΚΕΑΟ), το οποίο αποτελεί τον βασικό μηχανισμό είσπραξης του ΕΦΚΑ.

Αλλεπάλληλες παρατάσεις από το 2022

Το νέο πιστοποιητικό είχε στόχο να ενοποιήσει τα δύο ξεχωριστά αποδεικτικά, τη φορολογική και την ασφαλιστική ενημερότητα, απλοποιώντας τις διαδικασίες για πολίτες και επιχειρήσεις.
Ωστόσο, τα δύο πληροφοριακά συστήματα δεν «επικοινωνούν» ακόμη, καθιστώντας ανέφικτη την έκδοση του ενιαίου πιστοποιητικού.

Αν και το μέτρο θεσπίστηκε ήδη από το 2022, η εφαρμογή του έχει λάβει πολλαπλές παρατάσεις:

• Αρχικά είχε προγραμματιστεί να τεθεί σε λειτουργία τον Σεπτέμβριο του 2024,

• στη συνέχεια μετατέθηκε για το 2025,

• και μέχρι σήμερα δεν έχει υλοποιηθεί.

Πώς θα λειτουργεί το Πιστοποιητικό Οικονομικής Ενημερότητας

Σύμφωνα με τον νόμο 4934/2022, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο θα μπορεί να εκδίδει κοινό πιστοποιητικό οικονομικής ενημερότητας μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη του Δημοσίου (gov.gr).

Το έγγραφο θα συγκεντρώνει όλα τα δεδομένα που περιλαμβάνονται σήμερα στα δύο ξεχωριστά πιστοποιητικά (φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα) και θα έχει πλήρη ισχύ για κάθε νόμιμη χρήση, τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς φορείς και δικαστικές αρχές.

Η πλατφόρμα θα αντλεί αυτόματα τα απαραίτητα δεδομένα από την ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ, μέσω διαλειτουργικότητας, εξασφαλίζοντας ότι η έκδοση θα γίνεται ηλεκτρονικά, άμεσα και χωρίς γραφειοκρατία.

Προϋποθέσεις έκδοσης

Για να λάβει κάποιος το πιστοποιητικό, θα πρέπει να μην έχει καμία ληξιπρόθεσμη οφειλή προς Εφορία ή ΕΦΚΑ.
Σε περίπτωση που εντοπιστεί οποιοδήποτε χρέος, η έκδοση θα απορρίπτεται αυτόματα, έως ότου ρυθμιστεί ή εξοφληθεί η οφειλή.

Τα χρέη προς Δημόσιο και ΕΦΚΑ

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία:

• Περίπου 4 εκατ. φυσικά και νομικά πρόσωπα χρωστούν στην Εφορία πάνω από 111 δισ. ευρώ,

• ενώ οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ ξεπερνούν τα 50 δισ. ευρώ, από 2,1 εκατ. οφειλέτες.

Η ενιαία ενημερότητα θεωρείται κρίσιμο εργαλείο διαφάνειας και εξορθολογισμού των διαδικασιών, ωστόσο η τεχνική ασυμβατότητα μεταξύ των δύο συστημάτων κρατά σε εκκρεμότητα ένα από τα πιο αναμενόμενα έργα του ψηφιακού μετασχηματισμού του Δημοσίου.

Συγκεκριμένα, με την προτεινόμενη ρύθμιση, για την έκδοση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας και της βεβαίωσης οφειλής, που επέχει θέση ασφαλιστικής ενημερότητας, ειδικά για τον σκοπό της μεταβίβασης ακινήτων, θα λαμβάνονται υπόψη μόνο οι βεβαιωμένες από το ΚΕΑΟ οφειλές.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Yπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, «ανοίγει έτσι ο δρόμος προς την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας έκδοσης βεβαίωσης οφειλής. Το αμέσως επόμενο διάστημα, η ηλεκτρονική υποβολή της χορήγησης βεβαίωσης οφειλών και η ηλεκτρονική έκδοση πιστοποιητικού με την ταυτότητα της οφειλής. Έτσι, δεν θα απαιτούνται επισκέψεις στα υποκαταστήματα του ΕΦΚΑ και στο ΚΕΑΟ για την καταγραφή των οφειλών, την υποβολή αίτησης χορήγησης οφειλών και την έκδοση του πιστοποιητικού παρακράτησης οφειλής, όπως συμβαίνει, μέχρι τώρα. Η δυνατότητα για μεταβιβάσεις ακινήτων με έκδοση ηλεκτρονικού πιστοποιητικού (μη ύπαρξης οφειλής ή πιστοποιητικού οφειλών με την ταυτότητα της οφειλής) θα επιταχύνει και θα διευκολύνει δραστικά την όλη διαδικασία προς όφελος των συναλλασσόμενων πολιτών».

Μεταξύ άλλων, με την ίδια τροπολογία:

- Αντιμετωπίζονται θέματα σχετικά με την υλοποίηση - σε πιλοτική βάση - του προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός για ΑμεΑ» σχετικά με τη συγκρότηση των ειδικών επιτροπών αξιολόγησης, (που κρίνουν την ανάγκη παροχής της υπηρεσίας στους δικαιούχους), αλλά και την επιστημονική υποστήριξη των εν λόγω επιτροπών, μέσω της Κεντρικής Επιτροπής Αξιολόγησης, ενός νέου οργάνου που θα υπάγεται στον ΟΠΕΚΑ. Προβλέπεται επίσης η σύσταση Επιτροπής Συντονισμού και Παρακολούθησης της υλοποίησης του προγράμματος.

- Ρυθμίζονται επιμέρους ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση από τον ΟΠΕΚΑ των έργων και δράσεων που εντάσσονται στα προγράμματα του Ταμείου Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (ΤΕΒΑ) και του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για τους άστεγους».

Πιο συγκεκριμένα, με την προτεινόμενη ρύθμιση, για την έκδοση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας και της βεβαίωσης οφειλής -που επέχει θέση ασφαλιστικής ενημερότητας-  ειδικά για τον σκοπό της μεταβίβασης ακινήτων θα λαμβάνονται υπόψη μόνο οι βεβαιωμένες από το ΚΕΑΟ οφειλές. Ανοίγει έτσι ο δρόμος προς την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας έκδοσης Βεβαίωσης Οφειλής. Το αμέσως επόμενο διάστημα η ηλεκτρονική υποβολή της χορήγησης βεβαίωσης οφειλών και η ηλεκτρονική έκδοση Πιστοποιητικού με την ταυτότητα της οφειλής. Έτσι δεν θα απαιτούνται επισκέψεις στα υποκαταστήματα του ΕΦΚΑ και στο ΚΕΑΟ για την καταγραφή των οφειλών, την υποβολή αίτησης χορήγησης οφειλών και την έκδοση του πιστοποιητικού παρακράτησης οφειλής όπως συμβαίνει μέχρι τώρα.

Η δυνατότητα για μεταβιβάσεις ακινήτων με έκδοση ηλεκτρονικού πιστοποιητικού (μη ύπαρξης οφειλής ή πιστοποιητικού οφειλών με την ταυτότητα της οφειλής) θα επιταχύνει και θα διευκολύνει δραστικά την όλη διαδικασία, προς όφελος των συναλλασσόμενων πολιτών.

Μεταξύ άλλων, με την ίδια τροπολογία:

1. Αντιμετωπίζονται θέματα σχετικά με την υλοποίηση -σε πιλοτική βάση- του προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός για ΑμεΑ», σχετικά με τη συγκρότηση των ειδικών επιτροπών αξιολόγησης (που κρίνουν τη ανάγκη παροχής της υπηρεσίας στους δικαιούχους), αλλά και την επιστημονική υποστήριξη των εν λόγω επιτροπών μέσω της Κεντρικής Επιτροπής Αξιολόγησης, ενός νέου οργάνου που θα υπάγεται στον ΟΠΕΚΑ. Προβλέπεται επίσης η σύσταση Επιτροπής Συντονισμού και Παρακολούθησης της υλοποίησης του προγράμματος.
2. Ρυθμίζονται επιμέρους ζητήματα σχετικά με την διαχείριση από τον ΟΠΕΚΑ των έργων και δράσεων που εντάσσονται στα προγράμματα του Ταμείου Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (ΤΕΒΑ) και του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για τους άστεγους».

Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλουν αίτηση σε ειδική πλατφόρμα της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ) και μετά από αυτόματο έλεγχο θα εκδίδεται το πιστοποιητικό οικονομικής ενημερότητας με τους ίδιους όρους που διέπουν την έκδοση της φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας.

Το νέο πιστοποιητικό θα περιλαμβάνει τα στοιχεία τόσο της φορολογικής όσο και της ασφαλιστικής ενημερότητας και θα είναι έγκυρο για κάθε προβλεπόμενη χρήση ενώ θα γίνεται υποχρεωτικά αποδεκτό από φορείς του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα, όπου κατά νόμο απαιτείται.

Η νέα ρύθμιση

Ρύθμιση που περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για το Κτηματολόγιο προβλέπει τη δυνατότητα έκδοσης, για κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, ενιαίου πιστοποιητικού οικονομικής ενημερότητας, μέσω ειδικής πλατφόρμας προσβάσιμης διαμέσου της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ) και σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία και προϋποθέσεις.

Αναλυτικά στο άρθρο 22 του νομοσχεδίου ορίζονται τα εξής:

1. Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα δύναται να αιτηθεί, μέσω ειδικής πλατφόρμας προσβάσιμης μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ), την έκδοση ενιαίου πιστοποιητικού οικονομικής ενημερότητας. Το πιστοποιητικό περιλαμβάνει τα στοιχεία του αποδεικτικού ενημερότητας των παρ. 1 και 4 του άρθρου 12 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας [ν. 4174/2013, (Α' 170)] και του αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας του άρθρου 24 του ν. 4611/2019 (Α' 73) και φέρει τα χαρακτηριστικά της παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4727/2020 (Α' 184) ως έγγραφο που εκδίδεται μέσω της ΕΨΠ.

2. Το πιστοποιητικό εκδίδεται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 12 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας και του άρθρου 24 του ν. 4611/2019. Θεωρείται έγκυρο για κάθε νόμιμη χρήση και γίνεται υποχρεωτικά αποδεκτό από όλους τους φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες, τα δικαστήρια όλων των βαθμών και τις εισαγγελίες όλης της χώρας σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4727/2020, όταν είναι κατά νόμο υποχρεωτική η προσκόμιση των ανωτέρω αποδεικτικών ενημερότητας.

3. Για την έκδοση του πιστοποιητικού οικονομικής ενημερότητας η πλατφόρμα αντλεί μέσω διαλειτουργικότητας τα αναγκαία δεδομένα από το πληροφοριακό σύστημα φορολογικού μητρώου της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων και το πληροφοριακό σύστημα του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Οι απαιτούμενες διαλειτουργικότητες διασφαλίζονται μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης σύμφωνα με τα άρθρα 84 του ν. 4727/2020 και 47 του ν. 4623/2019 (Α' 134).

Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται επίσης και η νομοθετική ρύθμιση που είχε προαναγγείλει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων για την καταβολή των μισθών και των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων στις επιχειρήσεις των οποίων ανεστάλη η λειτουργία στις 25-26 Ιανουαρίου με εντολή δημόσιας αρχής λόγω της κακοκαιρίας «Ελπίς».

Οι σημαντικότερες νέες διατάξεις είναι οι εξής:

1. Χορήγηση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας με οφειλές έως 100 ευρώ στον e-ΕΦΚΑ

Προβλέπεται ότι για τη χορήγηση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας, δεν λαμβάνονται υπόψη βεβαιωμένες προς τον e-ΕΦΚΑ οφειλές του αιτούντος μέχρι του ποσού των 100 ευρώ. Με την προτεινόμενη ρύθμιση διευκολύνεται η χορήγηση ασφαλιστικής ενημερότητας για το σύνολο των συναλλασσόμενων με τον e-ΕΦΚΑ, καθώς αντιμετωπίζονται προβλήματα σχετικά με τη λειτουργία του λογισμικού της έκδοσης ασφαλιστικής ενημερότητας που οδηγούν στην καθυστέρηση της χορήγησης του σχετικού αποδεικτικού λόγω οφειλών πολύ χαμηλού ύψους.

2. Κατάργηση προεγγραφής μη μισθωτών στον e-ΕΦΚΑ με την έναρξη δραστηριότητας- Πιο εύκολη η διαδικασία έναρξης ή μεταβολής εργασιών στην Εφορία

Με την προτεινόμενη ρύθμιση καταργείται η διαδικασία της απογραφικής δήλωσης («προεγγραφής») μη μισθωτών στον e-Ε.Φ.Κ.Α. και αντικαθίσταται από την απευθείας εγγραφή του πολίτη ως ασφαλισμένου μη μισθωτού, όταν κάνει έναρξη ή μεταβολή εργασιών στην Εφορία. Απλουστεύεται έτσι η διαδικασία έναρξης και μεταβολής εργασιών στην Εφορία, καθώς δεν θα απαιτείται η προηγούμενη λήψη της απογραφικής δήλωσης από τον ασφαλιστικό φορέα. Με τη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, ο e-Ε.Φ.Κ.Α. θα μπορεί πλέον να υποδέχεται την πληροφορία της έναρξης/μεταβολής, χωρίς να είναι απαραίτητη η προεγγραφή του ασφαλισμένου σε αυτόν, προκειμένου να προχωρήσει σε έναρξη εργασιών στην Εφορία ή προσθήκη νέας δραστηριότητας στην ασφάλιση του e-Ε.Φ.Κ.Α.

3. Άδεια 10 ημερών μετ’ αποδοχών στους γονείς για σπάνια νοσήματα των παιδιών

Συμπληρώνεται η διάταξη του άρθρου 43 του ν. 4808/2021 (Νόμος για την Προστασία της Εργασίας) που προβλέπει άδεια 10 ημερών μετ’ αποδοχών λόγω σοβαρών νοσημάτων των παιδιών, με πρόβλεψη για τα παιδιά που πάσχουν από σπάνια νοσήματα περιλαμβανόμενα στον κατάλογο ORPHANET. Τα νοσήματα θεωρούνται σπάνια όταν προσβάλουν 5 στα 10.000 άτομα στην κοινότητα, χαρακτηρίζονται από υψηλή ετερογένεια και στην πλειονότητά τους είναι γενετικής φύσης (αυτοάνοσα νοσήματα, συγγενείς δυσπλασίες, κ.λπ.). Υπενθυμίζεται ότι η άδεια αυτή είναι εξαιρετική και δίνεται επιπλέον της άδειας νόσησης τέκνου και της άδειας φροντιστή.

4. Επιλογή ασφαλιστικού φορέα για ασφαλισμένους με διπλή ιδιότητα

Σκοπός της προτεινόμενης διάταξης είναι η παροχή δυνατότητας επιλογής του ενταχθέντα στον e-Ε.Φ.Κ.Α. φορέα, στον οποίο θα υπάγονται ασφαλισμένοι, οι οποίοι υπάγονταν σε δύο φορείς κύριας ασφάλισης λόγω ιδιότητας (μηχανικοί, δικηγόροι, ιατροί) μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2016 και κατέβαλλαν διπλές εισφορές παρότι είχαν μία απασχόληση.

Με το άρθρο 20 του ν. 4488/2017 αποσυνδέθηκε η υπαγωγή στην ασφάλιση των δικηγόρων και των μηχανικών από την εγγραφή στους Δικηγορικούς Συλλόγους και στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, αντίστοιχα. Από 1η Ιανουαρίου 2017 οι δικηγόροι και οι μηχανικοί υπάγονται στην ασφάλιση του e-Ε.Φ.Κ.Α. ως μη μισθωτοί εφόσον προβούν σε έναρξη άσκησης του επαγγέλματος στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. και ως έμμισθοι ή μισθωτοί, αντίστοιχα, εφόσον απασχοληθούν σε συγκεκριμένο εντολέα ή εργοδότη, αντίστοιχα. Στη δεύτερη περίπτωση, ανέκυψε ζήτημα για τον αρμόδιο φορέα ασφάλισης από 1.1.2017, ιδίως για πρόσωπα με «κλειστά» βιβλία.

Στο νόμο Κατρούγκαλου δεν υπήρξε πρόνοια για την επιλογή του πρώην φορέα, στον οποίο θα θεωρείται ότι διανύεται ο χρόνος ασφάλισης από 01.01.2017 και έπειτα, εφόσον ο ασφαλισμένος δεν επέλεγε τη συνέχιση της διπλής ασφάλισης, με συνέπεια να ανακύψει ζήτημα στη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού του δικαιώματος.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση δίνεται δικαίωμα επιλογής πρώην φορέα στους ασφαλισμένους. Ειδικότερα, με αίτηση του ασφαλισμένου προς τον e-Ε.Φ.Κ.Α. που θα πρέπει να υποβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 και θα ανατρέχει στην 1η Ιανουαρίου 2017, οι αιτούντες θα επιλέξουν τον πρώην φορέα, με τις διατάξεις του οποίου θα συνεχίζουν την ασφάλισή τους εντός του e-Ε.Φ.Κ.Α. Αίτηση επιλογής πρώην φορέα θα μπορούν να υποβάλουν και πρόσωπα που έχουν ήδη υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης, προκειμένου να καθοριστεί η αρμόδια εντός του e-Ε.Φ.Κ.Α. υπηρεσία για την επεξεργασία της αίτησης συνταξιοδότησής τους, καθώς και ασφαλισμένοι που έχουν επιλέξει ή επιλέγουν και την προαιρετική καταβολή δεύτερης εισφοράς, δεδομένου ότι και για τους τελευταίους πρέπει να καθοριστεί ο φορέας με βάση τις διατάξεις του οποίου καταβάλλει τις αναλογούσες εισφορές ο εργοδότης.

Σημειώνεται ότι η επιλογή φορέα δεν θα οδηγήσει σε επιστροφή επιπλέον εισφορών που είχαν καταβληθεί ή σε αναζήτηση επιπλέον εισφορών που δεν είχαν καταλογισθεί για το διάστημα από 1η Ιανουαρίου 2017 έως το μήνα της δήλωσης.

5. Κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών από το κράτος για τις εταιρείες που έμειναν κλειστές στις 25-26 Ιανουαρίου λόγω «Ελπίς»

Για τις επιχειρήσεις η λειτουργία των οποίων ανεστάλη το διήμερο 25-26 Ιανουαρίου στις περιοχές που τέθηκαν σε κατάσταση ειδικής κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας (Περιφέρειες Αττικής, Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου, Περιφερειακές Ενότητες Βοιωτίας και Εύβοιας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας) προτείνεται ρύθμιση για ανακούφιση των συνεπειών από την αναστολή αυτή τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τις επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η κάλυψη από τον κρατικό προϋπολογισμό του συνόλου των εισφορών εργαζομένου και εργοδότη και για το σύνολο των κλάδων ασφάλισης για τους οποίους προκύπτει υποχρέωση ασφάλισης. Για τις ημέρες της αναστολής προβλέπεται επιπλέον η καταβολή των αποδοχών των εργαζομένων από τις επιχειρήσεις. Ο τρόπος, ό χρόνος και η διαδικασία για την κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών προς τον e-ΕΦΚΑ και οι λεπτομέρειες υποβολής των Αναλυτικών Περιοδικών Δηλώσεων θα ρυθμιστούν με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.