Ο Νίκος Βέττας αναφέρθηκε στα επιτεύγματα, αλλά και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία, τονίζοντας τη σημασία της συνέχειας στις μεταρρυθμίσεις και της ενίσχυσης των επενδύσεων, ποσοτικής και ποιοτικής.

Ο Γενικός Διευθυντής στο ΙΟΒΕ επισήμανε ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται σήμερα με σχετικά καλούς  ρυθμούς, ωστόσο ο πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. «Από τη στιγμή όμως που η οικονομία μας αναπτύσσεται ταχύτερα, είναι σε ένα βαθμό εύλογο να έχουμε υψηλότερο πληθωρισμό. Γενικά όμως αυτό δεν είναι καλό, όσο παραμένει. Πέρα από την πίεση στα νοικοκυριά, όσο η Ευρωζώνη έχει πληθωρισμό χαμηλότερο από τον δικό μας, έστω και μισή με μία μονάδα, χάνουμε σε ανταγωνιστικότητα.» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στη συνέχεια, ο κ. Βέττας αναφέρθηκε στην εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας. Ο ίδιος σημείωσε ότι η ελληνική οικονομία γίνεται ολοένα και πιο εξωστρεφής, με τη συνολική δραστηριότητα που συνδέεται με τις εξαγωγές και τις εισαγωγές να αυξάνεται σταθερά σε διάφορους τομείς της. «Η Ελλάδα σιγά σιγά αποκτά τα χαρακτηριστικά μιας πιο κανονικής ευρωπαϊκής οικονομίας», τόνισε.

Σχετικά με τα δημοσιονομικά, ο κ. Βέττας επισήμανε ότι η χώρα παρουσιάζει πλεονάσματα τα τελευταία δύο χρόνια, μετά την περίοδο των ελλειμμάτων της πανδημίας. «Το χρέος ονομαστικά αυξάνεται, αλλά ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώνεται σημαντικά, λόγω της πραγματικής ανάπτυξης όσο και του πληθωρισμού, γεγονός που μας φέρνει πλέον πιο κοντά στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες», υπογράμμισε.

Σε πιο αισιόδοξο τόνο, ο κ. Βέττας ανέφερε ότι την τελευταία πενταετία παρατηρείται αύξηση των επενδύσεων σε πολλούς τομείς – από την αγορά ακινήτων έως τη βιομηχανία και τη μεταποιητική βιομηχανία. Η επίτευξη της επενδυτικής βαθμίδας, η μείωση της αβεβαιότητας και του κόστους χρηματοδότησης δημιουργούν θετικό περιβάλλον. Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα εξακολουθεί να επενδύει σε χαμηλότερο ποσοστό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (σήμερα 16% έναντι 24% του ΑΕΠ). «Για να επιτύχουμε πραγματική σύγκλιση, χρειάζεται συστηματική αύξηση των επενδύσεων – και κυρίως των εξωστρεφών και καινοτόμων», σημείωσε ο ίδιος για να συμπληρώσει πως η διαδικασία αυτή προϋποθέτει ένα συνεχιζόμενο μετασχηματισμό. Γενικά, οι ξένες άμεσες επενδύσεις κυρίως κατευθύνονται σε οικονομίες που έχουν χαμηλότερο εργατικό κόστος από το δικό μας ή σε οικονομίες οι οποίες έχουν ένα ευνοϊκό τεχνολογικό και θεσμικό πλαίσιο. «Έχουμε φέρει ξένες άμεσες επενδύσεις, αλλά λιγότερες από όσες θέλουμε» είπε ο ίδιος χαρακτηριστικά.

Κλείνοντας, ο κ. Βέττας έκανε ειδική αναφορά στη βιομηχανία, η οποία, όπως είπε, «αν και ξεκινά από χαμηλή βάση, αυξάνει σταδιακά τη συμμετοχή της στην οικονομία και μπορεί να επωφεληθεί σημαντικά από την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, με ευρύτερα οφέλη».

Συνοψίζοντας, η εικόνα της ελληνικής οικονομίας είναι σήμερα θετική, με σταθερά βήματα προς την κανονικότητα και σύγκλιση με τις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, ωστόσο, παραμένουν σημαντικά ζητούμενα και προκλήσεις.

Η προσδοκία μάλιστα ενίσχυσης της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, κυρίως από το νέο ειδικό ταμείο, μπορεί να κάνει πολλούς να αισιοδοξούν για άμεση βελτίωση των εισοδημάτων.

Του Νίκου Βέττα*

Οι πόροι όμως που ελπίζεται πως θα έρθουν δεν θα πρέπει να καλύψουν βραχυπρόθεσμα τα πολύ μεγάλα προβλήματα της οικονομίας μας αλλά να χρησιμεύσουν ώστε μεσοπρόθεσμα και συστηματικά να τα αμβλύνουν, όσο το δυνατόν περισσότερο.

Το ζητούμενο της επίτευξης συστηματικά ισχυρών ρυθμών μεγέθυνσης παραμένει κεντρικό και επείγον. Σε σύγκριση με πριν από μερικούς μήνες, ο βαθμός δυσκολίας του εγχειρήματος να αυξηθεί, δεν έχει μειωθεί. Οι πιέσεις στα εισοδήματα από πώληση τουριστικών και άλλων υπηρεσιών στο εξωτερικό μπορεί να παραμείνουν ισχυρές για μεγάλο διάστημα.

Οι εξαγωγές αγαθών πρέπει να διεκδικούν μερίδια σε περισσότερο δύσκολες αγορές. Επενδυτές θα αναλάβουν αποφάσεις και αναζητούν ασφαλέστερα καταφύγια. Η δημοσιονομική ισορροπία θα επιδεινωθεί. Μόνο, λοιπόν, αν δρομολογηθεί με σαφήνεια αλλαγή της δομής της οικονομίας, θα μπορεί να υπάρξει υψηλότερη ευημερία. Άλλωστε αν δεν ήταν τόσο μεγάλες οι προσεχείς προκλήσεις, ίσως και η Ευρώπη να ήταν λιγότερο πρόθυμη στη βοήθεια που προγραμματίζει.

Οι αναγκαίες αλλαγές δεν μπορούν να ολοκληρωθούν από τη μια μέρα στην άλλη, όμως συνολικά πρέπει να στρίψουν την οικονομία στην κατεύθυνση των ανοικτών και δυναμικών μικρών οικονομιών της Ευρώπης. Η απόσταση από αυτές είναι σήμερα μεγάλη.

Οι περισσότερες επιχειρήσεις στη χώρα μας προσανατολίζονται στην εσωτερική ζήτηση ή σε χαμηλής παραγωγικότητας δραστηριότητες και λιγότερο στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών. Το κράτος ξοδεύει περισσότερο για συντάξεις και λιγότερο στη δημιουργία ευκαιριών για την νέα γενιά. Η δημόσια διοίκηση συχνότερα επιβαρύνει παρά εξυπηρετεί νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι πολίτες δεν έχουν πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης. Αυτή η εικόνα πρέπει να αλλάξει. Πρότυπα για τις αναγκαίες τομές υπάρχουν, αλλά μέρος της δυσκολίας είναι να δημιουργηθεί μια δυναμική στήριξης των αλλαγών.

Μήπως όμως θα ήταν σκόπιμο να αποφευχθούν ουσιαστικές αλλαγές και απλώς να ενισχυθεί η σημερινή δομή; Άλλωστε σε πολλά επίπεδα, η ελληνική οικονομία δεν είναι ανοικτή στις αλλαγές και έχει τρόπους να τις καταπολεμά.

Μετά από μια δεκαετή περιπέτεια και μέσα σε μια διεθνή κρίση, δεν θα ήταν καλύτερα να μην αναζητηθεί κάτι νέο αλλά να επουλωθούν πληγές και να στηριχθεί αυτό που ήδη υπάρχει;

Η προοπτική μπορεί να φαίνεται ελκυστική. Είναι όμως αδιέξοδη, όχι μόνο σε βάθος χρόνου αλλά άμεσα.

Οι όποιες επιδοτήσεις δεν φτάνουν να καλύψουν το τεράστιο επενδυτικό κενό και η χώρα πρέπει να διεκδικήσει επειγόντως και ανταγωνιστικά πωλήσεις στο εξωτερικό. Χωρίς μια αξιόπιστη πορεία αλλαγών, κινδυνεύει να βρεθεί σε αδυναμία στήριξης ακόμη και των σημερινών εισοδημάτων και να είναι περαιτέρω εκτεθειμένη σε διεθνείς αναταράξεις.

Ας μην ξεχνάμε πως οι πόροι είχαν εισρεύσει, ως επιδοτήσεις και ως δάνεια, σε υψηλά επίπεδα, κατά τις δύο δεκαετίες πριν από τα χρόνια της κρίσης. Η ρευστότητα αυτή όχι μόνο δεν εξουδετέρωσε τα προβλήματα που δημιουργούσαν τα στρεβλά κίνητρα και δομές, αλλά τα επέτεινε.

Έτσι η ευημερία αποδείχτηκε επιφανειακή και πρόσκαιρη. Το κόστος θα ήταν πράγματι τεράστιο αν επαναλαμβάνονταν και σήμερα μια τέτοια προσέγγιση.

*γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών