Τα βακτήρια τείνουν να αναπτύσσονται σε θερμές συνθήκες και μεταξύ 1985 και 2009, οι λίμνες και οι ποταμοί θερμάνθηκαν με ρυθμό περίπου 0,3C ανά δεκαετία. Αυτή η αλλαγή αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης βακτηρίων σε ιστορικά ψυχρά μέρη. Τα βακτήρια μπορούν να προκαλέσουν πλήθος συμπτωμάτων, όπως φουσκάλες, εξανθήματα, διάρροια, μυϊκή αδυναμία και ηπατική βλάβη, για να αναφέρουμε μερικά από αυτά. Οι επιδημίες μπορούν επίσης να επιβαρύνουν τα οικοσυστήματα.

Όλα αυτά έχουν ένα τίμημα: Το κόστος της πρόληψης και της θεραπείας των επιβλαβών κυανοβακτηριακών παθήσεων μόνο στις ΗΠΑ υπερβαίνει το 1 δισεκατομμύριο δολάρια μεταξύ 2010 και 2020, και το ποσό αυτό είναι πιθανό να αυξηθεί λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell, η ομάδα εντόπισε συγκεκριμένα είδη βακτηρίων που «καταναλώνουν» χοληστερόλη στο έντερο και μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της χοληστερόλης και του κινδύνου καρδιακών παθήσεων. Οι ερευνητές ανέλυσαν μεταβολίτες και μικροβιακά γονιδιώματα από περισσότερους από 1.400 συμμετέχοντες στη μελέτη Framingham Heart Study, ένα πρόγραμμα δεκαετιών που επικεντρώθηκε στους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι ένας συγκεκριμένος τύπος βακτηρίων (Oscillibacter) προσλαμβάνει και μεταβολίζει τη χοληστερόλη από το περιβάλλον τους και ότι οι άνθρωποι που έφεραν υψηλότερα επίπεδα του βακτηρίου στο έντερό τους είχαν χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης. Επίσης, βρήκαν ένα άλλο είδος βακτηρίων του εντέρου (Eubacterium coprostanoligenes) που επίσης συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης και μπορεί να έχει αλληλεπίδραση με το Oscillibacter. Τέλος, εντόπισαν και τον μηχανισμό που πιθανώς χρησιμοποιούν τα βακτήρια για να διασπάσουν τη χοληστερόλη.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι παρεμβάσεις που σχετίζονται με το μικροβίωμα θα μπορούσαν μια μέρα να βοηθήσουν στη μείωση της χοληστερόλης στους ανθρώπους. Επίσης, θέτουν τις βάσεις για πιο στοχευμένες έρευνες σχετικά με το πώς οι αλλαγές στο μικροβίωμα επηρεάζουν την υγεία και τις ασθένειες.

Οι αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου συνδέονται επιπλέον με μια σειρά ασθενειών, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία και η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. Επίσης, άλλοι ερευνητές έχουν αποκαλύψει συνδέσεις μεταξύ της σύνθεσης του μικροβιώματος του εντέρου, των τριγλυκεριδίων και των επιπέδων σακχάρου στο αίμα ενός ατόμου έπειτα από ένα γεύμα. Ωστόσο, όπως σημειώνει η ερευνητική ομάδα, δεν έχουν καταφέρει να στοχεύσουν αυτές τις συνδέσεις με θεραπείες, εν μέρει επειδή δεν έχουν πλήρη κατανόηση των μεταβολικών οδών στο έντερο.

Το περασμένο καλοκαίρι δύο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μετά από μπάνιο στη Βαλτική Θάλασσα, ενώ τουλάχιστον άλλοι πέντε παρουσίασαν προβλήματα υγείας και μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο.

Οι Aρχές εκτιμούν ότι και οι έξι είχαν προσβληθεί από επικίνδυνα βακτήρια, τα οποία πολλαπλασιάζονται στη Βαλτική Θάλασσα, στις βοριοανατολικές ακτές της Γερμανίας, όταν η θερμοκρασία των υδάτων υπερβαίνει τους 20 βαθμούς. Τα πιο επικίνδυνα είναι το vibrio cholerae non-01, που εμφανίζεται στο αίμα, καθώς και το vibrio vulnificus, που προκαλεί σηψαιμία και θανατηφόρες λοιμώξεις δέρματος.

Κατά κανόνα βέβαια το μπάνιο στη Βαλτική παραμένει ακίνδυνο. Τα βακτήρια πλήττουν περισσότερο τους ηλικιωμένους και τους οργανισμούς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Ως στοιχειώδες προληπτικό μέτρο οι ειδικοί συνιστούν σε όλους - και όχι μόνο στους ηλικιωμένους - να μην μπαίνουν στη θάλασσα αν έχουν κάποια αμυχή, γρατζουνιά ή άλλον επιπόλαιο τραυματισμό της επιδερμίδας ή τουλάχιστον να τον καλύπτουν, ώστε να μην έρχεται σε επαφή με το νερό.

Σε κάθε περίπτωση, το γερμανικό ινστιτούτο για την αξιολόγηση κινδύνων υγείας (BfR), με έδρα το Βερολίνο, προειδοποιεί ότι λόγω της κλιματικής αλλαγής τα βακτήρια αναμένεται να πολλαπλασιαστούν στα επόμενα χρόνια.

Κριτήριο η θερμοκρασία και η περιεκτικότητα άλατος

Τα ίδια βακτήρια έχουν εμφανιστεί και σε εκβολές ποταμών στη Βόρεια Θάλασσα. Στη Βαλτική ωστόσο, που σήμερα φημίζεται για τα κρύα νερά της, ακόμη και στις πιο θερμές ημέρες του καλοκαιριού, φαίνεται ότι το περιβάλλον είναι πιο ευνοϊκό για τη διάδοσή τους. «Όλα τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται με πιο γρήγορους ρυθμούς όταν η θερμοκρασία των υδάτων υπερβαίνει τους 20 βαθμούς Κελσίου», λέει ο Έκχαρντ Στράουχ, επιστημονικός συνεργάτης του ινστιτούτου BfR.

Επιπλέον, τα νερά στη Βαλτική δεν εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι. «Ιδιαίτερα για τα πιο επικίνδυνα βακτήρια, το vibrio vulnificus και το vibrio cholerae non-01, οι συνθήκες αυτές κρίνονται εξαιρετικά ευνοϊκές», τονίζει ο Έκχαρντ Στράουχ. Αντιθέτως, οι πιο αλμυρές θάλασσες δεν ευνοούν τη διάδοσή τους.

Για όσους ασθενούν τα κύρια συμπτώματα είναι ισχυρός τοπικός πόνος, πυρετός, σύγκρυο και δερματοπάθειες. Ένας άλλος τρόπος μετάδοσης είναι η κατάποση μολυσμένου νερού και η κατανάλωση οστρακοειδών ή άλλων εδεσμάτων που έχουν μολυνθεί. Σε αυτή την περίπτωση εκδηλώνονται και στομαχικές διαταραχές. Ομάδες υψηλού κινδύνου θεωρούνται όσοι υποφέρουν από χρόνια νοσήματα, όπως καρκίνο, διαβήτη και ασθένειες του ήπατος. Η θεραπεία γίνεται με χορήγηση αντιβιοτικών. Η πάθηση δεν θεωρείται μεταδοτική.

«Όλα θα εξαρτηθούν από τον καιρό»

Ιδιαίτερα διαδεδομένα θεωρούνται τα συγκεκριμένα βακτήρια στην Ασία. Στη Γερμανία, επισημαίνει ο Στράουχ, «είχαμε έναν χαμηλό, διψήφιο αριθμό περιπτώσεων» τα προηγούμενα χρόνια, στις οποίες εμφανίστηκαν προβλήματα υγείας λόγω των βακτηρίων. Το τι θα γίνει φέτος, εξαρτάται από τον καιρό.

Πάντως, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Μετεωρολογίας (WMO) το 2020 υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να καταγράψουμε, για μία ακόμη χρονιά, θερμοκρασίες-ρεκόρ στο βόρειο ημισφαίριο.

ΠΗΓΗ: Deutsche Welle