Κάθε χρόνο, χιλιάδες μέλη ακαδημιών, καθηγητές πανεπιστημίων, επιστήμονες, προηγούμενοι κάτοχοι του βραβείου Νόμπελ, μέλη κοινοβουλευτικών συνελεύσεων και άλλοι καλούνται να υποβάλουν υποψηφιότητες για τα βραβεία του επόμενου έτους.

Οι υποψήφιοι επιλέγονται με τέτοιο τρόπο ώστε να εκπροσωπούνται όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες και πανεπιστήμια. Μετά τη λήψη όλων των υποψηφιοτήτων, οι επιτροπές Νόμπελ των τεσσάρων ιδρυμάτων που απονέμουν τα βραβεία είναι υπεύθυνες για την τελική επιλογή των βραβευομένων.

Τα έπαθλα των βραβείων Νόμπελ

1. Μετάλλιο Νόμπελ
Σύμφωνα με το καταστατικό του Ιδρύματος Νόμπελ, κάθε βραβευόμενος λαμβάνει ένα χρυσό μετάλλιο.
Στην εμπρόσθια όψη απεικονίζεται ο Άλφρεντ Νόμπελ, ενώ η οπίσθια όψη ποικίλλει ανάλογα με το ίδρυμα που απονέμει το βραβείο.

2. Δίπλωμα Νόμπελ
Κάθε δίπλωμα Νόμπελ αποτελεί μοναδικό έργο τέχνης, σχεδιασμένο ειδικά για κάθε βραβευόμενο.
Το δίπλωμα λογοτεχνίας είναι γραμμένο σε περγαμηνή, με τεχνική που θυμίζει τους μεσαιωνικούς εικονογράφους βιβλίων.
Τα διπλώματα των άλλων κατηγοριών παράγονται σε χειροποίητο χαρτί, κατόπιν ειδικής παραγγελίας.

3. Το χρηματικό έπαθλο
Το χρηματικό έπαθλο ανέρχεται σήμερα σε 11 εκατ. σουηδικές κορώνες, δηλαδή περίπου 1,1 εκατ. δολάρια ΗΠΑ ή 998.445 ευρώ.
Εάν το βραβείο μοιραστεί μεταξύ δύο ή τριών προσώπων, το ποσό κατανέμεται αναλόγως.

Οι Έλληνες που έχουν διακριθεί με Νόμπελ

Ανάμεσα στους επιστήμονες και δημιουργούς που έχουν τιμηθεί με βραβείο Νόμπελ, τρεις είναι Έλληνες:

• Ο Γιώργος Σεφέρης και ο Οδυσσέας Ελύτης, που βραβεύτηκαν με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

• Ο Χριστόφορος Πισσαρίδης, που διακρίθηκε με το Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών.

Η συμβολή τους έχει καταξιώσει την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη των επιστημών και των γραμμάτων.

Πρόκειται για έναν μυθιστοριογράφο και σεναριογράφο, γνωστό για τα δύσκολα μυθιστορήματά του, συχνά αναφερόμενα ως μεταμοντέρνα, με δυστοπικά και μελαγχολικά θέματα, ενώ αρκετά από τα έργα του, όπως τα μυθιστορήματα Satantango (1985) και Η μελαγχολία της αντίστασης (1989), έχουν γυριστεί σε ταινίες από τον Ούγγρο σκηνοθέτη του κινηματογράφου Μπέλα Ταρ.

Εγραψε μυθιστορήματα που απεικονίζουν την κατάρρευση των κοινωνιών και τον αγώνα του ανθρώπου ενάντια στο χάος και την απομόνωση. Στα έργα του, εξερεύνησε θέματα όπως το τέλος του κόσμου, την απώλεια νοήματος και την εσωτερική αναταραχή, χρησιμοποιώντας ένα μακρύ και ρέοντα γλωσσικό ύφος. Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα επιτεύγματά του ήταν η παρουσίαση μιας λογοτεχνικής οπτικής της αποσύνθεσης του σύγχρονου κόσμου, όπου περιέγραψε πώς οι άνθρωποι μετατρέπονται σε απελπισμένες ομάδες εν μέσω διαφθοράς και καταστροφής.

Ο Κρασναχορκάι έζησε πολλά χρόνια στο Βερολίνο, όπου και ήταν επί εξάμηνο επισκέπτης καθηγητής στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, ενώ σήμερα ζει «απομονωμένος στους λόφους του χωριού Pilisszentlászló», στη βόρεια Ουγγαρία. Το 1990 παντρεύτηκε την Ανίκο Πελύχε, από την οποία πήρε διαζύγιο, και το 1997 νυμφεύθηκε τη σινολόγο και γραφίστρια Ντόρα Κοπσάνυ. Ο Κρασναχορκάι έχει τρία παιδιά: την Κάτα, την Αγκνες και την Εμμα.

BREAKING NEWS
The 2025 #NobelPrize in Literature is awarded to the Hungarian author László Krasznahorkai “for his compelling and visionary oeuvre that, in the midst of apocalyptic terror, reaffirms the power of art.” pic.twitter.com/vVaW1zkWPS

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 9, 2025

https://platform.twitter.com/widgets.js

Ποιος είναι ο Λάσλο Κρασναχορκάι

Ο Λάσλο Κρασναχορκάι γεννήθηκε το 1954 στην πόλη Gyula της Ουγγαρίας. Σπούδασε νομικά και φιλολογία στα Πανεπιστήμια του Ζέγκεντ και της Βουδαπέστης. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ούγγρους συγγραφείς, ο οποίος υπηρετεί πιστά μια λογοτεχνία φιλόδοξη και απαιτητική.

Πριν το βραβείο Νόμπελ, είχε τιμηθεί με πάμπολλες διακρίσεις (όπως το βραβείο Kossuth, που αποτελεί τη σημαντικότερη διάκριση της Ουγγαρίας, και το γερμανικό βραβείο Bestenliste-Prize). Το 2015 τιμήθηκε με το TheManBookerInternationalPrize.

Δύο βιβλία του Λάσλο Κρασναχορκάι (Το τανγκό του Σατανά και Η μελαγχολία της αντίστασης) έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο από τον φίλο του σκηνοθέτη Μπέλα Ταρ, για τον οποίο έχει γράψει και πρωτότυπα σενάρια.

Οι ανακαλύψεις αυτές γεφυρώνουν το χάσμα μεταξύ της αφηρημένης κβαντικής θεωρίας και των πρακτικών εφαρμογών στην καθημερινή τεχνολογία, ανοίγοντας νέους δρόμους για την ανάπτυξη της κβαντικής υπολογιστικής και άλλων προηγμένων τεχνολογιών.

BREAKING NEWS
The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2025 #NobelPrize in Physics to John Clarke, Michel H. Devoret and John M. Martinis “for the discovery of macroscopic quantum mechanical tunnelling and energy quantisation in an electric circuit.” pic.twitter.com/XkDUKWbHpz

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 7, 2025

https://platform.twitter.com/widgets.js

Ένα σημαντικό ερώτημα στη φυσική είναι το μέγιστο μέγεθος ενός συστήματος που μπορεί να επιδείξει κβαντομηχανικά φαινόμενα. Οι βραβευθέντες με το βραβείο Φυσικής του 2025 διεξήγαγαν πειράματα με ένα ηλεκτρικό κύκλωμα στο οποίο επέδειξαν τόσο κβαντομηχανική σήραγγα όσο και κβαντισμένα επίπεδα ενέργειας σε ένα σύστημα αρκετά μεγάλο ώστε να χωράει στο χέρι.

Τα τρανζίστορ στα μικροτσίπ των υπολογιστών είναι ένα παράδειγμα της καθιερωμένης κβαντικής τεχνολογίας που μας περιβάλλει. Το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής του 2025 έχει προσφέρει ευκαιρίες για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς κβαντικής τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένης της κβαντικής κρυπτογραφίας, των κβαντικών υπολογιστών και των κβαντικών αισθητήρων.

Το πείραμα των τριών επιστημόνων
Οι Τζον Κλαρκ, Μισέλ Ντεβορέ και Τζον Μάρτινις – στους οποίους απονεμήθηκε το φετινό Νόμπελ Φυσικής – κατασκεύασαν ένα πείραμα χρησιμοποιώντας ένα υπεραγώγιμο ηλεκτρικό κύκλωμα.

Το τσιπ που περιείχε αυτό το κύκλωμα είχε μέγεθος περίπου ενός εκατοστού. Προηγουμένως, η σήραγγα και η κβαντοποίηση της ενέργειας είχαν μελετηθεί σε συστήματα που περιείχαν μόνο λίγα σωματίδια.

Εδώ, τα φαινόμενα αυτά εμφανίστηκαν σε ένα κβαντομηχανικό σύστημα με δισεκατομμύρια ζεύγη Cooper που γέμιζαν ολόκληρο τον υπεραγωγό στο τσιπ. Με αυτόν τον τρόπο, το πείραμα μετέφερε τα κβαντομηχανικά φαινόμενα από μικροσκοπική σε μακροσκοπική κλίμακα.

Όταν ρίχνεις μια μπάλα σε έναν τοίχο, μπορείς να είσαι σίγουρος ότι θα αναπηδήσει πίσω προς εσένα.

Θα εκπλαγείς πολύ αν η μπάλα εμφανιστεί ξαφνικά στην άλλη πλευρά του τοίχου. Στην κβαντομηχανική, αυτό το φαινόμενο ονομάζεται «σήραγγα» και είναι ακριβώς το είδος του φαινομένου που της έχει δώσει τη φήμη ότι είναι παράξενο και αντιδιαισθητικό.

Οι νικητές του βραβείου για τη φυσική το 2025, John Clarke, Michel H. Devoret και John M. Martinis, χρησιμοποίησαν μια σειρά πειραμάτων για να αποδείξουν ότι οι παράξενες ιδιότητες του κβαντικού κόσμου μπορούν να γίνουν συγκεκριμένες σε ένα σύστημα αρκετά μεγάλο ώστε να χωράει στο χέρι.

Το υπεραγωγικό ηλεκτρικό τους σύστημα μπορούσε να περάσει από τη μία κατάσταση στην άλλη, σαν να διέσχιζε έναν τοίχο. Έδειξαν επίσης ότι το σύστημα απορροφούσε και εκπέμπει ενέργεια σε δόσεις συγκεκριμένου μεγέθους, όπως προβλέπεται από την κβαντομηχανική.

Στις 10 Δεκεμβρίου η τελετή απονομής
Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 11 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ), το οποίο θα μοιραστεί ισόποσα μεταξύ των τριών βραβευθέντων.

Η επίσημη τελετή απονομής του βραβείου θα πραγματοποιηθεί στις 10 Δεκεμβρίου 2025, στην επέτειο του θανάτου του Alfred Nobel, του ιδρυτή των βραβείων.

Όπως σημειώνει το Reuters, το χρηματικό ποσό του βραβείου έχει αναπροσαρμοστεί τόσο προς τα πάνω όσο και προς τα κάτω τα τελευταία χρόνια, με τον φορέα απονομής των βραβείων να ανακοινώνει φέτος ότι αυξάνει το ποσό για να αντικατοπτρίζει την ισχυρότερη οικονομική θέση του Ιδρύματος.

Αναπροσαρμογές

Το 2012, το χρηματικό ποσό του βραβείου μειώθηκε από 10 εκατομμύρια κορώνες σε 8 εκατομμύρια, καθώς το Ίδρυμα προσπαθούσε να στηρίξει τα οικονομικά του. Το ποσό του βραβείου αυξήθηκε στα 9 εκατομμύρια το 2017 και το 2020 στα 10 εκατομμύρια – όπου βρισκόταν πριν από το 2012.

Το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής είναι το πρώτο από τα φετινά βραβεία και θα ανακοινωθεί στις 2 Οκτωβρίου

Την τελευταία δεκαετία, ωστόσο, η σουηδική κορώνα έχει χάσει περίπου το 30% της αξίας της έναντι του ευρώ, πράγμα που σημαίνει ότι η πιο πρόσφατη αύξηση της αξίας του βραβείου δεν θα επιτρέψει τους νικητές εκτός Σουηδίας να αισθανθούν πολύ πλουσιότεροι.

Το 2013 η αξία των βραβείων για επιτεύγματα στην επιστήμη, τη λογοτεχνία και την ειρήνη, που απονεμήθηκαν για πρώτη φορά το 1901, ανερχόταν σε περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια, παρά τη μείωση του ποσού στο σουηδικό νόμισμα σε 8 εκατομμύρια κορώνες.

Το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής είναι το πρώτο από τα φετινά βραβεία. Θα ανακοινωθεί στις 2 Οκτωβρίου και θα ακολουθήσουν το βραβείο Φυσικής, Χημείας, Λογοτεχνίας και Ειρήνης τις επόμενες ημέρες.