Από τις 117.000 γεννήσεις στις περίπου 65.000

Η πορεία των τελευταίων ετών είναι εντυπωσιακή.Την περίοδο 2008–2009 οι γεννήσεις στην Ελλάδα κινούνταν κοντά στις 117.000–118.000 ετησίως. Το 2025 περιορίστηκαν στις 65.594, σημειώνοντας μάλιστα νέα πτώση 4,2% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.Σε σχέση με τα υψηλά επίπεδα εκείνης της περιόδου, η υποχώρηση προσεγγίζει πλέον το 44%.

Το MoneyPress έχει αναδείξει και στο παρελθόν τις επιπτώσεις της υπογεννητικότητας και της πληθυσμιακής συρρίκνωσης. Η νεότερη εικόνα, όμως, αποκαλύπτει μία ακόμη σημαντική διάσταση: η ηλικία στην οποία αποκτούν παιδί οι Ελληνίδες αλλάζει θεαματικά.

Μεγάλη πτώση στις ηλικίες 25–29 ετών

Η σύγκριση των ηλικιακών ομάδων είναι αποκαλυπτική.Σε σχέση με το 2005, οι γεννήσεις από μητέρες ηλικίας 25 έως 29 ετών μειώθηκαν κατά 20.775.Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες μεταβολές, καθώς η ηλικιακή ομάδα που παλαιότερα αποτελούσε βασικό πυρήνα δημιουργίας οικογένειας έχει χάσει σημαντικό μέρος της συμμετοχής της.Αντίθετα, η τεκνοποίηση μετακινείται προς τα 30 και κυρίως προς τα επόμενα χρόνια της ζωής μιας γυναίκας.Η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού έχει αυξηθεί αισθητά και κινείται πλέον πάνω από τα 32 χρόνια, όταν πριν από περίπου δύο δεκαετίες βρισκόταν κοντά στα 30.

Υπερτριπλασιάστηκαν μετά τα 45

Στην άλλη άκρη της ηλικιακής κλίμακας παρατηρείται η ακριβώς αντίθετη εικόνα.Οι γεννήσεις από γυναίκες ηλικίας 40–44 ετών έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ ακόμη μεγαλύτερη αναλογικά είναι η μεταβολή στις ηλικίες 45–49 ετών.Στη συγκεκριμένη κατηγορία οι γεννήσεις έχουν υπερτριπλασιαστεί σε βάθος 25ετίας, σύμφωνα με την ανάλυση των δημογραφικών στοιχείων.Η εξέλιξη συνδέεται τόσο με την καθυστέρηση δημιουργίας οικογένειας όσο και με τις δυνατότητες που προσφέρει πλέον η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.Πίσω όμως από τους αριθμούς υπάρχει και μια πολύ ισχυρή οικονομική διάσταση.

Στέγη και εισόδημα μεταθέτουν τη δημιουργία οικογένειας

Η απόφαση για ένα πρώτο παιδί λαμβάνεται όλο και συχνότερα αφού προηγηθούν η ολοκλήρωση των σπουδών, η επαγγελματική σταθεροποίηση και η εξασφάλιση κατοικίας.Και τα τρία απαιτούν σήμερα περισσότερο χρόνο.Το στεγαστικό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι αυξημένες τιμές αγοράς και τα υψηλά ενοίκια απορροφούν σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, ιδιαίτερα για τους νεότερους εργαζομένους.Δεν είναι τυχαίο ότι το ζήτημα της στεγαστικής κρίσης και του κόστους κατοικίας έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές προκλήσεις για τα νέα νοικοκυριά.Όταν η ανεξαρτητοποίηση καθυστερεί, μεταφέρεται αργότερα και η δημιουργία οικογένειας.

Πόσο κοστίζει πλέον ένα παιδί

Υπάρχει όμως και ο δεύτερος παράγοντας: το ίδιο το κόστος ανατροφής.Τρόφιμα, κατοικία, ενέργεια, βρεφικά είδη, φύλαξη, εκπαίδευση και δραστηριότητες δημιουργούν μια σημαντική πρόσθετη επιβάρυνση στον οικογενειακό προϋπολογισμό.Η σωρευτική αύξηση των τιμών των τροφίμων αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς το κόστος ζωής επηρεάζει πλέον τις αποφάσεις των νοικοκυριών.Παράλληλα, η διαφορά μεταξύ ονομαστικών μισθών και πραγματικής αγοραστικής δύναμης παραμένει κρίσιμο ζήτημα για τους νέους.

Η οικονομική ανασφάλεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα ζευγάρι εγκαταλείπει την ιδέα της οικογένειας. Συχνά όμως σημαίνει ότι την αναβάλλει.

Το δημογραφικό μετατρέπεται σε οικονομικό πρόβλημα

Η μείωση των γεννήσεων δεν αποτελεί μόνο κοινωνική ή δημογραφική εξέλιξη.Σε βάθος χρόνου επηρεάζει άμεσα την οικονομία.Λιγότερες γεννήσεις σήμερα σημαίνουν μικρότερο αριθμό εργαζομένων αύριο. Αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη πίεση στην αγορά εργασίας και κυρίως στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς λιγότεροι εργαζόμενοι θα καλούνται να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις ενός γηράσκοντος πληθυσμού.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή η Ελλάδα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με ελλείψεις προσωπικού σε σημαντικούς κλάδους της οικονομίας.Το δημογραφικό επομένως αρχίζει να συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, το ασφαλιστικό και τη δυνατότητα της χώρας να διατηρήσει επαρκές εργατικό δυναμικό.

Οι πολιτικές στήριξης της οικογένειας

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα επίδομα.Τα τελευταία χρόνια έχουν εφαρμοστεί ή διευρυνθεί μέτρα όπως το επίδομα γέννησης, οι φορολογικές ελαφρύνσεις για οικογένειες, τα προγράμματα στέγασης και η ενίσχυση υπηρεσιών φροντίδας παιδιών.Παράλληλα, το στεγαστικό έχει μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο κυβερνητικών παρεμβάσεων, με προγράμματα που επιδιώκουν να διευκολύνουν την απόκτηση πρώτης κατοικίας από νεότερα νοικοκυριά.

Ωστόσο, τα δημογραφικά στοιχεία δείχνουν ότι απαιτείται μεγαλύτερη διάρκεια και συνέπεια στις παρεμβάσεις.Για ένα νέο ζευγάρι, η απόφαση δημιουργίας οικογένειας συνδέεται περισσότερο με την προσδοκία οικονομικής ασφάλειας για τα επόμενα χρόνια παρά με μία εφάπαξ οικονομική ενίσχυση.

Η Ελλάδα του 2050

Εάν η τάση δεν αναστραφεί, οι συνέπειες θα γίνουν πολύ πιο εμφανείς τις επόμενες δεκαετίες.Η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους θα πιεστεί, η ανάγκη προσέλκυσης εργατικού δυναμικού από το εξωτερικό θα αυξηθεί και ορισμένες περιοχές της χώρας θα αντιμετωπίσουν ακόμη μεγαλύτερη πληθυσμιακή συρρίκνωση.

Το κρίσιμο μήνυμα των νέων στοιχείων δεν είναι επομένως μόνο ότι γεννιούνται λιγότερα παιδιά.Είναι ότι η δημιουργία οικογένειας μεταφέρεται ολοένα και αργότερα, περιορίζοντας ταυτόχρονα το χρονικό περιθώριο για την απόκτηση δεύτερου ή τρίτου παιδιού.Και κάπως έτσι μια προσωπική απόφαση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων μετατρέπεται σταδιακά σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές προκλήσεις της Ελλάδας για τις επόμενες δεκαετίες.

]]> https://www.moneypress.gr/dimografiko-ligoteres-kata-2-873-oi-genni/ Fri, 19 Jun 2026 06:00:05 +0000 https://www.moneypress.gr/?p=215555 Μειώθηκαν κατά 2.873 οι γεννήσεις ή 4,2% στη χώρα πέρυσι, καθώς οι γεννήσεις ζώντων ανήλθαν σε 65.594 (33.620 αγόρια και 31.974 κορίτσια), σε σύγκριση με 68.467 (35.216 αγόρια και 33.251 κορίτσια) το 2024. Ενώ, οι γεννήσεις νεκρών ανήλθαν σε 420, σημειώνοντας μείωση 7,5% σε σχέση με το 2024, όπου καταγράφηκαν 454 γεννήσεις νεκρών.

Σύμφωνα με τη νέα έρευνα από την ΕΛΣΤΑΤ, το 2025 σε σχέση με το 2024, οι πιο σημαντικές μειώσεις καταγράφονται τους μήνες Νοέμβριο και Ιανουάριο, κατά 10,4% και 10% αντίστοιχα. Οι πιο σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται τους μήνες Σεπτέμβριο και Μάιο, κατά 3% και 2,9% αντίστοιχα ενώ υπάρχει μια περιφέρεια η οποία άντεξε και παρουσίασε αύξηση στις γεννήσεις. Ο λόγος για την περιφέρεια Κρήτης, όπου παρατηρήθηκε αύξηση κατά 129 γεννήσεις.

Από την ανάλυση του συνόλου των γεννήσεων ζώντων κατά ηλικιακή ομάδα της μητέρας το 2025 σε σχέση με το 2015, οι κυριότερες μειώσεις, σε απόλυτες τιμές, καταγράφονται για τις ηλικιακές ομάδες 30 έως 34 ετών (12.356 γεννήσεις), 25 έως 29 ετών (7.922 γεννήσεις) και 35 έως 39 ετών (4.597 γεννήσεις). Ενώ οι κυριότερες αυξήσεις παρατηρούνται για τις ηλικιακές ομάδες 40 έως 44 ετών (1.031 γεννήσεις) και 45 έως 49 ετών (445 γεννήσεις). Αντίστοιχα, σύμφωνα με τη συγκριτική ανάλυση του συνόλου των γεννήσεων ζώντων κατά ηλικιακή ομάδα της μητέρας το 2025 σε σχέση με το 2005, οι κυριότερες μειώσεις, σε απόλυτες τιμές, καταγράφονται για τις ηλικιακές ομάδες 25 έως 29 ετών (20.775 γεννήσεις), 30 έως 34 ετών (13.983 γεννήσεις) και 20 έως 24 ετών (10.177 γεννήσεις). Ενώ οι κυριότερες αυξήσεις παρατηρούνται για τις ηλικιακές ομάδες 40 έως 44 ετών (2.955 γεννήσεις) και 45 έως 49 ετών (852 γεννήσεις).

Η αναλογία γεννήσεων ζώντων από μητέρες με ελληνική ιθαγένεια προς τις γεννήσεις από αλλοδαπές μητέρες, διαμορφώθηκε σε 8,9 προς 1 το 2025, έναντι 6,7 προς 1 το 2015 και 5,1 προς 1 το 2005.

Από την ανάλυση του συνόλου των γεννήσεων ζώντων κατά περιφέρεια μόνιμης διαμονής της μητέρας το 2025 σε σχέση με το 2024, παρατηρείται μείωση των γεννήσεων στις 12 από τις 13 περιφέρειες της χώρας. Οι σημαντικότερες μειώσεις, σε απόλυτες τιμές, σύμφωνα με το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, καταγράφονται στις περιφέρειες Αττικής, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου, κατά 1.007, 656 και 273 γεννήσεις αντίστοιχα.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, οι γεννήσεις στα 27 κράτη μέλη μειώθηκαν στα 3.665.000 το 2023, αριθμός που αποτελεί το χαμηλότερο από την έναρξη της καταγραφής συγκρίσιμων δεδομένων το 1961, καθώς και τη μεγαλύτερη ετήσια μείωση που έχει καταγραφεί, με πτώση 5,5% σε σχέση με το 2022.

Το ποσοστό γεννήσεων για το 2023 είναι χαμηλότερο από την πρόβλεψη των 4 εκατομμυρίων γεννήσεων που είχε γίνει στις μακροπρόθεσμες προβλέψεις πληθυσμού της Eurostat πέρυσι.

Από το ανώτατο σημείο των σχεδόν 7 εκατομμυρίων γεννήσεων που σημειώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1960, τα ποσοστά γεννήσεων στα κράτη μέλη της Ε.Ε. έχουν μειωθεί αισθητά και βρίσκονται πλέον σε επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα των ΗΠΑ.

Μόλις πέντε χώρες παρουσίασαν αύξηση στις συνολικές γεννήσεις το 2023: η Μάλτα (3,6%), η Πορτογαλία (2,4%), η Βουλγαρία (1,1%), η Κύπρος (1%) και η Ιρλανδία (0,5%).

Μετά τη Ρουμανία, η οποία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση γεννήσεων με ποσοστό 13,9%, ακολούθησαν η Πολωνία με 10,7%, η Τσεχία με 10%, η Λετονία με 9,2% και η Σλοβακία με 7,7%, οι οποίες σημείωσαν τις μεγαλύτερες μειώσεις στις γεννήσεις σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Η συνεχής πτώση των ποσοστών γεννήσεων έχει προκαλέσει ανησυχίες για πιθανή πληθυσμιακή κατάρρευση, με ειδικούς να προειδοποιούν ότι αυτή θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά τις οικονομίες των δυτικών χωρών.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η μείωση των γεννήσεων στην Ευρώπη αναμένεται να επιφέρει πιέσεις στα κρατικά οικονομικά, καθώς ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας μειώνεται, ενώ το κόστος σε τομείς όπως η υγεία και οι συντάξεις αυξάνεται.

Ειδικοί σε θέματα δημογραφίας υποστηρίζουν ότι η μακροχρόνια τάση μείωσης των γεννήσεων στην Ευρώπη έχει επιδεινωθεί εξαιτίας ανησυχιών για την κλιματική αλλαγή, την πανδημία και την απότομη αύξηση του πληθωρισμού, η οποία επηρεάζει τις οικονομικές συνθήκες.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύτηκαν νωρίτερα φέτος, η μέση ηλικία των γυναικών κατά τη γέννηση του πρώτου παιδιού τους αυξήθηκε, φτάνοντας τα 30 έτη το 2022 από 28,8 το 2013.

Επιπλέον, το ποσοστό των γεννήσεων μεταξύ γυναικών ηλικίας 40 ετών και άνω έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια, αυξανόμενο από 2,5% σε 6%. Αυτό αντανακλά την καθυστέρηση που παρατηρείται στη γονεϊκότητα, καθώς πολλές γυναίκες επιλέγουν να κάνουν παιδιά πλησιέστερα στο ανώτατο όριο της αναπαραγωγικής ηλικίας, το οποίο ο ΟΗΕ ορίζει στα 49 έτη.

Η τάση της μείωσης των γεννήσεων είναι πιο έντονη σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Πολωνία, η Φινλανδία και στις χώρες της Βαλτικής, όπου οι γεννήσεις έχουν μειωθεί τουλάχιστον 25% την τελευταία δεκαετία.

Οι αντίστροφες πορείες θανάτων και γεννήσεων οδήγησαν αναπόφευκτα, από ένα σημείο και μετά, στην υπεροχή των πρώτων έναντι των δευτέρων, μια υπεροχή που μεγαλώνει συνεχώς: 38,5 χιλ. λιγότερες γεννήσεις από θανάτους την τριετία 2011-13 και 111 χιλ. το 2017-2019 (113 θάνατοι /100 γεννήσεις στην πρώτη και 143 στην δεύτερη). Στην τριετία όμως 2020-22 το έλλειμμα διευρύνθηκε σημαντικά καθώς το φυσικό ισοζύγιο ήταν αρνητικό κατά 169 σχεδόν χιλ. με αποτέλεσμα να αντιστοιχούν168 θάνατοι σε 100 γεννήσεις.

Η επιδημία προκαλώντας αυξημένη θνησιμότητα επιτάχυνε την αύξηση των θανάτων, ενώ οι επιπτώσεις στις γεννήσεις ήταν περιορισμένες, καθώς η μείωση τους (-13 χιλ. ανάμεσα στις δυο προαναφερθείσες τριετίες) ήταν λίγο μεγαλύτερη από την αναμενομένη.

Πρόκειται για κάποια από τα πρώτα συμπεράσματα που αναφέρονται σε ψηφιακό δελτίο του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) με θέμα «Η επιδείνωση του φυσικού ισοζυγίου σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο (2020-22) και οι δυσοίωνες προοπτικές του». Οι δυο συγγραφείς του άρθρου αυτού (οι καθ. Βύρων Κοτζαμάνης και Βασίλης Παππάς, ιδρυτικά μέλη του ΙΔΕΜ) αναφέρουν επίσης, πως αν η αύξηση των θανάτων μετά την επιστροφή τους στις 130 χιλ. το 2023 θα είναι τα επόμενα χρόνια ηπιότερη, οι γεννήσεις ετησίως θα είναι κατά μέσο όρο αρκετά λιγότερες από τις 82 χιλ. που είχαμε το 2020-22 καθώς το πλήθος των γυναικών σε ηλικία απόκτησης παιδιών θα συνεχίσει να μειώνεται ενώ δεν αναμένονται ριζικές αλλαγές και στο ευρύτερο για τη δημιουργία οικογένειας και την απόκτηση παιδιών, περιβάλλον.

Τα φυσικά ισοζύγια θα παραμείνουν επομένως αρνητικά κυμαινόμενα γύρω από τις -55χιλ, ενώ η αναλογία γεννήσεων προς θανάτους, παρ’ όλες τις όποιες διακυμάνσεις της δεν πρόκειται να μεταβληθεί σημαντικά στο μέλλον. Ο δυο ερευνητές αναφέρουν επίσης, ότι διαφοροποιήσεις της αναλογίας αυτής και οι αποκλίσεις της από τον μέσο όρο της τριετίας 2020-22 (1,68 θάνατοι ανά γέννηση σε εθνικό επίπεδο) είναι σημαντικές και διευρύνονται περνώντας από τις Περιφέρειες στις Περιφερειακές Ενότητες, και, στη συνέχεια, στους Δήμους και στις Δημοτικές Ενότητες. Διαπιστώνουν ειδικότερα, αναλύοντάς τα στοιχεία, ότι σε επίπεδο Περιφερειών το Νότιο Αιγαίο με λίγο περισσότερες γεννήσεις από θανάτους, διαφοροποιείται σημαντικά τη Δυτική Μακεδονία όπου αντιστοιχούν σχεδόν 2,4 θάνατοι/γέννηση.

Οι αποκλίσεις από τον μέσο εθνικό διευρύνονται στις Περιφερειακές Ενότητες καθώς μόνον σε πέντε από αυτές, οι γεννήσεις είναι αρκετά περισσότερες από τους θανάτους και σε τέσσερις, θάνατοι και γεννήσεις δεν διαφέρουν σημαντικά, ενώ, στο άλλο άκρο, σε έντεκα Περιφερειακές Ενότητες αντιστοιχούν 2,5 ή και περισσότεροι θάνατοι ανά γέννηση. Σε επίπεδο δήμων (325 ενότητες), οι διαφορές ανάμεσα στο Δήμο Θήρας με 2 γεννήσεις ανά ένα θάνατο, και, στο άλλο άκρο, σε 49 δήμους (το 15% του συνόλου) με περισσοτέρους από 4 θανάτους/γέννηση (και 20 από αυτούς με 6 ή και περισσότερους) είναι συνταρακτικές. Σε επίπεδο τέλος, Δημοτικών Ενοτήτων (Δ.Ε) οι αποκλίσεις από τον μέσο εθνικό όρο (1,68) διευρύνονται ακόμη περισσότερο: αν σε 19 από αυτές (το 2,1% του συνόλου) οι γεννήσεις υπερτερούν των θανάτων, σε 27 έχουμε μόνον θανάτους, σε 348 -το 1/3-, 4 ή περισσοτέρους και σε 196 (19% του συνόλου) 6 και περισσοτέρους θανάτους ανά γέννηση! Η μεγάλη πλειοψηφία των Δημοτικών Ενοτήτων του νησιωτικού χώρου, αναφέρουν οι δυο ερευνητές, των μεγάλων αστικών κέντρων καθώς και αυτών των μητροπολιτικών περιοχών Αθηνών και Θεσσαλονίκης έχουν θετικότατα ή ακόμη σχετικά ισορροπημένα φυσικά ισοζύγια. Αντιθέτως, η ανισορροπία ανάμεσα στις γεννήσεις και τους θανάτους είναι εντονότατη στη μεγάλη πλειοψηφία των Δημοτικών Ενοτήτων που βρίσκονται στο κεντρικό και δυτικό τμήμα της ηπειρωτικής Ελλάδας καθώς και στη Κεντρική-Αν. Μακεδονία και Θράκη όπου αντιστοιχούσαν το 2020-22 συνήθως 3 ή και περισσότεροι θάνατοι ανά γέννηση, ενώ στο τμήμα αυτό της ηπειρωτικής Ελλάδας, εντοπίζονται και όλες σχεδόν οι 27 Δημοτικές Ενότητες που δεν είχαν γεννήσεις το 2020-22, αλλά μόνον θανάτους.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών καθ. Βύρων Κοτζαμάνης τονίζει ότι αν μια αναλογία σε εθνικό επίπεδο 1,68 θανάτων/γέννηση είναι ανησυχητική (πόσο μάλλον όταν δεν αναμένεται βελτίωσή της τα επόμενα έτη με αποτέλεσμα την επιτάχυνση του ρυθμού μείωσης του πληθυσμού μας), το γεγονός ότι στις μισές σχεδόν (459 από τις 1036) Δημοτικές Ενότητες που βρίσκονται σχεδόν όλες στο ορεινό και ημιορεινό τμήμα της ηπειρωτικής Ελλάδας αντιστοιχούν ήδη περισσότεροι από 3 θάνατοι ανά γέννηση, προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία καθώς η μελλοντική δημογραφική δυναμική των Ενοτήτων αυτών είναι υποθηκευμένη. Η υπερ-υπεροχή σε αυτές των θανάτων, αποτέλεσμα κυρίως των ηλικιακών τους δομών που συνδυάζουν πολλούς ηλικιωμένους (βλ. αυξημένους θανάτους) και περιορισμένο αριθμό ατόμων σε ηλικία δημιουργίας οικογένειας (βλ. λίγες γεννήσεις) θέτει βάσιμες αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα επιβράδυνσης της πληθυσμιακής τους κατάρρευσης, μιας κατάρρευσης που θα υποθηκεύσει αναπόφευκτα και την κοινωνική και οικονομική τους δυναμική.