Η πανδημία, οι ενεργειακές κρίσεις, οι πόλεμοι και η νέα κούρσα εξοπλισμών εκτόξευσαν ακόμη περισσότερο το δημόσιο χρέος. Τώρα όμως η εποχή του «εύκολου χρήματος» δείχνει να τελειώνει απότομα.

Οι αγορές ομολόγων στέλνουν προειδοποιητικά σήματα, οι τιμές βουλιάζουν, οι αποδόσεις ανεβαίνουν επικίνδυνα και οι επενδυτές αρχίζουν να αμφισβητούν κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν δεδομένο: ότι τα κράτη μπορούν να δανείζονται επ’ άπειρον χωρίς συνέπειες.

Η επιστροφή του φόβου

Η νέα αναταραχή στις αγορές κρατικών ομολόγων δεν είναι ένα απλό τεχνικό επεισόδιο. Είναι η αντανάκλαση μιας βαθύτερης ανησυχίας για τη βιωσιμότητα του παγκόσμιου χρέους.

Στις ΗΠΑ, το δημόσιο χρέος που διακρατεί το κοινό ξεπέρασε πλέον το 100% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στη Βρετανία και την Ιαπωνία, οι επενδυτές απαιτούν ολοένα υψηλότερες αποδόσεις για να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν τα κράτη. Στην Ευρώπη, χώρες που βγήκαν τραυματισμένες από την κρίση χρέους της περασμένης δεκαετίας βλέπουν ξανά το κόστος δανεισμού να ανεβαίνει.

Η μεγάλη διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις «αδύναμες» οικονομίες. Το πρόβλημα είναι παγκόσμιο.

Ο πόλεμος, η ενέργεια και ο πληθωρισμός

Η νέα έκρηξη στις αποδόσεις των ομολόγων πυροδοτείται κυρίως από τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών ενέργειας αναζωπύρωσαν τους φόβους ότι οι κεντρικές τράπεζες όχι μόνο δεν θα μειώσουν τα επιτόκια, αλλά ίσως χρειαστεί να τα αυξήσουν ξανά.

Οι επενδυτές επανατιμολογούν πλέον το σύνολο της αγοράς. Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου κινείται προς το 4,75%, σύμφωνα με αναλυτές της ING, ενώ του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου έχει ήδη ξεπεράσει το ψυχολογικό όριο του 5%.

Και αυτό έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις παντού: ακριβότερα στεγαστικά δάνεια, υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις, μεγαλύτερη πίεση στις αγορές μετοχών και νέους πονοκεφάλους για κυβερνήσεις που πρέπει να αναχρηματοδοτούν τεράστια χρέη.

Το «υπερβολικό προνόμιο» των ΗΠΑ

Παρά την εκρηκτική άνοδο του αμερικανικού χρέους, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να απολαμβάνουν ένα μοναδικό πλεονέκτημα: το δολάριο και τα αμερικανικά ομόλογα παραμένουν η «ασφαλής αποθήκη» του πλανήτη.

Η αμερικανική αγορά ομολόγων είναι μακράν η μεγαλύτερη και πιο ρευστή στον κόσμο. Αυτό επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να δανείζεται ευκολότερα και φθηνότερα από άλλες χώρες, ακόμη και όταν τα δημοσιονομικά μεγέθη επιδεινώνονται.

Οι οικονομολόγοι αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «υπερβολικό προνόμιο». Με απλά λόγια, οι ΗΠΑ μπορούν να αντέξουν επίπεδα χρέους που θα προκαλούσαν κρίση εμπιστοσύνης αλλού. Όμως ακόμη και αυτό το προνόμιο δείχνει να δοκιμάζεται.

Οι αγορές δεν συγχωρούν για πάντα

Οι επενδυτές ανησυχούν πλέον όχι μόνο για το ύψος του χρέους, αλλά και για το ποιος θα συνεχίσει να το αγοράζει.

Στο παρελθόν, μεγάλες χώρες με εμπορικά πλεονάσματα – όπως η Κίνα – λειτουργούσαν ως σταθεροί αγοραστές αμερικανικών ομολόγων. Σήμερα όμως, όλο και μεγαλύτερο μέρος της αγοράς ελέγχεται από hedge funds και επενδυτές που κινούνται πολύ πιο επιθετικά και βραχυπρόθεσμα.

Αυτό σημαίνει ότι οι υψηλότερες αποδόσεις δεν φέρνουν αυτόματα αγοραστές, όπως συνέβαινε παλαιότερα. Και έτσι οι αποδόσεις μπορούν να συνεχίσουν να ανεβαίνουν πολύ περισσότερο πριν βρεθεί ισορροπία.

Η Ευρώπη θυμάται τον εφιάλτη

Για την Ευρώπη, οι εξελίξεις ξυπνούν μνήμες της κρίσης χρέους της περασμένης δεκαετίας. Οι πρωταγωνιστές εκείνης της κρίσης, Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιρλανδία εμφανίζονται σήμερα πιο θωρακισμένες δημοσιονομικά.

Είναι ο άλλοτε αποκαλούμενος «πυρήνας» της Ευρωζώνης εκείνος που εκπέμπει SOS. Η Γαλλία, το Βέλγιο και πλέον ακόμη και η Γερμανία βλέπουν τα χρέη τους να αυξάνονται ξανά, καθώς οι αμυντικές δαπάνες εκτινάσσονται και οι κυβερνήσεις επιχειρούν να στηρίξουν οικονομίες που επιβραδύνονται.

Οι αγορές γνωρίζουν ότι η εποχή της γεωπολιτικής σταθερότητας έχει τελειώσει. Και αυτό σημαίνει περισσότερα ελλείμματα, περισσότερος δανεισμός και μεγαλύτερη πίεση στα κρατικά ομόλογα.

Το τέλος της ψευδαίσθησης

Για περισσότερο από μία δεκαετία μετά την κρίση του 2008, ο κόσμος συνήθισε την ιδέα ότι τα κράτη μπορούν να δανείζονται χωρίς όρια και σχεδόν χωρίς κόστος.

Οι κεντρικές τράπεζες κρατούσαν τα επιτόκια μηδενικά και αγόραζαν μαζικά κρατικά ομόλογα, δημιουργώντας ένα τεράστιο δίχτυ ασφαλείας.

Αυτό το μοντέλο πλέον καταρρέει. Ο πληθωρισμός επέστρεψε, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται και οι αγορές αρχίζουν να απαιτούν ξανά δημοσιονομική πειθαρχία.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι κυβερνήσεις είναι έτοιμες για αυτή τη νέα εποχή ή αν ο κόσμος οδεύει προς μια νέα, πολύ πιο επικίνδυνη κρίση χρέους.

Η επενδυτική ψυχολογία μεταστράφηκε και για μερικές ώρες εξελίχτηκε ένα ράλι ανακούφισης καθώς οι αγορές υιοθέτησαν το σενάριο αποκλιμάκωσης των συγκρούσεων. Όμως, οι διαψεύσεις της Τεχεράνης σύντομα επανέφεραν  το σκεπτικισμό και  το σενάριο ότι η ρητορική Τραμπ συνιστά τακτικό ελιγμό, οδηγώντας  τους δείκτες σε νέα οπισθοχώρηση. Με την τιμή του πετρελαίου να προσεγγίζει τα $120, να υποχωρεί ως τα $94 και να επανέρχεται σύντομα πάλι πάνω από τα $100!

Του Δημήτρη Τζάνα

Την ίδια ώρα, το σενάριο υποχώρησης των παρεμβατικών επιτοκίων από την Federal απομακρύνεται και τη θέση του λαμβάνει η προοπτική αύξησής τους καθώς οι αρρυθμίες της εφοδιαστικής αλυσίδας των ενεργειακών προϊόντων ενόσω τα στενά του Ορμούζ είναι κλειστά, οδηγούν σε άνοδο τις τιμές του πετρελαίου και του LNG.

Αναπόφευκτα, ο πληθωρισμός θα αναζωπυρωθεί οδηγώντας την Κριστίν Λαγκάρντ να αναφερθεί με σαφήνεια στην προοπτική της αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ με αύξηση των επιτοκίων της. Και ένα απροσδόκητο παρεπόμενο: χρυσός και άργυρος διέκοψαν την ανοδική τους κίνηση σαν αποτέλεσμα επιλογής τους  από όσους τα θεωρούν το ασφαλέστερο επενδυτικό καταφύγιο εν μέσω υψηλής αβεβαιότητας, καθώς η προοπτική των ψηλότερων επιτοκίων των μετρητών αλλά και των πολυετών ομολόγων επαναφέρει την επιλογή διακράτησης διαθεσίμων ή ομολογιακών τοποθετήσεων. Προσώρας βέβαια, αφού η υποχώρηση του χρυσού κάτω από τα $4.400/ουγκιά (20% χαμηλότερα από τα υψηλά των $5500/ουγκιά) είναι  ενδεχομένως δελεαστική για νέο κύκλο τοποθετήσεων από όσους εκτιμούν ότι θα συνεχιστούν οι αναταράξεις στις αγορές ενόσω διαρκούν οι γεωπολιτικές εντάσεις.

Το ελληνικό χρηματιστήριο αναπόφευκτα συγχρονίζεται με το διεθνές περιβάλλον με τις ρευστοποιήσεις των διεθνών κεφαλαίων να οδηγούν πλέον σε αρνητικές επιδόσεις τους δείκτες, τόσο το ΓΔ όσο και το τραπεζικό. Την ίδια ώρα, η Deutsche Bank και η Jefferies επιμένουν σε αναβαθμισμένες τιμές στόχους για τις μετοχές των συστημικών τραπεζών.

Στον αντίποδα, η J.P.Morgan γίνεται ουδέτερη για τις ελληνικές προοπτικές και η Scope Ratings διατηρεί ίδια τη βαθμολογία για το ελληνικό αξιόχρεο. Η αύξηση της κερδοφορίας 40 περίπου εταιρειών σύμφωνα με τα αποτελέσματα το 2025 φτάνει το 5% και οι χρηματικές διανομές ήδη τα 3 δις. ευρώ διαμορφώνοντας την προοπτική να ξεπεράσουν κατά πολύ το ορόσημο των 5,9 δις. ευρώ του 2025 που αποτέλεσε ιστορικό ρεκόρ.

Η ΤτΕ ωστόσο περικόπτει το φετινό στόχο αύξησης του ΑΕΠ στο 1,9% από 2,1%, με τα μέχρι τώρα δεδομένα για τον τουρισμό και τις επενδύσεις να δίνουν ελπιδοφόρα μηνύματα και για τις επιδόσεις του 2026. Την ίδια ώρα, ο ΟΔΔΗΧ συνεχίζει την αποπληρωμή των  δανείων  του 1ου μνημονίου από τα άνω των €40 δισεκατομμυρίων διαθέσιμα που είναι στην ΤτΕ,  ώστε να διασφαλιστεί η περαιτέρω μείωση του δείκτη χρέος/ΑΕΠ στο τέλος του 2026.

Με αυτά τα δεδομένα, ο Γενικό Δείκτη πέτυχε να μην υποχωρήσει  κάτω από τις 2000 μονάδες και να συνεχίζει να δίνει τη μάχη για τη διατήρηση του κρίσιμου ορίου των 2050 ώστε να μην παραβιαστεί και  η μεσοπρόθεσμη ανοδική τάση μετά από τη βραχυπρόθεσμη που είναι ήδη πτωτική. Κομβικής σημασίας εξέλιξη αναμένεται να είναι η αναμενόμενη ως το τέλος Μαρτίου απόφαση του MSCI για μετάταξη του ελληνικού χρηματιστηρίου σε ανεπτυγμένη αγορά το φθινόπωρο, που θα οδηγήσει σε σημαντικές ανακατατάξεις το επόμενο διάστημα!

* Ο Δημήτρης Τζάνας είναι Σύμβουλος Διοίκησης του Κύκλου ΑΧΕΠΕΥ.

Αυτή η στενή πλωτή οδός στο στόμιο του Περσικού Κόλπου χειρίζεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, όπως αναφέρει ανάλυση του Bloomberg.

Μετά την ανακοίνωση της Τεχεράνης για τον αποκλεισμό του πορθμείου, ορισμένα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου άρχισαν ήδη να το αποφεύγουν από το Σάββατο (28/2).

Τα στενά φιλοξενούν γιγάντια δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Μέση Ανατολή προς Κίνα, Ευρώπη, ΗΠΑ και άλλους σημαντικούς καταναλωτές. Ωστόσο, μια μακρά παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας από θα προκαλούσε απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και ενδεχομένως θα αποσταθεροποιούσε την παγκόσμια οικονομία.

Οι τιμές του πετρελαίου είχαν ήδη φτάσει σε υψηλό επτά μηνών τον Φεβρουάριο, λόγω των φόβων ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα διέταζε στρατιωτικές επιθέσεις στο Ιράν.

Ποια είναι η σημασία τους;

Με το Ιράν στα βόρεια και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν στα νότια, τα Στενά του Ορμούζ συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό.

Είναι ένα ουσιαστικό πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.

Οι περισσότεροι προμηθευτές γύρω από τον Περσικό Κόλπο δεν έχουν άλλη θαλάσσια οδό για τις εξαγωγές τους. Τα δεξαμενόπλοια μετέφεραν περίπου 16,7 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα μέσω του πορθμείου το 2025, σύμφωνα με το Bloomberg. Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τα ΗΑΕ και το Ιράν μεταφέρουν πετρέλαιο μέσω του Ορμούζ και η πλειοψηφία των φορτίων τους προορίζεται για την Ασία.

Το 1/5 της παγκόσμιας προμήθειας φυσικού αερίου

Η πλωτή οδός είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου. Σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας — κυρίως από το Κατάρ — πέρασε από αυτήν την οδό το 2025.

Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μήκος σχεδόν 161 χιλιόμετρα και πλάτος 21 μίλια (33,7 χιλιόμετρα) στο στενότερο σημείο του. Οι ναυτιλιακές λωρίδες προς κάθε κατεύθυνση έχουν πλάτος μόλις δύο μίλια (3,21 χιλιόμετρα). Το μικρό βάθος της πλωτής οδού καθιστά τα πλοία ευάλωτα σε νάρκες, ενώ η εγγύτητα του στην ξηρά -και ιδίως το Ιράν- αφήνει τα πλοία εκτεθειμένα σε επιθέσεις από πυραύλους από την ξηρά ή σε αναχαίτιση από περιπολικά σκάφη και ελικόπτερα.

Μπορεί το Ιράν να μπλοκάρει το Στενό του Ορμούζ;

Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας , οι χώρες μπορούν να ασκήσουν κυριαρχία έως και 12 ναυτικά μίλια από την ακτογραμμή τους, απόσταση μικρότερη από το στενότερο σημείο των Στενών του Ορμούζ.

Ενώ το Ιράν υπέγραψε αυτήν τη συνθήκη το 1982, δεν έχει επικυρωθεί από το κοινοβούλιο του κράτους.

Η ιρανική κυβέρνηση έχει δηλώσει σε προηγούμενες περιόδους αυξημένης γεωπολιτικής έντασης ότι έχει την ικανότητα να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό. Ποτέ δεν έχει υλοποιήσει τις απειλές για πλήρη διακοπή της πρόσβασης στο στενό, μια κίνηση που πιθανότατα θα μπορούσε να δεχθεί την άμεση αντίδραση από τις πολεμικές ναυτικές δυνάμεις της Δύσης που περιπολούν την περιοχή, ιδίως από τις ΗΠΑ.

Όπως φαίνεται στην πιο πρόσφατη περίπτωση, τα λόγια από μόνα τους μπορούν να προκαλέσουν αναστάτωση. Το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω αναστάτωση χωρίς να αποπλεύσει ούτε ένα από τα πολεμικά του πλοία. Έχει μια σειρά από επιλογές χάρη στην ακτογραμμή του κατά μήκος της πλωτής οδού.

Στις επιλογές αυτές συμπεριλαμβάνονται η παρενόχληση πλοίων με μικρότερες επιπτώσεις με μικρά, γρήγορα περιπολικά σκάφη, έως πιο ακραίες εναλλακτικές λύσεις, όπως η επίθεση σε δεξαμενόπλοια με πυραύλους και drones, ώστε να καθίσταται πολύ επικίνδυνο για τα εμπορικά πλοία να διασχίσουν τα στενά. Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να τοποθετήσει ναρκοπέδια, αν και ο κίνδυνος που προκύπτει για τα δικά του πλοία μπορεί να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για μια τέτοια κίνηση.

Τα σύγχρονα πλοία είναι ευάλωτα στις παρεμβολές των σημάτων του παγκόσμιου συστήματος εντοπισμού θέσης, μια τακτική που χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο από κρατικούς και μη κρατικούς φορείς σε όλο τον κόσμο. Χιλιάδες πλοία υπέστησαν προβλήματα μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της πολέμου των 12 ημερών ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο.

Οι επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου

Ο πλήρης αποκλεισμός της πλωτής οδού για περισσότερες από μερικές ημέρες είναι ένα εφιαλτικό σενάριο για τις αγορές ενέργειας. Ο ανώτερος αναλυτής αργού πετρελαίου της Kpler Ltd., Muyu Xu είχε εκφράσει την εκτίμηση τον Ιούνιο ότι εάν το Ιράν μπλοκάρει το στενό για μία μόνο ημέρα θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση των τιμών του πετρελαίου έως και 120 έως 150 δολάρια το βαρέλι.

Πριν τις αεροπορικές επιδρομές της 28ης Φεβρουαρίου στο Ιράν, το αργό πετρέλαιο Brent, που συνιστά διεθνές σημείο αναφοράς, είχε μέσο όρο 67 δολάρια το βαρέλι από την αρχή του έτους μέχρι σήμερα.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα έπληττε γρήγορα την οικονομία του Ιράν, καθώς δεν θα μπορούσε να εξάγει το πετρέλαιό του. Η διακοπή των ροών πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή ενέχει επίσης τον κίνδυνο να φέρει σοβαρές επιπτώσεις στην Κίνα, τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού αργού πετρελαίου και έναν κρίσιμο εταίρο που έχει χρησιμοποιήσει το δικαίωμα βέτο του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να προστατεύσει το Ιράν από κυρώσεις ή ψηφίσματα υπό την ηγεσία της Δύσης.

Ποιος βασίζεται περισσότερο στα Στενά του Ορμούζ;

Η Σαουδική Αραβία εξάγει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου μέσω της πλωτής οδού. Ωστόσο, μπορεί να εκτρέψει τις αποστολές χρησιμοποιώντας έναν αγωγό μήκους 746 μιλίων που διασχίζει το βασίλειο και καταλήγει σε έναν τερματικό σταθμό στην Ερυθρά Θάλασσα. Εκεί το πετρέλαιο μπορεί να φορτωθεί σε πλοία για περαιτέρω μεταφορά. Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης μπορεί να μεταφέρει 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν επίσης να παρακάμψουν το Πορθμείο ως ένα βαθμό, βασιζόμενα σε έναν αγωγό που εκτείνεται από τα πετρελαιοπηγήματά τους σε ένα λιμάνι κατά μήκος του Κόλπου του Ομάν. Ο αγωγός Χαμπσάν-Φουτζέιρα έχει τη δυνατότητα μεταφοράς 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών αργού πετρελαίου την ημέρα.

Το Ιράκ διαθέτει αγωγό που διασχίζει την Τουρκία και φτάνει στις ακτές της Μεσογείου, ο οποίος άνοιξε ξανά πέρυσι. Ωστόσο, αυτός μπορεί να μεταφέρει μόνο το πετρέλαιο που αντλείται από κοιτάσματα στο βόρειο τμήμα της χώρας, επομένως σχεδόν όλες οι εξαγωγές αργού πετρελαίου αποστέλλονται δια θαλάσσης από το λιμάνι της Βασόρας και διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

Το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν δεν έχουν άλλη επιλογή από το να μεταφέρουν το πετρέλαιό τους μέσω της πλωτής οδού.

Τα κράτη αυτά πρόκειται για το Βιετνάμ, την Πολωνία, το Μεξικό, το Μαρόκο και την Ινδονησία. Ως γκρουπ, οι χώρες αυτές κατέγραψαν οικονομική παραγωγή $4 τρισ. το 2022, περισσότερο από την Ινδία και παρόμοια με αυτή της Γερμανίας και της Ιαπωνίας.

Παρά τις διαφορετικές τοποθεσίες, το παρελθόν και τις πολιτικές τους, όλες οι χώρες αυτές μοιράζονται την καιροσκοπική επιθυμία εκμετάλλευσης της απροσδόκητης τύχης τους ως συνδετικοί κρίκοι μεταξύ της Δύσης και της Ασίας, ιδιαίτερα της Κίνας. 

Κριτήρια επιλογής

Οι πέντε αυτές χώρες δεν είναι σε καμία περίπτωση οι μόνες οικονομίες που βρίσκονται σε τέτοιους γεωπολιτικούς κόμβους, αλλά η γεωγραφική τους θέση και η ικανότητά τους να διευκολύνουν το εμπόριο τις έχει καταστήσει σημαντικές. Οι χώρες αυτές, παράλληλα, αντιπροσωπεύουν το 4% του παγκόσμιου ΑΕΠ, αλλά έχουν προσελκύσει λίγο πάνω από το 10%, ή $550 δισεκατομμύρια πράσινων επενδύσεων από το 2017. 

Και οι πέντε χώρες κατέγραψαν επιτάχυνση του εμπορίου τους την τελευταία πενταετία, σύμφωνα με την ανάλυση του Bloomberg.

Σύμφωνα με τους αναλυτές της Bank of International Settlements, οι οποίοι μελέτησαν δεδομένα πάνω από 25.000 εταιρειών, πολλές εξ αυτών έχουν αλλάξει την εφοδιαστική τους αλυσίδα, αποφεύγοντας την Κίνα και επιλέγοντας χώρες οι οποίες είναι συνδεδεμένες με αυτή, όπως το Βιετνάμ και το Μεξικό, δημιουργώντας τον νέο τομέα των χώρων-μεσαζόντων με τη Δύση.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο παρατηρείται πως η σχέση της Δύσης και της Κίνας δεν διακόπτεται εντελώς, απλά προσθέτει ορισμένους ενδιάμεσους «κρίκους» στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Όπως αναφέρουν οι αναλυτές του Bloomberg, Έντα Κουράν, Σον Ντόναν και Μαέβα Κάζιν, αυτό δε σημαίνει πως τα πάντα βαίνουν καλώς.

Ακόμα κι αν υπάρξουν νικητές σε αυτή τη νέα εποχή, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν πως το συνολικό πλήγμα στην παγκόσμια ανάπτυξη από τη διακοπή της ροής τόσο του εμπορίου όσο και των επενδύσεων θα είναι σημαντικό, με τις φτωχότερες χώρες να υποφέρουν περισσότερο από τις ανεπτυγμένες οικονομίες.

Για τους καταναλωτές και τις κεντρικές τράπεζες, μία αρνητική παρενέργεια θα είναι ο αυξημένος πληθωρισμός, λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής.

Βιετνάμ

Ο ρόλος του Βιετνάμ ως συνδετικός κρίκος έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια λόγω του εμπορικού πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας αλλά και της πανδημίας. Δεδομένου του χαμηλού εργατικού κόστους στη χώρα, της βελτίωσης των υποδομών και της ολοένα και διευρυνόμενης λίστας εμπορικών συμφωνιών, το Βιετνάμ έχει προσελκύσει πληθώρα τεχνολογικών κολοσσών, ενώ αναπτύσσει και τον τομέα κατασκευής μικροτσίπ της.

Η τάση των κολοσσών τεχνολογίας για τη μεταφορά μέρους της παραγωγής τους από την ηπειρωτική Κίνα στο Βιετνάμ συνεχίζεται εδώ και περίπου μια δεκαετία, αλλά έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια.

Το ένα τρίτο των εξαγωγών του Βιετνάμ προορίζεται προς τις ΗΠΑ, ενώ η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής υλικών για τους βιετναμέζους παραγωγούς, είτε πρόκειται για μηχανήματα, είτε για πρώτες ύλες για την παραγωγή ενδυμάτων.

Πολωνία

Η Πολωνία έχει ήδη εδραιωμένους δεσμούς με την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, ενώ κολοσσοί όπως η Volkswagen και η Mercedes έχουν ήδη αρχίσει την κατασκευή βιομηχανικών μονάδων στη χώρα για την κατασκευή ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Οι ξένες επενδύσεις στην Πολωνία έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, δη για την πράσινη ενέργεια. Η Πολωνία βρίσκεται στη δεύτερη θέση παγκοσμίως -πίσω από την Κίνα- όσον αφορά την κατασκευή ηλεκτρικών μπαταριών, φιλοξενώντας εταιρείες όπως LG Chem Ltd, Northvolt AB, SK Innovation Co και Umicore SA. 

Οι αποστολές ηλεκτρικών μπαταριών που παρήχθησαν στη χώρα άγγιξαν τα $8,9 δισ. πέρυσι, στο 2,4% των συνολικών εξαγωγών της οικονομίας.

Μεξικό

Το Μεξικό ξεπέρασε φέτος την Κίνα ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας προϊόντων προς τις ΗΠΑ, αν και το στοιχείο αυτό δεν αναδεικνύει εξ ολοκλήρου την εμπορική σχέση της χώρας με την μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και τον υπόλοιπο πλανήτη.

Από το 2017 και ύστερα, οι εισαγωγές του Μεξικό από την Κίνα αυξάνονται περισσότερο από τις εξαγωγές της χώρας προς τις ΗΠΑ, αφού πολλές κινεζικές εταιρείες έχουν επιλέξει να ανοίξουν βιομηχανικές μονάδες στη χώρα, με προσήλωση στην αμερικανική αγορά. Σύμφωνα, μάλιστα με την Mexican Associaton of Private Industrial Parks, τα επόμενα δύο χρόνια η 1 εκ των 5 νέων επιχειρήσεων στη χώρα θα είναι κινεζικές. 

Μαρόκο

Το Μαρόκο το οποίο φιλοξενεί τα μεγαλύτερα αποθέματα φωσφορικού άλατος στον κόσμου, έχει αρχίσει να εξελίσσεται σε σημαντικό παράγοντα της ενεργειακής μετάβασης της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας.

Σημειωτέον πως το ορυκτό αποτελεί βασικό συστατικό των μπαταριών LFP, η οποία αποτελεί μία ραγδαία αναπτυσσόμενη ποικιλία επαναφορτιζόμενων κυψελών οι οποίες χρησιμοποιούνται στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Η χώρα έχει ήδη έναν αναπτυσσόμενα τομέα αυτοκινήτων, με εργοστάσια των Renault και Stellantis τα οποία παράγουν χιλιάδες οχήματα καθημερινά και τα οποία υποστηρίζονται από δεκάδες αμερικανικούς προμηθευτές.

Οι ισχυρές εμπορικές σχέσεις του Μαρόκο με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, παράλληλα, όπως και η θετική προσέγγισή της ως προς τις ξένες επενδύσεις, έχουν μετατρέψει τη χώρα σε ένα «σημείο συνάντησης» της Δύσης και της Κίνας. 

Ινδονησία

H Ινδονησία προσπαθεί ενεργά να προσελκύσει αμερικανικές αλλά και κινεζικές εταιρείες, προσπαθώντας να υλοποιήσει το όραμα του προέδρου Τζόκο Γουιντόντο για την δημιουργία μίας εξ ολοκλήρου εγχώριας αλυσίδας παραγωγής ηλεκτρικών οχημάτων.

Η χώρα έχει προσκαλέσει την Tesla και την Volskwagen για επενδύσεις, προσπαθώντας να εξισορροπήσει την κυριαρχία των κινεζικών εταιρειών στον τομέα διύλισης νικελίου και κατασκευής μπαταριών, κάτι το οποίο έχει οδηγήσει σε πολλές συμφωνίες γεωπολιτικού «βεληνεκούς».

Τον Μάρτιο, η Ford υπέγραψε συμφωνία με την κινεζική Zhejiang Huayou Cobat και με την βραζιλιάνικη Vale για την εξασφάλιση προμηθειών νικελίου, το οποίο χρησιμοποιείται στην κατασκευή μπαταριών.

Δεδομένου του ότι η χώρα έχει τεράστιο όγκο φυσικών πόρων αλλά και 270 εκατομμύρια πληθυσμού, η Ινδονησία ποντάρει στη γεωστρατηγική σημασία της και επιλέγει να συνεργαστεί και με τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.