Επειδή δυσκολευόμαστε να «μετρήσουμε» - να ποσοτικοποιήσουμε αυτόν τον πλούτο δεδομένου ότι δεν είναι (μόνον) υλικός ώστε να μεταφράζεται άμεσα σε οικονομικό αποτέλεσμα κατά τη λογική της “ανάπτυξης”, παραβλέπουμε τη σημασία αυτών των «προϊόντων» για την κοινωνική ευημερία και πρόοδο.

Του Γιάννη Ρούντου*

Αξίζει να διαβάσετε αυτή την πληροφορία για τη σχετική ευαισθησία στη Δανία. Η σύγχρονη κουλτούρα της και η διακυβερνητική σοβαρότητα δηλοί την αντίληψη και “επένδυση” πάνω στις αξίες του Πολιτισμού: μηδενικός ΦΠΑ στα βιβλία. Αντιγράφω από την αναφορά της πληροφορίας (Diastixo.gr:  https://diastixo.gr/epikaira/eidiseis/25132-dania-mhdenizei-fpa-vivlia):

Η κυβέρνηση της Δανίας αποφάσισε, έπειτα από διαβουλεύσεις, να μηδενιστεί ο ΦΠΑ στα βιβλία, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στο εξαιρετικά υψηλό 25%, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η «αναγνωστική κρίση» που καταγράφεται στη χώρα.

Το μέτρο αυτό αναμένεται να επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό με περίπου 44,2 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, όμως εκτιμάται ότι θα έχει πολλαπλά οφέλη ειδικά για τους νέους και τις νέες της Δανίας, καθιστώντας τα βιβλία πιο προσβάσιμα σε αυτούς/-ές, που σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ παρουσιάζουν ολοένα και χαμηλότερα επίπεδα ανάγνωσης και κατανόησης.

«Η αναγνωστική κρίση δυστυχώς έχει διευρυνθεί τα τελευταία χρόνια», παραδέχτηκε ο υπουργός Πολιτισμού της Δανίας, Γιάκομπ Ένγκελ-Σμιτ, ο οποίος δήλωσε ιδιαίτερα περήφανος για την απόφαση αυτή, εξηγώντας: «Δεν καταφέρνει κανείς κάθε μέρα να πείσει τους/τις συναδέλφους του ότι τέτοια μαζικά ποσά πρέπει να δαπανηθούν ως επένδυση στην κατανάλωση και τον πολιτισμό των Δανών».

Στη χώρα μας (Κεφάλαιο Α' «Αγαθά» του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α.) -εδώ κι αν δεν χρειάζεται να μιλήσουμε για «αναγνωστική κρίση» - εφαρμόζεται συντελεστής ΦΠΑ 6%, στα «βιβλία και βιβλία για παιδιά και σε οπτικές ή ακουστικές εκδόσεις τους, στις εφημερίδες και περιοδικές εκδόσεις τυπωμένες, έστω και εικονογραφημένες ή με διαφημίσεις, καθώς και στη μουσική χειρόγραφη ή τυπωμένη, εικονογραφημένη ή μη έστω και δεμένη».

Δεν είναι καιρός να συζητήσουμε και στην Ελλάδα τον μηδενικό ΦΠΑ στο βιβλίο; Προφανώς, δεν αρκεί μόνον η κατάργηση του ΦΠΑ για να στραφεί ο «καταναλωτής» στο βιβλίο. Θα πρέπει να συντρέξουν πλείστοι όσοι παράγοντες, που χαρακτηρίζουν τον Πολιτισμό και δημιουργούν «τάση», καθώς η παιδεία είναι πολυπαραγοντική ανάγκη και αποτέλεσμα.

* Ο Γιάννης Ρούντος διετέλεσε στέλεχος επί 40ετία στην επιχειρηματική κοινότητα, με αναγνωρισμένο διοικητικό έργο ευρέως φάσματος στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις, την Επικοινωνία & Δημόσια Εικόνα και την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη. Μετά την ολοκλήρωση της επαγγελματικής διαδρομής του δραστηριοποιείται σε θέματα για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα.

Του Γιάννη Ρούντου*

Οι απανταχού γλωσσολόγοι του στρουκτουραλισμού που επιμένουν αποδεικτικά, από τον Φερντινάν ντε Σωσσύρ (Ferdinand de Saussure, 1857-1913) κι εντεύθεν, ότι η “Γλώσσα είναι το εργαλείο της Σκέψης” και ότι χωρίς Γλώσσα βιώνουμε ένα διανοητικό κενό, έχω τη πεποίθηση πως θα θεωρούσαν αυτό το κείμενο του φίλου μανιφέστο για τη σύγχρονη, αποδομητική (όπως χρησιμοποιείται και στη γαστρονομία των εκπομπών υψηλής τηλεθέασης, με έπαρση “καλλιτεχνίας”) γλωσσική κουζίνα.

Τί θα έλεγαν σχετικά οι συνδαιτυμόνες ροής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; (όλοι/ες ανεξαιρέτως, με ή χωρίς κερασάκι κάποιον περίπλοκο τίτλο ιδιότητας που έχει “leader” στην κατάληξη). Ή μήπως είναι καλεσμένοι σε άλλο τραπέζι με θεματικό “brief” την… εμπρεσιονιστική φαντασία στη γλωσσική “ενσυναίσθηση” - το καταχρηστικά/κακοποιητικά παραφθαρμένο “empathy”; Ωστόσο (αγαπητέ κ. Αναστασίου), επί τέσσερεις δεκαετίες περίπου, κατά τη διάρκεια των οποίων ετοίμαζα “πιάτο” σε συναντήσεις των σαράντα κυμάτων ή έγραφα για τη γλωσσική σαλάτα της αγοράς στα “media”, έβλεπα υπο-media-ματα από αξιοσημείωτο πλήθος των εκ προτέρων χορτασμένων του τυποποιημένου ταχυφαγείου να με κοιτάζει σαν εξωγήινο…

Όθεν - για να επιστρέψω στη μεγάλη εικόνα ενός τοπικού Πολιτισμού: η Γλώσσα είναι το θεμέλιό του, πολλώ δε μάλλον του Ελληνικού Πολιτισμού, καθώς σηματοδότησε τη συνέχεια του Γένους μετά από τέσσερεις αιώνες οθωμανικού ζυγού. Τούτο με άλλα λόγια, ισχυρίζομαι πως ορίζει την εθνική Βιωσιμότητά μας.
Διερωτώμαι αν το γνωρίζουμε και το αναγνωρίζουμε στις Εκθέσεις Βιωσιμότητας - του πολυσυζητούμενου “Sustainability” σήμερα ή περιοριζόμαστε μόνον στο οικονομικό “profit” - καθώς μάλιστα η διαχείριση της Βιώσιμης Ανάπτυξης (για ποιά άραγε μερίδα της κοινωνίας η ανάπτυξη;) έχει περάσει στην περιοχή ευθύνης των οικονομικών τεχνοκρατών με λογιστική κερδοφορίας.

Συμπυκνώνοντας την αγωνία σε λίγα λόγια: Έχουμε την απαιτούμενη για τη βιωσιμότητα, γλωσσική συνείδηση; Ή μήπως σε ενεστώτα χρόνο η Γλώσσα ως μήτρα του Πολιτισμού μας είναι κενό γράμμα, η συνέχεια του Γένους υποτιμημένη σε σημασία στον περιφρονημένο ή/και αγνοημένο εθνικό πλούτο μας; Θέλουμε να είμαστε ακόλουθοι/“followers” και πάροχοι υπηρεσιών -διάβαζε σερβιτόροι και διεκπεραιωτές- για τις διαθέσεις επιθετικών επενδυτών οι οποίοι χωρίς πολιτισμικό-πολιτιστικό απόθεμα ισορροπίας και κατανόησης του τοπικού πλούτου και της κληρονομιάς, (πιστεύουν πως) απευθύνονται σε πορωμένους ή ανερμάτιστους “consumers”;

Μας ικανοποιεί ένας τέτοιος ρόλος; Αν ναι, δρέπουμε τους καρπούς που μας αξίζουν, με το αναλογούν μέγεθος της ευθύνης μας για μια “βιώσιμη Ελλάδα” που κάποτε αξίζει να την ορίσουμε, με επίκεντρο αναφοράς τον Πολιτισμό και τη Γλώσσα μας, ως επιθυμητό περιεχόμενο υψηλού σεβασμού και αναγνωρισιμότητας ενός τοπικά και διεθνώς αγοραίου “brand” - το γράφω όπως θα αγαπούσαν να το διαβάσουν και οι επικοινωνιολόγοι marketers της σύγχρονης αγοράς.

Αλλά, να προσθέσω στο σχόλιό μου την πολύ μεστή περιεχομένου αφορμή - το κείμενο του Γιώργου Αναστασίου - καθώς το δικό μου σχόλιο είναι απλώς μια προσωπική επίγευση:

«Άνοιξε κανείς ποτέ ελληνικό κείμενο χωρίς να νιώσει ότι μπήκε σε συνέδριο start-up στο Λονδίνο; Κάπου ανάμεσα στο “Το call για το briefing του rebranding έγινε reschedule, θα κάνουμε follow up για να alignάρουμε τα deliverables”, συνειδητοποιείς ότι κατ’ αρχάς δεν είσαι στο σπίτι σου και ψάχνεις χαμένος να βρεις εάν το “engagement” σημαίνει συμμετοχή, αρραβώνας ή απλά κάποιος βαριέται. Βαριέται να σκεφτεί. Βαριέται να σκεφτεί ελληνικά. Την ίδια στιγμή, το δίκιο, φορώντας κόκκινο σακάκι και διαβολεμένο χαμόγελο, κάθεται απέναντι και τρίβει τα χέρια του.

Βέβαια, η γλώσσα εξελίσσεται. Ζήσε με το γεγονός ότι το brainstorming, το brief, το feedback, το concept ήρθαν για να μείνουν. Όχι επειδή δεν έχουμε λέξεις, αλλά γιατί εάν πεις “καταιγισμός ιδεών”, ο μόνος που θα το εκτιμήσει είναι ο Μπαμπινιώτης. Από την άλλη, εάν κάθε δεύτερη λέξη είναι “actionάρω”, “escalate”, “deliverable”, “activation”, “kick-offmeeting”, φλερτάρεις επικίνδυνα με τη γραφικότητα του LinkedIn guru που ακόμα λέει “το παιχνίδι άλλαξε”. Σταμάτα.
Η δικαιοσύνη δεν είναι ευγενική. Εάν επιδώξεις να πουλήσεις corporate φούμαρα στο καφενείο, όπου οι περισσότεροι καταλαβαίνουν “συνάντηση” αλλά τους χάνεις στο “meeting”, είσαι ήδη ένοχος. Εάν το engagement σου είναι τόσο χαμηλό που ούτε οι λέξεις δεν μπαίνουν στη συζήτηση, δεν φταίει η ελληνική γλώσσα αλλά εσύ που θες να κάνεις flex αντί να επικοινωνήσεις.

Η ανατροπή, για πολλούς το θράσος, από την άλλη, είναι πιο πρακτικά. Εάν το αγγλικό εξυπηρετεί, χρησιμοποίησέ το. Εάν το κάνεις μόνο για το “vibe”, καλά να πάθεις. Μίλα απλά. Εάν μπορείς να πεις κάτι με μια λέξη και το κάνεις με πέντε αγγλικές, το μόνο που έχεις καταφέρει είναι να σε καταλάβει μόνο το inner circle σου. Η γλώσσα δεν είναι exclusive club με face control. Είναι πεδίο μάχης για όποιον έχει να πει κάτι σημαντικό.

Βέβαια, μην ξεχνάμε και το πραγματικό έγκλημα. Το “θα κάνουμε launchάρισμα το νέο project”  ή το “να το actionάρουμε ASAP”…   Κράτα το brief, το storytelling, το pitch, το mood board, το content, αλλά πρόσεξε γιατί όταν η σαλάτα έχει μόνο croutons και τίποτα φρέσκο, μένεις με το ξερό ψωμί.
Χρησιμοποίησε τα αγγλικά όταν το απαιτεί η κατάσταση. Μη γίνεσαι βαρετός, μη γίνεσαι corporate, μη γίνεσαι meme με τη χειρότερη έννοια. Η γλώσσα μας έχει δύναμη και, βασικά, γούστο. Εάν θέλεις mix, φέρε στο μυαλό σου το καλό κοκτέιλ. Έχει μέτρο, στυλ και πάντα αφήνει επίγευση. Όχι πονοκέφαλο.
Εάν όλοι actionάρουν, εσύ υλοποίησε. Εάν όλοι alignάρουν, εσύ συντόνισε. Εάν όλοι κάνουν deliverables, πες το απλά δουλειές. Κι εάν σε ρωτήσουν γιατί, πες: “Nemesis justice. Lucifer approved.”

Disclaimer: Κατά τη συγγραφή του παραπάνω κειμένου, καμία αγγλική ή ελληνική λέξη δεν κακοποιήθηκε περισσότερο απ’ όσο το άξιζε. Όποια έβαλε το κεφάλι της μέσα, ήξερε ότι τα croutons της γλωσσικής σαλάτας ήταν ήδη μπαγιάτικα.

Ειδική αναγνώριση σε όλους όσους διαβάζουν με το μολύβι διορθώσεων στο χέρι, έτοιμοι να σημειώσουν κάθε “brief”, “concept” και “engagement”. Σας βλέπω. Σας ακούω. Και σας αφιερώνω αυτό το post γιατί εάν δεν κάνατε εσείς tik, δεν θα υπήρχε αυτή η κουβέντα. Συνεχίστε να κυνηγάτε το λάθος, και ίσως, που ξέρεις, κάποτε να γράψουμε όλοι με μολύβι και χωρίς αγγλικά. Αλλά όχι σήμερα».

Με ειλικρινείς χαιρετισμούς παρηγοριάς για όσα διασωσμένα γλωσσικά σημεία, όπως π.χ. τα βοηθείας ρήματα των ρύσεων του λόγου, όπως: είναι available, κάνει delete κ.ά., για να μην κατρακυλούν πέτρες στον νου μας, αν μη τι άλλο. “Congrats!” στον κ. Αναστασίου, όπως λένε και στις νεοφυείς επιχειρήσεις της… Καλαμπάκας (εκεί, προσέχουν για να μην πέσουν τα Μετέωρα στο κεφάλι τους!).

(*) O Γιάννης Ρούντος διετέλεσε στέλεχος στην επιχειρηματική κοινότητα σε θέσεις διευθυντικής ευθύνης, με αξιοσημείωτο διοικητικό έργο στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις, την Επικοινωνία & Δημόσια Εικόνα και την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη και ιδιαίτερες πρωτοβουλίες για τον Πολιτισμό, τα Γράμματα και τις Τέχνες. Μετά την ολοκλήρωση της επαγγελματικής διαδρομής του, δραστηριοποιείται σε θέματα για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα, τις συμβουλευτικές συνεργασίες και αρθρογραφεί.

Τα περιοδικά δρόμου είναι ένας διεθνής θεσμός πραγματικής κοινωνικής ώσμωσης για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων.

Υπενθυμίζω, σχετικά, και τον Στόχο 10 για λιγότερες ανισότητες, καθώς και τα πολυζητούμενα κριτήρια ESG (Environmental - Social - Governance) που ο Στόχοι αυτοί αγγίζουν, τόσο στο [S]-Social όσο και στο [G]-Governance.
Στο τεύχος, έμεινα στο άρθρο για την Κοινωνία - “Λαϊκισμός και Κολωνάκι”, που αναδεικνύει την επιλεκτική εργαλειοποίηση του κοινωνικού σώματος για τη μόχλευση του [G], όταν η Διακυβέρνηση -και κάθε διακυβερνητική φιλοδοξία- επιζητεί με ιδιοτέλεια τη χειραγώγηση των πολιτών.

Ποιά είναι η σχέση της έννοιας “λαός” με τη “μαζικότητα” της έκφρασης (από την παθητικότητα και αδιαφορία μέχρι την αγανάκτηση - “λαϊκές μάζες” ο προσφιλής στα πολιτικά πρόσωπα χαρακτηρισμός αναφοράς, με μια εκπτωτική περιφρόνηση στις μοναδικές προσωπικότητες της κοινωνίας των πολιτών);

Ποιός είναι ο βαθμός της “λαϊκής” συνοχής σε μια κοινωνική σύνθεση πολλαπλών και ετερόκλητων μειονοτήτων, σε μια πληθυσμιακή κουρελού παγκοσμιοποιημένων και “ατυχών” ή “μοιραίων” συμπτώσεων συνύπαρξης, ιδιαίτερα στις χαοτικές και αποπροσωποποιημένες κοσμοπόλεις; Υπάρχει αυτή η συνοχή - τα στοιχεία συνεκτικότητας που θα μπορούσαν να δίνουν ομοιογενή σάρκα πεποιθήσεων, βιωμάτων, αναγκών, προσδοκιών και συμπεριφοράς στην έννοια “λαός”, ώστε αυτή η έννοια να είναι ισχυρή;

Πόσο σχετική μπορεί να γίνεται η έννοια της φτώχειας ή να ορίζεται με διαφορετικές παραμέτρους, όταν η ένδεια -ως πραγματικότητα υλική και ψυχοσυναισθηματική- μπορεί να αμβλύνεται μέσα στην ομοιογένεια, χωρίς το αγκάθι του συγκριτικού μεγέθους ακριβώς δίπλα σου (αυτό, δηλαδή, που παλαιότερες γενιές ζήσαμε στα παιδικά μας χρόνια, όταν δεν ζήλευε καμμιά οικογένεια τις άλλες της γειτονιάς, γιατί όλες ήμασταν στην ίδια κατάσταση μιας ήρεμης απαντοχής μέσα σε τεράστιες ελλείψεις); Ή, αντιθέτως, όταν η έννοια της φτώχειας οξύνεται μέσα σε μια ανελέητη, διαρκή σύγκριση και παράθεση σκληρών και τραυματικών αντιθέσεων, αποστάσεων και ανισοτήτων που εξουθενώνουν;

Τί μπορεί να σημαίνει η έννοια “λαός” σήμερα για τον κοινωνικό, τον πνευματικό, τον αστικό, τον περιβαλλοντικό, τον οικονομικό και διακυβερνητικό πολιτισμό μας; Ή μήπως ως πολιτισμός νοείται κάτι άλλο έξω από την κοινωνική ζωή που ορίζουν αυτοί οι τομείς;

Ερωτήματα, που τα συμπυκνώνω στις δύο εκκωφαντικά “ήσυχες” φωτογραφίες του κειμένου: αυτή του εξωφύλλου της “σχεδίας”, η οποία αντανακλά το ονειρικά ευκταίο και αυτή της απελπισίας που είχα περπατώντας πριν λίγες ημέρες στον πιο κεντρικό δρόμο της Αθήνας, την οδό Πανεπιστημίου του αστικού πολιτισμού μας; (υπενθυμίζω εδώ και τον Στόχο για Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες - SDG11).

Σε ύπτια θέση σχεδίας και στις δύο φωτογραφίες ο άνθρωπος, είτε ονειρεύεται μέσα στο σκηνικό ανοιξιάτικης ευφορίας και ευημερίας (για κάποια φωτοτράπεζα έστω) είτε σιωπά με το άδειο βλέμμα στο πουθενά, ξαπλωμένος στο πεζοδρόμιο.

Το κοινωνικό θέμα περί “λαού”, “λαϊκής συνοχής”, “λαϊκότητας” και “λαϊκισμού” είναι ατελεύτητο (πρόσω ηρέμα εύχομαι στους ανθρώπους του κοινωνικού μη κερδοσκοπικού οργανισμού φιλαλληλίας της “σχεδίας”, προς την αναζήτηση κάποιας ασφαλέστερης στεριάς).

ΠΗΓΗ: epixeiro.gr
————————
* Ο Γιάννης Ρούντος διετέλεσε στέλεχος επί 40ετία στην επιχειρηματική κοινότητα σε θέσεις διευθυντικής ευθύνης, με αξιοσημείωτο δημιουργικό έργο στην Επικοινωνία και διοικητικό έργο στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις & Σχέσεις, τη Δημόσια Εικόνα και την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη. Μετά την ολοκλήρωση της επαγγελματικής διαδρομής του, δραστηριοποιείται σε θέματα για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα ως σύμβουλος και πρεσβευτής καλών ιδεών και πράξεων.

Οι τοπικές οικονομίες είναι κατά ποικίλους τρόπους όμηροι αυτών των συμφερόντων, που αξιοποιούν κάθε νέο επίτευγμα στο οπλοστάσιο της κατίσχυσης - όπως π.χ. την εκθετική δυναμική της ψηφιακής τεχνολογίας (βλέπε Τεχνητή Νοημοσύνη), που αλλάζει τον κόσμο και τη ζωή. Κάθε άλλο παρά τυχαία είναι η κομβική, πρωταγωνιστική εμφάνιση ενός μεγιστάνα του ψηφιακού κόσμου στην κυβέρνηση των Η.Π.Α.

Του Γιάννη Ρούντου*

Συνεπώς, οφείλουμε να παραδεχθούμε πως η υποχρεωτική λογοδοσία των επιχειρηματικών οργανισμών πάνω στα κριτήρια ESG (Environmental - Social - Governance) αποτελεί πρακτικά ένα στοίχημα για τον έλεγχο της ασυδοσίας και αναλγησίας των τεράστιων, επιθετικών ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν εργαλειοποιείται για αλλότριους σκοπούς αυτή η υποχρεωτικότητα ή ακόμη, αν η κανονιστική συμμόρφωση έχει περιθώρια μεταμόρφωσης σε πλυντήριο κοινωνικών και περιβαλλοντικών ενοχών...

Ο επιχειρηματικός κόσμος σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπος, στη σύγχρονη προβληματική ανάπτυξης, με μεγάλα διακυβεύματα Βιωσιμότητας σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας και πολυπαραγοντικών κρίσεων, αντιθέσεων και συγκρουσιακών καταστάσεων στο πεδίο ενός παγκοσμίου οικονομικού πολέμου. Διότι περί αυτού πρόκειται: οι πολιτικές εξελίξεις και τάσεις στον κατ’ ευφημισμόν δημοκρατικό κόσμο της Δύσης εισάγουν νέες αντιλήψεις, συναλλακτικά ήθη διακυβέρνησης (με “deals”), διεθνών σχέσεων που ακυρώνουν κάθε αρχή της διπλωματίας και ισορροπιών φόβου υπό απειλές. Εισάγουν την άσκηση συγκεντρωτικής εξουσίας και υψηλή δόση κυνικού αυταρχισμού.

Μέσα, λοιπόν, σε μια κατάσταση νομιμοποίησης της μονόδρομης επιβολής του δικαίου των ισχυρών (για να θυμηθούμε τον Θουκυδίδη: “Δίκαια μεν εν τω ανθρωπείῳ λόγῳ από της ίσης ανάγκης κρίνεται, δυνατά δε οι προύχοντες πράσσουσι και οι ασθενείς ξυγχωρούσιν”), αναζητείται μια προοπτική εφαρμογής των οδηγιών και υποχρεώσεων συμμόρφωσης των μεγάλων επιχειρήσεων με τα κριτήρια ESG.

Εδώ, φαίνεται πως τα θεσμικά κέντρα στην ΕΕ συνδιαλέγονται και αποφασίζουν σχεδόν αμήχανα απέναντι σε αντινομίες, προσπαθώντας να συμβιβάσουν το αναγκαίο με το ικανό για την υποχρεωτική συμμόρφωση και να βάλουν στην ίδια κοίτη ετερόκλητες, αντίρροπες διαθέσεις και ενδιαφέροντα των διαφόρων μερών. Το πλαίσιο της νέας πρότασης Omnibus από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυτό δηλώνει σε γενικές γραμμές.

Το πακέτο Omnibus "με στόχο την απλοποίηση των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την απελευθέρωση πρόσθετης επενδυτικής ικανότητας", επί της ουσίας ανταποκρίνεται στις πιέσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας για τροποποιήσεις ελάφρυνσης στο πλαίσιο κανονιστικής συμμόρφωσης των επιχειρήσεων για τις εκθέσεις και τη δέουσα επιμέλεια, μάλιστα με γνώμονα την έκθεση Ντράγκι. Ερμηνεύεται ως υποχώρηση της ΕΕ σε ό,τι αφορά στις φιλοδοξίες της στον τομέα απόδοσης των ESG κριτηρίων, σε συνάρτηση και με τα ακυρωτικά μηνύματα των νέων πολιτικών που εκπέμπουν οι Η.Π.Α.

Το διερώτημα, ωστόσο, στο βάθος της αναγκαιότητας για κανονιστική συμμόρφωση των επιχειρήσεων είναι το εξής - αν θέλουμε να θέσουμε τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων: Οι μεγάλοι, χαοτικοί επιχειρηματικοί οργανισμοί χωρίς “ορατή”, προσωποποιημένη ηγεσία με αυτοδιάθεση που να εμπνέει, να αποφασίζει και να παρεμβαίνει δραστικά και όχι διεκπεραιωτικά, οι οποίοι οργανισμοί λειτουργούν υπό καθεστώς ατέρμονων συζητήσεων-διαβουλεύσεων και τυπολατρευτικών διαδικασιών, μπορούν να υπερβούν την περιχαράκωση της τυπικής γραφειοκρατικής συμμόρφωσης και να περάσουν στη σφαίρα της αυτοπραγμάτωσης των ανθρώπων τους και της ηθικής ανάπτυξης;

Διαβάζω σε ενημερωτικό δελτίο “ESG & Climate News” (Tim Mohin, Global Sustainability Leader) ότι “Υπό πολιτική πίεση, οι επενδυτές μετονομάζουν το ESG σε Resilience”. Ας μην έχουμε αυταπάτες: η Ανθεκτικότητα έχει οικονομικό νόημα. Όμως, ο Αριστοτέλης μας λέει τόσα σημαντικά με διαχρονική αξία ισχυρής πραγματικότητας για την κοσμοθέαση και μεταξύ των πολλών σημαντικών, ότι κάθε οικονομική θεωρία και πράξη τέμνεται-συναντάται με ηθικά ζητήματα. (Αριστοτέλους “Ηθικά Νικομάχεια”).

Άπό τα ESG στην Ανθεκτικότητα”, λοιπόν… Όταν αρχίζουν οι πολιτικές με παιχνίδια λέξεων, χάνονται νοήματα. Αυτό που δεν βρίσκεται εύκολα είναι το νόημα ηθικού μεγέθους ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη Βιωσιμότητα.

Έχω την πεποίθηση ότι η βασική έννοια για να έχει νόημα και περιεχόμενο η κανονιστική συμμόρφωση είναι η Ευθύνη (προσοχή στο κεφαλαίο Ε). Η Ευθύνη είναι μια απολύτως ηθική έννοια, η οποία δεν εξισώνει - δεν ταυτίζει μονοδιάστατα την κερδοφορία με την ανάπτυξη. Χωρίς την Ευθύνη ως βιωματική αρχή ευγενούς επιχειρηματικού ανταγωνισμού, κοινωνικής συνύπαρξης και ευημερίας πέρα από τον επιχειρηματικό στόχο των μεγεθών, τα ESG - οι οδηγίες - οποιοδήποτε πλαίσιο - όλα αυτά είναι έωλα. Ποια είναι η ουσιαστική δύναμη, το πρακτικό απείκασμα ενός θεωρητικού οράματος (“vision”) και ενός λογοτεχνικά περιποιημένου σκοπού (“purpose”) στις εκθέσεις των μεγάλων επιχειρηματικών οργανισμών; Γιατί όλο και περισσότερες εταιρείες αναθέτουν τη διαχείριση ESG σε οικονομικούς διευθυντές;

Ο σύγχρονος μορφωτικός πολιτισμός και οι ζωτικές προτεραιότητες στον επιχειρηματικό κόσμο δεν επιτρέπουν την καθαρή θέαση της μεγάλης εικόνας για τη Βιωσιμότητα. Η Ηθική Ευθύνη -πέραν της ευθύνης βάσει νόμων και διατάξεων κανονιστικής συμμόρφωσης- (πρέπει να) επιδιώκεται σε επίπεδο ηγεσίας (leadership) και αποφασιστικών ενεργειών που έχουν βέβαιο κόστος με δεδομένη, επίσης, την κρισιμότητα του χρόνου για την επιτεύξιμη αξία του αποτελέσματος. Πόσα και ποια ηγετικά πρόσωπα αντιλαμβάνονται και είναι διατεθειμένα να αναλάβουν αυτό το κόστος της Ευθύνης με γενναιότητα και τόλμη, έτοιμα να τσαλακωθούν;

Η Βιωσιμότητα (Sustainability) δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα μετρήσιμων παραγόντων ή ακόμα και λεκτικών “μεταμφιέσεων”, είναι κάτι πιο σύνθετο και στερεώνεται μόνο σε βάση ηθικών αξιών. Είναι μια διαδρομή “από - προς”. Προτείνω αυτή την ακολουθία:
ΗΘΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ (πολιτισμός/κουλτούρα)   Στρατηγική Βιωσιμότητας (σχεδιασμός)   Καλές πρακτικές (εφαρμογή/υλοποίηση)   Λογοδοσία (συμμόρφωση, υποβολή εκθέσεων: εδώ συζητούνται οι όροι - τα πλαίσια/οδηγίες, οι διαπραγματεύσεις).

Πόσοι και ποιοι επιχειρηματικοί οργανισμοί αντιστρέφουν αυτή τη λογικά επαγωγική συνέχεια συνέπειας, βάζοντας το κάρο μπροστά από το άλογο, με τις βραχυπρόθεσμες, ταχύρρυθμες επιλογές “ανάπτυξης” και τα τεχνάσματα μάρκετινγκ συχνά να υπερισχύουν της Ηθικής Ευθύνης; Η εμβάθυνση με ολιστική προσπάθεια και ουσιαστική καλλιέργεια κουλτούρας και στρατηγικής πάνω σε ηθικές αξίες χρειάζεται πολύ χρόνο και συνέπεια, αλλά μόνο έτσι μπορεί να αναβαθμιστεί το επίπεδο προσέγγισης της έννοιας της Βιωσιμότητας, καθοριστικά για τη νοοτροπία, τη συνειδητοποίηση και τις συμπεριφορές.

(*) Ο Γιάννης Ρούντος διετέλεσε στέλεχος επί 40ετία στην επιχειρηματική κοινότητα σε θέσεις διευθυντικής ευθύνης, με αξιοσημείωτο διοικητικό και δημιουργικό έργο στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις, την Επικοινωνία & Δημόσια Εικόνα, την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη. Μετά την ολοκλήρωση της επαγγελματικής διαδρομής του δραστηριοποιείται σε θέματα για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα (πρέσβευση, αρθρογραφία). Μέλος του Δ.Σ. της ΑΜΚΕ Ασκληπιάδης (έργα Ασκληπιείου Αρχαίας Επιδαύρου).

** Δημοσιεύτηκε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ 

Του Γιάννη Ρούντου*

Στην ιστορική εξέλιξή της, η διαδρομή της Γλώσσας μας ακολουθεί τις μεταβολές στην πορεία του Ελληνισμού ανά τους αιώνες. Σύμφωνα με τις πλέον έγκυρες πηγές γνώσης (βλ. “Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας”, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο - έκδοση 1999) διακρίνονται πέντε περίοδοι στην περιοδολόγηση της γλωσσικής ιστορίας μας:

Η πρώτη, από τα παλαιότερα τεκμήρια των πινακίδων της Γραμμικής Β σε συλλαβική γραφή, όπου πιστοποιείται από τον 13ο αι. π.Χ. η διαμόρφωση της ιδιαίτερης γλωσσικής οντότητας της Ελληνικής μέσα στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια, και από τις βασικές διαλέκτους της Αρχαίας Ελληνικής κατά την ιστορική περίοδο, φθάνει μέχρι τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (323 π.Χ.).

Η δεύτερη περίοδος στη συνέχεια είναι αυτή της Κοινής, που περιλαμβάνει και την εποχή του Ιουστινιανού (527-565 μ.Χ.).

Η τρίτη, η Βυζαντινή ή Μεσαιωνική εξικνείται έως την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453).

Η τέταρτη περίοδος, η Μεταβυζαντινή ή πρώιμη Νεοελληνική, ορίζεται μέχρι τις παραμονές της Εθνικής Παλιγγενεσίας και

Η πέμπτη, η κυρίως Νεοελληνική, έως τις ημέρες μας.

Στην ανωτέρω εικόνα, Πινακίδα Γραμμικής Β της αρχαιότερης γραφής των Ελλήνων, που απετέλεσε μετεξέλιξη και προσαρμογή της μινωικής Γραμμικής Α στις απαιτήσεις της Ελληνικής Γλώσσας. Πρόκειται για πινακίδα απογραφής σκευών (τριπόδων)της Πύλου. Παρατίθεται αλφαβητική μεταγραφή και μετάφραση στη Νεοελληνική (από την προαναφερόμενη έκδοση του Ε.Λ.Ι.Α.).

Μέχρι την Παλιγγενεσία, τόσο κάτω όσο και πέρα από τον οθωμανικό ζυγό, όπου Ελληνισμός και παρά τις γλωσσικές αντιθέσεις μεταξύ “αρχαϊστών” και αυτών της καθομιλουμένης (“χυδαϊκής”) αλλά και εκείνων της φαναριώτικης γλώσσας κατά τα προεπαναστατικά χρόνια, υπήρξε γλωσσική συνισταμένη: η “μέση οδός” του Κοραή οδήγησε στη νεότερη εποχή την πνευματική ζωή και την επικοινωνία, στην κοίτη της κοινής προφορικής Ελληνικής. Ήταν η γλώσσα που είχε αφομοιώσει τις ντοπιολαλιές και είχε καθαριστεί από κατάλοιπα (κυρίως τουρκικής προέλευσης), ενώ ταυτόχρονα είχε εμπλουτιστεί -υπό την επίδραση της λόγιας παράδοσης- με λεξιλόγιο αναβαπτισμένο στην αρχαία Ελληνική. Έτσι, αναπτύχθηκε μορφολογικά μια ζώσα Ελληνική από τον 19ο αιώνα.

Τι συμβαίνει σήμερα, στην εποχή της πολυγλωσσίας και πολυ-πολιτισμικότητας των ετεροκλήτων πληθυσμών; Νομιμοποιείται ο χαρακτηρισμός της γλωσσικής κρίσης (και όχι μόνον για την Ελληνική Γλώσσα) στο μέτρο της αλλοτριωτικής και γρήγορης, συνεχούς μεταλλαγής του γλωσσικού κορμού και της δομής του κατά τις αλεπάλληλες μεταβολές στην κοινωνική σύνθεση και ζωή, στον τόπο μας και αλλού;

Προφανώς, δεν προλαβαίνει να δημιουργηθεί ίζημα σταθερής γλωσσικής αναφοράς στη βάση. Εξαδυνατίζει η επαφή και συνέχεια με τη γλωσσική κοιτίδα και επομένως, η σχέση με τις πνευματικές καταβολές που εκπορεύονται από αυτήν. Γίνεται “ξένη” και άγνωστη μια κληρονομιά που θα μπορούσε να εξασφαλίζει την ισορροπία ελευθερίας και πειθαρχίας στη σύγχρονη γλώσσα, στη σκέψη - στην έκφραση - στην επικοινωνία.

Στη σύγχρονη, εικονιστική εποχή της παγκοσμιοποιημένης επικοινωνίας, οι κοινοί γλωσσικοί τόποι με τη συμβατικότητα του ελάχιστου παρονομαστή και την αποδομητική εισβολή της αποσπασματικότητας στην οργάνωση και χρήση του λόγου, απειλούν τον γλωσσικό πλούτο και την ανανεωτική δυναμική της Ελληνικής που αποτέλεσε θαυμαστά εκλεπτυσμένο εργαλείο στοχασμού, κοινωνικής ζωής και πνευματικού έργου διαχρονικής αξίας.

Κατ’ ακολουθία, έχω την πεποίθηση πως η λειτουργική προάσπιση της γλωσσικής παρακαταθήκης μας στον πυρήνα του Ελληνικού Πολιτισμού, σήμερα, αποτελεί το μεγαλύτερο στοίχημα βιωσιμότητας για την ταυτότητα του Γένους και τη συνοχή και συνέχεια του Ελληνισμού. Ειδικότερα στην ελληνική επιχειρηματική κοινότητα, ή έκπτωση και περιθωριοποίηση της Ελληνικής Γλώσσας στην καθημερινότητα καταδεικνύει μια απογοητευτική αδιαφορία απαιδευσίας γι’ αυτό το στοίχημα σε πολιτιστικό επίπεδο.

*Θέμα κεντρικής φωτογραφίας: Ησιόδου, “Γυναικών κατάλογος” ή “Ηοίαι” - γενεαλογικό έπος αναφερόμενο σε θνητές που έκαναν παιδιά με θεούς, κομμάτι παπύρου (Μουσείο Βερολίνου - φωτογραφικό αρχείο Γ. Ρούντου).

* Ο Γιάννης Ρούντος διετέλεσε στέλεχος επί 40ετία στην επιχειρηματική κοινότητα σε θέσεις διευθυντικής ευθύνης, με αξιοσημείωτο διοικητικό και δημιουργικό έργο στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις, την Επικοινωνία & Δημόσια Εικόνα και την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη (1994-2021 στην Interamerican). Μετά την ολοκλήρωση της επαγγελματικής διαδρομής του δραστηριοποιείται σε θέματα για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα.

Του Γιάννη Ρούντου*

Στα γραφήματα, η ποσοστιαία εξέλιξη αντικατάστασης του πληθυσμού παγκοσμίως, από το 1950 στο 2023. Η έρευνα “Confronting the consequences of a new demographic reality”, εδώ:

https://www.mckinsey.com/mgi/our-research/dependency-and-depopulation-confronting-the-consequences-of-a-new-demographic-reality

Η Ευρώπη δικαιώνει και εν τοις πράγμασι δημογραφικά, ως ταχύτερα γηράσκουσα, τον τίτλο της “γηραιάς ηπείρου”. Σε μεγάλες “αναπτυγμένες” χώρες, οι ανάγκες σε “ταπεινή” απασχόληση εργατικών χεριών και υπηρεσιών σώζονται όπως όπως από μετανάστες (σπάνιο να δει κανείς στη Γαλλία, στη Γερμανία και αλλού γηγενείς χειρώνακτες σε έργα, στην καθαριότητα, στην εστίαση κ.ά.). Στη χώρα μας, όπου κοπτόμεθα για την προάσπιση της εδαφικής ακεραιότητάς μας, η πληθυσμιακή και παραγωγική ερημοποίηση παραμεθορίων περιοχών και ακριτικών νήσων προχωρεί σαν ένα αξιοθαύμαστα οργανωμένο μεγάλο project σε αυτόματο πιλότο.

Γενικότερα μάλιστα στην Ελλάδα, κατά τα χαρακτηριστικά μιας ενεργού καθημερινότητας των τοπικών κοινωνιών, η πληθυσμιακή συρρίκνωση αντανακλάται ως ανισορροπία σε βασικά χαρακτηριστικά κοινωνικής συνοχής και συνέχειας (αλληλεγγύη γενεών, διαγενεακή μετάβαση κ.λπ.) και βέβαια, παραγωγικής ανάπτυξης: στον πρωτογενή τομέα, στη μεταποίηση, στην εικόνα της αποβιομηχάνισης.

Πώς θα μπορούσε να στηριχθεί σε βάθος χρόνου, για παράδειγμα, ένα κοινωνικό σύστημα κρατικής ασφάλισης και μέριμνας με τέτοιες αναλογίες στη σκυταλοδρομία εργαζομένων προς συνταξιούχους αλλά και ιδιωτικής ασφάλισης ακόμη, όπου η ανάγκη χρήσης έρχεται σε μη ασφαλίσιμες ηλικίες και προϋποθέτει ανέφικτα υψηλό εισόδημα;

Διερωτάται μετά η ελληνική αγορά ιδιωτικής ασφάλισης γιατί παραμένει κολλημένη στο 2-2,5% επί του ΑΕΠ για δεκαετίες, ψάχνοντας λύσεις βιωσιμότητας (!) σε εξακοντισμένες ετήσιες αναπροσαρμογές ασφαλίστρων βάσει δεικτών.

ΙΟΒΕ, ΕΛΣΤΑΤ, αναλογιστικών μελετών και εκτιμήσεων για κινδύνους. Ναι, αλλά για πόσους και ποιούς ασφαλισμένους;
Φαίνεται πως η προβολή στις επόμενες γενιές της ευγενούς ανθρώπινης επιθυμίας για τη διαιώνιση του είδους -δηλαδή, για το σημαντικότερο διακύβευμα βιωσιμότητας σε κάθε επίπεδο- εξασθενεί δραματικά, καθώς αντιστοίχως και η υπεύθυνη και σε βάθος ορίζοντα, απαιτούμενη εργώδης κοινωνική μέριμνα για τον θύλακα της ολοκληρωμένης οικογένειας, από τον οποίο θεμελιωδώς ξεκινά η κοινωνική ειρήνη και ευημερία.

* Ο Γιάννης Ρούντος διετέλεσε στέλεχος επί 40ετία στην επιχειρηματική κοινότητα σε θέσεις διευθυντικής ευθύνης, με αξιοσημείωτο διοικητικό και δημιουργικό έργο στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις, την Επικοινωνία & Δημόσια Εικόνα και την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη (1994-2021 στην Interamerican). Μετά την ολοκλήρωση της επαγγελματικής διαδρομής του δραστηριοποιείται σε θέματα για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα.