Οι υγειονομικές αρχές παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της κατάστασης, καθώς η φετινή περίοδος γρίπης ξεκίνησε περίπου τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές και αποδίδεται στην επικράτηση του υποκλάδου K του ιού της γρίπης A(H3N2).

«Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επικράτηση στελεχών του ιού της γρίπης Α(H3N2) και ειδικότερα του υποστελέχους Κ, το οποίο φαίνεται να μεταδίδεται ταχύτερα και να συμβάλλει σε αυξημένο αριθμό κρουσμάτων. Αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το νέο αυτό υποστέλεχος προκαλεί βαρύτερη νόσο στον γενικό πληθυσμό, η ταχεία διασπορά του αυξάνει σημαντικά το φορτίο στα συστήματα υγείας, όπως καταγράφεται και σε πρόσφατες αναλύσεις σε έγκριτα ιατρικά περιοδικά», αναφέρει στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), η καθηγήτρια Επιδημιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Παννεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.

Αυξημένη πίεση στα συστήματα υγείας

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το συγκεκριμένο στέλεχος έχει καταστεί κυρίαρχο στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αντιπροσωπεύοντας έως και το 90% των επιβεβαιωμένων περιστατικών. Ιδιαίτερα υψηλή είναι η κυκλοφορία σε παιδιά ηλικίας 5-14 ετών, ενώ σε ορισμένες χώρες καταγράφεται αύξηση των νοσηλειών, κυρίως μεταξύ ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω, εντείνοντας την ανησυχία των υγειονομικών αρχών. Τα συστήματα υγείας σε αρκετές χώρες δέχονται πίεση. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) βρίσκεται αντιμέτωπο με έντονη πίεση λόγω της ραγδαίας αύξησης των κρουσμάτων γρίπης. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, χιλιάδες ασθενείς νοσηλεύονται καθημερινά, με τις εισαγωγές να αυξάνονται κυρίως μεταξύ ηλικιωμένων και ατόμων με υποκείμενα νοσήματα. Οι βρετανικές αρχές περιγράφουν την κατάσταση ως ένα από τα πιο επιβαρυμένα χειμερινά κύματα των τελευταίων ετών, καθώς η έξαρση της γρίπης συμπίπτει με την κυκλοφορία και άλλων αναπνευστικών ιών, προκαλώντας καθυστερήσεις στα επείγοντα και έλλειψη διαθέσιμων κλινών. Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ήδη ως προειδοποιητικό παράδειγμα για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου.

Έξαρση γρίπης κατά τις γιορτές

Οι υγειονομικές αρχές έχουν τεθεί σε αυξημένη επαγρύπνηση, καθώς η Ελλάδα εισέρχεται στην καρδιά του χειμώνα. Ο υποκλάδος K του ιού της γρίπης A(H3N2) που κυκλοφορεί παγκοσμίως έχει ανιχνευτεί και στη χώρα μας.

Οι ειδικοί προειδοποιούν για μια αναμενόμενη έξαρση της εποχικής γρίπης τις επόμενες εβδομάδες, με φόντο και τις αυξημένες κοινωνικές επαφές της εορταστικής περιόδου. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Επιδημιολογίας στο ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, οι συγκεντρώσεις σε κλειστούς χώρους, τα ταξίδια και η αυξημένη κινητικότητα που χαρακτηρίζουν τις γιορτές, δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για τη μετάδοση των αναπνευστικών ιών, όπως έχει επισημανθεί επανειλημμένα από διεθνείς υγειονομικούς οργανισμούς. Η εμπειρία των προηγούμενων ετών δείχνει ότι τέτοιες περίοδοι συνοδεύονται συχνά από απότομη αύξηση των κρουσμάτων, η οποία αποτυπώνεται με καθυστέρηση στις νοσηλείες μετά το τέλος των εορτών.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η μετάδοση της εποχικής γρίπης γίνεται κυρίως μέσω σταγονιδίων, όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει, φτερνίζεται ή μιλά σε κοντινή απόσταση, αλλά και μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες, ιδιαίτερα σε κλειστούς χώρους με ανεπαρκή αερισμό. Η εορταστική περίοδος, με τις παρατεταμένες κοινωνικές συναναστροφές σε εσωτερικούς χώρους, ενισχύει περαιτέρω αυτή τη δυναμική μετάδοσης.

Ποιοι κινδυνεύουν

Ο ΠΟΥ και άλλοι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι οι πολίτες άνω των 60 ετών, τα άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακές και πνευμονικές παθήσεις, ο διαβήτης ή η νεφρική ανεπάρκεια, οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, οι έγκυες γυναίκες και τα μικρά παιδιά μέχρι 5 ετών, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από τη γρίπη, όπως αναφέρεται και από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών στη χώρα μας. Για τις ομάδες αυτές, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονία, επιδείνωση υποκείμενων νοσημάτων και ανάγκη νοσηλείας, σημειώνει η κ. Ψαλτοπούλου.

Εμβολιασμός, μάσκες και μέτρα προστασίας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός παραμένει το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Ακόμη και όταν πραγματοποιείται αργότερα μέσα στη σεζόν, μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου, ιδίως στις ευπαθείς ομάδες, όπως έχει τεκμηριωθεί σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες.

Γι' αυτό και στη χώρα μας υπάρχει η δωρεάν εμβολιαστική κάλυψη, που συμπεριλαμβάνει και ειδικά ανοσοενισχυτικά εμβόλια για τα άτομα τρίτης ηλικίας, όπως και έχει πρωτοκυκλοφορήσει το ρινικό εμβόλιο της γρίπης για τα παιδιά. Παράλληλα, βασικά μέτρα ατομικής προστασίας, όπως η υγιεινή των χεριών, ο καλός αερισμός και η απομόνωση σε περίπτωση συμπτωμάτων, η χρήση μάσκας σε εσωτερικούς χώρους με συνωστισμό, συμβάλλουν στον περιορισμό της διασποράς στην κοινότητα. Σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων χρειάζεται ιατρική συμβουλή. Επίσης, άμεση έναρξη αντι-ιϊκής αγωγής σε άτομα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές της γρίπης, επί εμφάνισης συμβατής συμπτωματολογίας, με ή χωρίς θετική διαγνωστική δοκιμασία.

Παράλληλα υπάρχει διαθέσιμο ειδικό διαγνωστικό kit για τη διαφοροδιάγνωση ανάμεσα σε γρίπη Α ή Β, κορονοϊό ή αναπνευστικό συγκυτιακό ιό.

«Η φετινή έξαρση της γρίπης υπενθυμίζει ότι, παρά την εξοικείωση της κοινωνίας με τις εποχικές ιώσεις, ο ιός της γρίπης εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τη δημόσια υγεία», τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου. Προσθέτει ότι σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής δραστηριότητας όπως οι γιορτές, η πρόληψη και η συμμόρφωση με τις διεθνείς οδηγίες μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές για την προστασία τόσο των ευπαθών ατόμων όσο και της κοινωνίας συνολικά.

Με βάση τις φετινές εκτιμήσεις του ΙΝΚΑ, το εορταστικό τραπέζι για τέσσερα άτομα διαμορφώνεται στα 178,85 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε 44,71 ευρώ ανά άτομο. Την περυσινή χρονιά, τα ίδια προϊόντα κόστιζαν συνολικά 156,02 ευρώ, γεγονός που αναδεικνύει την επιβάρυνση που αντιμετωπίζουν φέτος τα νοικοκυριά.

Δεκέμβριος 2025 – Αναλυτική κοστολόγηση

είδος – ποσότητα – τιμή

Γαλοπούλα – 2 κιλά Χ 13 € = 26
Αρνί παϊδάκια – 2 κιλά Χ 17 € = 34
Λουκάνικα – 1 κιλό Χ 12 € = 12
Ντομάτες – 500 γραμ. Χ 2,80 €/κιλό = 1,40
Αγγούρι – τεμάχιο Χ 0,70 € = 0,70
Κρεμμύδια φρέσκα – ματσάκι Χ 0,80 € = 0,80
Λάχανο μάπα – τεμάχια 2 = 2,00
Καρότα – ½ κιλού Χ 2 € = 1
Πατάτες – 1 κιλό Χ 1,25 € = 1,25
Τυρί φέτα – ½ κιλό Χ 13 € = 6,50
Κασέρι/γραβιέρα – ½ κιλό Χ 19,80 € = 9,90
Κρασί εμφιαλωμένο – 0,750 λτ. = 16
Αναψυκτικά – 8 τεμάχια Χ 1 € = 8,00
Μπύρες – 4 τεμάχια Χ 2,20 € = 8,80
Μελομακάρονα – Κουραμπιέδες – 1 κιλό Χ 19 € = 19
Γλυκά – 18
Φρούτα – 4,5
Γέμιση γαλοπούλας – 17

Σύνολο: 178,85 ευρώ
Δηλαδή 178,85 / 4 = 44,71 ευρώ το άτομο.

Δεν περιλαμβάνονται στο ποσό αυτό το λάδι, τα λεμόνια, το ρεύμα, τα αυγά, τα στολίδια, τα κεριά και άλλα αναλώσιμα, τα οποία εκτιμάται ότι προσθέτουν περίπου 10 ευρώ στο συνολικό κόστος.

Η αλλαγή εφαρμόζεται άμεσα, με αποτέλεσμα τα επιδόματα Δεκεμβρίου να καταβληθούν στις 24 Δεκεμβρίου 2025, δηλαδή την Παραμονή των Χριστουγέννων.

Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, δήλωσε:
«Για πολλές οικογένειες, τα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ δεν είναι απλά ένα βοήθημα στο τέλος του μήνα. Είναι τα ψώνια των γιορτών, οι λογαριασμοί, τα βασικά έξοδα του σπιτιού. Με τη νέα ρύθμιση, τα επιδόματα μπορούν πλέον να φτάνουν όταν οι ανάγκες κορυφώνονται – όχι όταν οι γιορτές έχουν περάσει. Αυτός είναι ο ρόλος της κοινωνικής πολιτικής: να στηρίζει εγκαίρως τους πιο ευάλωτους, με τρόπο οργανωμένο, προβλέψιμο και δίκαιο.»

Ποια επιδόματα καταβάλλονται νωρίτερα

Η νέα ρύθμιση αφορά όλες τις οικονομικές ενισχύσεις και τακτικές παροχές του ΟΠΕΚΑ, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 4520/2018. Στις 24 Δεκεμβρίου 2025 θα καταβληθούν:

• Επίδομα Παιδιού (Α21) – Έκτη και τελευταία δόση για το 2025
• Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (πρώην ΚΕΑ)
• Επίδομα Στέγασης (ενοικίου)
• Προνοιακά Αναπηρικά Επιδόματα
• Διατροφικά Επιδόματα
• Επίδομα Γέννησης
• Στεγαστική Συνδρομή
• Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφαλίστων Υπερηλίκων
• Σύνταξη Υπερηλίκων
• Επίδομα Ομογενών

Πότε θα εμφανιστούν τα χρήματα στα ΑΤΜ

Οι δικαιούχοι θα δουν τα ποσά διαθέσιμα από το απόγευμα της Παρασκευής 19 Δεκεμβρίου 2025, συνήθως μετά τις 17:00. Πολλοί θα έχουν πρόσβαση στα χρήματα πέντε ημέρες πριν από την Παραμονή των Χριστουγέννων, ώστε να καλύψουν εγκαίρως τις αυξημένες ανάγκες των εορτών.

Τι αλλάζει μόνιμα από το 2026

Η νέα ρύθμιση τροποποιεί το άρθρο 4 του ν. 4520/2018 και εφαρμόζεται ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025. Από το 2026 και κάθε χρόνο, η δυνατότητα προπληρωμής θα ισχύει μόνιμα για τις εορταστικές περιόδους Χριστουγέννων και Πάσχα.

Κατ’ εξαίρεση, επιδόματα που μέχρι σήμερα καταβάλλονταν την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα, μπορούν πλέον, με απόφαση της υπουργού, να πληρώνονται έως και δέκα ημέρες νωρίτερα.

Τι δεν αλλάζει – Σημαντική διευκρίνιση

Το υπουργείο διευκρινίζει ότι δεν αλλάζουν τα κριτήρια ούτε τα ποσά των επιδομάτων. Μεταβάλλεται αποκλειστικά ο χρόνος καταβολής, ώστε η οικονομική ενίσχυση να φτάνει στους δικαιούχους την περίοδο που οι ανάγκες είναι αυξημένες.

Πώς θα ενημερωθούν οι δικαιούχοι

Η ενημέρωση θα γίνεται με:
• Προσωπικό μήνυμα στο κινητό που έχει δηλωθεί στην αίτηση
• Την πλατφόρμα ΗΔΙΚΑ
• Τον επίσημο ιστότοπο του ΟΠΕΚΑ

Η νέα ρύθμιση αναμένεται να ωφελήσει εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά, προσφέροντας μια ουσιαστική οικονομική ανάσα την περίοδο των Χριστουγέννων, όταν οι οικονομικές υποχρεώσεις κορυφώνονται.

«Οι καταναλωτές παραμένουν αρκετά ανήσυχοι για τον πληθωρισμό», σημειώνει ο Μαρκ Μάθιους, επικεφαλής οικονομολόγος της Εθνικής Ομοσπονδίας Λιανικής (NRF).

Σύμφωνα με τον Μάθιους, πρέπει να ανατρέξουμε - πριν από την πανδημία - στις αρχές της δεκαετίας του 1980 «για να βρούμε τόσο χαμηλό ηθικό».

Ωστόσο, «με την πάροδο των ετών, έχουμε δει τους καταναλωτές να ξοδεύουν ανεξάρτητα από τη διάθεσή τους».

Έτσι, η NRF αναμένει ότι οι δαπάνες για τις γιορτές - από την 1η Νοεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου - θα ξεπεράσουν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια για πρώτη φορά, με ετήσια αύξηση 3,7% έως 4,2% (και προβλέπεται να φτάσουν το 4,3% το 2024).

Το 43ήμερο κλείσιμο της κυβέρνησης, το οποίο έθεσε σε άδειες άνευ αποδοχών εκατοντάδες χιλιάδες κυβερνητικούς υπαλλήλους, προκάλεσε πτώση στη ζήτηση και στα έσοδα του ιδιωτικού τομέα, η οποία αναμενόταν να ανακάμψει μόλις αρθεί στις 12 Νοεμβρίου.

Ωστόσο, οι σαρωτικοί δασμοί που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσαν να επηρεάσουν ορισμένα προϊόντα, αν και οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο ισχυρός ανταγωνισμός θα πρέπει να τους μετριάσει.

«Βλέπουμε μια σκόπιμη και αποφασιστική προσέγγιση για να αποφευχθεί η μετακύλιση των αυξήσεων των δασμών στον καταναλωτή», εξηγεί ο Ματ Σέι, πρόεδρος της NRF.

Ο ανταγωνισμός, κυρίως από τους ηλεκτρονικούς εμπόρους λιανικής, θα πρέπει επομένως να αποτρέψει μια μαζική αύξηση των τιμών. Η τιμή και η δωρεάν αποστολή είναι οι δύο «πολύ σημαντικοί παράγοντες» για τους αγοραστές, δήλωσε στο AFP ο Βιβέκ Πάντια, αναλυτής της Adobe Digital Insights.

Το μερίδιο του ηλεκτρονικού εμπορίου αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, σύμφωνα με την Adobe Analytics, φτάνοντας τα 253,4 δισεκατομμύρια δολάρια (+5,3% σε ετήσια βάση), συμπεριλαμβανομένου ενός ημερήσιου ρεκόρ 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά τη διάρκεια των δέκα ημερών της «Black Friday» και της «Cyber Week».

«Αυτοσυγκράτηση»

«Δεδομένου του μακροοικονομικού περιβάλλοντος (...), μια αύξηση 5,3% δεν είναι τόσο άσχημη», λέει ο Πάντια σημειώνοντας ότι οι αγορές ξεκίνησαν ήδη από τον Οκτώβριο (+8,2%) για να επωφεληθούν από ενέργειες όπως η Prime Day της Amazon.

Αλλά η κορύφωση θα είναι την Παρασκευή, όταν αναμένονται οι μεγαλύτερες εκπτώσεις (-28% κατά μέσο όρο), και τη Δευτέρα – «Cyber Week» – για ηλεκτρονικά είδη.

Για την Στεφανί Γκισάρ, οικονομολόγο στο Conference Board, οι Αμερικανοί καταναλωτές θα «επιδείξουν αυτοσυγκράτηση μετά από αρκετά χρόνια αρκετά υψηλού πληθωρισμού». Σύμφωνα με την ετήσια μελέτη του Conference Board, οι Αμερικανοί έχουν μειώσει τις δαπάνες των διακοπών τους (δώρα και διακόσμηση) κατά μέσο όρο κατά 990 δολάρια, μείωση 6,9% σε ετήσια βάση.

Προσαρμοσμένο για τον πληθωρισμό, «αυτό είναι πολύ κάτω από τα επίπεδα πριν από την πανδημία», επισημαίνει η οικονομολόγος, προσθέτοντας ότι οι Αμερικανοί σχεδιάζουν να δώσουν στους αγαπημένους τους αυτό που «χρειάζονται και όχι αυτό που θέλουν». Αξιοσημείωτη είναι επίσης η εμφάνιση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης (AI), όπως το ChatGPT και το Gemini, για την εύρεση ιδεών για δώρα ή/και την αποκάλυψη των καλύτερων προσφορών.

Τον Οκτώβριο, η επισκεψιμότητα που δημιουργείται από φορείς AI σε ιστότοπους ηλεκτρονικού εμπορίου αυξήθηκε κατά 1.200% σε ετήσια βάση και αυτοί οι χρήστες είχαν 16% περισσότερες πιθανότητες να ολοκληρώσουν μια αγορά, σύμφωνα με την Adobe.

«Αυτό δείχνει ότι με τα εργαλεία AI, οι καταναλωτές είναι καλύτερα ενημερωμένοι και σε θέση να εντοπίσουν τους πωλητές που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες τους», καταλήγει η εταιρεία.

Μια άλλη ισχυρή τάση είναι το «κοινωνικό εμπόριο» (Social Commerce), το οποίο προέρχεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα από τους influencers.

Είναι ένα «απίστευτα σημαντικό» φαινόμενο φέτος, εξηγεί ο Πάντια, που συνδέεται ιδιαίτερα με το γεγονός «ότι οι influencers έχουν γίνει πολύ αποτελεσματικοί στην παροχή γενναιόδωρων προωθητικών κωδικών ή προνομίων». Όσον αφορά τα κορυφαία προϊόντα, οι ειδικοί αναφέρουν τη νέα κονσόλα Nintendo Switch 2 και το iPhone 17, αλλά και τις οικιακές συσκευές και τον εξοπλισμό ανακαίνισης, καθώς οι οικονομικές αβεβαιότητες αποτρέπουν πολλούς Αμερικανούς από το να μετακομίσουν.

Το ημερολόγιο της χρονιάς

Η σχολική χρονιά 2025-2026 θα ξεκινήσει κανονικά, με πρώτο σημαντικό σταθμό την 28η Οκτωβρίου. Ακολουθούν τα Χριστούγεννα, η Καθαρά Δευτέρα, η 25η Μαρτίου, το Πάσχα και η Πρωτομαγιά, που παραδοσιακά αποτελούν περιόδους ανάπαυλας για μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Επιπλέον, η εθνική επέτειος της 17ης Νοεμβρίου και η γιορτή των Τριών Ιεραρχών προστίθενται στο ημερολόγιο των σχολικών εκδηλώσεων και αργιών.

Οι γιορτές και οι αργίες

Συνολικά, οι μαθητές θα απολαύσουν αρκετές ανάσες ξεκούρασης μέσα στη χρονιά. Εκτός από τις γιορτές και τις επετείους, οι σχολικές διακοπές των Χριστουγέννων και του Πάσχα αποτελούν τις μεγαλύτερες περιόδους ανάπαυλας, με δύο εβδομάδες τον Δεκέμβριο και άλλες δύο την άνοιξη.

Οι εθνικές αργίες προσφέρουν μικρότερα διαλείμματα, αλλά εξίσου καλοδεχούμενα, ειδικά για οικογένειες που συχνά συνδυάζουν τις μέρες αυτές με ολιγοήμερες αποδράσεις.

Προοπτική και προκλήσεις

Η νέα χρονιά ξεκινά με στόχο να καλυφθούν όλες οι ώρες διδασκαλίας, να περιοριστούν τα κενά σε σχολεία και να τηρηθεί το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Οι 167 ημέρες μαθημάτων θεωρούνται επαρκείς για την κάλυψη της διδακτέας ύλης, ενώ το υπουργείο Παιδείας παρακολουθεί στενά την ομαλή διεξαγωγή της χρονιάς, επιδιώκοντας να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξουν αιφνιδιαστικές αλλαγές ή προβλήματα.

Συγκεκριμένα, η κίνηση στην αγορά την πρόσφατη εορταστική περίοδο μοιάζει να ομαλοποιείται μετά από μια μακρά περίοδο επάλληλων κρίσεων (οικονομικής, υγειονομικής, ενεργειακή). Το μερίδιο των επιχειρήσεων με υψηλότερες πωλήσεις κατά τη φετινή εορταστική περίοδο υπερβαίνει το αντίστοιχο περσινό. Όπως αναμένεται, οι πωλήσεις σε τρόφιμα και δώρα κατέγραψαν ισχυρότερη άνοδο από τον μέσο όρο. Η επισκεψιμότητα κυμάνθηκε σε ικανοποιητικά επίπεδα, με τις καλές καιρικές συνθήκες να λειτουργούν ευνοϊκά. Οι σωρευτικές πληθωριστικές πιέσεις και η συμπίεση του κέρδους είχαν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό προσφορές/ εκπτώσεις, με τα «φθηνότερα» προϊόντα να διακινούνται περισσότερο. Βέβαια η αβεβαιότητα στο λιανικό παραμένει, με σημαντικότερες προκλήσεις το αυξημένο λειτουργικό κόστος, τον πληθωρισμό τη διαχείριση των ανατιμήσεων και τη φορολόγηση.

Σύνοψη Αποτελεσμάτων της έρευνας

1. Κατά τη φετινή εορταστική περίοδο σχεδόν 3 στις 10 επιχειρήσεις (29%) σημείωσαν υψηλότερες πωλήσεις συγκριτικά με πέρυσι ενώ το 41% των επιχειρήσεων παρέμεινε στα περυσινά επίπεδα (Δ-1). Ωστόσο, ποσοστό (30%) των επιχειρήσεων κατέγραψε χαμηλότερες πωλήσεις.

2. Επισημαίνεται πως στις μισές (48%) επιχειρήσεις με βελτιωμένες πωλήσεις, η εν λόγω αύξηση δεν ξεπέρασε το 10%. Αντίθετα, στις επιχειρήσεις με μειωμένες πωλήσεις σε σχέση με πέρυσι, το 55% αυτών εμφανίζει υποχώρηση πωλήσεων έως 20%.

3. Επιπρόσθετα, αξίζει να σημειωθεί ότι για τις επιχειρήσεις που κατέγραψαν αύξηση των πωλήσεων, η τελευταία δεν κατανεμήθηκε ισόρροπα μεταξύ των επιμέρους κλάδων του λιανικού εμπορίου. Κατά κύριο λόγο, καλύτερες επιδόσεις κατέγραψαν οι επιχειρήσεις τροφίμων και άλλου λιανικού (βιβλία, παιχνίδια, κοσμήματα, αθλητικά, καλλυντικά και ανθοπωλεία), δηλαδή οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται με το εορταστικό τραπέζι και τα δώρα. Στο ίδιο πλαίσιο, οι πωλήσεις σε ένδυση και υπόδηση κινήθηκαν κοντά στο μέσο όρο ενώ η άνοδος σε οικιακό εξοπλισμό ήταν η πιο ασθενής.

4. Παρά τις πιέσεις που έχει ασκήσει σωρευτικά ο πληθωρισμός στις τιμές και κατ’ επέκταση στο διαθέσιμο εισόδημα τον τελευταίο χρόνο, το 34% των επιχειρήσεων εμφανίζεται πολύ υψηλό πολύ/ πάρα πολύ υψηλό βαθμό ικανοποίησης αναφορικά με τις πωλήσεις κατά την εορταστική περίοδο (Δ-2). Σχεδόν 1 στις 4 εμφανίζεται μέτρια ικανοποιημένη ενώ το 29% λίγο έως καθόλου. Βέβαια, τα παραπάνω ευρήματα σχετίζονται και με τις μάλλον συγκρατημένες προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί μεταξύ των επιχειρηματιών.

5. Μία στις 3 επιχειρήσεις (33%) φαίνεται πολύ/ πάρα πολύ ικανοποιημένη από την επισκεψιμότητα στα καταστήματα, εξέλιξη που οφείλεται και στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες (Δ-3). Βέβαια, δεν λείπει και ένα σημαντικό ποσοστό (22%) το οποίο ήταν καθόλου έως λίγο ικανοποιημένο με την επισκεψιμότητα, αποτέλεσμα που σχετίζεται και με την πορεία των πωλήσεων.

6. Παραδοσιακά, η καλύτερη περίοδος για την αγοραστική κίνηση ήταν πριν από τα Χριστούγεννα (52,%), εύρημα που συνδέεται με την καταβολή του δώρου των Χριστουγέννων στους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, έως την 21^η Δεκεμβρίου (Δ-4).

7. Οι επιπτώσεις του πληθωρισμού στις τιμές και το αυξημένο λειτουργικό κόστος οδήγησε σχεδόν 4 στις 10 επιχειρήσεις (38%) να πραγματοποιήσουν προσφορές/ εκπτώσεις ακόμα και κατά την εορταστική περίοδο (Δ-5). Ειδικότερα, το 72% των επιχειρήσεων που προχώρησαν σε εκπτώσεις, υιοθέτησαν ποσοστό που κυμάνθηκε από 11% έως 30%.

8. Το εύρημα αυτό εξηγεί, εν μέρει, ότι στις μισές (51%) κινήθηκαν περισσότερο τα πιο φθηνά εμπορεύματα (Δ-6). Μια δεύτερη εξήγηση μπορεί να δοθεί και από το γεγονός ότι αυτή η επιλογή υπαγορεύτηκε και από τις πληθωριστικές πιέσεις σε συνδυασμό με την ανάγκη για ανταλλαγή συμβολικών δώρων.

9. Για το 2022 συνολικά, η αγορά παρουσιάζει μια μεικτή εικόνα συγκριτικά με το 2021 με τις θετικές αποκρίσεις να αντισταθμίζουν τις αρνητικές (Δ-7).

10. Οι προκλήσεις και η ρευστότητα στην αγορά καθιστά τις επιχειρήσεις επιφυλακτικές σχετικά με τις προβλέψεις των πωλήσεων για τις χειμερινές εκπτώσεις του 2024. Οι μισές επιχειρήσεις εκτιμούν πως οι εν λόγω πωλήσεις θα κινηθούν σε μέτρια επίπεδα, ενώ μία στις τέσσερις (24%) αναμένει επιδείνωση (Δ-8).

11. Στα θετικά συγκαταλέγεται το γεγονός πως περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις του δείγματος (53%) έχουν πλέον τη δυνατότητα απομακρυσμένων πωλήσεων, εξέλιξη που σηματοδοτεί πως η ψηφιακή μετάβαση προχωράει, έστω και εν μέσω αναταράξεων και αβεβαιότητας (Δ-9).

12. Βασικοί παράγοντες τροφοδότησης αυτής της αβεβαιότητας είναι αφενός οι πληθωριστικές πιέσεις στα εισοδήματα και κυρίως το αυξημένο κόστος προμηθευτών και αφετέρου η συμπίεση του περιθωρίου κέρδους ώστε να μην περάσουν οι ανατιμήσεις εξολοκλήρου στην τελική τιμή. Ενδεικτικά αναφέρεται πως για δύο στις τρεις επιχειρήσεις (64%) το κόστος εμπορευμάτων αυξήθηκε από 11% έως 30% (Δ-10).

13. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως στις πιο κρίσιμες προκλήσεις/ προβλήματα για τις επιχειρήσεις το 2023 περιλαμβάνονται κατά σειρά σημαντικότητας το αυξημένο λειτουργικό κόστος, η φορολόγηση και η διαχείριση των ανατιμήσεων (Δ- 11).

Σύνοψη Αποτελεσμάτων

1. Μία στις τέσσερις επιχειρήσεις (26,4%) σημείωσε υψηλότερες πωλήσεις συγκριτικά με την αντίστοιχη εορταστική περίοδο του 2021- 2 2022, ενώ σχεδόν μία στις δύο (43,6%) επιχειρήσεις δεν κατέγραψε κάποια μεταβολή. Ωστόσο, το 29,4% των επιχειρήσεων εμφάνισε επιδείνωση των πωλήσεων σε σχέση με πέρυσι (Διάγραμμα 1). Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να υπογραμμιστεί πως στο περυσινό δελτίο οι επιδόσεις των καταστημάτων συγκρίνονταν με εκείνες του 2020, οπότε η αγορά λειτουργούσε υπό τους ασφυκτικούς περιορισμούς της πανδημίας.

2. Λαμβάνοντας υπόψη τις νέες προκλήσεις (ενεργειακή κρίση/ ανατιμήσεις), το 27% των επιχειρήσεων δήλωσε πολύ/ πάρα πολύ ικανοποιημένο από τις πωλήσεις κατά την εορταστική περίοδο. Περισσότερες από τις μισές (54,0%) εμφανίζεται μέτρια ικανοποιημένο ενώ το 19% λίγο έως καθόλου. Το ευρήματα αυτά αφορούν την απόσταση μεταξύ των προσδοκιών και των πραγματικών πωλήσεων (Διάγραμμα 2).

3. Ο υψηλός βαθμός ικανοποίησης από την επισκεψιμότητα στα καταστήματα οφείλεται στην άρση των περιορισμών των μετακινήσεων, και της επιθυμίας των καταναλωτών για επιστροφή στην κανονικότητα. Περισσότερες από μία στις τρεις (36,8%) δήλωσε από πολύ έως πάρα πολύ ικανοποιημένες από την επισκεψιμότητα, ενώ σχεδόν οι μισές (47,9%) δήλωσαν μέτρια ικανοποιημένες (Διάγραμμα 3).

4. Παραδοσιακά, η καλύτερη περίοδος για την αγοραστική κίνηση ήταν πριν από τα Χριστούγεννα (Διάγραμμα 4).

5. Οι παρατεταμένες αναταράξεις και η αβεβαιότητα στην αγορά οδήγησαν μία στις τρεις επιχειρήσεις (35,6%) να πραγματοποιήσουν προσφορές/ εκπτώσεις ακόμα και κατά την εορταστική περίοδο (Διάγραμμα 5).

Ειδικότερα, το 71% των επιχειρήσεων που προχώρησαν σε εκπτώσεις, υιοθέτησαν ποσοστό που κυμάνθηκε από 11% έως 30%. Το εύρημα αυτό εξηγεί, εν μέρει, ότι στις μισές (50,3%) κινήθηκαν περισσότερο τα πιο φθηνά εμπορεύματα (Διάγραμμα 6). Μια δεύτερη εξήγηση μπορεί να δοθεί και από το γεγονός ότι ευνοήθηκαν οι επισκέψεις/ συναθροίσεις και συνεπώς η ανάγκη για ανταλλαγή συμβολικών δώρων.

6. Για το 2022 συνολικά, η αγορά παρουσιάζει μια μεικτή εικόνα συγκριτικά με το 2021 με τις θετικές αποκρίσεις να αντισταθμίζουν τις αρνητικές (Διάγραμμα 7).

7. Η ανισότητα στις επιδόσεις αποτυπώνεται και στις προβλέψεις των πωλήσεων για το 2023. Μία στις πέντε επιχειρήσεις (18,4%) δηλώνει αδυναμία πρόβλεψης εξαιτίας της υψηλής αβεβαιότητας και του 3 ιδιαίτερα ρευστού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ενώ μία στις τέσσερις (26,4%) αναμένουν επιδείνωση (Διάγραμμα 8).

8. Βασικοί παράγοντες τροφοδότησης αυτής της αβεβαιότητας είναι αφενός οι ανατιμήσεις στο ενεργειακό κόστος και αφετέρου η αύξηση των τιμών των προμηθευτών. Ως εκ τούτου, περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις (53,7%) δηλώνουν εξαιρετικά υψηλή αρνητική επίδραση (Διάγραμμα 9).

Για σχεδόν έξι στις δέκα επιχειρήσεις (58,9%) οι ανατιμήσεις των τιμών των εμπορευμάτων από τους προμηθευτές κυμάνθηκε από 11% έως 30% (Διάγραμμα 10).

Σύμφωνα με έκθεση της Mastercard SpendingPulse, οι πωλήσεις αυξήθηκαν, τόσο στα καταστήματα όσο και στο διαδίκτυο, για την εορταστική περίοδο, η οποία ορίζεται από την 1η Νοεμβρίου έως τις 24 Δεκεμβρίου, ενώ οι καταναλωτές άρχισαν να αναζητούν δώρα νωρίτερα από ό,τι συνήθως,.

Οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 47% για τα είδη ένδυσης, 32% για τα κοσμήματα και 16% για τα ηλεκτρονικά είδη, σε σύγκριση με το 2020, με τις τρεις κατηγορίες να αυξάνονται τουλάχιστον κατά 20% από τα επίπεδά τους πριν από την πανδημία το 2019. Τα πολυκαταστήματα σημείωσαν άνοδο 21% από πέρυσι και σημείωσαν άνοδο 11% από πριν δύο χρόνια.

Οι διαδικτυακές αγορές αυξήθηκαν κατά 11%, σύμφωνα με την έκθεση, η οποία παρακολουθεί τις λιανικές πωλήσεις σε όλους τους τύπους πληρωμών. Το ηλεκτρονικό εμπόριο αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το 21% του συνόλου των πωλήσεων για τις διακοπές.

Σε συνεργασία με τον Εθνικό Σύνδεσμο Νοσηλευτών Ελλάδος (www.esne.gr), 1.100 νοσηλευτές θα λάβουν δωροεπιταγές (διατακτικές σίτισης) Ticket Restaurant ® της εταιρείας Edenred συνολικής ονομαστικής αξίας 50€ ο καθένας, για αγορές από συνεργαζόμενα καταστήματα τροφίμων, εστιατόρια και super market. Η διανομή τους από τον Εθνικό Σύνδεσμο Νοσηλευτών Ελλάδος θα ξεκινήσει άμεσα και θα υλοποιηθεί μέσω της Διεύθυνσης του κάθε νοσοκομείου. Σε αυτή θα χρειαστεί να απευθυνθεί κάθε ενδιαφερόμενος προκειμένου να λάβει τις δωροεπιταγές (διατακτικές σίτισης) που του αντιστοιχούν.

Πρόκειται για το δεύτερο σκέλος μιας προσπάθειας που ξεκίνησε από το Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Στέλιος Χατζηιωάννου ήδη από την πρώτη φάση της πανδημίας, με στόχο την επιβράβευση του νοσηλευτικού προσωπικού που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μάχης με τον COVID-19 σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Ο Sir Στέλιος Χατζηιωάννου δήλωσε σχετικά ότι "για δεύτερη φορά φέτος λέμε ‘ευχαριστώ’ στους ανθρώπους που στηρίζουν το δημόσιο σύστημα υγείας στην Ελλάδα, προσφέροντας διατακτικές σίτισης συνολικού ύψους 55.000€ σε 1.100 νοσηλευτές και νοσηλεύτριες", και τους εύχεται Καλές Γιορτές και ένα πιο υγιές 2021.

Στόχος του μη κερδοσκοπικού, μη κυβερνητικού Ιδρύματος Stelios Philanthropic Foundation είναι να υποστηρίζει ένα ευρύ φάσμα από φιλανθρωπικές δραστηριότητες, κυρίως σε χώρες όπου έχει ζήσει και δραστηριοποιηθεί ο ιδρυτής του, Sir Στέλιος Χατζηιωάννου: την Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Κύπρο και το Μονακό.

Το Ίδρυμα προσφέρει στην κοινωνία με τους ακόλουθους τρόπους:

1. Βοηθά μεγάλο αριθμό ανθρώπων που αντιμετωπίζει συνθήκες πείνας σε Ελλάδα και Κύπρο, μέσω τις πρωτοβουλίας «Φαγητό από Καρδιάς». Tα snacks παράγονται βιομηχανικά από γνωστές εταιρείες του κλάδου και το Ίδρυμα τα αγοράζει και τα μοιράζει δωρεάν σε όσους έρθουν να τα ζητήσουν.

2. Προωθεί την διαρκή ειρήνη στο νησί της Κύπρου. Κάθε χρόνο το Ίδρυμα προσφέρει 50 δικοινοτικά βραβεία αξίας 10.000 € σε ομάδες που απαρτίζονται από έναν Τουρκοκύπριο και έναν Ελληνοκύπριο που συνεργάζονται στο νησί. Από το 2009, η συνολική αξία των βραβείων που έχει χορηγηθεί για τη συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων ανέρχεται σε 3.750.000 €.

3. Υποστηρίζει τη νεανική επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα μέσω της διοργάνωσης και απονομής ετήσιων βραβείων αξίας 120.000 €.

4. Προσφέρει οικονομική στήριξη σε άλλα φιλανθρωπικά ιδρύματα με ποικίλη δράση. Σε περίπτωση σοβαρών καταστροφών, το Ίδρυμα προσφέρει επιπλέον οικονομική ενίσχυση για την ανακούφιση των πληγέντων. Για παράδειγμα, τον Νοέμβριο του 2018, το Ίδρυμα προσέφερε συνολικά 505.000 € στους κοντινότερους συγγενείς των θανόντων από τις φονικές πυρκαγιές της ίδιας χρονιάς στο Μάτι Αττικής, αφού ήρθε σε επικοινωνία μαζί τους και με απευθείας κατάθεση στον προσωπικό λογαριασμό του καθενός.

5. Χρηματοδοτεί υποτροφίες, βοηθώντας νέους να φοιτήσουν σε σχολεία και πανεπιστημιακά ιδρύματα όπου έχει φοιτήσει και ο ιδρυτής του Sir Στέλιος Χατζηιωάννου (Εκπαιδευτήρια Δούκα στην Αθήνα, London School of Economics και Cass City University of London στο Ηνωμένο Βασίλειο).