Οι δωρεές και γονικές παροχές έως το όριο αυτό μεταξύ στενών συγγενικών προσώπων – γονιών, παιδιών, συζύγων, παππούδων, γιαγιάδων και εγγονών – απαλλάσσονται από φόρο, εφόσον γίνουν μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλωθούν όπως προβλέπεται. Η απλή κατάθεση σε κοινό λογαριασμό δεν θεωρείται δωρεά, ζήτημα προκύπτει μόνο όταν ο συνδικαιούχος που δεν έχει καταθέσει χρήματα χρησιμοποιεί το ποσό.

Εξαιρούνται από τους φορολογικούς ελέγχους μικρές μεταφορές, όπως και τα χρήματα που αποστέλλονται σε φοιτητές του εξωτερικού για την κάλυψη εξόδων.

Μετά την υποβολή των δηλώσεων γονικών παροχών, η ΑΑΔΕ τις εξετάζει με βάση τα τραπεζικά δεδομένα. Αν δεν υπάρξει επιβεβαίωση και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει αποδείξεις, τότε ο φόρος επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ, με κλίμακες 10% έως 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις παροχές με μετρητά, οι οποίες φορολογούνται αυτοδίκαια με 10% χωρίς αφορολόγητο.

Επιπλέον, στις λεγόμενες διαδοχικές δωρεές, όταν ποσά μεταφέρονται μέσω τρίτων με σκοπό να καταλήξουν σε πρόσωπο που δεν ανήκει στην πρώτη κατηγορία συγγένειας, η Εφορία επιβάλλει φόρο 20%, χωρίς απαλλαγή. Αν οι συναλλαγές γίνουν μέσα σε διάστημα μικρότερο των έξι μηνών, ενεργοποιείται άμεσα διαδικασία ελέγχου.

Η οικονομική δυνατότητα του δωρητή δεν εξετάζεται κατά τη δήλωση, αλλά μόνο κατά τον έλεγχο. Επίσης, όταν το ποσό καταλήγει σε κοινό λογαριασμό του τέκνου με τρίτο, απαιτείται αποδεικτικό ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά από τον δωρεοδόχο· διαφορετικά επιβάλλεται φόρος δωρεάς.

Νόμος 4972/2022 – ΦΕΚ Α 181/23.09.2022
Αφορά τη διακυβέρνηση ανωνύμων εταιρειών του Δημοσίου, τη διαχείριση συμμετοχών, τη σύσταση Ανεξάρτητης Αρχής Πιστοληπτικής Αξιολόγησης, τον Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων και άλλες οικονομικές διατάξεις.

Άρθρο 175
Διευκρινίζεται ο τρόπος διενέργειας γονικών παροχών και δωρεών χρηματικών ποσών μέσω τραπεζών, προκειμένου να εφαρμοστεί το αφορολόγητο όριο. Ως μεταφορά χρημάτων θεωρείται η ανάληψη από λογαριασμό του δωρητή ή γονέα και η κατάθεση του ίδιου ποσού εντός τριών εργάσιμων ημερών σε λογαριασμό του δωρεοδόχου ή σε κοινό λογαριασμό μαζί του ή μαζί με τρίτο πρόσωπο. Η ρύθμιση ισχύει για μεταφορές από 1.10.2021 έως 9.9.2022.

Δωρεές και γονικές παροχές – Αύξηση αφορολόγητου (ν. 4839/2021)
Με τον νόμο αυτό, το αφορολόγητο αυξάνεται σε 800.000 ευρώ από τις προηγούμενες 150.000 ευρώ, για συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων:
α) Σύζυγο του κληρονομούμενου
β) Πρόσωπο με σύμφωνο συμβίωσης τουλάχιστον διετίας πριν τον θάνατο
γ) Κατιόντες πρώτου βαθμού
δ) Κατιόντες δεύτερου βαθμού
ε) Ανιόντες πρώτου βαθμού

Νόμος 4839/2021 – ΦΕΚ Α 181/02.10.2021
Τροποποιεί τον Κώδικα Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών και Γονικών Παροχών. Η παρ. 1α ορίζει ότι η δωρεά ή γονική παροχή προς πρόσωπα της Α’ κατηγορίας, καθώς και η δωρεά χρηματικών ποσών μέσω τραπεζών, φορολογούνται με 10% μετά την αφαίρεση του αφορολόγητου των 800.000 ευρώ, ενώ δεν συνυπολογίζονται στην περιουσία που αποκτάται αιτία θανάτου.

Επιπλέον, προβλέπονται συντελεστές 10%, 20% και 40% για χρηματικές δωρεές προς δικαιούχους Α’, Β’ και Γ’ κατηγορίας αντίστοιχα, εκτός των παροχών που εμπίπτουν στην παρ. 1α. Η ρύθμιση εφαρμόζεται για παροχές από 1.10.2021, ενώ οι προγενέστερες δεν συνυπολογίζονται.

Τέλος, επαναλαμβάνεται ο ορισμός της μεταφοράς χρημάτων ως ανάληψη από λογαριασμό του δωρητή και κατάθεση εντός τριών ημερών σε λογαριασμό του δωρεοδόχου ή σε κοινό λογαριασμό με τον ίδιο ή τρίτο πρόσωπο.

Από την ερχόμενη Τρίτη 16 Ιουλίου η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) προχωράει στην επέκταση των αυτοματοποιημένων διαδικασιών για όλες τις δωρεές και γονικές παροχές.

Συγκεκριμένα, με απόφαση του διοικητή Γιώργου Πιτσιλή, οι εμπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις φόρου δωρεάς και γονικής παροχής θα υποβάλλονται ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας myProperty υπό τις εξής προϋποθέσεις:

–η αρχική δήλωση να έχει υποβληθεί μέσω της εφαρμογής myProperty της ΑΑΔΕ και

–να μην έχει συνταχθεί το σχετικό συμβολαιογραφικό έγγραφο της δωρεάς/γονικής παροχής.

Τέλος η ταλαιπωρία

Πρακτικά, η ταλαιπωρία των πολιτών θα σταματάει μόλις υπογραφούν τα νέα συμβόλαια αφού το e-περιουσιολογιο θα ενημερωμένα αυτόματα με τα νέα στοιχεία ιδιοκτησίας. Έτσι εξαλείφεται και ο κίνδυνος προστίμων και «φουσκωμένων» εκ των υστέρων ΕΝΦΙΑ, στην περίπτωση που ξεχάσουν οι νέοι ιδιοκτήτες να δηλώσουν τη μεταβολή της περιουσίας τους στο Ε9.

Το πρώτο βήμα έγινε πέρυσι το καλοκαίρι, με την αυτόματη συμπλήρωση του Ε9 στις περιπτώσεις αγοραπωλησιών ακινήτων. Στη συνέχεια η διαδικασία επεκτάθηκε σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις γονικών παροχών και δωρεών.

Έτσι σήμερα, στις αγοροπωλησίες ακινήτων και σε πολλές περιπτώσεις γονικών παροχών, το Ε9 υποβάλλεται αυτόματα και οι φορολογούμενοι απλά λαμβάνουν ειδοποίηση μέσω e-mail με το οποίο ενημερώνονται ότι η δήλωση Ε9 έχει υποβληθεί και μπορούν να την αναζητήσουν στη ψηφιακή πύλη myAADE.

Τώρα η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) κάνει το επόμενο βήμα, επεκτείνοντας τη αυτοματοποιημένη διαδικασία και στις εμπρόθεσμες τροποποιητικές για δωρεές και γονικές παροχές. Και κάθε ακίνητο που μεταβιβάζεται με οποιονδήποτε τρόπο, θα «περνάει» στο νέο αγοραστή ενώ θα σβήνεται από τον παλαιό.

Η αυτόματη υποβολής Ε9 γίνεται ως εξής:

1. Πριν από την ψηφιακή υποβολή της δήλωσης φόρου μεταβίβασης ακινήτων στο myPROPERTY, είναι απαραίτητη η επικαιροποίηση από τον πωλητή των στοιχείων του μεταβιβαζόμενου ακινήτου στο Περιουσιολόγιο της ΑΑΔΕ. Την ίδια υποχρέωση έχει και ο αποκτών το ακίνητο, εφόσον έχει ήδη δικαίωμα επί του μεταβιβαζόμενου ακινήτου.

2. Με την ανάρτηση του συμβολαίου από τον συμβολαιογράφο στο myPROPERTY δημιουργείται αυτόματα το Ε9 για κάθε συμβαλλόμενο (αγοραστή/στές και πωλητή/ τές) με τις μεταβολές της ακίνητης περιουσίας που αφορούν είτε τον πίνακα 1 είτε τον πίνακα 2 αυτής. Αυτόματα συμπληρώνονται τα εξής στοιχεία:

• Για τον μεταβιβάζοντα, τα πεδία που αφορούν στην περιγραφή του ακινήτου συμπληρώνονται με τα στοιχεία που αντιστοιχούν στον Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου (Α.Τ.ΑΚ.) του μεταβιβαζόμενου ακινήτου και αντλούνται από την τρέχουσα περιουσιακή κατάσταση της ακίνητης περιουσίας του στο Περιουσιολόγιο.

• Για τον αποκτώντα, εφόσον δεν έχει δικαίωμα στο μεταβιβαζόμενο ακίνητο, τα πεδία που αφορούν στην περιγραφή του ακινήτου συμπληρώνονται με τα στοιχεία που αντιστοιχούν στον ΑΤΑΚ του μεταβιβαζόμενου ακινήτου και αντλούνται από την τρέχουσα περιουσιακή κατάσταση της ακίνητης περιουσίας του μεταβιβάζοντα. Εάν έχει ήδη δικαίωμα στο ακίνητο και έχει συμπληρώσει τον σχετικό Α.Τ.ΑΚ. κατά την υποβολή της δήλωσης φόρου μεταβίβασης ακινήτων στο«myPROPERTY», τα πεδία που αφορούν στην περιγραφή του ακινήτου συμπληρώνονται με τα στοιχεία που αντιστοιχούν στο συγκεκριμένο Α.Τ.ΑΚ. και αντλούνται από την τρέχουσα περιουσιακή κατάσταση της ακίνητης περιουσίας του στο Περιουσιολόγιο Ακινήτων.

• Για όλους τους συμβαλλόμενους, τα πεδία που αφορούν το είδος του εμπραγμάτου δικαιώματος, το ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του ακινήτου, το έτος γέννησης και τον ΑΦΜ του επικαρπωτή συμπληρώνονται με τα στοιχεία που αντλούνται από τη δήλωση φόρου μεταβίβασης ακινήτων στο «myPROPERTY».

• Για όλους τους συμβαλλόμενους, τα πεδία «αριθμός συμβολαίου», «ΑΦΜ συμβολαιογράφου» και «Ημερομηνία Συμβολαίου» συμπληρώνονται με τα στοιχεία που αντλούνται από την εφαρμογή «myPROPERTY».

• Για όλους τους συμβαλλόμενους, η στήλη «Κωδικός Μεταβολής» της δήλωσης στοιχείων ακινήτων συμπληρώνεται με τον κωδικό 1, σε περίπτωση δήλωσης νέου ακινήτου / εμπράγματου δικαιώματος, με τον κωδικό 2, σε περίπτωση μεταβολής στοιχείων του ακινήτου / εμπράγματου δικαιώματος ή με τον κωδικό 3, σε περίπτωση διαγραφής του ακινήτου / εμπράγματου δικαιώματος. Στο πεδίο «σημειώσεις του φορολογούμενου» αναγράφεται η φράση «Αυτόματη δημιουργία δήλωσης Ε9 από το myPROPERTY».

3. Οι φορολογούμενοι λαμβάνουν ηλεκτρονική ειδοποίηση και email και ενημερώνονται για τη δημιουργία του Ε9.

Το «ραντάρ» της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) ελέγχει κατά καιρούς δωρεές και γονικές παροχές, με στόχο να εντοπιστούν περίεργες «μεταβιβάσεις» ακινήτων, χρημάτων, ομολόγων, μετοχών κλπ.

Αναζητείται μαύρο χρήμα που κινήθηκε εκτός τραπεζών, ενώ θα καταρτιστεί και λίστα με επαναλαμβανόμενες αφορολόγητες δωρεές, καθώς το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ ισχύει για μία φορά! Πρακτικά δηλαδή, οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ αναζητούν «τριγωνικές» μεταβιβάσεις ακίνητων και χρημάτων, δηλαδή γονικές παροχές ή δωρεές μεσώ έτερων συγγενών, καθώς το αφορολόγητο αυξήθηκε για συγκεκριμένο βαθμό συγγένειας (ειδικά για γονείς προς τα παιδιά τους).

Μια τέτοια περίπτωση είναι όταν εμφανίζεται ένα παιδί να έχει δωρίσει χρήματα στον γονέα του και ο γονέας στη συνέχεια έδωσε με γονική παροχή τα χρήματα στο άλλο του παιδί. Δηλαδή, με ενδιάμεσο τον γονέα, τα χρήματα περάσανε από τον έναν αδερφό στον άλλον. Για τις δωρεές αυτές δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ και επιβάλλεται φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.

Για να αποφύγουν λοιπόν μελλοντικά τρεχάματα με την εφορία, όσοι μεταβιβάζουν χρήματα ή ακίνητα θα πρέπει, από σήμερα, να προσέξουν τα εξής:

 Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αφορά γονικές παροχές – δωρεές οποιασδήποτε φύσεως περιουσίας (κινητής, ακίνητης, απαίτησης), με δωρεοδόχους μόνο τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας (σύζυγος, μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς). Αυτό σημαίνει ότι εξαιρούνται από την απαλλαγή αδέρφια, ανίψια, θείοι και άλλοι συγγενείς

 Οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές θα πρέπει να αποδεικνύονται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Χρηματικές γονικές παροχές με μετρητά (με χρήματα που βγήκαν από το στρώμα ή το σεντούκι κλπ), φορολογούνται με αυτοτελή συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο. Το ίδιο ισχύει και όταν ο γονιός καταθέσει χρήματα στον λογαριασμό του παιδιού.

 Στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών, κατά τις οποίες ωφελούνται πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (π.χ. δωρεά από τέκνο σε γονέα και εν συνεχεία δωρεά από αυτόν τον γονέα σε άλλο τέκνο), η εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες και τη σκοπιμότητα των δωρεών αυτών, καθώς και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ αυτών. Στις περιπτώσεις που αποδεικνύεται ότι ο τελικά ωφελούμενος από τις διαδοχικές δωρεές είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α’ κατηγορία δικαιούχων (π.χ. αδερφός) και ότι οι διαδοχικές δωρεές έχουν γίνει προς τον σκοπό αυτόν, τότε επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Εάν το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει μεταξύ των διαδοχικών δωρεών είναι σύντομο (όχι μεγαλύτερο των έξι μηνών) χτυπάει συναγερμός στις ελεγκτικές αρχές.

 Η δυνατότητα του γονέα / δωρητή να πραγματοποιήσει χρηματική γονική παροχή / δωρεά προς το τέκνο / δωρεοδόχο, δεν ελέγχεται κατά το στάδιο της υποβολής της δήλωσης. Δηλαδή δεν υπάρχει υποχρέωση συνυποβολής δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος παρελθόντων ετών κλπ. Το πόθεν έσχες του δωρητή ερευνάται κατά τον έλεγχο της δήλωσης. Για τον λόγο αυτόν, όσοι δωρίζουν χρήματα θα πρέπει να «τσεκάρουν» τα εισοδήματά τους και συγκεκριμένα εάν μπορούν να καλύψουν τη δωρεά ή γονική παροχή. Μία από τις λύσεις που έχουν οι φορολογούμενοι για να καλύψουν το «πόθεν έσχες» είναι η ανάλωση κεφαλαίου. Με τη μέθοδο αυτήν μπορούν να επικαλεστούν εισοδήματα προηγούμενων ετών, χωρίς να υπάρχει περιορισμός. Δηλαδή μπορούν να επικαλεστούν εισοδήματα που είχαν πριν από 5, 10, 20 ή περισσότερα χρόνια.

 Σε περίπτωση μεταφοράς χρηματικού ποσού προς κοινό λογαριασμό του τέκνου / δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, η αποδεδειγμένη «χρήση» του χρηματικού ποσού της γονικής παροχής / δωρεάς από το τέκνο / δωρεοδόχο και όχι από το τρίτο πρόσωπο, αποτελεί αντικείμενο ελέγχου. Στην περίπτωση που αποδεικνύεται η «χρήση» του χρηματικού ποσού από το τρίτο πρόσωπο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.

Στο επίκεντρο των ελέγχων βρίσκονται φορολογούμενοι με γονικές παροχές και δωρεές, για τους οποίους υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι μέσω τριγωνικών συναλλαγών δεν κατέβαλαν ούτε ένα ευρώ, εκμεταλλευόμενοι τη ρύθμιση για το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που ισχύει από τον Οκτώβριο του 2021. Εφόσον εντοπισθούν περιπτώσεις εικονικών συναλλαγών, οι παραβάτες θα κληθούν να πληρώσουν φόρο έως 40% ( δωρεές χρημάτων).

Η ΑΑΔΕ εκτιμά ότι θα εισπράξει φέτος γύρω στα 8 δισ. ευρώ από φόρους μεταβίβασης, από ένα συνολικό «ταμείο» ύψους 63 δισ. ευρώ που έχει προγραμματίσει από το εκτιμώμενο σύνολο των εφετινών φορολογικών εσόδων.

Στις περιπτώσεις που διαπιστωθεί ότι έχει καταστρατηγηθεί το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς οι φορολογούμενοι που έχουν λάβει χρήματα με δωρεά θα βρεθούν αντιμέτωποι με την επιβολή φόρου έως 40% από το πρώτο ευρώ. Κατά προτεραιότητα θα ελεγχθούν παλαιές υποθέσεις του 2017 οι οποίες παραγράφονται στο τέλος του έτους. 

Στο μάτι των φοροελεγκτών βρίσκονται:

1. Διαδοχικές χρηματικές δωρεές. Θα ελεγχθούν δηλώσεις διαδοχικών δωρεών όπως η περίπτωση που το παιδί έχει δωρίσει χρήματα στον πατέρα ή τη μητέρα του και ο γονέας στη συνέχεια με γονική παροχή έδωσε τα χρήματα στο άλλο του παιδί. Με ενδιάμεσο, δηλαδή, τον γονέα τα χρήματα περάσανε από τον έναν αδερφό στον άλλο. Για αυτήν, την «τριγωνική» συναλλαγή δεν πληρώθηκε ούτε ένα ευρώ φόρος καθώς η δωρεά χρημάτων έως 800.000 ευρώ από το παιδί στον γονιό είναι αφορολόγητη όπως επίσης και η γονική παροχή που έγινε στη συνέχεια από τον γονιό στο παιδί. Ωστόσο, η ισχύουσα νομοθεσία ορίζει ότι στις δωρεές χρημάτων μεταξύ αδερφών δεν ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και επιβάλλεται φόρος 20% από το πρώτο ευρώ. Οι εφοριακοί θα ερευνήσουν υποθέσεις διαδοχικών δωρεών προκειμένου με στοιχεία να εντοπίσουν περιπτώσεις που ο τελικά ωφελούμενος από τις διαδοχικές δωρεές είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α’ κατηγορία δικαιούχων (π.χ. αδερφός). Κρίσιμο είναι το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει μεταξύ των διαδοχικών δωρεών. Αν είναι μικρότερο των έξι μηνών η συγκεκριμένη συναλλαγή θεωρείται ύποπτη και μπαίνει στο κάδρο του ελεγκτικού μηχανισμού.

2. Χρηματικές γονικές παροχές – δωρεές χωρίς να αποδεικνύεται η μεταφορά των χρηματικών ποσών μέσω τραπεζών. Στις περιπτώσεις αυτές χάνεται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ και επιβάλλεται φόρος με συντελεστή 10% από το πρώτο ευρώ. Μέχρι τα τέλη του 2022 που οι δηλώσεις γονικών παροχών και δωρεών χρημάτων υποβάλλονταν στην Εφορία οι φορολογούμενοι ήταν υποχρεωμένοι να επισυνάπτουν στη δήλωση το αποδεικτικό της τράπεζας μέσω της οποίας έγινε η μεταφορά των χρημάτων. Από τις αρχές του έτους, όσοι δωρίζουν χρήματα στα παιδιά τους, τα εγγόνια τους, τους γονείς τους με μεταφορά χρηματικών ποσών μέσω τραπεζικών λογαριασμών ή κατάθεση τραπεζικής επιταγής απαλλάσσονται από την υποχρέωση να επισυνάπτουν με την ηλεκτρονική δήλωση τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν την τραπεζική συναλλαγή. Ο έλεγχος γίνεται από την ΑΑΔΕ με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες ενώ σε περίπτωση που η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή τότε ο φορολογούμενος καλείται να προσκομίσει τα δικαιολογητικά εντός πέντε εργάσιμων ημερών. Εάν δεν προσκομιστούν τα δικαιολογητικά τότε η Εφορία επιβάλλει φόρο από το πρώτο ευρώ της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς με συντελεστή 10% ή 20% ή 40% (ανάλογα με το βαθμό συγγένειας).

3. Μεταφορά χρημάτων σε κοινό λογαριασμοί με τρίτο πρόσωπο. Στο ελεγκτικό στόχαστρο θα βρεθούν περιπτώσεις μεταφοράς χρηματικού ποσού προς κοινό λογαριασμό του τέκνου / δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Εάν αποδειχθεί ότι το χρηματικό ποσό της γονικής παροχής / δωρεάς χρησιμοποιήθηκε όχι από το πρόσωπο που δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αλλά από το τρίτο πρόσωπο τότε επιβάλλεται φόρος δωρεάς 20% για δωρεοδόχους της Β’ κατηγορίας και 40% για τα πρόσωπα της Γ’ κατηγορίας.

Οι ελεγκτές θα επιχειρήσουν να «τσιμπήσουν» όσους- κυρίως μέσω τριγωνικών συναλλαγών- παράκαμψαν τη φορολογική τους υποχρέωση, με κίνητρο το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που ισχύει από τον Οκτώβριο του 2021 για γονικές παροχές και δωρεές σε παιδιά και εγγόνια από γονείς και παππούδες.

Θα ελεγχθούν περιπτώσεις που το παιδί έχει δωρίσει χρήματα στον πατέρα ή τη μητέρα του και ο γονέας στη συνέχεια με γονική παροχή έδωσε τα χρήματα στο άλλο του παιδί. Με ενδιάμεσο, δηλαδή, το γονέα τα χρήματα περάσανε από τον έναν αδερφό στον άλλο. Για αυτήν, την «τριγωνική» συναλλαγή δεν πληρώθηκε ούτε ένα ευρώ φόρος καθώς η δωρεά χρημάτων έως 800.000 ευρώ από το παιδί στο γονιό είναι αφορολόγητη όπως επίσης και η γονική παροχή που έγινε στη συνέχεια από το γονιό στο παιδί. Ωστόσο, η ισχύουσα νομοθεσία ορίζει ότι στις δωρεές χρημάτων μεταξύ αδελφών δεν ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και επιβάλλεται φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.

Ακίνητα

Στο «μικροσκόπιο» των ελεγκτών μπαίνουν και όλες οι εκκρεμείς υποθέσεις μεταβίβασης ακινήτων του 2017, τα οποία βρίσκονται εκτός συστήματος αντικειμενικού προσδιορισμού με τους φορολογούμενους να μην έχουν δεχθεί την προεκτίμηση της εφορίας, οι οποίες παραγράφονται στο τέλος του έτους.

Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες που έδωσε στους ελεγκτές ο επικεφαλής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής «ελέγχονται επιπρόσθετα όλες οι υποθέσεις Φορολογίας Μεταβίβασης Κεφαλαίου για τις οποίες λήγει η προθεσμία της Φορολογικής Διοίκησης να εκδώσει πράξη διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου στις 31/12/2023 και αφορούν ακίνητα τα οποία δεν εντάσσονται στο αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού αξίας και δεν έχει γίνει δεκτή από τον φορολογούμενο η προεκτίμηση-προσωρινή αξία της Δ.Ο.Υ»

Οι υποθέσεις που ελέγχονται κατά προτεραιότητα, επιλέγονται με βάση κριτήρια ανάλυσης κινδύνου χρησιμοποιώντας δεδομένα που είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά, καθώς και στοιχεία από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης που είναι διαθέσιμα στην ΑΑΔΕ.

Από το σύνολο των  υποθέσεων της λίστας κάθε  ελεγκτικής υπηρεσίας, ελέγχονται κατά προτεραιότητα, οι υποθέσεις που συγκεντρώνουν την υψηλότερη μοριοδότηση και εκπληρώνουν τους επιμέρους τιθέμενους στόχους, ακολουθώντας φθίνουσα σειρά ταξινόμησης μέχρι την επίτευξη της ετήσιας στοχοθεσίας εκάστης ελεγκτικής υπηρεσίας βάσει του Επιχειρησιακού Σχεδίου έτους 2023, ως προς τον αριθμό των υποθέσεων που πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι 31/12/2023.

Τουλάχιστον το 70% των υποθέσεων που θα ελεγχθούν θα αφορά φορολογικά έτη, χρήσεις, υποθέσεις, περιόδους ή υποχρεώσεις της τελευταίας πενταετίας. Ποσοστό τουλάχιστον 75% των ελέγχων  θα αφορούν καταρχήν σε ελέγχους της τελευταίας τριετίας, για τις οποίες έχει λήξει η προθεσμία υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

Στο «μικροσκόπιο» των ελεγκτών της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), μπαίνουν το επόμενο διάστημα 2.500 υποθέσεις μεταβίβασης, κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, προκειμένου να ελεγχθούν για παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας, ιδίως μετά την καθιέρωση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ.   

Οι ελεγκτές θα επιχειρήσουν να «τσιμπήσουν» όσους- κυρίως μέσω τριγωνικών συναλλαγών- παράκαμψαν τη φορολογική τους υποχρέωση, με κίνητρο το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που ισχύει από τον Οκτώβριο του 2021 για γονικές παροχές και δωρεές σε παιδιά και εγγόνια από γονείς και παππούδες.

Θα ελεγχθούν περιπτώσεις που το παιδί έχει δωρίσει χρήματα στον πατέρα ή τη μητέρα του και ο γονέας στη συνέχεια με γονική παροχή έδωσε τα χρήματα στο άλλο του παιδί. Με ενδιάμεσο, δηλαδή, το γονέα τα χρήματα περάσανε από τον έναν αδερφό στον άλλο. Για αυτήν, την «τριγωνική» συναλλαγή δεν πληρώθηκε ούτε ένα ευρώ φόρος καθώς η δωρεά χρημάτων έως 800.000 ευρώ από το παιδί στο γονιό είναι αφορολόγητη όπως επίσης και η γονική παροχή που έγινε στη συνέχεια από το γονιό στο παιδί. Ωστόσο, η ισχύουσα νομοθεσία ορίζει ότι στις δωρεές χρημάτων μεταξύ αδελφών δεν ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και επιβάλλεται φόρος 20% από το πρώτο ευρώ.

Ακίνητα

Στο «μικροσκόπιο» των ελεγκτών μπαίνουν και όλες οι εκκρεμείς υποθέσεις μεταβίβασης ακινήτων του 2017, τα οποία βρίσκονται εκτός συστήματος αντικειμενικού προσδιορισμού με τους φορολογούμενους να μην έχουν δεχθεί την προεκτίμηση της εφορίας, οι οποίες παραγράφονται στο τέλος του έτους.

Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες που έδωσε στους ελεγκτές ο επικεφαλής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής «ελέγχονται επιπρόσθετα όλες οι υποθέσεις Φορολογίας Μεταβίβασης Κεφαλαίου για τις οποίες λήγει η προθεσμία της Φορολογικής Διοίκησης να εκδώσει πράξη διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου στις 31/12/2023 και αφορούν ακίνητα τα οποία δεν εντάσσονται στο αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού αξίας και δεν έχει γίνει δεκτή από τον φορολογούμενο η προεκτίμηση-προσωρινή αξία της Δ.Ο.Υ»

Οι υποθέσεις που ελέγχονται κατά προτεραιότητα, επιλέγονται με βάση κριτήρια ανάλυσης κινδύνου χρησιμοποιώντας δεδομένα που είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά, καθώς και στοιχεία από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης που είναι διαθέσιμα στην ΑΑΔΕ.

Από το σύνολο των  υποθέσεων της λίστας κάθε  ελεγκτικής υπηρεσίας, ελέγχονται κατά προτεραιότητα, οι υποθέσεις που συγκεντρώνουν την υψηλότερη μοριοδότηση και εκπληρώνουν τους επιμέρους τιθέμενους στόχους, ακολουθώντας φθίνουσα σειρά ταξινόμησης μέχρι την επίτευξη της ετήσιας στοχοθεσίας εκάστης ελεγκτικής υπηρεσίας βάσει του Επιχειρησιακού Σχεδίου έτους 2023, ως προς τον αριθμό των υποθέσεων που πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι 31/12/2023.

Τουλάχιστον το 70% των υποθέσεων που θα ελεγχθούν θα αφορά φορολογικά έτη, χρήσεις, υποθέσεις, περιόδους ή υποχρεώσεις της τελευταίας πενταετίας. Ποσοστό τουλάχιστον 75% των ελέγχων  θα αφορούν καταρχήν σε ελέγχους της τελευταίας τριετίας, για τις οποίες έχει λήξει η προθεσμία υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

Άλλες υποθέσεις

Ανεξάρτητα από την προτεραιοποίησή τους ή μη, ο Διοικητής της ΑΑΔΕ καλεί τον ελεγκτικό μηχανισμό να ολοκληρώσει άμεσα:

1.  Υποθέσεις που αφορούν σε εκθέσεις έρευνας των Υπηρεσιών Έρευνας και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων.

2. Υποθέσεις που αφορούν σε πορισματικές εκθέσεις που διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ από τη Διεύθυνση Ερευνών Οικονομικού Εγκλήματος

3. Υποθέσεις που αφορούν σε επιστροφές φόρων.

4. Υποθέσεις που αφορούν σε έλεγχο βάσει δείγματος, για υποθέσεις επιστροφών ΦΠΑ  καθώς και δικαιούχων νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων που έτυχαν επιστροφής φόρου εισοδήματος, χωρίς έλεγχο.

5. Υποθέσεις για τις οποίες έχει εκδοθεί σημείωμα διαπιστώσεων με τα αποτελέσματα του φορολογικού ελέγχου και προσωρινός προσδιορισμός φόρων και προστίμων κατά τη δημοσίευση της απόφασης.

6. Υποθέσεις για τις οποίες επίκειται η έκδοση σημειώματος διαπιστώσεων και προσωρινού προσδιορισμού φόρου και προστίμου, συνεκτιμώντας αιτιολογημένα στο Ο.Π.Σ. Elenxis .

7. Υποθέσεις που προέκυψαν από εισαγγελικές παραγγελίες, εντολές ανακριτικών και προανακριτικών πράξεων, περιλαμβανομένων αιτημάτων και εντολών διενέργειας φορολογικών ελέγχων που έχουν προκύψει από εντολή οποιασδήποτε Εισαγγελικής ή Δικαστικής Αρχής και διατηρούνται στην Α.Α.Δ.Ε.

8. Υποθέσεις των Δ.Ο.Υ., ΕΛ.ΚΕ. και Υ.Ε.Δ.Δ.Ε. που αφορούν σε διενέργεια μερικού επιτόπιου ελέγχου διαπίστωσης της εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων, της τήρησης των βιβλίων και της έκδοσης των φορολογικών στοιχείων, για φορολογουμένους που ασκούν οποιαδήποτε δραστηριότητα ή διακινούν αγαθά.

9. Υποθέσεις που αφορούν σε διασταυρωτικούς ελέγχους ενδοκοινοτικών συναλλαγών (VIES), υποθέσεις πολυμερών (ταυτόχρονων) ελέγχων που διενεργούνται από ελληνικές και αλλοδαπές φορολογικές αρχές, υποθέσεις διενέργειας ελέγχου στο πλαίσιο επανάληψης διαδικασίας καθώς και σε εκτέλεση προδικαστικής απόφασης, υποθέσεις που αφορούν σε επιβολή προστίμων και υποθέσεις που αφορούν σε ανακλήσεις αδειών λειτουργίας γραφείων ή υποκαταστημάτων αλλοδαπών εταιρειών που έχουν εγκατασταθεί στην Ελλάδα με βάση τη σχετική νομοθεσία, και:

10.  Υποθέσεις αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής κατόπιν αιτήματος.

Ανεξάρτητα από την προτεραιοποίησή τους ή μη, ο Διοικητής της ΑΑΔΕ καλεί τον ελεγκτικό μηχανισμό να ολοκληρώσει άμεσα:

1.  Υποθέσεις που αφορούν σε εκθέσεις έρευνας των Υπηρεσιών Έρευνας και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων.

2. Υποθέσεις που αφορούν σε πορισματικές εκθέσεις που διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ από τη Διεύθυνση Ερευνών Οικονομικού Εγκλήματος

3. Υποθέσεις που αφορούν σε επιστροφές φόρων.

4. Υποθέσεις που αφορούν σε έλεγχο βάσει δείγματος, για υποθέσεις επιστροφών ΦΠΑ  καθώς και δικαιούχων νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων που έτυχαν επιστροφής φόρου εισοδήματος, χωρίς έλεγχο.

5. Υποθέσεις για τις οποίες έχει εκδοθεί σημείωμα διαπιστώσεων με τα αποτελέσματα του φορολογικού ελέγχου και προσωρινός προσδιορισμός φόρων και προστίμων κατά τη δημοσίευση της απόφασης.

6. Υποθέσεις για τις οποίες επίκειται η έκδοση σημειώματος διαπιστώσεων και προσωρινού προσδιορισμού φόρου και προστίμου, συνεκτιμώντας αιτιολογημένα στο Ο.Π.Σ. Elenxis .

7. Υποθέσεις που προέκυψαν από εισαγγελικές παραγγελίες, εντολές ανακριτικών και προανακριτικών πράξεων, περιλαμβανομένων αιτημάτων και εντολών διενέργειας φορολογικών ελέγχων που έχουν προκύψει από εντολή οποιασδήποτε Εισαγγελικής ή Δικαστικής Αρχής και διατηρούνται στην Α.Α.Δ.Ε.

8. Υποθέσεις των Δ.Ο.Υ., ΕΛ.ΚΕ. και Υ.Ε.Δ.Δ.Ε. που αφορούν σε διενέργεια μερικού επιτόπιου ελέγχου διαπίστωσης της εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων, της τήρησης των βιβλίων και της έκδοσης των φορολογικών στοιχείων, για φορολογουμένους που ασκούν οποιαδήποτε δραστηριότητα ή διακινούν αγαθά.

9. Υποθέσεις που αφορούν σε διασταυρωτικούς ελέγχους ενδοκοινοτικών συναλλαγών (VIES), υποθέσεις πολυμερών (ταυτόχρονων) ελέγχων που διενεργούνται από ελληνικές και αλλοδαπές φορολογικές αρχές, υποθέσεις διενέργειας ελέγχου στο πλαίσιο επανάληψης διαδικασίας καθώς και σε εκτέλεση προδικαστικής απόφασης, υποθέσεις που αφορούν σε επιβολή προστίμων και υποθέσεις που αφορούν σε ανακλήσεις αδειών λειτουργίας γραφείων ή υποκαταστημάτων αλλοδαπών εταιρειών που έχουν εγκατασταθεί στην Ελλάδα με βάση τη σχετική νομοθεσία, και:

10.  Υποθέσεις αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής κατόπιν αιτήματος.

Από την 1η Ιανουαρίου του 2023,  η διεκπεραίωση υποθέσεων για άτυπες γονικές παροχές και δωρεές χρημάτων και κινητών περιουσιακών στοιχείων και για κληρονομιές  θα γίνεται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά μέσω δηλώσεων στην πλατφόρμα myPROPERTY της ΑΑΔΕ.

Ο έλεγχος θα γίνεται σε επόμενη φάση από την ΑΑΔΕ με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες.

Σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό καθεστώς:

-Δεν απαιτείται η επισύναψη δικαιολογητικών για την απόδειξη της τραπεζικής συναλλαγής για δηλώσεις που υποβάλλονται μέσω της εφαρμογής myPROPERTY και αφορούν χρηματικές δωρεές/γονικές παροχές, οι οποίες πραγματοποιούνται με μεταφορά χρηματικών ποσών ή κατάθεση τραπεζικής επιταγής μεταξύ αμιγώς ημεδαπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή με μεταφορά χρηματικών ποσών μεταξύ ημεδαπού και αλλοδαπού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος

-Στο τέλος κάθε μήνα η Γενική Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης της Α.Α.Δ.Ε. καταρτίζει συγκεντρωτικές καταστάσεις των χρηματικών δωρεών/γονικών παροχών, για τις οποίες υποβλήθηκαν δηλώσεις τον συγκεκριμένο μήνα. Τις καταστάσεις αυτές αποστέλλει στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα την 5η εργάσιμη ημέρα μετά το τέλος του μήνα με αίτημα την επιβεβαίωση των σχετικών τραπεζικών συναλλαγών.

-Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να απαντήσουν επί του αιτήματος εντός προθεσμίας 15 ημερών από τη λήψη των καταστάσεων.

-Ο φορολογούμενος  οφείλει να φυλάσσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για όσο χρονικό διάστημα η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να προβεί σε έκδοση πράξης προσδιορισμού του φόρου, και να τα επιδείξει σε αυτήν όταν και εφόσον του ζητηθούν.

-Η αρμόδια Δ.Ο.Υ. ενημερώνεται ψηφιακά αμέσως μετά την υποβολή της δήλωσης δωρεάς/γονικής παροχής και ελέγχει την ακρίβεια των δηλούμενων και τη συνδρομή των τυχόν προϋποθέσεων απαλλαγής, μέσα σε 60 ημέρες από την υποβολή της.

-Σε περίπτωση που δεν επιβεβαιώνεται η τραπεζική συναλλαγή ο φορολογούμενος καλείται από το αρμόδιο τμήμα για την υποβολή των κατά περίπτωση απαιτούμενων δικαιολογητικών εντός πέντε εργάσιμων ημερών, μέσω της εφαρμογής myPROPERTY. Εάν δεν προσκομιστούν τα δικαιολογητικά τότε υπολογίζεται ο φόρος χωρίς αφορολόγητο όριο.

1                     Ποιοι δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ;

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ αφορά γονικές παροχές και δωρεές οποιασδήποτε φύσεως περιουσίας (κινητής, ακίνητης, απαίτησης) με δωρεοδόχους μόνο τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας (σύζυγο, μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς) και στις χρηματικές γονικές παροχές ή χρηματικές δωρεές προς τα ανωτέρω πρόσωπα, εφόσον αυτές αποδεικνύονται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

2                     Το αφορολόγητο όριο εφαρμόζεται κάθε φορά που πραγματοποιείται μια γονική παροχή;

Οχι. Στις γονικές παροχές και δωρεές συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ιδίων προσώπων που έχουν γίνει από την 1-10-2021 και ο φόρος υπολογίζεται μετά την αφαίρεση συνολικά (εφάπαξ) 800.000 ευρώ γι’ αυτές. Δηλαδή, το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ παρέχεται μία φορά, ανεξάρτητα αν αυτό συμπληρωθεί με μία ή περισσότερες γονικές παροχές ή δωρεές από 1-10-2021.

Παράδειγμα. Ο Α μεταβιβάζει με γονική παροχή στο τέκνο του Β το 2016 εταιρικά μερίδια μιας ΟΕ αξίας 50.000 ευρώ, την 30-8-2021 ένα ακίνητο αντικειμενικής αξίας 230.000 ευρώ και την 2-10-2021 μεταφέρει από ατομικό του λογαριασμό σε τραπεζικό λογαριασμό του τέκνου του χρηματικό ποσό ύψους 600.000 ευρώ. Για τη δωρεά του χρηματικού ποσού δεν θα επιβληθεί φόρος, αφού δεν συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές του Α προς τον Β που έχουν γίνει πριν από την 1-10-2021. Αν στο ίδιο παράδειγμα ο Α μεταβιβάσει στον Β με δωρεά την 3-1-2022 και ένα οικόπεδο αξίας 250.000 ευρώ, τότε για τον υπολογισμό του φόρου δωρεάς θα συνυπολογιστεί μόνο η δωρεά του χρηματικού ποσού ύψους 600.000 ευρώ (250.000+600.000=850.000) και θα προκύψει φόρος επί του ποσού που υπερβαίνει το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ (850.000- 800.000=50.000) ήτοι 50.000 x 10% = 5.000 ευρώ.

3                     Το αφορολόγητο όριο ισχύει και για χρηματικές γονικές παροχές με μετρητά, από χρήματα που βγαίνουν από το στρώμα;

Οχι. Οι χρηματικές γονικές παροχές και οι χρηματικές δωρεές με δωρεοδόχους πρόσωπα της Α’ κατηγορίας διενεργούνται αποκλειστικά με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Χρηματικές γονικές παροχές με μετρητά, δηλαδή χρήματα από το στρώμα ή το σεντούκι κ.λπ., φορολογούνται με αυτοτελή συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.

4                     Ισχύουν οι μειώσεις φόρου λόγω αναπηρίας;

Η μείωση του φόρου κατά ποσοστό 10% λόγω αναπηρίας εφαρμόζεται στις γονικές παροχές και δωρεές προς τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας. Αν στο ίδιο πρόσωπο συντρέχουν οι προϋποθέσεις μείωσης του φόρου λόγω αναπηρίας και απαλλαγής πρώτης κατοικίας, οφείλεται ο μικρότερος φόρος μεταξύ των δύο.

5                     Τι ισχύει για χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές που πραγματοποιήθηκαν με μεταφορά σε τραπεζικό λογαριασμό, αλλά δεν έχει συνυποβληθεί με τη δήλωση το αποδεικτικό της τράπεζας;

Για αρχικές δηλώσεις φόρου γονικής παροχής/δωρεάς που έχουν υποβληθεί μετά την 1η Οκτωβρίου 2021, για την απόδειξη της μεταφοράς του ποσού της χρηματικής γονικής παροχής/δωρεάς σε τραπεζικό λογαριασμό αναγράφονται στο σώμα της δήλωσης φόρου γονικής παροχής/δωρεάς οι αριθμοί IBAN των τραπεζικών λογαριασμών, μεταξύ των οποίων έγινε η μεταφορά των χρημάτων καθώς και το πιστωτικό ίδρυμα και επισυνάπτεται το αποδεικτικό μεταφοράς από το πιστωτικό ίδρυμα. Σε περίπτωση μη επισύναψης του ανωτέρω δικαιολογητικού (ακόμη και αν αναγράφονται τα στοιχεία των τραπεζικών λογαριασμών στο σώμα της δήλωσης) ο φορολογούμενος καλείται από το Τμήμα Συμμόρφωσης και Σχέσεων με τους φορολογουμένους για την υποβολή αυτού εντός 5 εργάσιμων ημερών. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής, ο φόρος υπολογίζεται με αυτοτελή συντελεστή 10% (χωρίς το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ).

6                     Εάν το δικαιολογητικό από την τράπεζα προσκομισθεί μετά την υποβολή της δήλωσης;

Εφόσον το σχετικό δικαιολογητικό προσκομισθεί μεταγενέστερα και διαπιστωθεί ότι το δικαιολογητικό με το οποίο αποδεικνύεται η μεταφορά του χρηματικού ποσού πράγματι έχει ημερομηνία προγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής της δήλωσης, ακυρώνεται ή τροποποιείται η πράξη προσδιορισμού φόρου και ο φόρος υπολογίζεται με βάση το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Εφόσον το δικαιολογητικό έχει ημερομηνία μεταγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής της δήλωσης, θεωρείται νέα γονική παροχή/δωρεά. Υπενθυμίζεται ότι, όταν για τη γονική παροχή/δωρεά δεν συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο, η προθεσμία υποβολής της δήλωσης είναι εξάμηνη και αρχίζει από τη σύσταση της γονικής παροχής/δωρεάς (παράδοση των χρημάτων), δηλαδή από τη μεταφορά των χρηματικών ποσών μέσω των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

7                     Μπορώ να μεταφέρω χρήματα από το δικό μου τραπεζικό λογαριασμό σε κοινό λογαριασμό στον οποίο δικαιούχοι είμαστε εγώ και το παιδί μου;

Ναι. Ως μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων λογίζεται και η μεταφορά χρηματικού ποσού από ατομικό λογαριασμό του γονέα/δωρητή ή κοινό λογαριασμό αυτού με το τέκνο/δωρεοδόχο ή τρίτο πρόσωπο σε ατομικό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου ή σε άλλο κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου με τον ίδιο τον παρέχοντα/δωρητή ή τρίτο πρόσωπο. Το ίδιο ισχύει και για την έκδοση επιταγής. Ως ημερομηνία γονικής παροχής/δωρεάς θεωρείται η ημερομηνία κατάθεσης της επιταγής στον τραπεζικό αυτό λογαριασμό.

8                     Τον Ιούλιο του 2022 δώρισα χρήματα στον πατέρα μου με ανάληψη του χρηματικού ποσού από τον δικό μου λογαριασμό και κατάθεση στη συνέχεια του ίδιου ποσού στον λογαριασμό του πατέρα μου. Χάνω το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ;

Οχι. Μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων συνιστά και η ανάληψη χρηματικού ποσού από ατομικό ή κοινό τραπεζικό λογαριασμό του γονέα/δωρητή και η κατάθεση του ίδιου ποσού εντός 3 εργάσιμων ημερών σε λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου ή σε κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου με τον ίδιο τον γονέα/δωρητή ή τρίτο πρόσωπο, εφόσον η γονική παροχή ή δωρεά του χρηματικού ποσού (δηλαδή η ανάληψη και η κατάθεση του ίδιου χρηματικού ποσού) πραγματοποιήθηκε από την 1-10-2021 μέχρι και την 9-9-2022. Η προθεσμία των 3 εργάσιμων ημερών αρχίζει από την επόμενη εργάσιμη ημέρα από την ημέρα κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η ανάληψη του χρηματικού ποσού από ατομικό ή κοινό τραπεζικό λογαριασμό του γονέα/δωρητή. Στις περιπτώσεις γονικών παροχών/δωρεών, για τις οποίες υπολογίστηκε ο φόρος αυτοτελώς με συντελεστή 10% (χωρίς αφορολόγητο ποσό), πραγματοποιείται νέα εκκαθάριση του φόρου μετά από αίτηση του φορολογουμένου με τη συνυποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών που αποδεικνύουν τη συνδρομή των ανωτέρω προϋποθέσεων.)

9                     Η μεταφορά χρηματικού ποσού μέσω τραπεζών αφορά και λογαριασμούς σε τράπεζες στο εξωτερικό;

Ναι. Στην περίπτωση που προσκομίζεται δικαιολογητικό από πιστωτικό ίδρυμα αλλοδαπής δεν απαιτείται επίσημη μετάφρασή του στην ελληνική γλώσσα, εκτός κι αν δεν προκύπτει σαφώς από το περιεχόμενό του η ταυτότητα των συναλλασσομένων προσώπων και η μεταφορά του χρηματικού ποσού.

10                     Τον Φεβρουάριο του 2022 δώρισα 15.000 ευρώ στη μητέρα μου με μεταφορά του ποσού στον λογαριασμό της. Η μητέρα μου με γονική παροχή μετέφερε τα χρήματα στον λογαριασμό του αδελφού μου. Στην περίπτωση αυτή ισχύει το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ;

Στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών μεταξύ προσώπων της Α’ κατηγορίας, με συνέπεια εν τέλει να λαμβάνει χώρα δωρεά μεταξύ προσώπων που δεν ανήκουν στην κατηγορία αυτή (π.χ. δωρεά από τέκνο σε γονέα και εν συνεχεία δωρεά από αυτόν τον γονέα σε άλλο τέκνο), η Εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες και τη σκοπιμότητα των δωρεών αυτών, καθώς και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ αυτών, για να διαπιστωθεί αν τίθεται θέμα καταστρατήγησης των ευνοϊκών διατάξεων. Στις περιπτώσεις που αποδεικνύεται ότι ο τελικά ωφελούμενος από τις διαδοχικές δωρεές είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α’ κατηγορία δικαιούχων και ότι οι διαδοχικές δωρεές έχουν γίνει προς τον σκοπό αυτό, τότε επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Κρίσιμο είναι το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει μεταξύ των διαδοχικών δωρεών. Εάν αυτό είναι σύντομο, ενδεικτικά όχι μεγαλύτερο των έξι μηνών, προκύπτει ισχυρή ένδειξη ότι, καταρχήν, οι διαδοχικές δωρεές έχουν γίνει προς τον σκοπό αυτό και, εφόσον ο σκοπός καταστρατήγησης τεκμηριώνεται και από τα υπόλοιπα στοιχεία και πραγματικά περιστατικά, επιβάλλεται εις βάρος του τελευταίου (πραγματικού) δωρεοδόχου φόρος δωρεών, ως η δωρεά να είχε πραγματοποιηθεί απευθείας από τον πραγματικό δωρητή προς τον τελικό δικαιούχο αυτής.

11                     Η κόρη μου πρόκειται να αγοράσει μια κατοικία και θέλω να τη βοηθήσω με χρηματική γονική παροχή. Μπορώ να μεταφέρω τα χρήματα από τον δικό μου λογαριασμό κατευθείαν στον λογαριασμό του κατασκευαστή;

Ναι. Σε περίπτωση μεταφοράς χρηματικού ποσού από λογαριασμό του γονέα/δωρητή σε λογαριασμό του εργολάβου/κατασκευαστή/πωλητή, η οποία δύναται να γίνει και με έκδοση τραπεζικής επιταγής, για την καταβολή του τιμήματος αγοράς ακινήτου από το τέκνο/δωρεοδόχο, πρόκειται για γονική παροχή/δωρεά μεταξύ προσώπων της Α’ κατηγορίας και ο υπολογισμός του φόρου γίνεται με την ευνοϊκή ρύθμιση (αφορολόγητο ποσό 800.000 ευρώ και 10% για το υπερβάλλον), καθώς, αν και η μεταφορά γίνεται μεταξύ τρίτων προσώπων, μεσολαβεί η γονική παροχή/δωρεά προς το τέκνο/δωρεοδόχο, ο οποίος είναι και ο αγοραστής/υπόχρεος για την καταβολή του τιμήματος. Στην περίπτωση αυτή, εφόσον η καταβολή του τιμήματος αγοράς ακινήτου από το τέκνο/δωρεοδόχο με τον τρόπο αυτόν προκύπτει από το συμβολαιογραφικό έγγραφο ή από άλλη συμφωνία των μερών, προσκομίζεται και το σχετικό έγγραφο με την υποβολή της δήλωσης γονικής παροχής/δωρεάς.

12                     Ισχύει το ίδιο και για την αγορά αυτοκινήτου;

Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση μεταφοράς χρηματικού ποσού στον πωλητή για την αγορά οχήματος από το τέκνο/δωρεοδόχο, εφόσον προσκομίζεται η άδεια κυκλοφορίας στο όνομα του τελευταίου καθώς και στην περίπτωση μεταφοράς χρηματικού ποσού σε τραπεζικό λογαριασμό εταιρείας για την αύξηση κεφαλαίου αυτής, εφόσον προσκομίζονται στοιχεία ότι αυτή πραγματοποιήθηκε και ολόκληρο το μεταφερόμενο ποσό διατέθηκε για την προσαύξηση του ποσοστού συμμετοχής του τέκνου/δωρεοδόχου στην εταιρεία.

13                     Η Εφορία θα με ελέγξει για την προέλευση των χρημάτων που δώρισα;

Η δυνατότητα του γονέα/δωρητή να πραγματοποιήσει χρηματική γονική παροχή/δωρεά προς το τέκνο/δωρεοδόχο δεν ελέγχεται κατά το στάδιο της υποβολής της δήλωσης. Δηλαδή δεν υπάρχει υποχρέωση συνυποβολής δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος παρελθόντων ετών κ.λπ.. Το πόθεν έσχες του δωρητή ερευνάται κατά τον έλεγχο της δήλωσης.

14                     Η μητέρα μου μου έδωσε 30.000 ευρώ καταθέτοντας το ποσό της γονικής παροχής σε τραπεζικό λογαριασμό στον οποίο δικαιούχοι είμαι εγώ και μια φίλη μου. Κινδυνεύω να πληρώσω φόρο;

Στην περίπτωση που πραγματοποιήθηκε μεταφορά χρηματικού ποσού προς κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, η αποδεδειγμένη «χρήση» του χρηματικού ποσού της γονικής παροχής/δωρεάς από το τέκνο/δωρεοδόχο και όχι από το τρίτο πρόσωπο αποτελεί αντικείμενο ελέγχου. Στην περίπτωση που αποδεικνύεται η «χρήση» του χρηματικού ποσού από το τρίτο πρόσωπο, επιβάλλεται αναλόγως ο οικείος φόρος δωρεάς.

15                     Τι ισχύει στις περιπτώσεις συμβολαίων γονικής παροχής/δωρεάς ακινήτων που συντάχθηκαν μετά την 1-10-2021, αλλά είχε υποβληθεί η δήλωση και είχε επιβληθεί φόρος πριν από την ημερομηνία αυτή;

Πραγματοποιείται νέα εκκαθάριση του φόρου μετά από αίτηση του φορολογουμένου με τη συνυποβολή του μεταβιβαστικού συμβολαίου.

Ουσιαστικά, όπως τονίζεται, το ποσό των 800.000 ευρώ υπόκειται σε φόρο, ο οποίος υπολογίζεται με μηδενικό συντελεστή και δεν αποτελεί απαλλασσόμενο ποσό. Εφόσον η φορολογητέα αξία του περιουσιακού στοιχείου το οποίο αφορά η γονική παροχή ή που δωρίζεται υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ, επιβάλλεται φόρος με ενιαίο συντελεστή 10% για την υπερβάλλουσα αξία, μετά την αφαίρεση του αφορολόγητου ποσού.

Παράλληλα η εφορία ελέγχει όλες τις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών, ιδιαίτερα εκείνων που δωρίζονται μεταξύ αδελφών με ενδιάμεσο τον ένα γονέα, καθώς για αυτές δεν ισχύει το αφορολόγητο όριο. Όπως υπογραμμίζεται η ΑΑΔΕ θα προχωρήσει σε εκκαθάριση όλων των δηλώσεων χρηματικών γονικών παροχών που πραγματοποιήθηκαν με ανάληψη μετρητών από την τράπεζα μέσα σε διάστημα τριών ημερών.

1. Καθιερώθηκε αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές με δικαιούχους πρόσωπα της Α’ κατηγορίας της φορολογικής κλίμακας του άρθρου 29 που πραγματοποιούνται από 1-10-2021. Δηλαδή το ποσό των 800.000 ευρώ υπόκειται σε φόρο, ο οποίος υπολογίζεται με μηδενικό συντελεστή και δεν αποτελεί απαλλασσόμενο ποσό. Εφόσον η φορολογητέα αξία του περιουσιακού στοιχείου το οποίο αφορά η γονική παροχή ή που δωρίζεται υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ, επιβάλλεται φόρος με ενιαίο συντελεστή 10% για την υπερβάλλουσα αξία, μετά την αφαίρεση του αφορολόγητου ποσού.

3. Οι γονικές παροχές και δωρεές, για τις οποίες θεσπίζεται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, δεν συνυπολογίζονται στην αιτία θανάτου κτήση περιουσίας μεταξύ αυτών των προσώπων. Συνεπώς, κατά την απόκτηση από 1-10-2021 και μετά οποιασδήποτε περιουσίας με κληρονομιά, συνυπολογίζονται μόνο οι γονικές παροχές και οι δωρεές του κληρονομούμενου προς τον κληρονόμο που έχουν γίνει μέχρι και τις 30-9-2021 (πλην των χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών που φορολογούνταν αυτοτελώς).

Επίσης, στις γονικές παροχές και δωρεές αυτές (που συνιστώνται από την 1-10-2021 και φορολογούνται με τον πιο πάνω τρόπο) δεν συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ιδίων προσώπων που είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι και την 30-9-2021, αλλά συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ιδίων προσώπων που έχουν γίνει από την 1-10-2021 και ο φόρος υπολογίζεται μετά την αφαίρεση συνολικά (εφάπαξ) 800.000 ευρώ γι’ αυτές.

Παράδειγμα

Ο Α μεταβιβάζει με γονική παροχή στο τέκνο του Β το 2016 εταιρικά μερίδια μιας Ο.Ε. αξίας 50.000 ευρώ, την 30-8-2021 ένα ακίνητο αντικειμενικής αξίας 230.000 ευρώ και την 2-10-2021 μεταφέρει από ατομικό του λογαριασμό σε τραπεζικό λογαριασμό του τέκνου του χρηματικό ποσό ύψους 600.000 ευρώ. Για τη δωρεά του χρηματικού ποσού δεν θα επιβληθεί φόρος, αφού δεν συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές του Α προς τον Β που έχουν γίνει πριν την 1-10-2021.

5. Τονίζεται ότι και για τις γονικές παροχές και δωρεές προς τους φορολογούμενους της Α’ κατηγορίας της φορολογικής κλίμακας, για τις οποίες θεσπίζεται το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ, φόρος προκύπτει εφόσον η φορολογητέα αξία του περιουσιακού στοιχείου το οποίο αποτελεί αντικείμενο της γονικής παροχής ή που δωρίζεται υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ μετά την αφαίρεση των εκπτώσεων και απαλλαγών των άρθρων 41 και 43 του Κώδικα (π.χ. απαλλαγή πρώτης κατοικίας).

Η μείωση του φόρου κατά ποσοστό 10% λόγω αναπηρίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 29 παρ. 3 του Κώδικα, εφαρμόζεται στις γονικές παροχές και δωρεές προς τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας, που εμπίπτουν στις διατάξεις του πεντηκοστού έκτου άρθρου του ν. 4839/2021 (δεν εφαρμόζεται δηλαδή στις γονικές παροχές και δωρεές που φορολογούνται με αυτοτελή συντελεστή 10% (χωρίς αφορολόγητο ποσό), κατά το άρθρο 44 παρ. 2 του Κώδικα). Υπενθυμίζεται ότι, αν στο ίδιο πρόσωπο συντρέχουν οι προϋποθέσεις μείωσης του φόρου λόγω αναπηρίας και απαλλαγής πρώτης κατοικίας, οφείλεται ο μικρότερος φόρος μεταξύ των δύο (άρθρο 29 παρ. 4 του Κώδικα).

Παράδειγμα

Για τον υπολογισμό του φόρου γονικής παροχής:

α) δεν λαμβάνεται υπόψη το απαλλασσόμενο ποσό (200.000 ευρώ) και από το υπόλοιπο (900.000 ευρώ) υπόκειται σε φόρο με συντελεστή 10% το ποσό των 100.000 ευρώ, αφού οι 800.000 ευρώ δεν φορολογούνται. Οπότε οφείλεται φόρος γονικής παροχής 10.000 ευρώ.

β) υπολογίζεται ο φόρος γονικής παροχής χωρίς την απαλλαγή της πρώτης κατοικίας ({1.100.000 – 800.000 =} 300.000 Χ 10% =) 30.000 και μειώνεται κατά 10% λόγω της αναπηρίας. Δηλαδή βάσει του υπολογισμού αυτού οφείλεται φόρος γονικής παροχής 27.000 ευρώ.

Συνεπώς, το τέκνο τελικά οφείλει φόρο γονικής παροχής (τον μικρότερο μεταξύ των πιο πάνω) 10.000 ευρώ.

Εάν συσταθεί μεταγενέστερα προς το ίδιο τέκνο γονική παροχή μετοχών αξίας 500.000 ευρώ, συνυπολογίζεται σε αυτήν η προγενέστερα υπαχθείσα σε φόρο αξία των 900.000 ευρώ (σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 36 του Κώδικα). Συνεπώς ο φόρος θα υπολογισθεί με συντελεστή 10% επί των 500.000 ευρώ, δεδομένου ότι το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ έχει εξαντληθεί με την αρχική γονική παροχή. Η μείωση του φόρου λόγω αναπηρίας ισχύει και στην περίπτωση αυτή, δηλ. ο φόρος θα ανέλθει σε (500.000 ευρώ Χ 10% =) 50.000 ευρώ και περαιτέρω μειώνεται κατά 10%, δηλαδή κατά 5.000 ευρώ και διαμορφώνεται σε 45.000 ευρώ.

6. Για τον προσδιορισμό του φόρου γονικής παροχής/δωρεάς επισημαίνονται – Για αρχικές δηλώσεις φόρου γονικής παροχής/δωρεάς που έχουν υποβληθεί μετά τη δημοσίευση του νόμου, ήτοι από 1-10-2021 και μετά, για την απόδειξη της μεταφοράς του ποσού της χρηματικής γονικής παροχής/δωρεάς σε τραπεζικό λογαριασμό αναγράφονται στο σώμα της δήλωσης φόρου γονικής παροχής/δωρεάς οι αριθμοί IBAN των τραπεζικών λογαριασμών, μεταξύ των οποίων έγινε η μεταφορά των χρημάτων καθώς και το πιστωτικό ίδρυμα και επισυνάπτεται το αποδεικτικό μεταφοράς από το πιστωτικό ίδρυμα. Σε περίπτωση μη επισύναψης του ανωτέρω δικαιολογητικού (ακόμη και αν αναγράφονται τα στοιχεία των τραπεζικών λογαριασμών στο σώμα της δήλωσης) ο φορολογούμενος καλείται από το Τμήμα Συμμόρφωσης και Σχέσεων με τους φορολογουμένους για την υποβολή αυτού εντός 5 εργάσιμων ημερών, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 14 του ν. 4174/2013 (Κ.Φ.Δ.). Μετά την παρέλευση της προθεσμίας αυτής, ο φόρος υπολογίζεται με αυτοτελή συντελεστή 10% (χωρίς το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ). Εφόσον το σχετικό δικαιολογητικό προσκομισθεί μεταγενέστερα και διαπιστωθεί ότι το δικαιολογητικό με το οποίο αποδεικνύεται η μεταφορά του χρηματικού ποσού πράγματι έχει ημερομηνία προγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής της δήλωσης, εφαρμόζονται οι διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 63Β του Κ.Φ.Δ. για την ακύρωση ή τροποποίηση της πράξης προσδιορισμού φόρου και ο φόρος υπολογίζεται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 44 του Κώδικα. Εφόσον το δικαιολογητικό έχει ημερομηνία μεταγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής της δήλωσης, θεωρείται νέα γονική παροχή / δωρεά. Υπενθυμίζεται ότι, όταν για τη γονική παροχή/δωρεά δεν συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο, η προθεσμία υποβολής της δήλωσης είναι εξάμηνη και αρχίζει από τη σύσταση της γονικής παροχής/δωρεάς (παράδοση των χρημάτων), δηλαδή από τη μεταφορά των χρηματικών ποσών μέσω των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

7. Ως μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων λογίζεται και η μεταφορά χρηματικού ποσού από ατομικό λογαριασμό του γονέα/δωρητή ή κοινό λογαριασμό αυτού με το τέκνο/δωρεοδόχο ή τρίτο πρόσωπο σε ατομικό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου ή σε άλλο κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου με τον ίδιο τον παρέχοντα/δωρητή ή τρίτο πρόσωπο.

8. Ομοίως, ως μεταφορά μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων λογίζεται και η έκδοση τραπεζικής επιταγής από τον γονέα/δωρητή με χρέωση ατομικού τραπεζικού λογαριασμού αυτού ή κοινού με το τέκνο/δωρεοδόχο ή τρίτο πρόσωπο (και όχι η έκδοση επιταγής με κατάθεση μετρητών) και η κατάθεση της επιταγής αυτής σε ατομικό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου ή σε άλλο κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου με τον ίδιο το γονέα/δωρητή ή τρίτο πρόσωπο. Στην περίπτωση αυτή, για την απόδειξη της μεταφοράς της χρηματικής γονικής παροχής/δωρεάς σε τραπεζικό λογαριασμό, αναγράφονται στο σώμα της δήλωσης φόρου γονικής παροχής/δωρεάς οι αριθμοί IBAN των τραπεζικών λογαριασμών, μεταξύ των οποίων έγινε η μεταφορά των χρημάτων, το πιστωτικό ίδρυμα και ο αριθμός της επιταγής. Ως ημερομηνία γονικής παροχής/δωρεάς θεωρείται η ημερομηνία κατάθεσης της επιταγής στον τραπεζικό αυτό λογαριασμό.

9. Σε περίπτωση ανάκλησης χρηματικής γονικής παροχής/δωρεάς με συμφωνία των μερών, ανεξάρτητα αν γι’ αυτή συντάχθηκε ιδιωτικό ή συμβολαιογραφικό έγγραφο ή αν αυτή έγινε άτυπα, εφαρμόζονται οι διατάξεις της ενότητας Β’ της παραγράφου 1 του άρθρου 42 του Κώδικα διατάξεων φορολογίας κληρονομιών, δωρεών κ.λπ.. Ως εκ τούτου υπόκειται σε φόρο η σύσταση της γονικής παροχής/δωρεάς, η οποία εξακολουθεί να επάγει όλα τα έννομα αποτελέσματα που απορρέουν από αυτή (υποχρέωση καταβολής του οικείου φόρου, συνυπολογισμό αυτής σε μεταγενέστερες δωρεές του ίδιου δωρητή προς τον ίδιο δωρεοδόχο κ.λπ.), δεν υπόκειται όμως σε φόρο η συνεπεία της ανάκλησης αναμεταβίβαση των δωρηθέντων από τον αρχικό δωρεοδόχο/τέκνο προς τον αρχικό δωρητή/γονέα, εφόσον η ανάκληση γίνει εντός πενταετίας από τη σύστασή της.

10. Υποβολή τροποποιητικής δήλωσης, με την οποία «ανακαλείται» η αρχική δήλωση άτυπης γονικής παροχής/δωρεάς από τους δηλούντες, οι οποίοι επικαλούνται πλάνη τους (π.χ. ότι η υποβολή της δήλωσης έγινε πριν τη σύσταση της δωρεάς, η οποία όμως δεν πραγματοποιήθηκε, ή ότι η χρηματική δωρεά πραγματοποιήθηκε για την αγορά ακινήτου από τον δωρεοδόχο, η οποία αγορά όμως δεν πραγματοποιήθηκε), δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Και τούτο γιατί, αφού στην άτυπη γονική παροχή/δωρεά η υποβολή της δήλωσης προϋποθέτει την πραγματοποίηση του γεγονότος της γονικής παροχής/δωρεάς, δεν μπορεί να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός ότι η υποβολή της δήλωσης αναφερόταν σε ανύπαρκτα περιστατικά.

11. Στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών μεταξύ προσώπων της Α’ κατηγορίας της φορολογικής κλίμακας του άρθρου 29, με συνέπεια εν τέλει να λαμβάνει χώρα δωρεά μεταξύ προσώπων που δεν ανήκουν στην κατηγορία αυτή (π.χ. δωρεά από τέκνο σε γονέα και εν συνεχεία δωρεά από αυτόν τον γονέα σε άλλο τέκνο), διερευνώνται οι πραγματικές συνθήκες και η σκοπιμότητα των δωρεών αυτών, καθώς και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ αυτών, για να διαπιστωθεί αν τίθεται θέμα καταστρατήγησης των υπόψη διατάξεων. Δεδομένου ότι το βάρος απόδειξης της καταστρατήγησης φέρει η φορολογική διοίκηση, είναι αναγκαίο κατά τους σχετικούς ελέγχους να θεμελιώνεται από τα στοιχεία και τις περιστάσεις, ότι ο τελικά ωφελούμενος από τις διαδοχικές δωρεές είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην Α’ κατηγορία δικαιούχων και ότι οι διαδοχικές δωρεές έχουν γίνει προς το σκοπό αυτό.

Συναφώς, κρίσιμο είναι το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει μεταξύ των διαδοχικών δωρεών. Εάν αυτό είναι σύντομο, ενδεικτικά όχι μεγαλύτερο των έξι μηνών, προκύπτει ισχυρή ένδειξη ότι, κατ’ αρχήν, οι διαδοχικές δωρεές έχουν γίνει προς το σκοπό αυτό και, εφόσον ο σκοπός καταστρατήγησης τεκμηριώνεται και από τα υπόλοιπα στοιχεία και πραγματικά περιστατικά, επιβάλλεται σε βάρος του τελευταίου (πραγματικού) δωρεοδόχου φόρος δωρεών, ως η δωρεά να είχε πραγματοποιηθεί απευθείας από τον πραγματικό δωρητή προς τον τελικό δικαιούχο αυτής.

Αντιστρόφως, εάν μεσολαβεί ικανό χρονικό διάστημα μεταξύ των ως άνω διαδοχικών δωρεών, ενδεικτικά εάν εκτείνεται πέραν του εξαμήνου συνάγεται καταρχήν ότι οι διαδοχικές δωρεές δεν έχουν γίνει με σκοπό καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων, εκτός εάν η ελεγκτική αρχή τεκμηριώσει με συγκεκριμένα στοιχεία την καταστρατήγηση αυτών.

Στις περιπτώσεις που διαπιστωθεί ότι έχει καταστρατηγηθεί το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς οι φορολογούμενοι που έχουν λάβει χρήματα με δωρεά θα βρεθούν αντιμέτωποι με την επιβολή φόρου έως 40% από το πρώτο ευρώ.

Εγκύκλιος του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γ. Πιτσιλή παρέχει οδηγίες στους ελεγκτές για το ποιες υποθέσεις θα πρέπει να ελεγχθούν. Πρόκειται συγκεκριμένα για «τριγωνικές» συναλλαγές από το ένα παιδί στο άλλο με «ενδιάμεσους» τους γονείς, αλλά και για δωρεές χρημάτων χωρίς τα απαραίτητα παραστατικά από τις τράπεζες.

Με την εγκύκλιο διευκρινίζεται ακόμη ότι το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ που ισχύει από 1η Οκτωβρίου 2021 εφαρμόζεται μόνο για μια φορά. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε επόμενη γονική παροχή θα αφαιρείται το αφορολόγητο ποσό που είχε ληφθεί υπόψη στην προηγούμενη δωρεά. Αν για παράδειγμα γίνει μια δωρεά χρημάτων ύψους 300.000 ευρώ και στη συνέχεια και δωρεά ακινήτου αξίας 600.000 ευρώ, τότε τα 100.000 ευρώ θα φορολογηθούν κανονικά.

Συγκεκριμένα:

Διαδοχικές συναλλαγές

Οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ θα αναζητήσουν υποθέσεις που το ένα παιδί έχει δωρίσει χρήματα στους γονείς και στη συνέχεια αυτοί με γονική παροχή έδωσαν τα χρήματα σε άλλα παιδί. Δηλαδή, υποθέσεις που οι γονείς λειτούργησαν ενδιάμεσοι για να μεταφερθούν χρήματα χωρίς να πληρωθεί φόρος, λόγω του αφορολόγητου των 800.000 ευρώ.

Αν μεταξύ αυτών των μεταβιβάσεων δεν έχουν μεσολαβήσει τουλάχιστον έξι μήνες «προκύπτει ισχυρή ένδειξη ότι, κατ’ αρχήν, οι διαδοχικές δωρεές έχουν γίνει προς το σκοπό αυτό και, εφόσον ο σκοπός καταστρατήγησης τεκμηριώνεται και από τα υπόλοιπα στοιχεία και πραγματικά περιστατικά, επιβάλλεται σε βάρος του τελευταίου (πραγματικού) δωρεοδόχου φόρος δωρεών, ως η δωρεά να είχε πραγματοποιηθεί απευθείας από τον πραγματικό δωρητή προς τον τελικό δικαιούχο αυτής». Οπότε ο τελικός δωρεοδόχος θα κληθεί να πληρώσει φόρο 20% από το πρώτο ευρώ.

Μεταφορές χρημάτων

Για αρχικές δηλώσεις φόρου γονικής παροχής/δωρεάς που έχουν υποβληθεί μετά τη 1η Οκτωβρίου 2021 και έπειτα, για την απόδειξη της μεταφοράς του ποσού της χρηματικής γονικής παροχής/δωρεάς σε τραπεζικό λογαριασμό αναγράφονται στο σώμα της δήλωσης φόρου γονικής παροχής/δωρεάς οι αριθμοί IBAN των τραπεζικών λογαριασμών, μεταξύ των οποίων έγινε η μεταφορά των χρημάτων καθώς και το πιστωτικό ίδρυμα και επισυνάπτεται το αποδεικτικό μεταφοράς από το πιστωτικό ίδρυμα. Σε περίπτωση μη επισύναψης του ανωτέρω δικαιολογητικού (ακόμη και αν αναγράφονται τα στοιχεία των τραπεζικών λογαριασμών στο σώμα της δήλωσης) ο φορολογούμενος καλείται από το Τμήμα Συμμόρφωσης και Σχέσεων με τους φορολογουμένους για την υποβολή αυτού εντός 5 εργάσιμων ημερών.

Αν περάσει η προθεσμία ο φόρος υπολογίζεται με αυτοτελή συντελεστή 10%, χωρίς το αφορολόγητο ποσό των 800.000 ευρώ. Εφόσον το σχετικό δικαιολογητικό προσκομισθεί μεταγενέστερα και διαπιστωθεί ότι το δικαιολογητικό με το οποίο αποδεικνύεται η μεταφορά του χρηματικού ποσού πράγματι έχει ημερομηνία προγενέστερη της ημερομηνίας υποβολής της δήλωσης, τότε ξεκινούν οι διαδικασίες για την ακύρωση ή τροποποίηση της πράξης προσδιορισμού φόρου.

Στο ελεγκτικό στόχαστρο θα βρεθούν περιπτώσεις μεταφοράς χρηματικού ποσού προς κοινό λογαριασμό του τέκνου/δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Εάν αποδειχθεί η χρήση του χρηματικού ποσού της γονικής παροχής/δωρεάς από το τέκνο/δωρεοδόχο από το τρίτο πρόσωπο τότε επιβάλλεται φόρος δωρεάς 20% για δωρεοδόχους της Β΄ κατηγορίας και 40% για τα πρόσωπα της Γ΄ κατηγορίας.