«Η κλιματική κρίση αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές σύγχρονες απειλές της ανθρωπότητας, με δραματικές επιδράσεις στην υγεία. Ιδιαίτερα επηρεάζεται η ανδρική γονιμότητα, καθώς η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη φαίνεται ότι ξεπερνά τα θερμικά όρια της γονιμότητας των ανδρών», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Σοφία Καλανταρίδου, καθηγήτρια Μαιευτικής και Γυναικολογίας στο ΕΚΠΑ.

Η παρατεταμένη αύξηση της θερμοκρασίας, προσθέτει, επηρεάζει αρνητικά την παραγωγή σπέρματος, μειώνοντας τον αριθμό και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων. Ιδιαίτερα ανησυχητικό, αναφέρει, είναι το γεγονός ότι στο ζωικό βασίλειο η έκπτωση της γονιμότητας, λόγω αύξησης της θερμοκρασίας, κληρονομείται και στις επόμενες γενιές με κίνδυνο την εξαφάνιση αυτών των ειδών.

Η αύξηση της θερμοκρασίας επηρεάζει και τη γυναικεία γονιμότητα

Παρόμοιες είναι οι επιδράσεις της παρατεταμένης αύξησης της θερμοκρασίας και στη γυναικεία γονιμότητα, τονίζει η καθηγήτρια.

Η έκθεση σε θερμικό στρες και περιβαλλοντικούς ρύπους (που αυξάνονται λόγω κλιματικής αλλαγής) συνδέεται με πρώιμη ήβη, διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας και προβλήματα στην κύηση. Η αντιμετώπιση των ακραίων καιρικών αλλαγών είναι επιβεβλημένη. Οι ρυθμοί μείωσης του αριθμού των γεννήσεων γίνονται ολοένα και πιο απειλητικοί και σημαντική αιτία της υπογεννητικότητας είναι και η μείωση της ανδρικής και της γυναικείας γονιμότητας, καταλήγει.

Μάλιστα, ο Πρόεδρος του Βασιλικού Κολεγίου Μαιευτήρων - Γυναικολόγων του Λονδίνου, έκανε έκκληση στους διάσημους άνδρες και γυναίκες μεγάλης ηλικίας που αποκτούν παιδί, να αποκαλύπτουν αν χρησιμοποίησαν σπέρμα δότη ή ωάρια δότριας ώστε να μην παραπλανάται το κοινό.

Μελέτες έχουν δείξει ότι ο αριθμός των σπερματοζωαρίων μειώνεται, ενώ αυξάνονται οι βλάβες του DNA των σπερματοζωαρίων όσο περνούν τα χρόνια. Τα στοιχεία δείχνουν ότι και οι άνδρες έχουν το λεγόμενο «βιολογικό ρολόι». Έχει φανεί ότι όσο μεγαλώνουν οι άνδρες, τόσο μειώνεται η γονιμότητά τους και αυξάνονται οι αποβολές των συντρόφων τους που μένουν έγκυοι (ανεξαρτήτως από την ηλικία της γυναίκας).

Και ενώ μέχρι τώρα δεν είχε ερευνηθεί αν η ηλικία του πατέρα επηρεάζει τα αποτελέσματα της εξωσωματικής γονιμοποίησης και της μικρογονιμοποίησης ωραίων ICSI, η νέα μελέτη 4833 κύκλων εξωσωματικής και ICSI που έγιναν σε κλινική στο Λονδίνο έδειξε ότι τα ποσοστά επιτυχίας μειώνονται σημαντικά όταν ο πατέρας είναι άνω των 51 ετών.

«Από τα στοιχεία μας φαίνεται ότι η ποιότητα του σπέρματος μειώνεται με την αύξηση της ηλικίας και αυτό αντικατοπτρίζεται στη μείωση της επιτυχίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης που διαπιστώσαμε στους μεγαλύτερους άνδρες», είπαν οι ερευνητές.

Στη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο πλέον έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, παρουσιάστηκε ένας μηχανισμός που στην περίπτωση σφάλματος οδηγεί σε ωάρια με χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Πιο συγκεκριμένα, ο μηχανισμός αυτός αφορά τον τρόπο με τον οποίο το ωάριο ελέγχει τα επίπεδα μίας πρωτεΐνης που ονομάζεται securin. Η συγκεκριμένη πρωτεΐνη φαίνεται πως διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στα τελευταία στάδια της ανάπτυξης και ωρίμανσης των ωοκυττάρων, δηλαδή στις φάσεις Μείωση Ι και Μείωση ΙΙ των κυτταρικών διαιρέσεων, ακριβώς πριν από την ωορρηξία. Η securin είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ομαλή διεκπεραίωση και των δύο αυτών φάσεων, αλλά από ότι φαίνεται σε γυναίκες προχωρημένης αναπαραγωγικής ηλικίας τα επίπεδα της δεν επαρκούν στα ωάρια ώστε η Μείωση ΙΙ να συμβαίνει φυσιολογικά. Γεγονός που οδηγεί σε ωάρια με χρωμοσωμικές ανωμαλίες.

Όπως μας εξηγεί η κα Χαρούλα Μπιλάλη BSc MMedSc, μοριακή βιολόγος με εξειδίκευση στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή «αν και οι περισσότερες χρωμοσωμικές ανωμαλίες στα ωάρια δημιουργούνται στη φάση της πρώτης μειωτικής διαίρεσης, ένας σημαντικός αριθμός συμβαίνει και κατά τη διάρκεια της δεύτερης. Η συγκεκριμένη μελέτη μας βοηθάει να κατανοήσουμε γιατί σε γυναίκες προχωρημένης αναπαραγωγικής ηλικίας υπάρχει μεγαλύτερο ποσοστό χρωμοσωμικών ανωμαλιών: επειδή δεν υπάρχει επαρκής ποσότητα securin για να διαφυλάξει την ομαλή πραγματοποίηση της Μείωσης ΙΙ. Μία τέτοια ανακάλυψη ανοίγει νέους δρόμους στη διαχείριση περιστατικών υπογονιμότητας όπου η γυναίκα είναι προχωρημένης αναπαραγωγικής ηλικίας και πιθανώς έχει και πολλαπλές αποβολές».

Είναι πλέον αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι η γυναικεία γονιμότητα μειώνεται ραγδαία μετά την ηλικία των 37 ετών - ενώ οι γυναίκες άνω των 42 ετών έχουν μόνο 5% πιθανότητα να αποκτήσουν ένα μωρό χωρίς κάποια θεραπεία υπογονιμότητας. Το πρόβλημα είναι ότι καθώς η γυναίκα γερνάει, τα ωάρια της επίσης γερνούν - αυξάνοντας τις πιθανότητες χρωμοσωμικών ανωμαλιών. Ωστόσο, οι περισσότερες χρωμοσωμικές ανωμαλίες στα ωάρια οδηγούν σε έμβρυα που είτε αποτυγχάνουν να εμφυτευτούν στη μήτρα είτε αποβάλλονται αμέσως μετά την εμφύτευση. Στις γυναίκες άνω των 40, οι περισσότερες αποβολές προκαλούνται από κάποια ανευπλοειδία (λάθος αριθμός χρωμοσωμάτων) στα ωάρια.

Πράγματι, σύμφωνα με τον Καθηγητή John Carroll, επικεφαλής της μελέτης στο MONASH BDI, νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις που βελτιώνουν την ποιότητα των ωαρίων σε μεγαλύτερες γυναίκες είναι ιδιαίτερα σημαντικές, ειδικά στην εποχή μας που η ηλικία που μία γυναίκα προσπαθεί να γίνει για πρώτη φορά μητέρα διαρκώς αυξάνει. Θεραπείες που πρέπει να είναι ασφαλείς τόσο για τα ωάρια, όσο και για τα έμβρυα που προέρχονται από αυτά. Γνωρίζοντας πλέον έναν από τους κύριους λόγους που οδηγεί σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και αποβολές σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, μπορούμε να βρούμε μηχανισμούς που θα αποτρέψουν αυτό από το να συμβεί.

“Σίγουρα δεν υπάρχει τρόπος να αντιστρέψεις το χρόνο. Τα ωάρια μίας γυναίκας θα έχουν πάντα την ίδια ηλικία με την ίδια, εκτός και αν η γυναίκα έχει προνοήσει και έχει καταψύξει αρκετά από αυτά σε νεαρότερη ηλικία. Σε διαφορετική περίπτωση, και δεδομένου πως η ανάπτυξη και η τελική ωρίμανση των ωαρίων αποτελούν πολύ σύνθετες διαδικασίες σε μοριακό – γενετικό επίπεδο, κάθε τι που δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες στις ωοθήκες και «προστατεύει» τις κυτταρικές διεργασίες, βοηθάει σε ένα καλύτερο αποτέλεσμα, καταλήγει η κα Μπιλάλη.

Η έρευνά τους, που έλαβε μεγάλη δημοσιότητα σε όλο τον κόσμο, έδειξε ότι οι γυναίκες με ακανόνιστο ωράριο εργασίας παράγουν λιγότερα ώριμα ωάρια συγκριτικά με όσες εργάζονται με σταθερό ωράριο την ημέρα, με τη διαφορά να είναι κατά μέσο όρο δύο ωάρια σε κάθε κύκλο ωορρηξίας με τη βοήθεια φαρμάκων.

Η διαφορά αυτή αποδόθηκε από τους ερευνητές στη διαταραχή των κιρκάδιων ρυθμών (βιολογικό ρολόι) λόγω της εργασίας σε ακατάλληλες ώρες.
Τα ευρήματα αυτά «δεν σημαίνουν ότι η δουλειά τη νύχτα είναι αιτία της υπογονιμότητας, αλλά ότι ίσως αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωσή της» ξεκαθαρίζει ο μαιευτήρας-χειρουργός γυναικολόγος Δρ. Ιωάννης Π. Βασιλόπουλος, MD, MSc, ειδικός στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή και ιδρυτικό μέλος του Institute of Life-ΙΑΣΩ (www.gynecologie.gr).

Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM), ένα στα επτά ζευγάρια αντιμετωπίζουν πρόβλημα υπογονιμότητας, αλλά στο 10% των περιπτώσεων οι διαγνωστικές εξετάσεις έχουν φυσιολογικά αποτελέσματα ενώ σε πολύ περισσότερα αποκαλύπτουν μικρές μόνο εκτροπές από το φυσιολογικό που δεν επαρκούν για να θεωρηθούν αιτία του προβλήματος.

Έτσι, περισσότερα από ένα στα πέντε ζευγάρια θεωρείται ότι αντιμετωπίζουν ανεξήγητη υπογονιμότητα που μπορεί να συνδέεται με διάφορους παράγοντες κινδύνου, τους οποίους προσπαθούν να εντοπίσουν οι επιστήμονες πραγματοποιώντας ασταμάτητα έρευνες.

Ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί οι παράγοντες; Τα έως τώρα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να είναι πολλοί και διαφορετικοί, και μερικές φορές εξαιρετικά ασυνήθιστοι. Ο Δρ. Βασιλόπουλος παρουσιάζει μερικούς από τους πιο χαρακτηριστικούς και τι έχει δείξει η ιατρική έρευνα γι’ αυτούς:

* Άρση μεγάλου βάρους. Η ίδια έρευνα του Χάρβαρντ έδειξε ότι και οι γυναίκες οι οποίες σηκώνουν βάρος στη διάρκεια της εργασίας τους, όπως συμβαίνει με τις νοσηλεύτριες, παράγουν κατά 14% μειωμένο αριθμό ωαρίων. Αντίστοιχα, το 2015 μία άλλη μελέτη είχε δείξει ότι οι νοσηλεύτριες που σήκωναν βάρος πάνω από 15 φορές την ημέρα είχαν 34% μεγαλύτερη συχνότητα ακανόνιστων έμμηνων κύκλων και χρειάζονταν κατά μέσο όρο 43% περισσότερο χρόνο για να μείνουν έγκυες, συγκριτικά με όσες δεν σήκωναν ποτέ βάρος στη δουλειά τους. Ως φαίνεται η άρση βάρους ασκεί μεγάλες πιέσεις στο σώμα, οι οποίες με κάποιο τρόπο διαταράσσουν την ορμονική ισορροπία του οργανισμού και έτσι την έμμηνο ρύση και την αναπαραγωγική ικανότητα.

* Έντονο στρες. Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Λούισβιλ, στο Κεντάκι, δημοσίευσαν πέρυσι στο περιοδικό Annals of Epidemiology μελέτη σε 400 σεξουαλικά ενεργές γυναίκες ηλικίας κάτω των 40 ετών, που έδειξε ότι όσες είχαν έντονο στρες κατά τις μέρες της ωορρηξίας είχαν 40% λιγότερες πιθανότητες να συλλάβουν, συγκριτικά με τις πιο ήρεμες συνομήλικές τους. Στο ίδιο συμπέρασμα είχε καταλήξει προγενέστερη μελέτη (του 2014) που είχε δείξει ότι τα αυξημένα επίπεδα στρες διπλασιάζουν τις πιθανότητες που έχει μία γυναίκα να είναι υπογόνιμη. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη να ενθαρρύνονται οι μέλλουσες μητέρες να θέτουν υπό έλεγχο το στρες τους.

* Πολλά τεχνητά γλυκαντικά και ζάχαρη. Πριν από λίγους μήνες δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Fertility and Sterility μελέτη με 524 γυναίκες οι οποίες υποβάλλονταν σε εξωσωματική. Η μελέτη συσχέτισε αρνητικά την ποιότητα των ωαρίων με την κατανάλωση αναψυκτικών (κανονικών ή λάιτ), ενώ ειδικά η κατανάλωση λάιτ αναψυκτικών συνδέθηκε με φτωχή ποιότητα των παραγόμενων εμβρύων και με χαμηλά ποσοστά επιτυχούς εμφύτευσης στη μήτρα και εγκυμοσύνης.
Αντίστοιχα, η κατανάλωση καφέ με ζάχαρη ή με τεχνητά γλυκαντικά συσχετίσθηκε αρνητικά με την ποιότητα των ωαρίων, ενώ ειδικά ο καφές με τεχνητά γλυκαντικά συσχετίσθηκε αρνητικά και με την ποιότητα των εμβρύων, τα ποσοστά επιτυχούς εμφύτευσης στη μήτρα και τις πιθανότητες εγκυμοσύνης.
Τα ευρήματα αυτά πρακτικά σημαίνουν ότι τα πολλά γλυκαντικά και η ζάχαρη μπορεί να πλήττουν τη γονιμότητα, έγραψαν οι ερευνητές στο άρθρο τους.

* Ανθυγιεινά λιπαρά. Επιστήμονες από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ δημοσίευσαν το 2015 στο περιοδικό Fertility and Sterility μελέτη σε 141 ζευγάρια που υποβάλλονταν σε εξωσωματική, η οποία έδειξε ότι τα ποσοστά επιτυχούς γονιμοποίησης ήταν χαμηλότερα στους άνδρες που κατανάλωναν πολλά trans λιπαρά από τρόφιμα όπως έτοιμα κέικ, μπισκότα και πρόχειρα φαγητά. Έτσι, οι άνδρες που τρέφονταν υγιεινά είχαν 83% πιθανότητες να αφήσουν τη σύντροφό τους έγκυο αλλά όσοι έτρωγαν τα περισσότερα trans λιπαρά μόνο 47%.

* Πολύ αλκοόλ. Πέρυσι τον Αύγουστο, επιστήμονες από τη Δανία δημοσίευσαν στο περιοδικό BMJ μελέτη με 6.120 γυναίκες ηλικίας 21-45 ετών, που έδειξε πως όσες πίνουν πάνω από δύο ποτά την ημέρα έχουν 18% λιγότερες πιθανότητες να μείνουν έγκυες.

* Πυώδης αμυγδαλίτιδα και σκωληκοειδίτιδα. Μελέτη σε περισσότερες από μισό εκατομμύριο γυναίκες που δημοσιεύθηκε πέρυσι τον Αύγουστο στο περιοδικό Fertility and Sterility, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χειρουργική αφαίρεση των αμυγδαλών και της σκωληκοειδούς απόφυσης σε νεαρή ηλικία μπορεί να βελτιώνει τη γονιμότητα. Η μελέτη έδειξε ότι οι γυναίκες που είχαν κάνει σκωληκοειδεκτομή είχαν 34% μεγαλύτερη πιθανότητα εγκυμοσύνης, απ’ ό,τι όσες δεν είχαν χειρουργηθεί καθόλου. Αντίστοιχα, όσες είχαν κάνει αμυγδαλεκτομή επειδή είχαν συχνά πυώδη αμυγδαλίτιδα, είχαν 49% μεγαλύτερη πιθανότητα εγκυμοσύνης, και όσες είχαν κάνει και τις δύο επεμβάσεις είχαν 43% μεγαλύτερη πιθανότητα να μείνουν έγκυες. Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Dundee και το University College London πιστεύουν ότι η αφαίρεση των οργάνων που μπορεί να αποτελούν εστίες χρόνιας φλεγμονής, ίσως ωφελεί μακροπρόθεσμα τη γονιμότητα.

* Ατμοσφαιρική ρύπανση. Έρευνα σε περισσότερες από 36.000 γυναίκες που δημοσιεύθηκε το 2016 στο περιοδικό Human Reproduction κατέληξε στο συμπέρασμα πως όσες ζούσαν σε απόσταση 200 μέτρων από μεγάλες λεωφόρους είχαν 11% μεγαλύτερη πιθανότητα να πάσχουν από υπογονιμότητα, συγκριτικά με όσες ζούσαν μακριά από κεντρικές οδικές αρτηρίες. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, έδειξε ακόμα ότι η ρύπανση αύξανε 21% την πιθανότητα δευτερογενούς υπογονιμότητας (είναι η δυσκολία μιας γυναίκας να μείνει έγκυος μετά την απόκτηση τουλάχιστον ενός παιδιού).

* Λάθος σωματικό βάρος. Επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η παχυσαρκία ευθύνεται για το 6% των κρουσμάτων πρωτοπαθούς υπογονιμότητας και το παθολογικά χαμηλό σωματικό βάρος για άλλο ένα 6%, σύμφωνα με την ASRM.
Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι περισσότερο από το 70% των γυναικών με υπογονιμότητα εξαιτίας παθολογικού σωματικού βάρους, συλλαμβάνουν αυτόματα όταν αυτό επανέλθει στα φυσιολογικά όρια με ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος ή αύξησης του σωματικού βάρους, ανάλογα με την περίσταση. Επιπρόσθετα, όταν το σωματικό βάρος της γυναίκας είναι χαμηλότερο από το 95% του ιδανικού γι’ αυτήν ή υψηλότερο από το 120%, τότε η πρώτη θεραπευτική σύσταση για την υπογονιμότητα πρέπει να είναι η διόρθωσή του, τονίζει η ASRM.

«Η αιτία της υπογονιμότητας είναι πολυπαραγωγική και φαίνεται πλέον ότι το περιβάλλον, η διατροφή, το στρες και ο γενικότερος τρόπος ζωής επηρεάζουν σε σημαντικότερο βαθμό απ’ όσο επί χρόνια πίστευε η Ιατρική της Αναπαραγωγής. Η αλλαγή του τρόπου ζωής και μια ολιστική προσέγγιση (διατροφογενωμική με χρήση βιοτροφίμων, εναλλακτικές θεραπείες με σκοπό τη μείωση του άγχους) σε συνδυασμό πάντα με τη σωστή διερεύνηση και θεραπευτική προσέγγιση του ζευγαριού, δίνει στην πλειονότητα των ζευγαριών το επιθυμητό αποτέλεσμα, τη γέννηση ενός υγιούς παιδιού» τονίζει ο Δρ. Βασιλόπουλος.

Συγκεκριμένα, άρθρο του περιοδικού Human Reproduction αναφέρει ότι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, με επικεφαλής την καθηγήτρια Έβελιν Τέλφερ, παρατήρησαν ότι οι γυναίκες με Λέμφωμα Hodgkin's, που είχαν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία με το φαρμακευτικό σχήμα ABVD (αδριαμυκίνη, μπλεομυκίνη, βιμπλαστίνη και δακαρβαζίνη), είχαν έως δεκαπλάσια ωάρια σε σχέση με τις υγιείς γυναίκες.

«Ουσιαστικά, ο ιστός από τις ωοθήκες των ασθενών που υποβλήθηκαν σε ABVD έδειχνε υγιής και σε παρόμοια κατάσταση με τον ιστό των υγιών γυναικών. Αν και τα έξτρα ωάρια βρίσκονται ακόμη στο στάδιο των ωοθυλακίων, οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν τον μηχανισμό της δημιουργίας τους καθώς και να βρουν τρόπο να τα ωριμάσουν. Πάντως, παραμένει ακόμη ασαφές αν τα ωάρια στην τωρινή φάση τους είναι λειτουργικά για γονιμοποίηση», σχολιάζει ο Χάρης Χ. Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος με εξειδίκευση στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση και την Λαπαροσκοπική Χειρουργική, συνεργάτης στη Μονάδα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής του Μαιευτηρίου ΜΗΤΕΡΑ (http://www.hiniadis.com/).

Και προσθέτει ότι, «ενώ το μήνυμα της μελέτης θα πρέπει να θεωρηθεί ενθαρρυντικό σε κάθε περίπτωση απέχει αρκετά από την όποια εφαρμογή του στην καθ’ ημέρα κλινική πράξη, τόσο για τις γυναίκες που έχουν ιστορικό καρκίνου και επιθυμούν να προστατεύσουν τη γονιμότητά τους, όσο και για εκείνες που θα ήθελαν να την παρατείνουν για διάφορους λόγους».

Συνεπώς, σύμφωνα με τον Δρ. Χηνιάδη, η κατάψυξη ωαρίων θεωρείται επί του παρόντος ως η καταλληλότερη και ασφαλέστερη μέθοδος παράτασης της γυναικείας γονιμότητας.
«Σήμερα με τη μέθοδο της υαλοποίησης (vitrification), δηλαδή την αποφυγή της βλαπτικής δημιουργίας κρυστάλλων κατά την απόψυξη, μας δίνεται η δυνατότητα να παρατείνουμε την γονιμότητα μιας γυναίκας πρακτικά για όσο το θελήσει αυτή. Μια γυναίκα μπορεί να καταψύξει τα ωάριά της (ή και τμήμα των ωοθηκών της) και όταν αποψυχθούν να γονιμοποιηθούν είτε με σπέρμα δότη, είτε με σπέρμα του συντρόφου-συζύγου της. Εν συνεχεία, τα δημιουργηθέντα έμβρυα μεταφέρονται στη μήτρα με σημαντικά αυξημένες πιθανότητες επιτυχούς κύησης, συγκριτικά με το παρελθόν. Ενώ δηλαδή με την προηγούμενη τεχνολογία το ποσοστό επιτυχίας ήταν κάτω από 10%, με τη νέα μέθοδο φτάνουμε το 30-35%.

Σημαντική προϋπόθεση για τα μεγάλα ποσοστά επιτυχίας είναι η εξαρχής καλή ποιότητα των ωαρίων. Με λίγα λόγια, όσο πιο νέα είναι μια γυναίκα που αποφασίζει να καταψύξει το γενετικό της υλικό, τόσο καλύτερες πιθανότητας επιτυχίας έχει στο μέλλον και τόσο καλύτερα εκμεταλλεύεται την τεχνολογία της κρυοσυντήρησης», εξηγεί.

Ως γνωστόν, ενώ η παραγωγή σπέρματος στους άνδρες είναι συνεχής καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους, οι γυναίκες γεννιούνται με έναν καθορισμένο αριθμό ωαρίων, που εν μέρει θα καθορίσει την αναπαραγωγική διάρκεια της ζωής τους. Κατά την εμμηναρχή, οι ωοθήκες περιέχουν 250.000 περίπου ωοθυλάκια, καθένα από τα οποία μπορεί δυνητικά να απελευθερώσει ένα ωάριο κάθε μήνα.

Στα τέλη της τέταρτης δεκαετίας της ζωής της γυναίκας (30-40 χρονών), η αναπαραγωγική ικανότητα της μειώνεται εξαιτίας της σταδιακά μειούμενης ποιότητας των υπολοίπων ωαρίων και του γεγονότος ότι μπορεί να μην επιτυγχάνεται ωοθυλακιορρηξία κάθε μήνα. Τελικά, κοντά στην ηλικία των 50 ετών τα λίγα ωοθυλάκια που έχουν απομείνει δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ορμόνες που προκαλούν την ωρίμανση τους και έτσι η γυναίκα οδηγείται στην εμμηνόπαυση.

Για ποιες γυναίκες ενδείκνυται η κατάψυξη ωαρίων
Σύμφωνα με τον Δρ. Χάρη Χ. Χηνιάδη οι γυναίκες που μπορούν ή πρέπει να επωφεληθούν από τη δυνατότητα της κατάψυξης ωαρίων είναι:
• Εκείνες που πρόκειται να υποβληθούν σε χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία. «Οι θεραπείες αυτές μπορούν να βλάψουν σημαντικά τόσο την παραγωγή ωαρίων, όσο και την ποιότητά τους. Καταψύχουμε λοιπόν υγιή και πολυάριθμα ωάρια για χρήση τους στο μέλλον, όταν πιθανότατα οι ωοθήκες δεν θα λειτουργούν», συμβουλεύει οι ειδικός.
• ΄Οσες έχουν σημαντικά προβλήματα υγείας. Εξαιτίας σημαντικών νόσων ή/και μακροχρόνιας λήψης φαρμάκων πολλές γυναίκες πρέπει να παρατείνουν την τεκνοποίηση για πολλά χρόνια. Με την κρυοσυντήρηση, ειδικά στην περίπτωση που η γυναίκα είναι άνω των 35 ετών, επιτυγχάνεται η παράταση της γονιμότητάς της μέχρι το τέλος της θεραπείας .
• Γυναίκες με προτεραιότητα καριέρας. Ένα καθημερινά αυξανόμενο ποσοστό γυναικών επιλέγουν να προωθήσουν την καριέρα τους έναντι της τεκνοποίησης. Η κατάψυξη ωαρίων είναι ο μοναδικός τρόπος να παρατείνουν τα γόνιμα χρόνια τους και να διαφυλάξουν τη γονιμότητά τους για το μέλλον.
• Εκείνες χωρίς σταθερή σχέση ή σύντροφο. Σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, όπου η απόφαση της δημιουργίας οικογένειας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το γάμο, έχει συντελέσει σε χαμηλό ποσοστό άγαμων γονέων συγκριτικά με τη Δυτική Ευρώπη. Η κατάψυξη ωαρίων προσφέρει τη δυνατότητα διατήρησης της γονιμότητας για όταν η γυναίκα ή το ζευγάρι θελήσει να αποκτήσει παιδιά στο μέλλον.
• Γυναίκες με πρόωρη εμμηνόπαυση ή οικογενειακό ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης. Σε αυτή την περίπτωση, ο/η γυναικολόγος οφείλει να ενημερώσει την ασθενή για το χρόνο που πιθανότατα της απομένει και για τις επιλογές που έχει. Εάν δεν υπάρχει σταθερή σχέση ή προοπτική για τεκνοποίηση, ο μόνος τρόπος να διαφυλαχθεί η γονιμότητα για το μέλλον είναι η κατάψυξη ωαρίων.

Πώς γίνεται η κατάψυξη ωαρίων
«Η διαδικασία είναι σχετικά απλή και ακίνδυνη. Μετά από κάποιες απαραίτητες εξετάσεις (υπερηχογράφημα, ορμονικός και ιολογικός έλεγχος), ξεκινά η διέγερση των ωοθηκών, όπως και σε μια απλή εξωσωματική γονιμοποίηση. Μετά από 10-12 ημέρες, όταν τα ωάρια είναι ώριμα χορηγούμε μία ορμόνη η οποία προκαλεί την απελευθέρωσή τους στο υγρό των ωοθυλακίων. Η ωοληψία γίνεται περίπου 36 ώρες μετά την τελική ένεση. Με τη χορήγηση κατάλληλων φαρμάκων η ασθενής περιέρχεται σε ελαφρά γενική αναισθησία -μέθης- που προκαλεί αναλγησία. Το υγρό από τα ωοθυλάκια αναρροφάται με μία βελόνα και παραδίδεται στον εμβρυολόγο, ο οποίος με μικροσκόπιο βρίσκει τα ωάρια. Στη συνέχεια αυτά καταψύχονται σε εξαιρετικά χαμηλή θερμοκρασία. Η γυναίκα μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι της περίπου μια ώρα μετά τη διαδικασία», εξηγεί ο Δρ. Χηνιάδης.

Τα κατεψυγμένα ωάρια μπορούν φυλαχτούν για δέκα χρόνια σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο. Στην πραγματικότητα, σε τεχνικό επίπεδο μπορούν να παραμείνουν κατεψυγμένα για απεριόριστο χρονικό διάστημα.
«Όταν η γυναίκα αποφασίσει να τεκνοποιήσει, αποψύχουμε τα ωάρια και τα γονιμοποιούμε με το σπέρμα το συντρόφου ή του δότη. Παράγουμε έτσι έμβρυα τα οποία μετά από 2-3 ημέρες μεταφέρουμε στη μήτρα της, την οποία φυσικά έχουμε προετοιμάσει ορμονικά», συμπληρώνει ο ειδικός.

Στην περίπτωση όπου η μήτρα έχει αφαιρεθεί για λόγους υγείας, μπορούν τα έμβρυα να μεταφερθούν στη μήτρα παρένθετης μητέρας, η οποία θα κυοφορήσει το έμβρυο και εν συνεχεία θα το αποδώσει στους βιολογικούς του γονείς.

Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η σχετική νομοθεσία της χώρας μας, επιτρέπει σε άγαμες γυναίκες να χρησιμοποιήσουν τα ωάρια τους και να τα γονιμοποιήσουν με σπέρμα δότη προκειμένου να μείνουν έγκυες.