Το φορτίο της γρίπης σε αριθμούς

Κάθε χρόνο καταγράφονται παγκοσμίως 1 δισεκατομμύριο περιστατικά γρίπης εκ των οποίων 3 έως 5 εκατομμύρια περιστατικά εξελίσσονται σε σοβαρή νόσο και καταγράφονται επίσης από 290.000 έως 650.000 θάνατοι, που οφείλονται σε αναπνευστικές επιπλοκές (κυρίως σε οξεία αναπνευστική δυσχέρεια). Δηλαδή το 5 τοις χιλίοις των περιστατικών γρίπης εξελίσσεται σε σοβαρή νόσηση που απαιτεί νοσηλεία στο νοσοκομείο και ενδεχομένως εισαγωγή σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.

Παρότι τα υπάρχοντα αντιγριπικά εμβόλια βοηθούν να μειωθεί το φορτίο νοσηρότητας και θνησιμότητας, η αποτελεσματικότητα τους ποικίλει ανάλογα με την σύσταση του επικαιροποιημένου εμβολίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η φετινή σεζόν των εποχικών ιώσεων όπου από τα μέσα του περασμένου Οκτώβρη επικράτησε σε ολόκληρη την Ευρώπη το υποστέλεχος Κ το οποίο δεν είχε συμπεριληφθεί στην σύσταση του επικαιροποιημένου εμβολίου με συνέπεια ο αντιγριπικός εμβολιασμός να παρέχει χαμηλότερη προστασία σε σύγκριση με άλλες χρονιές. Ένας άλλος περιορισμός των υπαρχόντων εμβολίων είναι πως παρέχουν προστασία μόνο για λόγους μήνες-δηλαδή για την τρέχουσα σεζόν των εποχικών ιώσεων.

Πώς θα επιτευχθεί αποφυγή 6,2 εκατομμυρίων θανάτων από γρίπη

Δύο φορές τον χρόνο, ο ΠΟΥ φέρνει σε επαφή επιστήμονες από το Παγκόσμιο Σύστημα Επιτήρησης της Γρίπης, προκειμένου να συνεδριάσουν και να εκδώσουν οδηγίες για τη σύσταση του επικαιροποιημένου αντιγριπικού εμβολίου. Παρότι 143 χώρες χρησιμοποιούν επικαιροποιημένα εποχικά εμβόλια γρίπης, τα έως τώρα συλλεχθέντα ερευνητικά δεδομένα φανερώνουν πως κυρίως εμβολιάζονται έναντι της γρίπης οι άνθρωποι που ανήκουν στην μέση και στην ανώτερη οικονομική τάξη-γεγονός που σημαίνει ότι όσοι ανήκουν στα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα παραμένουν μη επαρκώς προστατευμένοι.

Η μελέτη αξιολόγησης (FVIVA) του ΠΟΥ εκτιμά ότι αν κυκλοφορούσαν τα επόμενης γενιάς αντιγριπικά εμβόλια που παρέχουν διευρυμένη και μακροχρόνια προστασία τότε έως το 2050 θα μπορούσαν να αποφευχθούν 18 δισεκατομμύρια περιστατικά γρίπης και να σωθούν 6,2 εκατομμύρια ζωές σε διεθνές επίπεδο. Δηλαδή με την ευρεία διάθεση των εμβολίων γρίπης επόμενης γενιάς, μέσα σε 2,5 δεκαετίες θα μπορούσε να σωθεί ένας αριθμός ατόμων που αντιστοιχεί περίπου στον πληθυσμό του Ελ Σαλβαδόρ ή της Νικαράγουα. Επιπλέον τα μεγαλύτερα οφέλη στη μείωση της θνησιμότητας αφορούν τις πιο ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες που αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές- μετά την προσβολή από τον ιό της γρίπης- στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη, τα νήπια και οι έγκυες γυναίκες.

Αυτή η μελέτη του ΠΟΥ δείχνει με τον πιο εμφατικό τρόπο πόσο σημαντικά είναι τα οφέλη που θα μπορούσαμε να αποκομίσουμε από την ανάπτυξη εμβολίων γρίπης επόμενης γενιάς που παρέχουν πιο διευρυμένη και πιο μακροχρόνια προστασία σε διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες, με διαφορετικό βαθμό ευαλωτότητας η καθεμία, όπως εξηγεί ο Dr. Philipp Lambach, που ηγείται του συγκεκριμένου πρότζεκτ στον ΠΟΥ.

Μείωση της μικροβιακής αντοχής από την αποφυγή κατάχρησης 1,3 δισεκατομμύρια δόσεις αντιβιοτικών

Τα ευρήματα επίσης δείχνουν ότι τα εμβόλια επόμενης γενιάς έχουν πολύ καλή σχέση μεταξύ κόστους και οφέλους και συμβάλλουν στην εξοικονόμηση σημαντικών πόρων αναφορικά με τις δαπάνες υγείας, από την δραστική μείωση της μικροβιακής αντοχής (στην κοινότητα και κυρίως μέσα στα νοσοκομεία). Για να αντιληφθούμε το όφελος:

- Τα υπάρχοντα επικαιροποιημένα εμβόλια γρίπης εκτιμάται ότι μπορούν να συμβάλλουν στην μείωση της μικροβιακής αντοχής περιορίζοντας την κατάχρηση αντιβιοτικών κατά 10 εκατομμύρια δόσεις αντιβιοτικών ετησίως.

- Τα επόμενης γενιάς εμβόλια γρίπης θα μπορούσαν να απογειώσουν αυτό το όφελος περιορίζοντας την κατάχρηση αντιβιοτικών κατά 1,3 δισεκατομμύρια δόσεις έως το 2050.

Η αποφυγή χρήσης 1,3 δισεκατομμυρίων δόσεων αντιβιοτικών θα μπορούσε να έχει τεράστιο αντίκτυπο στην μάχη για την μικροβιακή αντοχή η οποία χαρακτηρίζεται από τους επιστήμονες ως η «σύγχρονη σιωπηλή πανδημία». Επιπλέον, η ασφάλεια, η υψηλή αποτελεσματικότητα, η μεγαλύτερη διάρκεια προστασίας και η επιμήκυνση του χρόνου ζωής στο ράφι του φαρμακείου, αποτελούν χαρακτηριστικά των εμβολίων γρίπης επόμενης γενιάς τα οποία μπορούν να επηρεάσουν καταλυτικά τη χάραξη πολιτικών υγείας για την πρόληψη της βαριάς νόσησης και των θανάτων από γρίπη σε χώρες χαμηλού και μεσαίου κατά κεφαλήν εισοδήματος- εκεί όπου το φορτίο της νοσηρότητας και των θανάτων είναι ακόμα μεγαλύτερο. Η ερευνητική αξιολόγηση του παγκόσμιου οργανισμού υγείας FVIVA μαζί με την Παγκόσμια Στρατηγική του ΠΟΥ για τη Γρίπη 2019- 2030 (WHO’s Global influenza strategy 2019–2030) και τη Λίστα των προτιμητέων χαρακτηριστικών προϊόντος του ΠΟΥ για τα αντιγριπικά εμβόλια επόμενης γενιάς (WHO’s preferred product characteristics for next-generation influenza vaccines), αντανακλούν την εξελισσόμενη επιστημονική γνώση και την εμπειρία που απέκτησε η διεθνής επιστημονική κοινότητα από τα διδάγματα της covid-19 πανδημίας.

46 πειραματικά αντιγριπικά εμβόλια επόμενης γενιάς

Τον Δεκέμβριο του 2025 ο ΠΟΥ δημοσιοποίησε μία λίστα χαρακτηριστικών προϊόντος για τα επόμενης γενιάς αντιγριπικά εμβόλια τα οποία θα τους εξασφαλίσουν ευρύτερη και μακράς διαρκείας προστασία-μεγαλύτερη της μίας σεζόν εποχικών ιώσεων. Η ίδια λίστα επίσης περιλαμβάνει τεχνολογικά χαρακτηριστικά τα οποία θα βοηθήσουν την τοπική παραγωγή των αντιγριπικών εμβολίων επόμενης γενιάς ώστε να γίνουν πιο άμεσα διαθέσιμα στις χώρες χαμηλότερου κατά κεφαλήν εισοδήματος. Από τον περασμένο Φεβρουάριο (του 2026), ήδη 46 νέας γενιάς αντιγριπικά εμβόλια βρίσκονται σε στάδιο κλινικής ανάπτυξης χρησιμοποιώντας ποικίλες τεχνολογικές πλατφόρμες.

Ο λόγος για το υποστέλεχος K του ιού A(H3N2), ο οποίος, σύμφωνα με τους ειδικούς, εξαπλώνεται με μεγαλύτερη ταχύτητα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Επιδημιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να προκαλεί βαρύτερη νόσηση στον γενικό πληθυσμό. Ωστόσο, ο αυξημένος αριθμός κρουσμάτων αρκεί για να ασκήσει σοβαρή πίεση στα συστήματα υγείας.

Η «υπεργρίπη» κυριαρχεί στην Ευρώπη

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το στέλεχος A(H3N2) ευθύνεται πλέον για έως και το 90% των επιβεβαιωμένων περιστατικών γρίπης στην Ευρώπη. Ιδιαίτερα έντονη είναι η διασπορά του σε παιδιά ηλικίας 5 έως 14 ετών, ενώ σε πολλές χώρες παρατηρείται αύξηση των νοσηλειών σε άτομα άνω των 65 ετών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το NHS βρίσκεται υπό διαρκή πίεση, με χιλιάδες ασθενείς να νοσηλεύονται καθημερινά. Η ταυτόχρονη κυκλοφορία και άλλων αναπνευστικών ιών επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, προκαλώντας καθυστερήσεις στα επείγοντα και έλλειψη διαθέσιμων κλινών. Η εικόνα αυτή λειτουργεί ως προειδοποίηση για το τι ενδέχεται να ακολουθήσει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Τι αναμένεται στην Ελλάδα

Το υποστέλεχος K του A(H3N2) έχει ήδη εντοπιστεί και στη χώρα μας. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το κύμα της γρίπης θα κορυφωθεί τις επόμενες εβδομάδες, με τις γιορτές να αποτελούν κρίσιμο σημείο λόγω αυξημένων μετακινήσεων, κοινωνικών επαφών και συνάθροισης σε κλειστούς χώρους.

Παραδοσιακά, οι νοσηλείες ακολουθούν με χρονική καθυστέρηση την έξαρση των κρουσμάτων, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για την περίοδο μετά τις γιορτές.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Με βάση τις διεθνείς οδηγίες, αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από τη γρίπη αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι άνω των 60 ετών, άτομα με χρόνια καρδιοαναπνευστικά νοσήματα, διαβήτη ή νεφρική ανεπάρκεια, οι ανοσοκατεσταλμένοι, οι έγκυες γυναίκες και τα παιδιά κάτω των 5 ετών. Για τις ομάδες αυτές, η γρίπη μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονία, επιδείνωση υποκείμενων παθήσεων και ανάγκη νοσηλείας.

Τι συστήνουν οι ειδικοί

Ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός παραμένει το πιο αποτελεσματικό όπλο πρόληψης, ακόμη και όταν γίνεται καθυστερημένα μέσα στη σεζόν. Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός παρέχεται δωρεάν, ενώ υπάρχουν ενισχυμένα εμβόλια για ηλικιωμένους και ρινικό εμβόλιο για παιδιά.

Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία της καλής υγιεινής των χεριών, του συχνού αερισμού των εσωτερικών χώρων, της απομόνωσης σε περίπτωση συμπτωμάτων και της χρήσης μάσκας σε συνθήκες συνωστισμού. Για άτομα υψηλού κινδύνου, συνιστάται η έγκαιρη έναρξη αντι-ιικής αγωγής με την εμφάνιση συμπτωμάτων, ακόμη και χωρίς εργαστηριακή επιβεβαίωση.

«Η φετινή εικόνα μας θυμίζει ότι η γρίπη δεν είναι μια “αθώα” λοίμωξη», υπογραμμίζει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, επισημαίνοντας ότι η πρόληψη τις ημέρες αυξημένης κοινωνικής δραστηριότητας μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την προστασία τόσο των ευπαθών ομάδων όσο και του συστήματος υγείας συνολικά.

Οι υγειονομικές αρχές παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της κατάστασης, καθώς η φετινή περίοδος γρίπης ξεκίνησε περίπου τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές και αποδίδεται στην επικράτηση του υποκλάδου K του ιού της γρίπης A(H3N2).

«Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επικράτηση στελεχών του ιού της γρίπης Α(H3N2) και ειδικότερα του υποστελέχους Κ, το οποίο φαίνεται να μεταδίδεται ταχύτερα και να συμβάλλει σε αυξημένο αριθμό κρουσμάτων. Αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το νέο αυτό υποστέλεχος προκαλεί βαρύτερη νόσο στον γενικό πληθυσμό, η ταχεία διασπορά του αυξάνει σημαντικά το φορτίο στα συστήματα υγείας, όπως καταγράφεται και σε πρόσφατες αναλύσεις σε έγκριτα ιατρικά περιοδικά», αναφέρει στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), η καθηγήτρια Επιδημιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Παννεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.

Αυξημένη πίεση στα συστήματα υγείας

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το συγκεκριμένο στέλεχος έχει καταστεί κυρίαρχο στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αντιπροσωπεύοντας έως και το 90% των επιβεβαιωμένων περιστατικών. Ιδιαίτερα υψηλή είναι η κυκλοφορία σε παιδιά ηλικίας 5-14 ετών, ενώ σε ορισμένες χώρες καταγράφεται αύξηση των νοσηλειών, κυρίως μεταξύ ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω, εντείνοντας την ανησυχία των υγειονομικών αρχών. Τα συστήματα υγείας σε αρκετές χώρες δέχονται πίεση. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) βρίσκεται αντιμέτωπο με έντονη πίεση λόγω της ραγδαίας αύξησης των κρουσμάτων γρίπης. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, χιλιάδες ασθενείς νοσηλεύονται καθημερινά, με τις εισαγωγές να αυξάνονται κυρίως μεταξύ ηλικιωμένων και ατόμων με υποκείμενα νοσήματα. Οι βρετανικές αρχές περιγράφουν την κατάσταση ως ένα από τα πιο επιβαρυμένα χειμερινά κύματα των τελευταίων ετών, καθώς η έξαρση της γρίπης συμπίπτει με την κυκλοφορία και άλλων αναπνευστικών ιών, προκαλώντας καθυστερήσεις στα επείγοντα και έλλειψη διαθέσιμων κλινών. Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ήδη ως προειδοποιητικό παράδειγμα για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου.

Έξαρση γρίπης κατά τις γιορτές

Οι υγειονομικές αρχές έχουν τεθεί σε αυξημένη επαγρύπνηση, καθώς η Ελλάδα εισέρχεται στην καρδιά του χειμώνα. Ο υποκλάδος K του ιού της γρίπης A(H3N2) που κυκλοφορεί παγκοσμίως έχει ανιχνευτεί και στη χώρα μας.

Οι ειδικοί προειδοποιούν για μια αναμενόμενη έξαρση της εποχικής γρίπης τις επόμενες εβδομάδες, με φόντο και τις αυξημένες κοινωνικές επαφές της εορταστικής περιόδου. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Επιδημιολογίας στο ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, οι συγκεντρώσεις σε κλειστούς χώρους, τα ταξίδια και η αυξημένη κινητικότητα που χαρακτηρίζουν τις γιορτές, δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για τη μετάδοση των αναπνευστικών ιών, όπως έχει επισημανθεί επανειλημμένα από διεθνείς υγειονομικούς οργανισμούς. Η εμπειρία των προηγούμενων ετών δείχνει ότι τέτοιες περίοδοι συνοδεύονται συχνά από απότομη αύξηση των κρουσμάτων, η οποία αποτυπώνεται με καθυστέρηση στις νοσηλείες μετά το τέλος των εορτών.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η μετάδοση της εποχικής γρίπης γίνεται κυρίως μέσω σταγονιδίων, όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει, φτερνίζεται ή μιλά σε κοντινή απόσταση, αλλά και μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες, ιδιαίτερα σε κλειστούς χώρους με ανεπαρκή αερισμό. Η εορταστική περίοδος, με τις παρατεταμένες κοινωνικές συναναστροφές σε εσωτερικούς χώρους, ενισχύει περαιτέρω αυτή τη δυναμική μετάδοσης.

Ποιοι κινδυνεύουν

Ο ΠΟΥ και άλλοι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι οι πολίτες άνω των 60 ετών, τα άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακές και πνευμονικές παθήσεις, ο διαβήτης ή η νεφρική ανεπάρκεια, οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, οι έγκυες γυναίκες και τα μικρά παιδιά μέχρι 5 ετών, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από τη γρίπη, όπως αναφέρεται και από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών στη χώρα μας. Για τις ομάδες αυτές, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονία, επιδείνωση υποκείμενων νοσημάτων και ανάγκη νοσηλείας, σημειώνει η κ. Ψαλτοπούλου.

Εμβολιασμός, μάσκες και μέτρα προστασίας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι ο ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός παραμένει το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Ακόμη και όταν πραγματοποιείται αργότερα μέσα στη σεζόν, μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου, ιδίως στις ευπαθείς ομάδες, όπως έχει τεκμηριωθεί σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες.

Γι' αυτό και στη χώρα μας υπάρχει η δωρεάν εμβολιαστική κάλυψη, που συμπεριλαμβάνει και ειδικά ανοσοενισχυτικά εμβόλια για τα άτομα τρίτης ηλικίας, όπως και έχει πρωτοκυκλοφορήσει το ρινικό εμβόλιο της γρίπης για τα παιδιά. Παράλληλα, βασικά μέτρα ατομικής προστασίας, όπως η υγιεινή των χεριών, ο καλός αερισμός και η απομόνωση σε περίπτωση συμπτωμάτων, η χρήση μάσκας σε εσωτερικούς χώρους με συνωστισμό, συμβάλλουν στον περιορισμό της διασποράς στην κοινότητα. Σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων χρειάζεται ιατρική συμβουλή. Επίσης, άμεση έναρξη αντι-ιϊκής αγωγής σε άτομα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές της γρίπης, επί εμφάνισης συμβατής συμπτωματολογίας, με ή χωρίς θετική διαγνωστική δοκιμασία.

Παράλληλα υπάρχει διαθέσιμο ειδικό διαγνωστικό kit για τη διαφοροδιάγνωση ανάμεσα σε γρίπη Α ή Β, κορονοϊό ή αναπνευστικό συγκυτιακό ιό.

«Η φετινή έξαρση της γρίπης υπενθυμίζει ότι, παρά την εξοικείωση της κοινωνίας με τις εποχικές ιώσεις, ο ιός της γρίπης εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τη δημόσια υγεία», τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου. Προσθέτει ότι σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής δραστηριότητας όπως οι γιορτές, η πρόληψη και η συμμόρφωση με τις διεθνείς οδηγίες μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές για την προστασία τόσο των ευπαθών ατόμων όσο και της κοινωνίας συνολικά.

Η πτώση της θερμοκρασίας από μόνη της δεν προκαλεί κρυολόγημα, αλλά οι πιο σκοτεινές και κρύες μέρες μάς ωθούν να περνάμε περισσότερο χρόνο σε κλειστούς, θερμαινόμενους χώρους, ιδανικό περιβάλλον για να κυκλοφορούν οι ιοί.

Τα παιδιά επιστρέφουν στα σχολεία και τα νηπιαγωγεία, τα οποία λειτουργούν σαν «εκκολαπτήρια» μικροβίων, μεταφέροντας τα μικρόβια και στο σπίτι. Το ίδιο ισχύει και για τους φοιτητές που επιστρέφουν στις εστίες και τα πανεπιστήμια, αφού η στενή επαφή, η έλλειψη ύπνου και το αλκοόλ αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα.

Κρυολόγημα, γρίπη ή Covid; Πώς να τα ξεχωρίσετε

Παρότι τα συμπτώματα μοιάζουν αρκετά, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που μπορούν να μας καθοδηγήσουν:

Κρυολόγημα

• Τα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά
• Επηρεάζουν κυρίως τη μύτη και τον λαιμό
• Πρώιμο σημάδι: πίεση στα αφτιά
• Βήχας με φλέγματα

Γρίπη

• Εμφανίζεται απότομα
• Προκαλεί εξάντληση, πυρετό, πόνους στους μύες
• Συνήθως χρειάζεται ξεκούραση στο κρεβάτι
• Ξηρός βήχας

Covid 19

• Παρόμοια συμπτώματα με γρίπη
• Απώλεια γεύσης ή όσφρησης
• Πόνος στο λαιμό (πολλοί αναφέρουν «κοφτερό» ή «ξυραφένιο» πόνο με τις νέες παραλλαγές Stratus και Nimbus)
• Διάρροια ή στομαχικές διαταραχές

Αν τα συμπτώματα διαρκούν πάνω από τρεις εβδομάδες ή συνοδεύονται από δυσκολία στην αναπνοή, καλό είναι να ζητήσετε ιατρική βοήθεια, σύμφωνα με τον Δρ. Όσκαρ Ντιουκ στο BBC.

Πώς να ανακουφιστείτε και να αναρρώσετε πιο γρήγορα

Ο οργανισμός μας διαθέτει φυσικούς μηχανισμούς άμυνας, αλλά μπορούμε να τον βοηθήσουμε με μερικές απλές κινήσεις:

Παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη: Μειώνουν τον πυρετό και ανακουφίζουν από τον πόνο. Προσοχή όμως, γιατί πολλά φάρμακα για το κρυολόγημα περιέχουν ήδη παρακεταμόλη, οπότε μην υπερβείτε τη δοσολογία.

Βιταμίνη C: Αν και πολλοί τη θεωρούν «μαγική» για το κρυολόγημα, δεν υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις. Η σωστή διατροφή παραμένει το πιο σημαντικό.

Βιταμίνη D: Το NHS συνιστά συμπληρώματα βιταμίνης D τους χειμερινούς μήνες, αφού η έκθεση στον ήλιο μειώνεται σημαντικά.

Αποσυμφορητικά σπρέι: Ανακουφίζουν άμεσα τη μύτη, αλλά η υπερβολική χρήση μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση και «αντίστροφη συμφόρηση». Χρησιμοποιήστε τα για έως 4-5 ημέρες.

Κοτόσουπα: Ίσως να μην «θεραπεύει» ιούς, αλλά προσφέρει ζεστασιά, ενυδάτωση και καταπραΰνει τον λαιμό.

Ήδη στα φαρμακεία βρίσκονται παρτίδες αντιγριπικών εμβολίων, προκειμένου να είναι όλα έτοιμα για την έναρξη της φετινής περιόδου εμβολιασμού.

Φέτος, τα αντιγριπικά εμβόλια είναι κυρίως τριδύναμα, από τετραδύναμα που ήταν τις προηγούμενες χρονιές. Η αλλαγή στη σύνθεσή τους έγινε κατόπιν οδηγιών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Πλέον δεν περιλαμβάνεται το στέλεχος B/Yamagata, που προκαλεί τη γρίπη τύπου Β, καθώς έχει πάψει να θεωρείται απειλή. Και στη χώρα μας, τα κρούσματα γρίπης τύπου Β πέρυσι αλλά και τις προηγούμενες χρονιές, αποτελούσαν μικρή μειοψηφία.

Λόγω αυτής της αλλαγής στη σύνθεσή τους, τα αντιγριπικά εμβόλια φέτος χρειάζονται καινούριους κωδικούς προκειμένου να ενταχθούν στο σύστημα της ΗΔΙΚΑ. Η νέα θετική λίστα η οποία τα περιλαμβάνει, τίθεται σε ισχύ από σήμερα, επομένως τις επόμενες ώρες θα ενταχθούν στο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Αντίστοιχα, η σχετική εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας για τον φετινό αντιγριπικό εμβολιασμό αναμένεται να εκδοθεί μέχρι αύριο.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν προϋποθέσεις ώστε τα εμβόλια να είναι διαθέσιμα μέσω της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στους πολίτες. Αυτό σημαίνει ότι η δωρεάν διάθεσή τους θα ξεκινήσει το νωρίτερο, την Παρασκευή 3 Οκτωβρίου.

Σημειώνεται, πάντως, ότι για να εξασφαλιστεί η βέλτιστη προστασία των πολιτών κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν κορυφώνεται η δραστηριότητα της γρίπης, ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται να προγραμματίζεται από τις 15 Οκτωβρίου και μετά.

Ομάδες υψηλού κινδύνου
Με βάση το περσινό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της χώρας μας, το αντιγριπικό εμβόλιο συστήνεται κατά προτεραιότητα στις παρακάτω ομάδες πληθυσμού ή καταστάσεις αυξημένου κινδύνου:

1. Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω

2. Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών ως 5 ετών

3. Παιδιά ηλικίας άνω των 5 ετών και ενήλικες με έναν ή περισσότερους από τους
παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική
πνευμονοπάθεια.Καρδιακή νόσο με σοβαρή αιμοδυναμική διαταραχήΑνοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη)Μεταμόσχευση οργάνων και μεταμόσχευση μυελού των οστώνΔρεπανοκυτταρική αναιμία (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημαΧρόνια νεφροπάθειαΧρόνιες παθήσεις ήπατοςΝευρολογικά-νευρομυϊκά νοσήματαΣύνδρομο Down

4. Έγκυες ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχωΐδες και θηλάζουσες.

5. Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (Δείκτη Μάζας Σώματος >40Kg/m2) και παιδιά με ΔΜΣ >95ηΕΘ.

6. Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα).

7. Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν ή διαβιούν με άτομα με υποκείμενο νόσημα, που αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης.

8. Κλειστοί πληθυσμοί, όπως προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές (σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων κλπ.), νεοσύλλεκτοι, ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων, καταστήματα κράτησης.

9. Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, λοιποί εργαζόμενοι, φοιτητές επαγγελμάτων υγείας σε κλινική άσκηση) και σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών.

10. Άστεγοι.

11. Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς [συμπεριλαμβανομένων εκτροφέων μίνκ (γουνοφόρα θηλαστικά)], σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Μόνο ο IAV ευθύνεται για περίπου 500.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο. Για την καλύτερη προστασία ευάλωτων πληθυσμών και την αποφυγή πανδημιών, οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους να δημιουργήσουν καλύτερες, πιο καθολικές, ανθεκτικές στις μεταλλάξεις και έτοιμες προς χρήση θεραπείες για τον ιό.

Ερευνητές στο Jackson Laboratory στο Φάρμινγκτον του Κονέτικατ ίσως βρήκαν τη λύση. Η έρευνά τους, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Science Advances, εστιάζει σε μη-εξουδετερωτικά αντισώματα, δηλαδή πρωτεΐνες που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι περισσότερες τρέχουσες θεραπείες αντισωμάτων βασίζονται σε εξουδετερωτικά αντισώματα.

Τα εμβόλια στηρίζονται στη δημιουργία εξουδετερωτικών αντισωμάτων για την πρόληψη της μόλυνσης, ενώ τα μη-εξουδετερωτικά αντισώματα λειτουργούν βοηθώντας το ανοσοποιητικό σύστημα να καταπολεμήσει τη μόλυνση. Με άλλα λόγια, η θεραπεία με μη-εξουδετερωτικά αντισώματα δεν λειτουργεί ως εμβόλιο.

Η ομάδα μελέτησε τρία μη-εξουδετερωτικά αντισώματα που μπλοκάρουν ένα βασικό κανάλι πρωτονίων (M2e) του IAV. Δοκίμασαν διάφορους συνδυασμούς αυτών των αντισωμάτων (μεμονωμένα, σε ζευγάρια ή όλα μαζί) προκειμένου να εκτιμήσουν την προφυλακτική και θεραπευτική τους αποτελεσματικότητα σε ποντίκια μολυσμένα με διαφορετικά στελέχη του ιού – συμπεριλαμβανομένων θανατηφόρων στελεχών της γρίπης των πτηνών.

Διαπίστωσαν ότι ο συνδυασμός και των τριών αντισωμάτων, σε μορφή «κοκτέιλ», ήταν εξαιρετικά αποτελεσματικός. «Ενώ οι συνδυασμοί χαμηλής δόσης ζευγών M2e-mAb απέτυχαν να προστατεύσουν πλήρως τα ποντίκια που είχαν προσβληθεί από IAV από τη θνησιμότητα, ένα τριπλό ‘κοκτέιλ’ που αποτελείται από M2e-mAbs με ανταγωνιστικές θέσεις σύνδεσης στην περιοχή N-τερματικού άκρου της πρωτεΐνης M2 ήταν καθολικά προστατευτικό και εξαιρετικά αποτελεσματικό σε χαμηλές δόσεις. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η προστασία δεν οφείλεται σε κυρίαρχη δράση ενός ή δύο αντισωμάτων, αλλά στη συνεργιστική δράση και των τριών μαζί» αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.

Η θεραπεία ήταν αποτελεσματική ακόμα και όταν χορηγήθηκε τις πρώτες ημέρες της μόλυνσης. Διαπιστώθηκε ότι το 100% των ποντικιών που είχαν μολυνθεί με το στέλεχος της γρίπης των πτηνών H7N9, επέζησαν όταν έλαβαν θεραπεία την ημέρα της μόλυνσης (ημέρα 0), την επόμενη ημέρα (ημέρα 1) ή την τρίτη ημέρα (ημέρα 3). Το 80% των ποντικιών επέζησε όταν έλαβαν τη θεραπεία τη δεύτερη ημέρα.

Σε αντίθεση με τα συμβατικά εμβόλια, το «κοκτέιλ» αντισωμάτων αποδείχθηκε αποτελεσματικό και στις μεταλλάξεις του ιού τόσο σε ανοσοεπαρκή όσο και σε ανοσοανεπαρκή ποντίκια. «Συνολικά, τα αποτελέσματά μας αποδεικνύουν ότι η τριπλή θεραπεία M2e-mAb είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και ανθεκτική σε μεταλλάξεις που επιτρέπουν στον ιό να διαφεύγει, ακόμη και έναντι ενός από τα πιο θανατηφόρα υποστελέχη του IAV» σημειώνουν οι ερευνητές.

Ωστόσο, τονίζουν ότι η θεραπεία θα πρέπει να δοκιμαστεί και σε ανθρώπους. Εάν αποδειχθεί αποτελεσματική στις κλινικές δοκιμές, μπορεί να αποτελέσει μια νέα, έτοιμη προς χρήση και ευρέως αποτελεσματική θεραπεία για την εποχική και πανδημική γρίπη – ιδιαίτερα όταν οι νέες εκδόσεις εμβολίων καθυστερούν ή αποδεικνύονται αναποτελεσματικές.

Ειδικότερα, μια συσκευασία με δώδεκα μεγάλα αυγά πρώτης κατηγορίας έφτασε κατά μέσο όρο τα 4,95 δολάρια τον περασμένο μήνα. Την ίδια ώρα, η Costco και η Trader Joe’s περιορίζουν τις αγορές αυγών ανά πελάτη και η Waffle House χρεώνει προσαύξηση 50 λεπτών για κάθε αυγό στις παραγγελίες.

Οι τιμές των αυγών αυξήθηκαν κατά 15,2% τον Ιανουάριο και είναι αυξημένες κατά 53% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του Ιανουαρίου.

Παρόλα αυτά, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι αυξημένες εισαγωγές αυγών δεν θα καλύψουν τις ανάγκες στην Αμερική. Μέχρι τον Ιούλιο, η Τουρκία θα παραδώσει 240 εκατομμύρια αυγά στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ τα υπόλοιπα θα έρθουν μέχρι το τέλος του έτους.

Η Τουρκία είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος εξαγωγέας αυγών στον κόσμο μετά την Ολλανδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Πολωνία και τη Γερμανία. Το 2023, η Τουρκία εξήγαγε αυγά αξίας 411 εκατομμυρίων δολαρίων παγκοσμίως.

Υπενθυμίζεται ότι η περίοδος επικράτησης της γρίπης είναι κάθε χρόνο από Οκτώβριο έως Μάρτιο.

Όλα τα συμβατικά εμβόλια χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή και μπορούν να πραγματοποιηθούν και στα φαρμακεία. Επιπλέον, η χώρα διαθέτει και φέτος όπως και πέρυσι, τα νέου τύπου ανοσοενισχυμένα εμβόλια κατά της γρίπης. Τα νέου τύπου εμβόλια χορηγούνται αποκλειστικά με ιατρική συνταγή και συνιστώνται από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού για συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού.

Γριπώδεις συνδρομές (ανεξαρτήτως παθογόνου)

✓ καταγράφηκε περαιτέρω αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα στην κοινότητα

✓ η αύξηση αφορούσε σε όλες τις ηλικιακές ομάδες

✓ σε όλες τις ηλικιακές ομάδες ο αριθμός γριπωδών συνδρομών ανά 1.000 επισκέψεις ξεπέρασε τον αντίστοιχο αριθμό για την περίοδο 2019-2020 (προ πανδημίας)

Ιός SARS-CoV2 – λοίμωξη COVID-19

✓ ο αριθμός των εισαγωγών για COVID-19 παρουσίασε αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα

✓ ο αριθμός των ασθενών με λοίμωξη COVID-19 που νοσηλεύονται διασωληνωμένοι μέχρι το τέλος της εβδομάδας 52/2022 είναι 119

✓ καταγράφηκαν 141 θάνατοι με διάμεση ηλικία τα 84 έτη (εύρος 2-102)

✓ η υπο-παραλλαγή ΒΑ.5 εξακολουθεί να είναι η συχνότερη υπο-παραλλαγή της Όμικρον στη χώρα μας

✓ η ποσοστιαία αναλογία της υπο-παραλλαγής BQ.1.1 παρουσιάζει αύξηση σε σχέση με τις υπόλοιπες υπο-παραλλαγές του στελέχους ΒΑ.5

✓ μεταξύ των στελεχών BA.2, η συχνότερα αναγνωριζόμενη υπο-παραλλαγή είναι η BA.2.75

✓ η επιτήρηση του ιικού φορτίου στα αστικά λύματα έδειξε αύξηση της κυκλοφορίας του ιού SARSCoV2 σε 3 από τις 8 περιοχές που ελέγχθηκαν

Ιός της γρίπης

✓ η θετικότητα για γρίπη στην κοινότητα παρουσίασε περαιτέρω αύξηση

✓ καταγράφηκε 1 νέο σοβαρό κρούσα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης τύπου Α, που αφορούσε νοσηλευόμενο σε ΜΕΘ και 3 νέοι θάνατοι την εβδομάδα 52/2022

✓ συνολικά από την εβδομάδα 40/2022 έως και την εβδομάδα 52/2022 νοσηλεύτηκαν 27 άτομα με γρίπη σε ΜΕΘ και καταγράφηκαν 6 θάνατοι ασθενών με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη

✓ συνολικά από την εβδομάδα 40/2022 έως και την εβδομάδα 52/2022 ανιχνεύτηκαν στα δύο κέντρα αναφοράς 186 δείγματα θετικά για ιούς γρίπης, εκ των οποίων τα 184 (99%) ήταν στελέχη
τύπου Α και τα 2 (1%) ήταν στελέχη τύπου Β

✓ από τα 184 στελέχη τύπου Α ,τα 180 (98%) ταξινομήθηκαν στον υπότυπο Α(Η3Ν2) και 4 (2%) στον υπότυπο Α(Η1Ν1)pdm09

Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός – RSV

✓ η θετικότητα παρουσιάζει ελαφρά μείωση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα σε δείγμα από μαζικές δειγματοληψίες στην κοινότητα (non-sentinel δείγματα)

Θετικότητα κοροναϊού, ιών της γρίπης και RSV

Κατά την εβδομάδα 52/2022, ο αριθμός των ιατρών του δικτύου που απέστειλε κλινικά δεδομένα ανήλθε στους 118 και οι επισκέψεις για κάθε αιτία στις 13.670. Τη συγκεκριμένη εβδομάδα, ο αριθμός κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής ανά 1.000 επισκέψεις παρουσίασε αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα (Διάγραμμα 1). Αύξηση καταγράφεται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες(Διάγραμμα 2). Σε όλες τις ηλικιακές ομάδες ο αριθμός γριπωδών συνδρομών ανά 1.000 επισκέψεις ξεπέρασε τον αντίστοιχο αριθμό για την περίοδο 2019-2020 (προ πανδημίας).  

Πώς θα το καταφέρουμε;

Είτε πρόκειται για έναν συνάδελφο στο γραφείο που είναι συναχωμένος και βήχει είτε για τον σύντροφό μας που έχει καταρροή, εμείς πρέπει να κρατήσουμε τις αποστάσεις μας – κυριολεκτικά. Δεδομένου ότι τα σταγονίδια που εκτοξεύονται με το βήχα ή το φτέρνισμα φτάνουν σε μια απόσταση άνω των 4,5 μέτρων μέσα σε ένα δευτερόλεπτο καλό είναι να τηρούμε μια απόσταση ασφαλείας. Εννοείται βέβαια ότι δεν κάνουμε χειραψίες, ούτε αγκαλιάζουμε όποιον είναι εμφανώς συναχωμένος. Το 70% όσων είναι κρυολογημένοι μεταφέρουν τους ιούς στα χέρια τους, γι΄ αυτό και αποφεύγουμε τις χειραψίες με όσους είναι εμφανώς συναχωμένοι.

Καλός ύπνος.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού είναι οι επαρκείς ώρες ύπνου (7-9 ώρες αναλόγως τις ανάγκες μας). Εάν ξυπνάμε νιώθοντας ότι έχουμε χορτάσει ύπνο, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε. Εάν όμως νιώθουμε τα βλέφαρά μας βαριά από το πρωί, τότε καλό είναι να πέφτουμε νωρίτερα για ύπνο.

Αερίζουμε το σπίτι και το γραφείο.
Ο συνωστισμός σε ανεπαρκώς αεριζόμενους χώρους αποτελεί το κατάλληλο πεδίο για τη μετάδοση των ιών τους χειμωνιάτικους μήνες. Φροντίζουμε λοιπόν να αερίζουμε τους χώρους στους οποίους περνάμε πολλές ώρες καθημερινά.

Ντυνόμαστε έξυπνα.
Φοράμε αρκετά ζεστά αλλά όχι βαριά ρούχα, έτσι ώστε να μπορούμε να τα αφαιρούμε ένα – ένα όταν χρειαστεί. Επίσης καλό είναι να αποφεύγουμε τις απότομες εναλλαγές της θερμοκρασίας.

Αποφεύγουμε το συνωστισμό.
Αυτή την εποχή του χρόνου είναι πιο πιθανό να βρεθούμε σε κλειστούς χώρους, με ανεπαρκή αερισμό και σε κοντινή επαφή με άλλους ανθρώπους, δηλαδή σε συνθήκες που ευνοούν την μετάδοση των ιών. Καλό είναι σε αυτές τις περιπτώσεις να παραμένουμε στο χώρο το λιγότερο δυνατό ή να φροντίζουμε να ανοίγουμε το παράθυρο για να ανανεωθεί ο αέρας. Επίσης εάν βρεθούμε σε ένα λεωφορείο με μεγάλο συνωστισμό καλό είναι να προσπαθήσουμε να βρούμε θέση κοντά στο ανοικτό παράθυρο.

Πλένουμε συχνά τα χέρια.
Το σημαντικότερο ίσως μέτρο για την αποφυγή της μετάδοσης των ιών είναι το καλό πλύσιμο των χεριών για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα με σαπούνι και νερό. Εάν δεν έχουμε στη διάθεσή μας τρεχούμενο νερό και σαπούνι τότε μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κάποιο αντισηπτικό τζελ ή μαντηλάκια καθαρισμού. Επίσης καλό είναι να θυμόμαστε ότι δεν πρέπει να ακουμπάμε με τα χέρια το πρόσωπό μας. Όσο πιο συχνά ακουμπάμε το πρόσωπό μας με τα χέρια μας τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες μετάδοσης ιών από τα χέρια στη μύτη και το στόμα, δηλαδή τις «πύλες εισόδου» των ιών.

Περπατάμε!
Η φυσική δραστηριότητα είναι ζωτικής σημασίας για ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα. Οι ειδικοί συνιστούν 20 – 30 λεπτά, καθημερινής άσκησης. Η πιο απλή επιλογή είναι το καθημερινό περπάτημα.